<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Konspiracja niepodległościowa w Polsce 1939-47

  • Komendantura ZWZ AK
  • Komendanci obszarów i okręgów
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "A" - "I"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "J" - "M"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "N" - "R"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "S" - "Ż"

  • Komendanci Inspektoratów ZWZ AK 

    nazwiska rozpoczynające się lieterami "J" - "M"



    Konspiracja niepodległościowa w Polsce 1939-1947
    Ludzie SZP/ZWZ/AK/DSZ/WiN

    Praca poświęcona pamięci żołnierzy konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ/AK/NIE/DSZ/WiN zawierająca biogramy lub noty biograficzne albo nierozszyfrowane pseudonimy osób pełniących funkcje Kmdta Głównego , Obszarów, Okręgów, Inspektoratów, Obwodów. W zamierzeniu ma zawierać noty biograficzne komendantów-dowódców Rejonów, funkcyjnych z sztabów obszarów, okręgów itp. W okresie działalności tych organizacji Służby Zwycięstwa Polsce 27 IX 1939- 13 XI 1939 , Związek Walki Zbrojnej 13 XI 1939- 14 II 1942, Armii Krajowej 14 II 1942- I 1945, następnie Ruch Oporu AK– I 1945-IV 1945 i Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj IV 1945-VIII 1945 oraz wolności Niezawisłość IX 1945-I 1948.
    Noty biograficzne zostały opracowane w efekcie zebranych materiałów własnych, publikacji słownikowych i  publikacji poświęconych konspiracji.
    W organizacjach wymienionych wyżej używano różnych nazw funkcyjnych dot. funkcji. W SZP używano nazw d-ca główny, wojewódzki, powiatowy, w ZWZ kmdt główny, obszaru, okręgu, podokręgu kmdt Inspektoratu Rejonowego lub Inspektor, kmdt Obwodu, podobwodu, Rejonu, lub Ośrodka /odpowiednik rejonu/. Używano też nazwy dowódca rejonu, placówki. W DSZ na kraj używano nazw Delegat DSZ na Kraj, Obszaru, Okręgu itp. W WiN używano nazw prezes Zarządu Głównego, Obszaru Okręgu Inspektoratu Obwodu, Rejonu. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK używano nazw ROAK, /łódzkie, Mazowsze, Lublin. W Okręgu Białostockim AK przemianowano w II 1945 na AKO i używano tytułów przewodnik Okręgu. Inspektoratu, Obwodu. Okręg od VI 1945 podporządkowany DSZ na Kraj.

    Pamięci  p. Andrzeja Zagórskiego – wybitnego historyka konspiracji niepodległościowej - nauczyciela i przyjaciela /1926-2007/

    Jednocześnie zwracam się z prośbą o uzupełnianie, prostowanie informacji biograficznych.


                                                                                               Tadeusz Łaszczewski

                                                                                                     tadlas@wp.pl


     


    Komendanci Inspektoratów SZP- ZWZ - AK - DSZ - WiN B-K

     

    Janas Henryk

    [1912-?],  żołnierz ZWZ/AK, działacz WiN, st. sierż. /ppor. ps. „Ryś”, Ryszard”
    Kierownik Rejonu Wałbrzych WiN 1946

    Ur. 22 XII 1912 w Stryszowie k. Żywca, syn Jana i Marii z d. Mróz. Absolwent gimnazjum. Przed 1939 służył w WP jako podoficer. brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK na terenie Obwodu zWZ/AK Tarnów w Okręgu ZWZ/AK Kraków, gdzie pełnił m. in. funkcję d-cy Placówki Ciężkowice .Wiosną 1945 organizował szkieletową siatkę NIE-DSZ na terenie Ryglic. Jesienią 1945 zostaje skierowany do pracy konspiracyjnej we Wrocławiu. Mieszkał we Wrocławiu przy ul. Klasztornej. Pracował w sklepie spożywczym  przy ul. Kościuszki założonym przez mjr-a st. Marka  - kierownika Wydziału Informacji Okręgu WiN Wrocław „Wschód”. Wprowadzony przez mjr-a St. Marka do komórki  akcji „Ż”.  Otrzymał zadanie zorganizowania dolnośląskiej siatki informatorów. Mianowany także kierownikiem Rejonu Wałbrzych. Utrzymywał łączność z szefem akcji „Ż” ppłk W. Tumanowiczem „Jagodzińskim”. W III 1946 po zlikwidowaniu komórek ‘Ż”  opuścił Wrocław. Zamieszkał wówczas w Wałbrzychu przy ul. Żytniej. Pracuje początkowo jako konwojent w Zjednoczeniu Przemysłu Skórzanego. Od IV 1946 do Vi 1947 był kierownikiem Referatu Lądowo-Wodnego e dolnośląskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego z siedzibą we Wrocławiu. Kolportował m. in. „Orla Białego”.  Następnie do 1 XI 1948 był kierownikiem Wydziału Budownictwa Mieszkalnego B-2 w ZPW. Od XI 1948 pracuje jako kierownik Referatu Inwestycyjnego  Oddziału ZWP w Jeleniej Górze.
    Aresztowany 21 XII 1949 przez funkcj. PUBP Tarnów. Skazany przez WSR Kraków 21 III 1951 na karę 7 lat więzienia.

