<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Rys historyczny

  • Mazowsze
  • Troszkę o historii Polski XVIII i XIX wieku
  • Folwark szlachecki i chłopi w XVI w
  • Chłopi na ziemiach polskich w XIX w
  • Warunki życia dzieci na wsi na początku XX w
  • Pamiętnik J. Słomki
  • Pamiętniki K. Deczyńskiego i L. Drewnickiego
  • Dzieje gospodarcze Polski do roku 1939
  • Dom i zagroda we wsi mazowieckiej - przełom XVIII i XIX wieku
  • Warszawa
  • Litwa - dzieje do końca XVIII wieku
  • Władcy Polski i Rzeczypospolitej
  • Ziemia Nowogródzka – zarys historii
  • Polska wieś folwarczno-pańszczyźniana w XVI – XVIII wieku – wypisy akt
  • Marcin KROMER "Polska czyli o położeniu, ludności, obyczajach, urzędach ..."
  • Herby województw, ziem i miast w XVI w.
  • Herby domów litewskich w XVI w.

  • Mazowsze

    historyczna i etnograficzna kraina położona w środkowej Polsce, w obrębie Niżu Środkowoeuropejskiego, po obu stronach rzeki Wisły.
    Stanowi jedną z najstarszych dzielnic historycznych Polski. W składzie państwa polskiego
    od początku X wieku.



    Mazowsze w granicach historycznych


    W latach 1037-1047 ośrodek terytorialny państwa Miecława. Na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego (1138) wraz z Kujawami przypadło księciu Bolesławowi IV Kędzierzawemu.
    W kolejnych wiekach proces podziału Mazowsza na coraz mniejsze księstewka pogłębiał się. W XII-XIV wieku nękane najazdami Prusów, Jaćwingów i Litwinów.
    Nie weszło w skład odbudowanego przez Władysława I Łokietka i Kazimierza III Wielkiego państwa polskiego, książęta mazowieccy uznawali jednak (1351-1370, 1388-1526) zwierzchność lenną królów Polski.
    Części Mazowsza włączane były do Korony stopniowo, wraz z bezpotomną śmiercią panujących książąt.
    W 1462 wcielono do Korony ziemię gostyńską i rawską, 1476 - ziemię sochaczewską, 1495 - ziemię płocką, 1526, po śmierci ostatniego księcia mazowieckiego z linii piastowskiej, Janusza III, środkowe i wschodnie Mazowsze.
    Przez następne kilka dziesięcioleci Mazowsze zachowało pewną odrębność w zakresie sądownictwa, prawodawstwa (do 1577), utrzymywało również własny sejm (do 1540).<BR
    Do końca XVI wieku utraciło wszelkie atrybuty odrębności, stając się integralną częścią Wielkopolski.
    Do głównych ośrodków należały : · Płock, · Czersk, · Ciechanów, · Rawa, · Warszawa.

    Od czasów unii polsko-litewskiej (1569) naturalną stolicą Mazowsza stała się Warszawa, gdzie zwoływano sejmy polsko-litewskie i przeprowadzano elekcje. Od czasów przeniesienia siedziby królewskiej z Krakowa przez Zygmunta III (1596), Warszawa przekształciła się w stolicę państwa polskiego.
    W II i III rozbiorze Polski niemal całe Mazowsze znalazło się w granicach zaboru pruskiego, niewielką część zagarnęła Austria.
    Po utworzeniu Księstwa Warszawskiego (1807) weszło w jego skład, następnie, zgodnie z ustaleniami kongresu wiedeńskiego (1815), przyłączone zostało do Królestwa Polskiego (zabór rosyjski). Po 1866 utożsamiane z guberniami : warszawską, płocką i łomżyńską.
    W 1918 weszło w skład odrodzonego państwa polskiego, w granicach województw : warszawskiego, częściowo białostockiego i lubelskiego.

    Ludność Mazowsza, terenu rolniczego o słabych glebach, masowo emigrowała, osiedlając się głównie w krzyżackich Prusach, na ziemiach litewskich i Podlasiu. Na Mazowszu wykształciła się bardzo liczna klasa ubogiej szlachty oraz klasa kmieci, dziedzicznych właścicieli nadanej ziemi.
    W przeciwieństwie do pozostałych części Korony, zwłaszcza ziem ruskich, na Mazowszu nie było wielkich latyfundiów magnackich.
    Źródło: http://www.genotype.pl






    Zmiany terytorialne i polityczne  
    MAZOWSZA
    na mapach historycznych




    Mazowsze za pierwszych Piastów - ok. 1010 r.





    Mazowsze jako dzielnica Bolesława Kędzierzawego - ok. 1150 r.





    Mazowsze jako część państwa Piastów mazowieckich - ok. 1240 r.





    Mazowsze - ok. 1250 r.





    Mazowsze jako lenno Korony - ok. 1454 r.





    Mazowsze inkorporowane do Korony - ok. 1526 r.