    A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945. W-wa-Kraków 1984; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/. T. I. Wrocław 2003

     

    Jani Leopold Teofil

    [1900-?], legionista, członek POW, powstaniec śląski, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1933], żołnierz ZWZ-AK, mjr [1942], ps. „Feliks”, „Karol”, „Teofil” vel Aleksander Matiuszyn.
    K-dt Inspektoratu Chodorów AK – Okręg Stanisławów AK.

    Ur. 20 XII 1900 w Warszawie. Syn Alojzego i Stanisławy z d. Markowska. Do 1915 uczeń gimnazjum w Częstochowie. 15 VII 1915 wstępuje ochotniczo do 4 pp. Leg. w którym służył do VIII 1916. Urlopowany z uwagi na wiek. W X 1916 powraca do Częstochowy, gdzie w I 1917 wstępuje do POW. Na terenie Częstochowy działa w POW  do III 1918. W IV 1918 przedostaje się na teren Rosji i 17 V 1918 wstępuje do I Korpusu gen. Dowbór-Muśnickiego. Po demobilizacji Korpusu w VI 1918 powraca w lipcu t.r. do Warszawy. W IX 1918 skierowany przez POW do 4 DP gen. Żeligowskiego na Kubaniu. W dniu 8 XII 1918 w rejonie stacji Rozdzielnaja k/Odessy dostał się do niewoli wojsk atamana Semena Petlury, skąd wkrótce ucieka i powraca do kraju. Od VI 1919 służy zawodowo w I bat. 30 pp. WP. W szeregach 30 pp. brał w 1919-1920 udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Ukończył kurs szkoły podchorążych piechoty. Po wojnie w 1 VI 1921 wstępuje ochotniczo do I Batalionu Strzelców Śląskich i bierze udział w III Powstaniu Śląskim. W 1922 zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VII 1920. Od 15 VII 1921 pracuje w Wydziale II DO Gen. Łódź, o od 12 X 1921 służy w 30 pp. Strzelców Kaniowskich w Warszawie, skąd 13 II 1925 przeniesiono go do KOP, gdzie był młodszym oficerem kompanii i potem dowódcą kompanii w 10 baonie KOP „Krasne” stacjonującego w miasteczku Krasne n/Uszną pow. Mołodeczno woj. wileńskie. W 1931 służy w 23 pp. we Włodzimierzu Wołyńskim na stanowisku d-cy 3 kompanii w I baonie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 1 I 1933. Przeniesiony w 1939 do 75 pp. w Chorzowie z przydziałem do I bat. stacjonującego w Rybniku. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca 2 kompanii I bat. 75 pp. w składzie Armii „Kraków”. Przeszedł szlak bojowy pułku walcząc z wrogiem od Rybnika aż pod Krasnobród na Lubelszczyźnie. Podczas okupacji niemieckiej od V 1940 w konspiracji ZWZ na terenie Warszawy. Początkowo dowódca batalionu w Obwodzie ZWZ Warszawa –Mokotów. W XII 1941 przeniesiony do Okręgu ZWZ/AK Stanisławów w Obszarze Lwowskim. W XII 1941 objął stanowisko szefa I Wydziału Komendy Okręgu ZWZ/AK Stanisławów, które sprawował do VIII 1942. W wyniku dekonspiracji przeniesiony na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Chodorów. Od około 15 XI 1942 pełni funkcję p.o. k-dta Okręgu AK Stanisławów. Aresztowany przez Gestapo 19 lub 21 XII 1942, więziony w więzieniu lwowskim, a następnie w obozach koncentracyjnych w Majdanku, Oświęcimiu, Sachsenhausen i Bergen – Belsen. Uwolniony z obozu 15 IV 1945 przez wojska brytyjskie. W dniu 28 IV1945 przybył do Francji i objął dowództwo polskiej kompanii wartowniczej przy armii amerykańskiej w Wersalu, które sprawował do VIII 1946. Dalsze losy n/n. 

    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska. 1939 – 1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997r.,s.84-85; J. Przemsza – Zieliński, Księga wrześniowej chwały pułków śląskich. Katowice, t. 1, s.192,198,207,213; G. Mazur. Pokucie w latach drugiej wojny światowe, Kraków 1994,s.98-103.