    DEKALOG, CZYLI 10 ZASAD STRUKTURY URZĘDÓW ZIEMSKICH W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM (okres 1611-1793)

     

    1. Każda ziemia ma komplet 25 urzędów od podkomorzego do susceptanta.
    2. Ziemie Łomżyńska i Wiska mają dodatkowy urząd mierniczego.
    3. Urzędy podstarościego i sędziego grodzkiego mogą być łączone w jeden urząd.
    4. Może być maksymalnie 3 komorników granicznych naraz.
    5. Liczba komorników ziemskich i burgrabiów grodzkich jest zależna od potrzeb danej ziemi, czyli ilości sporów granicznych, wykroczeń i przestępstw (np. ziemia warszawska ma 19 burgrabiów).
    6. Każdy powiat ma swego podwojewodzego. Jedyny wyjątek od tej zasady stanowi mikroskopijny powiat sąchocki w Ziemi Ciechanowskiej.
    7. Każdy powiat, w którym znajduje się filia sądu ziemskiego ma swego viceregenta i susceptanta.
    8. Każdy powiat, w którym znajduje się filia sądu grodzkiego ma dodatkowo swoich podstarościego, sędziego grodzkiego, regenta ziemskiego i grodzkiego. W Ziemiach Łomżyńskiej i Wiskiej mogą być także dodatkowi komornicy ziemscy, miernicy i burgrabiowie grodzcy.
    9. Powiat zambrowski jest na prawie ziemstwa (sąd ziemski niezależny od sądu Ziemi Łomżyńskiej). Dlatego posiada dodatkowo sędziego ziemskiego, podsędka i pisarza ziemskiego i grodzkiego.
    10. Szlachta Ziemi Ciechanowskiej w 1764 roku uzyskała przywilej od Sejmu Konwokacyjnego, pozwalający jej na wprowadzenie nowych urzędów ze względu na wielką mnogość tutejszej szlachty. Na mocy tego przywileju wprowadzono 10 następujących urzędów przasnyskich: chorąży, stolnik, podczaszy, podstoli, cześnik, łowczy, wojski, miecznik, wojski mniejszy, skarbnik.

     


    Podział administracyjny Mazowsza w XVII i XVIII wieku

                                  

    woj. mazowieckie

    woj. płockie

    woj. rawskie


    Ziemia Ciechanowska

     

    pow. ciechanowski

    pow. przasnyski

    pow. sąchocki [czerwiński]

     

     

    pow. bielski [ziemia]

    pow. płocki [ziemia]

    pow. płoński

    pow. raciąski

    pow. sierpecki

     


    Ziemia Gostynińska

     

    pow. gąbiński

    pow. gostyniński

     

     

    Ziemia Czerska


    pow. czerski

    pow. garwoliński

    pow. grójecki

    pow. warecki

     

     

    Ziemia Zawkrzeńska

     

    pow. mławski [ziemia]

    pow. niedzborski

    pow. szreński [ziemia]

     

     

    Ziemia Rawska


    pow. bialski

    pow. rawski

    Ziemia Liwska [powiat]

     

     

    Ziemia Sochaczewska


    pow. mszczonowski

    pow. sochaczewski

     


    Ziemia Łomżyńska

     

    pow. koleński

    pow. łomżyński

    pow. ostrołęcki

    pow. zambrowski [ziemia]

     

     

     

     

    Ziemia Rożańska

     

    pow. makowski [ziemia]

    pow. rożański

     

     

     

     

    Ziemia Warszawska

     

    pow. błoński

    pow. tarczyński

    pow. warszawski

     

     

     

     

    Ziemia Wiska

     

    pow. radziłłowski

    pow. wąsoski

    pow. wiski

     

     

     


    Ziemia Wyszogrodzka
    [powiat] -więcej czytaj w LINKu

     

     

     

     

    Ziemia Zakroczymska

     

    pow. nowomiejski

    pow. serocki

    pow. zakroczymski

     

     

     



     
    Wykorzystałem mapę zamieszczoną na stronie: http://www.zamki-mazowsza.turystyka.net/html/historia.html



    SENAT

    Ponieważ północna część województwa mazowieckiego należała do diecezji płockiej, a południowa do poznańskiej, żaden biskup nie był bezpośrednim przedstawicielem Mazowsza w Senacie. Za to województwo miało aż 8 świeckich senatorów. Byli nimi wojewoda mazowiecki oraz kasztelanowie mazowiecki [warszawski], czerski, wiski, wyszogrodzki, zakroczymski, ciechanowski i liwski. Ich skład osobowy w 1792 roku przedstawiał się następująco:

    wojewoda mazowiecki
    Antoni Małachowski
    kasztelan mazowiecki (warszawski)
    Alexander Brzostowski
    kasztelan czerski
    Wawelty Sobolewski
    kasztelan wiski
    Chryzanty Opacki
    kasztelan wyszogrodzki
    Ignacy Zieliński
    kasztelan zakroczymski
    Franciszek Prażmowski
    kasztelan ciechanowski
    Józef Oborski
    kasztelan liwski
    Krzysztof Cieszkowski


    IZBA POSELSKA

    Województwo mazowieckie wybierało 20 posłów, po dwóch z każdej ziemi. Na Sejmie Wielkim (7.10.1788 - 31.05.1792), obradującym od 16.12.1790 roku w podwojonym składzie, posłami mazowieckimi byli:

        
      Ziemia WyszogrodzkaZiemia Zakroczymska 
      
     UrządWyszogródZakroczym 
         
     podkomorzyKlemens NakwaskiJózef Radzicki 
     starostaCypryan NakwaskiTadeusz Młocki 
     chorążyJózef ŁempickiStanisław Jaroszewski 
     sędzia ziemskiFloryan Małowieskivacat 
     stolnikJan NakwaskiKazimierz Łempicki 
     podczaszyJózef KanigowskiJan Szydłowski 
     podsędekRomuald KadłubowskiMichał Wołłowicz 
     podstoliFortunat KobylnickiWiktoryn Łempicki 
     cześnikTomasz NowowiejskiAndrzej Zaborowski 
     łowczyHipolit MikorskiFerdynand Kuczborski 
     wojskiJan PilichowskiWładysław Zembrzuski 
     pisarz ziemski i grodzkivacatAdam Wągrodzki 
     miecznikPaweł PilichowskiMichał Chroniewski 
     wojski mniejszyMichał LasockiIgnacy Miecznikowski 
     skarbnikPaweł KadłubowskiPaweł Łempicki 
     żupnikAdam SmulskiBłażej Gnatowski 
     podstarościHipolit MikorskiKazimierz Łempicki 
     sędzia grodzkiFranciszek GawareckiJózef Wągrodzki 
     regent ziemski i grodzkiFranciszek MałowieskiMaciej Skrodzki 
     podwojewodzyTomasz Tański
    Felix Kucharski;                      Adam Worowski (Nowe Miasto);                              Adam Łempicki (Serock)
     
     komornik granicznyLudwik Roguski,                      Franciszek RycharskiWojciech Skarzyński, Franciszek Xawery Winnicki,                 
    Ignacy Gruszewski
     
     komornik ziemskiBonawentura Małowieski, Tomasz Zalewski,                   Antoni Falęcki,
    Kazimierz Zawadzki,              Ignacy Lasocki,               Adam Sieklucki,                     Antoni Dramiński
    Szymon Kozłowski,                Mateusz Ostaszewski,               Marcin Glinicki,                     Franciszek Modzelewski,             
    Józef Modzelewski,              Walenty Budny,                   Tomasz Głażewski
     
     burgrabia grodzkiMichał Kotarski,              Jakub StrzeszewskiMaciej Świerczewski,              Stefan Mdzewski,                 Franciszek Rostkowski,             Jan Niesiobędzki,              Ignacy Modzelewski,               Józef Bagieński
     
     viceregentIgnacy PilichowskiAdam Modzelewski;               Ignacy Worowski (Nowe Miasto) 
     susceptantN. ZdziarskiKonstanty Kędzierzawski; Wojciech Majkowski (Nowe Miasto) 
         



     

    KOMISJE DO SPRAW OFIARY DZIESIĄTEGO GROSZA (1789)

     

    W dobie stanisławowskiej modne stało się tworzenie rozmaitych komisji złożonych z osiadłej szlachty - obywateli danego powiatu czy ziemi. Pierwszą taką komisją była Komisja Dobrego Porządku, zajmująca się kontrolą miast królewskich. W 1789 roku po ogłoszeniu ustawy o podatku zwanym „ofiara dziesiątego grosza” Sejm postanowił powołać dla wszystkich powiatów Rzeczpospolitej komisje szlacheckie, których zadaniem było oszacowanie dochodowości wszelkich majątków szlacheckich i duchownych i wyliczeniu na podstawie tego szacunku wartości rocznego podatku, jaki dany majątek powinien odprowadzać do skarbu Rzeczpospolitej (wymiar: 20% dobra duchowne, 10% dobra szlacheckie, zwolnione dobra szlachty ubogiej). Każda taka komisja powiatowa składała się z 15 członków wybranych spośród dobrej i szanowanej w okolicy szlachty. Komisje szacunkowe podjęły się ogromnego trudu zbadania setek tysięcy majątków w przeciągu paru miesięcy. Trud ten nie poszedł na marne, skoro jeszcze do powstania styczniowego 1864 roku, wartość majątków na terenie Królestwa Polskiego podawano wedle szacunków owych komisji!

     