    Jarnuszkiewicz Jan – Lech

    [1893-1944], oficer sł. st. art. WP, kpt. [1925], w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, mjr sł. st. art. [1943], ps. „Izydor”, „Kazimierz”, „Wujek” vel Kowalski.
    K-dt Obwodu ZWZ/AK Łęczyca, Łask XI 1942 – III 1943, Inspektoratu Rejonowego AK Łódź III –VI 1943.

    Ur. 21 X 1893 we Włocławku, syn Izydora –Jana i Józefy- Władysławy z Sokołowskich . Uczęszczał do szkoły średniej. Uczestnik i wojny światowej. Od XI 1918 służy w WP w stopniu ppor. art. Od X 1919 był  instruktorem w Szkole Podchorążych Artylerii w Poznaniu. /stan na30 XI 1919/. Brał udział w szeregach 16 pap w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Odznaczony za męstwo Krzyżem Walecznych. Po wojnie zweryfikowany w stopniu por. sł. st. art. z starszeństwem od  1 VI 1919 nadal służy w 16 pap w Grudziądzu na stanowisku dowódcy baterii. Do stopnia kpt. sł. st. art. awansowany 1 VII 1925. Na początku 1931 przeniesiony z 16 pap do sztabu 1. DP Leg. w Wilnie na stanowisko oficera art. w 1933 przeniesiony z z sztabu 1 DP Leg. do 33 dal w Wilnie. W 1938-1939 pełnił funkcję oficera sztabu OPL w Dowództwie Korpusu Nr VII w Poznaniu. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w szeregach sztabu Armii „Poznań” Podczas okupacji niemieckiej mieszkał na terenie pow. Łęczyca. Od 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK.. Pełnił pod ps. „Wujek’ funkcję k-dta Obwodu ZWZ Łęczyca do VII 1941. Zagrożony aresztowaniem przeniesiony do dyspozycji K.O. ZWZ/AK Łódź. Od XII 1942 do III 1943 k-dt Obwodu AK Łask. Następnie od III – VI 1943 K-dt Inspektoratu Rejonowego AK Łódź. Aresztowany przez Gestapo w Łodzi dnia 12 VI 1943 w lokalu konspiracyjnym przy ul. 8 Marca /Emilii/. Po ciężkim bestialskim śledztwie osadzony w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, a następnie w Mauthausen, gdzie 7 II 1944 został zamordowany.
    Rozkazem KG AK z 5 VIII 1943 nr L. BP/ 65 został awansowany do stopnia mjr sł. st. art. ze starszeństwem 11 XI 1942.
    Odznaczony: Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości, Srebrnym Krzyżem Zasługi.

    Dz. Pers. Nr 1 z 28 I 1931; Dz. Pers. Nr 11 z 28 IX 1933; Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; D. Gołębiowski. Okręg Łódź AK. Mps. Pracy doktorskiej. Dział rękopisów UW; E. Wawrzyniak. Okręg Łódzki AK /w/ AK Rozwój Organizacyjny. Warszawa 1996,s. 352, tu błędnie podano imię i nazwisko.

     

    Jarocki Alfons Jan

    [1910-1948], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, por. [1945], działacz WiN, ps. „Ali”, „Antoni”, „Bernard”, „Juhas”, „Piotr”, „Roman”, „Stefan”, vel Jan Gołyński,vel Terenowicz. Więzień polityczny PRL
    K-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Brodnica VI 1940 - X 1941,  Tczew AK 1944.
    Okręg Pomorze ZWZ/AK

    Ur. 11 V 1910 w Dąbrowie Chełmińskiej pow. Chełmno. Syn Józefa /budowniczego/ i Bronisławy z d. Ruszkowskiej. Ukończył miejscową szkołę powszechną. Następnie kształci się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Bydgoszczy, gdzie 09 V 1931 uzyskał dyplom nauczyciela, a w VI 1931 zdał egzamin maturalny. W latach 1931-1932 pracował jako nauczyciel na bezpłatnej praktyce w Dąbrowie Chełmińskiej. Na początku września wcielony do 59 pp. w Inowrocławiu, skąd go skierowano do dalszej służby wojskowej na Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 15. DP w Bydgoszczy, gdzie przebywa od 12 IX 1932 do 09 VII 1933. Przeniesiony w stopniu plut. pchor. rez. piech. do rezerwy z przydziałem mobilizacyjnym do 62. pp. w Bydgoszczy z zakwalifikowaniem się od 1934 do pracy w PW. W 1934 odbył ćwiczenia aplikacyjne, które ukończył w stopniu sierż. podchorążego rez. piechoty. Do stopnia ppor. rez. piechoty awansowany z starszeństwem 1 I 1936. Od II 1935 był nauczycielem w szkole powszechnej w Chełmnie. Jednocześnie prowadził zajęcia z WF w zakładzie OO Pallotynów w Chełmnie. Kampanię wrześniową 1939 odbył jako dowódca 9 kompanii Ośrodka Zapasowego 16. DP. Podczas walk dostał się do niewoli niemieckiej, skąd uciekł. Był poszukiwany przez Niemców jako nauczyciel zaangażowany był w wychowanie i szkolenie młodzieży polskiej. Po zamordowaniu przez członków Selbstschutzu w Dąbrowie Chełmińskiej jego ojca i brata ukrywa się na Pojezierzu Brodnickim. Wiosną 1940 nawiązał kontakty z Wacławem Ciesielskim ps. „Roman” i Bronisławem Zawackim. W ramach powstałych struktur ZWZ organizuje Obwód ZWZ Brodnica, a następnie Inspektorat Rejonowy ZWZ Brodnica. Zagrożony aresztowaniem zostaje przeniesiony na teren Chojnic, gdzie miał zorganizować struktury ZWZ/AK. Jednak z powodu napotkanych trudności nie wykonał w pełni powierzonego mu zadania. W czerwcu 1942 przebywał w leśniczówce Lasek u leśniczego Brunona Kryna, potem w leśniczówce Długie u Józefa Ciesielskiego. W trakcie aresztowań przeprowadzanych przez gestapo na tereni, gdzie przebywał udało mu się uciec. Ukrywa się w bunkrach leśnych TOW GP, z którym pozostawał w ścisłym kontakcie. W tym okresie nie miał żadnych kontaktów z AK. W marcu 1944, ówczesny k-dt Podokręgu Północnego AK por. rez. Henryk Gruetzmacher ps. „Michał-Marta“ powierza mu odtworzenie struktur Inspektoratu Tczew AK, który został w czerwcu 1944 połączony z inspektoratem Chojnice AK. Inspektoratem Chojnicko-Tczewskim AK kierował do listopada 1944. Od XI 1944 był k-dtem Inspektoratu Morskiego AK. Po wojnie nie ujawnił się. W lipcu 1945 skontaktował się w Bydgoszczy z Józefem Grussem ps. „Starzyński”, który powierzył mu funkcję szefa organizacyjnego Okręgu Pomorskiego DSZ, potem WiN. Zorganizował sztab okręgu składający się z b. żołnierzy AK. Zorganizował też konspiracyjną drukarnie i wydawanie prasy podziemnej i ulotek. Zorganizował struktury WiN na terenie. Podokręgu Północnego oraz w Grudziądzu. Utrzymywał łączność z prezesami pow. WiN na Pomorzu. Brał udział w spotkaniach kierownictwa WiN w Bydgoszczy, Gdyni. Po aresztowaniach dokonanych przez UB od lutego do kwietnia 1946 rozbudowywał siatkę konspiracyjną WiN na Pomorzu. Posługiwał się dokumentami na nazwisko Jan Gołyński. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Bydgoszcz 20 IV 1946 w Bydgoszczy. Aresztowany na wniosek WUBP Bydgoszcz przez WPR Bydgoszcz 26 IV 1946. Wyrokiem WSR Bydgoszcz, sygnatura akt Sr. 518/46 z dnia 24 IX 1946 został skazany na 8 lat więzienia. Po rewizji sprawy w NSW 17 I 1947 został skazany przez WSR Bydgoszcz na 10 lat więzienia. NSW postanowieniem z 11 IV 1947 wyrok utrzymał. Na posiedzeniu niejawnym 7 VII 1947 WSR w Bydgoszczy na podstawie amnestii z 22 II 1947 zmniejszył mu karę do 5 lat więzienia. Przetransportowany z ZK Bydgoszcz do CWK we Wronkach. Zamordowany we Wronkach 19 IX 1948 /wg oficjalnej wersji popełnił samobójstwo/Pochowany na cmentarzu we Wronkach. W X 1977 ekshumowany i pochowany razem z żoną na cmentarzu w Chełmnie. 
    Żonaty z Heleną Matuszewska /1907-1977/,żołnierzem AK, aresztowaną przez gestapo 02 VIII 1942 i więzioną w obozie koncentracyjnym w Stutthof. Z tego związku miał córki: Lidię-Marię, Hannę-Jadwigę, Aleksandrę-Barbarę i syna Antoniego-Tadeusza, zmarłego 01 XII 1946.

    Odznaczony: KW, SKZ z M.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 110/1947

     

    Jarocki Franciszek – Teodor

    [ 1905-1985], oficer sł. st. piechoty WP, por. [ 1934], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. sł. st. [1942], mjr [1945],ps. „Jadźwing”, „Witeź”. Używał nazwiska konspiracyjnego Franciszek Strzelecki.                                                                                                                                      K-dt Obwodu AK Krasnystaw IV 1942- II 1944, K-dt Inspektoratu ROAK/DSZ Lublin – Okręg Lublin AK/ROAK/DSZ  III –VI 1945.