    Sąchock

    Serock

    Nowe Miasto

    Zakroczym

    Wyszogród

    Wincenty Lasocki

    łowczy przemyski

    Wojciech Szygowski podsędek zakroczymski

    Józef Radzicki podkomorzy zakroczymski, starosta nowomiejski

    Tadeusz Młocki

    starosta zakroczymski

    Klemens Nakwaski podkomorzy wyszogrodzki

    Jakub Szczepkowski wojski ciechanowski

    Teodor Mokrski

    łowczy zakroczymski

    Stanisław Jaroszewski chorąży zakroczymski

    Wiktoryn Łempicki podstoli zakroczymski

    Józef Łempicki stolnik wyszogrodzki

    Wojciech Dębski

    wojski przasnyski

    Błazej Gnatowski żupnik zakroczymski

    Jan Szydłowski podczaszy zakroczymski

    Andrzej Zaborowski cześnik zakroczymski

    Romuald Kadłubowski podsędek wyszogrodzki

    Stanisław Młodzianowski podstarości i sędzia grodzki ciechanowski

    Wawrzyniec Łempicki skarbnik ciechanowski

    Adam Wągrodzki pisarz zakroczymski

    Władysław Zembrzuski wojski zakroczymski

    Jan Nakwaski cześnik wyszogrodzki

    Jan Karczewski szambelan JKM

    Xawery Wągrodzki szambelan JKM

    Paweł Łempicki skarbnik zakroczymski

    Michał Chroniewski miecznik zakroczymski

    Tomasz Nowowieyski łowczy wyszogrodzki

    Jan Kijewski komornik ziemski ciechanowski

    Felix Kucharski podwojewodzy zakroczymski

    Stanisław Dąmbski wojewodzic brzesko-kujawski

    Ignacy Miecznikowski wojski mniejszy zakroczymski

    Hipolit Mikorski miecznik wyszogrodzki

    Stanisław Kamieński komornik ziemski ciechanowski

    Maciej Skrodzki

    regent zakroczymski

    Teodor Kuczborski szambelan JKM

    Jakub Miszewski łowczy przasnyski

    Wojciech Nakwaski pisarz ziemski wyszogrodzki

    Bartłomiej Falęcki komornik ciechanowski

    Szymon Kozłowski komornik ziemski zakroczymski

    Mikołaj Wołłowicz starosta przyłuski

    Józef Wągrodzki sędzia ziemski zakroczymski

    Jan Pilichowski wojski wyszogrodzki

    Walenty Szymanowski starościc klonowski

    Józef Modzelewski komornik ziemski zakroczymski

    Tadeusz Mdzewski

    regent lubelski

    Adam Łempicki podwojewodzy serocki

    Ignacy Tański wojski kruszwicki

    Franciszek Luberadzki sędzic ziemski ciechanowski

    Marcin Glinicki komornik ziemski zakroczymski

    Wojciech Skarzyński komornik graniczny zakroczymski

    Franciszek Modzelewski komornik ziemski zakroczymski

    Franciszek Gawarecki komornik graniczny wyszogrodzki

    Józef Brzozowski miecznikowicz ciechanowski

    Piotr Mieszkowski komornik ziemski różański

    Franciszek Xawery Winnicki komornik graniczny zakroczymski

    Walenty Budny komornik ziemski zakroczymski

    Franciszek Małowieski regent wyszogrodzki

    Józef Bromirski

    Maciej Świerczewski burgrabia zakroczymski

    Krzysztof Frankowski burgrabia warszawski

    Wincenty Dziedzicki burgrabia zakroczymski

    Romuald Ostaszewski

    Adam Tański

    Franciszek Myszczyński sędzic ziemski zakroczymski

    Adam Worowski podwojewodzy nowomiejski

    Ignacy Osiecki burgrabia płocki

    Ignacy Pilichowski viceregent wyszogrodzki

    Maciej na Rudnie Demby

    Stefan Mdzewski burgrabia zakroczymski

    Antoni Pniewski burgrabia warszawski

    Ignacy Myszczyński sędzic ziemski zakroczymski

    Bonawentura Małowieski komornik ziemski wyszogrodzki

    Floryan Antonowicz

    Paweł Górski

    Franciszek Miecznikowski skarbnikowicz zakroczymski

    Stefan Maruszewski komornikowicz ziemski zakroczymski

    Stanisław Podczaski

     





     




























    BURZLIWE DZIEJE MAZOWSZA
    W LATACH 1806 – 1831

    ( KALENDARIUM z dopiskami)

    (opracowanie własne)

     

    01,11,1806 – wkroczenie w granice Mazowsza 50-tys. korpusu rosyjskiego pod dowództwem gen. Bennigsena

    11,11,1806 – główną kwaterą Bennigsena staje się Pułtusk

    15,11,1806 – Bennigsen zajmuje główne punkty przeprawy między Warszawą a Płockiem

    18,11 – 06,12,1806 – wojska francuskie zajmują tereny po lewej stronie Wisły

    27,11,1806 – korpus marszałka Davouta (francuzi) wkracza do Warszawy

    06,12,1806 – Marszałek Ney, który przeszedł Wisłę pod Toruniem, odrzuca pruski korpus do Prus Wschodnich, Korpus Bernadotte’a zajmuje Rypin

    19,12, 1806 – 24,02,1807 Warszawa staje się główną kwaterą Napoleona

    20,12,1806 – kawaleria Bessieresa zajmuje Sierpc, Bieżuń i Płońsk docierając aż do Wkry

    22,12,1806 – korpusy francuskie znalazły się na całej linii nad rzeką Wkrą

    23,12,1806 – korpus mar. Davouta przekracza Wkrę w rejonie Czarnowa i zdobywa Nasielsk, a w tym samym czasie korpus Augereau przekracza Wkrę w rejonie Kołoząb-Borkowo

    24,12,1806 – pod Łowiczem gromadzi się szlacheckie pospolite ruszenie w sile ok. 4000 żołnierzy

    26,12,1806 – bitwa pod Pułtuskiem – korpus Lannesa trafia na trzykrotnie większe siły, a w tym samym czasie Davout pokonuje dwie dywizje rosyjskie pod Gołominem