    Ur. 08 IX 1905 w Borowie pow. Krasnystaw. Syn Stanisława i Katarzyny. Pochodził z rodziny chłopskiej. Uczył się w gimnazjum typu humanistycznego w Krasnymstawie, gdzie w 1927 zdał maturę. W latach 1927 – 1930 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. 15 VIII 1930 z przydziałem do 7 pp Leg. w Chełmie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. piech. awansowany 1 I 1934. Potem d-ca kompanii. W kampanii wrześniowej 1939 dowódca 3 kompanii I batalionu 7 pp Leg.  Walczy z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Unika niewoli niemieckiej. Powraca do Chełma, gdzie się ukrywa. W X 1939 aresztowany przez Niemców więziony na Zamku w Lublinie, skąd jako oficer WP przewieziony zostaje do obozu przejściowego w Radomiu. W listopadzie 1939 ucieka z obozu i przedostaje się w rodzinne strony. Od 1 II 1940 działa w konspiracji ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Krasnystaw. W tym okresie zajmował się wydawaniem i redagowaniem konspiracyjnego pisma pt. „Wola”. Po utraceniu kontaktów organizacyjnych czynny w organizacji „Ziarno” skupiającej w swych szeregach inteligencję pochodzenia chłopskiego. Nadal redaguje i wydaje „Wolę”. W 1942 organizacja „Ziarno’ zostaje scalona z AK. W IV 1942 mianowany k-dtem Obwodu AK Krasnystaw. Awansowany przez KG AK 11 XI 1942 do stopnia kpt. sł. st. piechoty. W II 1944 przeniesiony na stanowisko zastępcy k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Chełm. Jednocześnie organizator i d –ca OP – 7. Uczestnik akcji „Burza”.Po wejściu wojsk sowieckich na podległy mu teren pozostaje w konspiracji i nadal pełni funkcje z-cy inspektora. W XII 1944 wspólnie z k-dtem Obwodu AK Krasnystaw kpt. J. Wojtalem ps. „Jeż” brał udział w spotkaniu z przedstawicielami PKWN. Deklarował na spotkaniu uznanie PKWN i ujawnienie organizacji i wstąpienie do WP. Jednak w związku z interwencją mjr W. Zalewskiego ps. „Leśnik” – k-dta inspektoratu wycofał swe poparcie i udział w tej sprawie. Poszukiwany przez NKWD ukrywał się w Lublinie, gdzie mieszkał pod nazwiskiem Franciszek Strzelecki przy ul. M. Curie-Skłodowskiej nr 48. Po rozwiązaniu w styczniu 1945 AK, nadal czynny w konspiracji poakowskiej ROAK, potem DSZ. Do II 1945 zastępca inspektora chełmskiego ROAK. W lutym 1945 rozkazem k-dta Okręgu ROAK Lublin przeniesiony na stanowisko k-dta Inspektoratu ROAK-DSZ Lublin. Rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata DSZ na Kraj został awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty. W dniu 16 VI 1945 został w Lublinie aresztowany przez UB. Więziony na Zamku w Lublinie. Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wobec niego wydała w dniu 30 VI 1945 Wojskowa Prokuratura Okręgowa w Lublinie, syg. akt Po 28/45. We wrześniu 1945 odmówił wzięcia udziału w Komisji Likwidacyjnej d. s AK na Okręg Lubelski. W związku z jego odmową WUBP w Lublinie prowadzi p-ko niemu śledztwo pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji AK/ROAK/DSZ, uchylania się od służby wojskowej i posługiwanie się fałszywymi dokumentami. Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 5 I 1946, syg. akt R 883/46 został skazany na karę 15 lat więzienia z art. 1 Dek. PKWN o ochronie Państwa z XI 1944. W dniu 26 III 1946 karę złagodzono mu na podstawie amnestii do lat 5. Więziony w Lublinie, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony w dniu 28 IX 1946. Początek wykonania kary 5 I 1946 zaś upływ wykonania kary 5 I 1951. Zwolniony warunkowo z ZK Wronki 20 II 1947. Po opuszczeniu więzienia powraca na krótko do Lublina, skąd wkrótce wyjechał na Śląsk. Zamieszkał w Zabrzu, gdzie pracował jako księgowy. W 1948 przeprowadza się do Szczawnicy-Zdroju, gdzie zamieszkał na stałe. Podjął tu pracę w charakterze księgowego w miejscowym sanatorium. W marcu 1954 zostaje ponownie aresztowany przez UB i uwięziony w Katowicach pod fałszywym zarzutem kierowania organizacją nielegalną o nazwie „Bataliony Chłopskie”. Skazany przez WSR Katowice na karę 8 lat więzienia. Zwolniony z więzienia w 1956 w czasie tzw. październikowej odwilży. Powraca do Szczawna – Zdroju. W 1958 przeprowadza się do Warszawy, gdzie podjął pracę jako księgowy w Hucie „Warszawa”. W 1970 przechodzi na emeryturę.
    Żonaty z Anną Jarocką ps. „Alma” - żołnierzem AK kierowniczką WSK w inspektoracie Chełm AK.
    Zmarł w Warszawie 2 II 1985 i tu pochowany. Rozkazem personalnym nr 180 K.O. z II 1945 na podstawie upoważnienia KSZ w Kraju z dnia 14 IX 1944 został odznaczony Srebrnym Krzyżem VM kl. 5, KW, SKZ z M.

    Rocznik oficerski 1932; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995,s. 71-72,257,262, tenże: Oddziały AK 7 pp Leg. Lublin 1994,s. 9,17,36,41,43,53,56,73,94,100,105,114,115,143; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939,Lublin 1976,s. 303; Cz. Gregorowicz – D. Salata. ZWZ-AK w obwodzie lubartowskim 1939-1945. Lublin 1998,s. 361; Księga więźniów CWK Wronki nr 2131/46; R. Wnuk. AK –DSZ -WiN w Okręgu Lublin 1944-194, Warszawa 2000,s. 6,34,39,251,260; Informator o nielegalnych org., Lublin 1993,s.20; I. Caban – Z. Mańkowski. ZWZ-AK w Okręgu Lublin 1939-1944, Lublin 1971, t. 1,s. 54,69,125,176,206,315, t. 2, s.353. Zrzeszenie WiN na Lubelszczyźnie w latach 1944-1947. Opr. P. Mirski – J. Twardowski. Lublin 2002,s. 157-158.

     

    Jaroszewski Adam Władysław

    [1904-1976], oficer sł. st. kawalerii WP, por.[1925], w konspiracji AK/DSZ, rtm, działacz WiN, ps. „Jaszczur” vel Januszewski.
    Kierownik Rejonu WiN Wrocław-miasto 1946

    Ur. 11 V 1904. Uczył się w szkole powszechnej potem gimnazjum i  w Korpusie Kadetów  W 1921 ukończył KK Nr 1 we Lwowie. Od 04 VIII 1921- 07 VII 1922 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, gdzie odbywał przeszkolenie unitarne. Następnie odbywał praktyki w pułku kawalerii, potem  w  okresie XII 1922 – VIII 1923 w Oficerskiej Szkolę Kawalerii w Grudziądzu. Promowany na stopień do ppor. sł. st. kaw. 1 IX 1923 z przydziałem do 21. p. uł. na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. kaw. awansowany 1 IX 1925. W 1926 przeniesiony do 26. p. uł. w Baranowiczach, skąd w 1931 zostaje  przeniesiono do 2. p. szwol. w Starogardzie Gdańskim. W 1938-1939 był dowódcą 1 szwadronu w 2 p. szwoleżerów. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził 1 szwadronem 2 p. szwol. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku prowadzącym przez Bydgoszcz nad Bzurę. W okresie okupacji niemieckiej był żołnierzem konspiracji AK, a po rozwiązaniu AK 19 I 1945 działa w strukturach konspiracji poakowskiej DSZ. Mieszkał w Zabrzu i pracował w Zjednoczeniu Węglowym. Jesienią 1945 został skierowany do pracy konspiracyjnej w WiN na teren Wrocławia, gdzie zamieszkał przy ul. Traugutta nr176. Wszedł w skład komórki akcji „Ż” kierowanej przez mjr S. Marka zorganizowanej przy Okręgu WiN Wrocław kierowanego przez ppłk M. Szumańskiego. Do współpracy pozyskał informatora we wrocławskiej placówce kontroli prasy i PUR. Wiosną 1946 miał objąć funkcję kierownika Rejonu WiN Wrocław-miasto. Opracowywał raporty na temat wysiedlania ludności niemieckiej i stacjonujących na Dolnym Śląsku jednostek A.Cz. w kwietniu zagrożony aresztowaniem wyjechał z rodziną do Jeleniej Góry. Od 1949 był ścigany listami gończymi wystawionymi przez WUBP Wrocław.
    Zmarł w Wieliczce 03 VIII 1976. Pochowany 09 III 1976 na cmentarzu grabiszyńskim we Wrocławiu.

    Dz. Pers. Nr 7 z 23 X 1931; Roczniki Oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; J. Milewski. 2 Pułk Szwoleżerów Rokitniańskich. Warszawa 1993; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej/1945-1948/ t. I, s. 124,Wrocław 2003.