    01,01,1807 – wojska francuskie docierają do rzeki Omulwi

    styczeń 1807 – korpusy francuskie rozlokowują się na leżach zimowych: korpus Lannesa w Warszawie; Korpus Devouta i Augereau – Pułtusk-Przasnysz;

    koniec stycznia 1807 – marsz Francuzów przez Mławę i Przasnycz do Prus Wschodnich

    koniec stycznia 1807 – dwa polskie bataliony piechoty i szwadron ułanów stacjonują w rejonie Serock - Pułtusk

    początek lutego 1807 – naprzeciwko siebie, nad Narwią, stoją korpus marsz. Masseny, a ze strony rosyjskiej gen. Essena

    1807 - pokój w Tylży, z ziem Mazowsza, które było pod zaborem pruskim od 1795 roku, powstaje Księstwo Warszawskie

    15,04,1807 – korpus arcyksięcia Ferdynada (Austriacy) przekraczają Pilicę i zajmują Rawę, Białą Rawską i Warkę, a 18,04- Mszczonów

    19,04,1807 – bitwa pod Raszynem – ks. J. Poniatowski w ciężkich bojach powoli wycofuje się z Lasku pod Falentami, później z grobli, a o zmierzchu zatrzymał austryjaków pod samym Raszynem, aby ostatecznie wycofać się za Wisłę

    23,04,1807 – austryjacy wkraczają do lewobrzeżnej Warszawy

    25,04,1807 – gen Mohr (austryjacy) po przekroczeniu Wisły pod Karczewem, przegrywają bitwę pod Grochowem i są zmuszone do wycofania za Wisłę

    03,05,1807 – gen Sokolnicki likwiduje przyczółek austryjaków pod Ostrówkiem

    03,05,1807 – wojska ks. J.Poniatowskiego wyruszają  znad Bugu na południe i do 07,05 zostaje wyzwolone Mazowsze pomiędzy Bugiem a Wisłą

    13,05,1807 – nieudana próba austryjaków przeprawy przez Wisłę pod Dobrzykowem koło Płocka

    15,05,1807 – nieudana próba austryjaków przeprawy przez Wisłę pod Toruniem

    27,05,1807 – oddziały gen. Dąbrowskiego posuwając się z Wielkopolski , zajmują Kutno i Żychlin

    28,05,1807 – zajęcie Gąbina przez oddziały płockie, wojska polskie docierają do Bzury w rejonie Łowicza

    01,06,1807 – Austryjacy wycofują się z Warszawy

    02,06,1807 – do stolicy wkraczają oddziały mjr. Hornowskiego z Pragi oraz dywizja gen. Zajączka

    07,06,1807 – wyparcie armii austryjackiej za Pilicę

    druga połowa czerwca 1807 – ostatnia część Mazowsza za rzekami Narew i Omulwem zostaje zajęta prze Napoleona po zwycięstwie nad Frydlandem

    24,06,1807 – opanowanie przez Austryjaków Inowłodza i Nowego Miasta

    30,06,1807 – ostateczne wyparcie Austryjaków poza Pilicę – odzyskanie Inowłodza i Nowego Miasta

    1807 – Napoleon zarządza fortyfikowanie przyczółków na Wiśle i Bugu (na Pradze, w Serocku, Modlinie, Zakroczymiu i w Wyszogrodzie), do tych prac ściągano pod przymusem chłopów

    1808 – na Mazowszu zaczęły się masowe migracje – chłopi porzucali gospodarstwa zniszczone przez wojnę oraz majątki w których szczególnie źle ich traktowano

    1811-1812 przez Mazowsze przetacza się klęska głodu spowodowana zarówno nieurodzajem jak i spekulacją zbożem (przy budowie Twierdzy w Modlinie pracuje ok. 20 tys. robotników)

    wiosna 1812 – koncentracja 80-tys. armii Napoleona pod dowództwem Hieronima Bonaparte – brata Napoleona, w rejonie Warszawa - Modlin, a w rejonie Płocka 25-tys. korpus

    czerwiec 1812 – armia Hieronima rusza przez Pułtusk – Ostrołękę - Nowogród nad Niemnem do Rosji, a VI Korpus (z okolic Płocka) przez Mławę idzie do Prus Wschodnich

    grudzień 1812 – zaczynają napływać na Mazowsze niedobitki armii napoleońskiej

    początek stycznia 1813 – rosyjski korpus gen. Sackena przekracza granicę Mazowsza, a gen. Tomasow z Prus Wschodnich kieruje się na Płock

    koniec stycznia 1813 – całe prawobrzeżne Mazowsze, z wyjątkiem twierdzy Modlin, w rekach Rosjan

    06,02,1813 – ks. J. Poniatowski z oddziałami opuszcza Warszawę udając się w kierunku Piotrkowa

    08,02,1813 – do Warszawy wkraczają oddziały rosyjskie

    do połowy lutego 1813 – całe Mazowsze w rękach Rosjan, a w Warszawie lokuje się główna kwatera feldmarszałka Barclaya de Tolly

    25,12,1813 – dopiero po prawie roku, kapituluje Twierdza Modlin, ostatnia na ziemiach Księstwa

    do czerwca 1815 – okupacja Mazowsza przez Rosjan

     1815 – powstanie Królestwa Polskiego, w którego skład wchodzą ziemie Mazowsza

    listopad 1815 – Królestwo Polskie otrzymuje Konstytucję

    styczeń 1816 – namiestnik carski zatwierdza nowy podział administracyjny (który obowiązywał do 1845 r.) na 8 województw, a ziemie Mazowsza znalazły się w składzie: płockiego, warszawskiego, augustowskiego i podlaskiego. Województwa podzielono na obwody, a dawne powiaty, których nie zlikwidowano – miały tylko znaczenie jako okręgi wyborcze szlachty.