     

    Jarzewski Michał Wacław

    [?], nauczyciel, ppor. rez. WP, w konspiracji KOP/ ZWZ/AK, ps. „Longin”, „Maj”, „Nemo”, „Nienaski”, „Zasada”, ppor. rez.
    K-dt Inspektoratu Rejonowego „R” w Podokręgu Północ AK, k-dt Obwodu AK Przasnysz IX 1944 – I 1945.

    W okresie międzywojennym ukończył Seminarium Nauczycielskie i Dywizyjny Kurs Podchorążych Rez. Piechoty.  Ostatnio przed wojną, nauczyciel w szkole powszechnej w Szczawinie pow. Maków Maz. Posiadał stopień ppor. rez. Od początku 1940 czynny w konspiracji KOP na terenie pow. Maków Maz., a następnie w ZWZ/AK. Pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego „R”, a II 1944 do IV 1944 p. o. k-dt Obwodu AK Maków Maz. potem od IX 1944 do II 1945 funkcję k-dta Obwodu AK Przasnysz.
    Po 1945 jego losy n/n.

    E. Niesiobędzki. Z dziejów walk na Kurpiach. Warszawa1999; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Cz. Czaplicki. Poszukiwany listem gończym. Lublin 1995, s. 41 

     

    Jarzębowski Jan

    [1898-1974], oficer sł. st. WP, KOP, kpt. [1936], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Okoń”
    K-dt Inspektoratu ZWZ/AK Wybrzeże IV 1941-X 1942 – Okręg Pomorski ZWZ/AK.

    Ur. 21 IX 1898 we wsi Wrocki k/Golubia. Syn Wojciecha i Anastazji z d. Rosicka. W latach 1909-1911 uczy się w Collegium Marianum w Pelpinie. Od 1911 mieszka z rodzicami w Brodnicy, gdzie uczy się w miejscowym gimnazjum. Należy w tym okresie do tajnego Związku Filomackiego. W 1916 powołany jako poddany niemiecki do wojska niemieckiego. Walczy na froncie zachodnim gdzie został ranny. W XII 1918 dezerteruje z wojska niemieckiego i powraca w rodzinne strony. W 1919 zostaje wcielony do 33 pp WP w Łomży, w którego szeregach bierze udział w 1919-1920 w wojnie polsko – bolszewickiej. W czasie walk na froncie zostaje w IX 1920 ciężko ranny. W II 1921 awansowany zostaje do stopnia ppor. sł. st. piechoty WP. Po wojnie służy w 49 pp w Kołomyi. Do stopnia por. awansowany 1 XI 1921. W 1926 przeniesiony do służby w Korpusie Ochrony Pogranicza. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1936. Służy wtedy w Gdyni i pełni funkcję k-dta miejskiego PW Gdynia III , instruktora PW i WF w miejscowej Komendzie PW i WF przy 2 morskim batalionie strzelców Od sierpnia 1939 w BON. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 jako dowódca 3 kompanii I Batalionu Gdyńskiego Batalionu Obrony Narodowej. Ciężko ranny w walce z wrogiem dostaje się 15 IX 1939 do niemieckiej niewoli, skąd zostaje w I 1940 zwolniony z powodu trwałego inwalidztwa. Zamieszkał w Orłowie. Podejmuje działalność konspiracyjną. Prowadzi szkolenie wojskowe członków „Gryfa” i przygotowywał akcje sabotażowe. Od IV 1941 czynny w ZWZ. Mianowany k-dtem Inspektoratu ZWZ/AK Wybrzeże. Utrzymywał kontakt z J. Olszewskim k-dtem Podokręgu Morskiego ZWZ/AK. Rozbudowuje siatkę konspiracyjną inspektoratu i kieruje całością działań na podległym terenie. Aresztowany 19 X 1942 przez Gestapo. Po ciężkim śledztwie w Gdyni i Gdańsku 2 XII 1942 zostaje osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof. Brał udział w ewakuacji obozu w 1945. Po odzyskaniu wolności powraca na Wybrzeże. Działa w organizacjach kombatanckich. Należał do PPS. Pracował jako dozorca garaży i magazynów w Pruszczu Gdańskim, gdzie mieszkał. W 1963 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł 4 VII 1974 w Pruszczu Gdańskim i tu pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony za męstwo w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 Krzyżem Walecznych oraz CR 5 /Korona Rumuńska kl. 5/

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947, Gdańsk 1993, s. 64,161; Słownik biograficzny konspiracji pomorskiej, t. 1, s,97, Toruń 1998. 
     

    Jasiński Brunon/Bronisław/

    [1913 – 1945], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1936] w konspiracji ZWZ/AK, por. sł. st., ps. „Henryk II”, „Kuno”.
    K-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ-AK Bydgoszcz III 1940-VII 1942 - Okręg AK Pomorze.