    1816-1817 – na wsi panuje głód

    1818 – nowe rozporządzenia nie pozwalają opuścić chłopu wsi bez zgody wójta

    1820 – podźwignięcie rolnictwa z głębokiego upadku wojennego: od 1817 następuje gwałtowny wzrost pogłowia owiec, od 1816 następuje gwałtowny rozwój hodowli ziemniaka, gwałtowne rozwarstwienie wsi w latach 1810-1827 podwoiło liczbę wyrobników, a tym samy czasie następuje gwałtowny wzrost ludności miejskiej na drodze migracji ze wsi; -

    1820-1840 okres burzliwego rozwoju przeżywają miasta mazowieckie – buduje się dużo i z rozmachem (styl klasycystyczny), rozwija się przemysł – w Warszawie głownie bawełniany i wełniany, a w konsekwencji sukiennictwo i płóciennictwo, budowano drogi bite, prowadzone na szeroką skalę prace melioracyjne i budowano wały przeciwpowodziowe

    29,11,1830 – wybucha Powstanie Listopadowe (występuje zbiegostwo i opór przeciw poborowi chłopów do Gwardii Ruchomej)

    30,11,1830 – wojska ks. Konstantego wycofują się z Warszawy do Wierzbna i dalej przez Piaseczno, Górę Kalwarię i Mniszew za Pilicę.

    04,12,1830 – Rosjanie opuszczają Modlin

    05,02,1831 – korpusy rosyjskie przekraczają granice KP na wschodzie Mazowsza

    09,02,1831 – Rosjanie zajmują Łomże

    10-12.02.1831 - Rosjanie przeprawiają się przez Bug pod Brokiem i Nurem, zajmują Ostrołękę, Pułtusk, Serock,

    13,02,1831 – bitwa i zajęcie przez Rosjan Liwa

    14,02,1831 – bitwa pod Stoczkiem

    17,02,1831 – bitwa pod Dobrem

    19,02,1831 – bitwa pod Wawrem

    22,02,1831 – Rosjanie zajmują Nasielsk

    23,02,1831 – Rosjanie zajmują Zegrze.

    24-25,02,1831 – bitwa pod Białołęką

    25,02,1831 - bitwa pod Grochowem, naprzeciw siebie stało 40-tys. wojsko polskie i 60-tys. Rosjan, zginęło blisko 17 tys. żołnierzy

    marzec 1831 – feldmarszałek Dybicz leczy rany w rejonie Miłosna – Stanisławów - Mińsk

    29,03,1831 - feldmarszałek Dybicz próbuje przeprawy przez Wisłę w rejonie ujścia Wieprza

    31,03,1831 – zwycięskie bitwy naczelnego dowódcy Powstania J. Skrzyneckiego – pod Wawrem i Dembem Wielkim

    04,04,1831 – zajęcie przez Polaków Mińska, Kałuszyna, Liwa, Latowicza, Garwolina, Stoczka, a także Serocka

    13,05,1831 – armia polska rusza na armie rosyjskie, zgrupowane od kwietnia w rejonie Ostrołęka – Ciechanowiec - Łomża

    17,05-25,05,1831 - zdobycie przez Polaków Ostrołęki, Łomży, Nuru, Śniadowa, przekroczenie Narwi w rejonie Tykocina i nagły odwrót bez walki

    25,05,1831 – bitwa pod Ostrołęką i przegrana Polaków – utrata terenów nad Narwią

    31,05,1831 – w Kleszewie pod Pułtuskiem stanęła główna kwatera Dybicza

    od maja 1831 – epidemia cholery ogarnia Mazowsze

    w połowie czerwca 1831 – rajd Kozaków z Gołymina, przez Sochocin, Płońsk, Górę, Ciołków, Płock, Dobrzyń, Bobrowniki – doszedł aż do Osieka, a następnie wrócił przez Sierpc do armii głównej

    04,07,1831 – ofensywa armii rosyjskiej feldmarszałka Paskiewicza zajmuje Raciąż, Drobin, Bielsk i Płońsk (05,07), a później kolejno Płock, Lipno, Osiek

    20,07,1831 armia rosyjska przeszła przez Wisłę, a oddziałuy polskie ponownie zajmują Płońsk, Raciąż i Płock

    30,07,1831 – Paskiewicz zajmuje Gąbin i 01,08 – stanął na linii Bzury

    14,08,1831 – odwrót oddziałów polskich znad Bzury i Rawki

    17,08,1831 – Rosjanie zajmują Błonie, a 18,08 – Nadarzyn, 20,08 _Górę Kalwarię

    23-29,08,1831 - ofensywa polska gen. Ramorino zmusza Rosjan do cofnięcia się z prawobrzeżnego Mazowsza, aż za rzekę Liwiec

    06,09,1831 – rozpoczęcie szturmu Warszawy, a 07,09 jej kapitulacja

    23-25,09,1831 - w Płocku rząd i Sejm polski postanowił zaprzestać walki i przeszedł do Prus, a wraz z nim wojsko, które 05,10 pod Szulcowem k/Brodnicy przekroczyło granicę pruską

    09,10,1831 – kapitulacja Modlina, zakończenie powstania listopadowego

     

     

    1841 – wprowadzono na terenie Królestwa Polskiego, rosyjski system monetarny – ruble i kopiejki

    01,01,1845 – wprowadzono nowy system podziału administracyjnego ziem KP

    1832-1845 - nasilenie rugów chłopskich, a w pow. Gostynińskim, rawski, lipnowskim i płockim włościaństwo rolne niemal całkowicie znikło; Szczególnie mały procent ziemi w dobrach prywatnych posiadali chłopi: w powiatach – płockim 11%, łomżyńskim – 7% i gostynińskim – 20%, a najwięcej w stanisławowskim, warszawskim i łowickim – 38-49%

    1844 – olbrzymi wylew Wisły, mokre lato

    1845 – wylew Wisły, zaraza niszczy ziemniaki

    1846 – klęska nieurodzaju, drożyzna, cholera, głód

    1847 – nieurodzaj, zaraza na ziemniaki, cholera, głód

    1849 – cholera i głód

    1851 – nieurodzaj, ulewy, drożyzna, epidemia

    1852 – cholera

    1855 – nieurodzaj, ulewy, drożyzna, epidemia

    1857 – gradobicie, ulewy, zboża zniszczone

    22/23,01,1863 – początek powstania styczniowego, na Mazowszu atak powstańców na dwa garnizony rosyjskie w Płocku i Płońsku (300 osób, ale atak się nie powiódł)

    grudzień 1863 – upadek powstania

    02,03,1864 – uwłaszczenie chłopów (bezrolni po otrzymani ziemi, obciążano wieczystym podatkiem gruntowym, niższym o 1/3 od obowiązującego dotąd okupu ;ub czynszu

     

    1866-74 - nastapiła całkowita likwidacja odrębności Królestwa Polskiego , stanowiło ono od teraz jedno z generał-gubernatorstw państwa carów i nazwano go „Krajem Przywiślańskim”

    1866 - wprowadzono nowy podział administracyjny „Kraju Przywiślańskiego”

    1868 – wprowadzono język rosyjski jako urzędowy

     

    1894 – w powiecie płońskim chłopi posiadali 40% ziemi; drobna szlachta – 11%; wielka własność szlachecka – 43%

     

    Wraz ze wzrostem liczby bezrolnych, a także na skutek ogólnej sytuacji ekonomicznej, coraz większego znaczenia nabiera emigracja sezonowa do Niemiec i Dani, a także emigracja stała, głównie do krajów Ameryki – Brazyli i USA. Emigracja  ta przyjęła szersze rozmiary do końca lat osiemdziesiątych i stale wzrastała. Z trzech guberni mazowieckich na emigrację sezonową udało się w 1890-     5145 osób,

    1900 – 48949 osób ;

    1912 -  81602 osób .

    W latach 1900-1901 najwięcej osób udało się na emigrację sezonową z pogranicznych, północnych powiatów, w szczególności z powiatu mławskiego, kolneńskiego, przasnyskiego, ostrołęckiego i szczuczyńskiego i z Ziemi Dobrzyńskiej. Emigracja sezonowa nie obejmuje natomiast terenów południowego Mazowsza, na południe od Wisły i Bugu.

    W 1912 r. było podobnie. Najwięcej ludności wiejskiej wyemigrowało z pow.: przasnyskiego,

    mławskiego i szczuczyńskiego – ponad 10%. Od 6 do 10% ludności wiejskiej udawało się na „saksy” z powiatów kolneńskiego, ostrołęckiego, sierpeckiego, rypińskiego i lipnoskiego, a poniżej 1% z powiatów: radzymińskiego, warszawskiego, grójeckiego, błońskiego, rawskiego, skierniewickiego i łowickiego.

     

          
       Plan bitwy pod Czarnowem (?) 25.12.1806 r.          Plan bitwy pod Sochocinem 25.12.1806 r

        
       Plan bitwy pod Gołyminem 28.12.1806 r.          Plan bitwy pod Pułtuskiem 28.12.1806 r

                     


    Plan bitwy pod Pułtuskiem 26.12.1806 r.


                         


                         








    WAŻNE DATY


    Daty

    Historii Mazowsza

    źródło - http://www.globtroters.3lo.pl/pliki/infos/mazowsze/hist/hist.htm

    Koniec X w.

    Włączenie ziem Mazowsza do państwa polskiego.

    1037-1047

    Miecław tworzy na Mazowszu odrębne państwo, zlikwidowane przez Kazimierza Odnowiciela.

    1047

    Pierwsza wzmianka o Płocku.

    Ok. 1075

    Erygowanie biskupstwa w Płocku.

    1079-1138

    Za panowania W.Hermana i B Krzywoustego Płock jest faktyczną stolicą Polski.

    1138

    Na mocy testamentu B.Krzywoustego powstaje księstwo mazowieckie ze stolicą w Płocku.

    1155

    Pierwsza wzmianka o Radomiu.

    1180

    Założenie szkoły kolegiackiej w Płocku (najstarszej istniejącej do dziś jako L.O im. Małachowskiego Polskiej szkoły).

    1226

    Książe mazowiecki kujawski Konrad I osadza na sąsiadującej ze swym państwem ziemi chełmińskiej Zakon Marii Panny dla pomocy w realizacji ekspansji zbrojnej i misyjnej.

    1237

    Płock jako pierwsza miejscowość na Mazowszu otrzymuje prawa miejskie.

    1242-1243

    Konrad I sięga po tron krakowski.

    Od połowy XIII w.

    Mazowsze wiedzie niezależny żywot polityczny pod rządami lokalnej gałęzi rodu Piastów (1351-1370 i1388-1526 uznającej zwierzchność lenną Polski), ulegając zarazem- okresowo przezwyciężanym wewnętrznym podziałom na dzielnice.

    Ok. 1300

    Lokacja Starej Warszawy.

    1329-1351

    Dzielnica Płocka uznaje zwierzchnictwo czeskich Luksemburgów.

    1408

    Lokacja Nowej Warszawy.

    1462

    Włączenie do Korony Ziemi gostynińskiej i rawskiej.

    1476

    Włączenie do Korony ziemi sochaczewskiej.

    1495

    Włączenie do Korony dzielnicy płockie (odtąd woj. Płockiego).

    1526

    Śmierć ostatniego z ks. Mazowieckich Janusza III. Włączenie do Korony dzielnicy czersko warszawskie.Trzy utworzone w Rzeczypospolitej woj. na Mazowszu miały następującą powierzchnię: rawskie-5 tyś. Km^2 ; płockie 4 tyś km^2 ,mazowieckie-23 tyś km^2 ( to ostatnie składało się z 10 ziem: czerskiej, warszawskiej, wyszogrodzkiej, zakroczymskiej, ciechanowskiej, wizkiej, liwskiej, łomżyńskiej, rózańskiej). Po włączeniu do Korony Mazowsze zachowało odrębny sejm.

    1530

    W Sycynie przychodzi na świat J.Kochanowski.

    1540

    Likwidacja odrębnego sejmu Mazowsza

    1540

    Zestawienie zbioru miejscowych praw Mazowieckich.

    1569

    Warszawa staje się miejscem sejmów walnych koronnych.

    1573

    Warszawa staje się miejscem wolnych elekcji króla Rzeczypospolitej.

    1573

    W Warszawie oddanie do użytku pierwszego stałego mostu na Wiśle.

    1576

    Likwidacja urzędu namiestnika na Mazowszu.

    1577

    Zniesienie niezależności sądownictwa i prawa mazowieckiego.

    1578

    Na zamku w Jazdowie odbywa się prapremierowe przedstawienie pierwszej polskiej tragedii-Jana Kochanowskiego „ Odprawy Posłów greckich”.

    1584

    W Zwoleniu zostaje pochowany J. Kochanowski.

    1596

    Warszawa staje się stolicą państwa polskiego(proces faktycznego ustołecznienia Warszawy trwa do 1611r.)

    1613-1764

    W Radomiu urzęduje Trybunał Skarbowy Koronny.

    1655-1657

    Mazowsze zniszczone przez najazd Szwedów

    1729

    W Warszawie zaczyna wychodzić pierwsza stała gazeta –„Kurier Polski”

    1765

    W Warszawie powstaje teatr narodowy

    1793

    W wyniku drugiego rozbioru Polski część Mazowsza dostaje się pod panowanie pruskie.

    1794

    Mazowsze jako teren walk powstania kościuszkowskiego.

    1795

    III rozbiór Polski oddaje większość Mazowsza z Warszawą

    1807-1813

    Mazowsze częścią Księstwa Warszawskiego

    1810

    W Żelazowej Woli przychodzi na świat Fryderyk Chopin.

    0d 1815

    Mazowsze w obrębie Królestwa Polskiego, autonomicznej części imperium rosyjskiego.

    1816

    Utworzenie Uniwersytetu w Warszawie.

    1821

    W Laskowie-Głuchach pod Radzyminem przychodzi na świat C.K Norwid.

    1830-31

    Warszawa i Mazowsze terenem walk powstania listopadowego.

    1837

    Przemianowanie woj. na gubernie.

      

    1845

    Zmiana podziału Królestwa Polskiego.

    1848

    Pierwsze statki parowe na Wiśle.

    1867

    W Warszawie przychodzi na świat M. Skłodowska Curie.

    1919

    Po odzyskaniu Niepodległości większość ziem Mazowsza obejmuje woj. warszawskie.

    1920

    Mazowsze terenem wojny polsko-bolszewickiej.

    1927

    Pierwszy Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im.Chopina w Warszawie.

    1939-1945

    PO klęsce wrześniowej obszar Mazowsza pozostaje wcielony częściowo do Niemiec.

    1943

    Powstanie w getcie warszawskim.

    1944

    Powstanie warszawskie.

    1945-1975

    Woj. Warszawskie

    1949

    Utworzenie Zespołu Pieśni Tańca Mazowsza.

    1964

    Utworzenie Petrochemi w Płocku.

    1999

    W wyniku reformy powstaje województwo mazowieckie.




     

    27 luty 2005 rok + 19 styczeń 2006 r.
    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005