    Ur. 1 VII 1913. W okresie międzywojennym ukończył w 1933 szkołę średnią. W latach 1933-1936 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piech. 15 X 1936 z przydziałem do 57 pp w Poznaniu na stanowisko d-cy plutonu. W 1938-1939 d-ca plutonu w 7 kompanii III baonu 57 pp. Brał udział kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 mieszkał w Bydgoszczy. W okresie okupacji niemieckiej od XII 1939 czynny w konspiracji. W I 1940 zaprzysiężony do ZWZ przez kpt. Józefa Chylińskiego – szefa sztabu okręgu pomorskiego ZWZ. Działa na terenie Bydgoszczy. W III 1940 zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Bydgoszcz. Jako dobry organizator wytrwale organizuje struktury siatki konspiracyjnej na podległym terenie. Funkcję k-dta inspektoratu pełni także po przekształceniu ZWZ w AK w II 1942. W wyniku zdrady swego podwładnego ppor. rez. n/n aresztowanego przez Gestapo, został aresztowany 3 VII 1942 przez Gestapo podczas pobytu w leśniczówce Długie / inna wersja areszt. 26 VI 42/. Wyrok śmierci wydany przez WSS K.O. Pomorze na ppor., który spowodował aresztowanie B. Jasińskiego został wykonany w Maksymilianowie przez patrol AK. B. J. w śledztwie był torturowany. Wg relacji A. Schultza miał on wsypać kpt. Leona Hoffmana ówczesnego k-dta Garnizonu AK Bydgoszcz, co nie znalazło żadnego potwierdzenia. B. J. po zakończeniu śledztwa został osadzony w obozie koncentracyjnym Stutthof. Obóz przeżył. W 1945 roku po odzyskaniu wolności powraca do Bydgoszczy. B. Jasiński został zastrzelony w VI 1945 w Bydgoszczy przez bojówkę organizacji poakowskiej pod dowództwem n/n „Migasa” na podstawie wyroku WSS, co również nie jest miarodajne, ponieważ w tym okresie AK była już rozwiązana, a potem żadne sądy nie funkcjonowały. Wg innych informacji został zastrzelony, ponieważ odmówił podjęcia pracy konspiracyjnej. Mogła to być także prowokacja ze strony UB. 

    K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947, Gdańsk 1993, s. 27,50,181; AK na Pomorzu. Toruń 1993, s. 27,101,220,246,256-260,313 ; R. Rybka- K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2004.           

     

    Jasiński Edward Jan

    [1897-1945], hallerczyk, oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1939], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk sł. st. [1943], ps. „Karol”, „Karf”, „Karw”, „Nurt”, „Stefan” vel Jan Kamiński , vel Edward Kaszyński. Więzień UB/NKWD
    K-dt Inspektoratu Rejonowego AK Lublin II –X 1944. Okręg AK Lublin.

    Ur. 24 VI 1897 w Kętach Wadowickich pow. Wadowice. Syn Jana i Marii z d. Branka. Pochodził z rodziny robotniczej. W okresie od 1908 – 1916 uczęszczał do 8 klasowego Gimnazjum Realnego w Wadowicach, gdzie w VIII 1916 zdał egzamin maturalny. I uzyskał świadectwo dojrzałości. W X 1916 wstępuje ochotniczo do armii austriackiej. Po przeszkoleniu w XII 1916 zostaje skierowany na front rosyjski, gdzie uczestniczy w walkach do II 1917. Podczas walk zostaje ranny i przebywa w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu ran i powrocie do zdrowia skierowany zostaje do szkoły oficerskiej w Opawie, skąd wiosną 1918 przeniesiono go do 8 Batalionu Strzelców Bośniacko – Polskich stacjonującego na Węgrzech. W składzie tego batalionu na stanowisku d-cy plutonu bierze udział w walkach na froncie włoskim. Wzięty do niewoli włoskiej pod koniec X 1918, przebywa w obozie jenieckim, skąd trafia do polskiej jednostki wojskowej formowanej z jeńców wojennych w miejscowości Santa Maria. Czynny przy organizowaniu obozu polskiego i formowaniu pułku im. Adama Mickiewicza, który zorganizowano 20 XII 1918. Pełni w pułku funkcje d-cy plutonu. W lutym 1919 wyjechał z pułkiem do Francji, gdzie zostaje tenże pułk przemianowany na 10. Pułk Strzelców Polskich armii gen. J. Hallera. Ukończył kurs oficerski i mianowany zostaje ppor. W IV 1919 powraca z pułkiem do Polski. 1 IX 1919 pułk przemianowano na 52 pp strzelców kresowych. W składzie pułku uczestniczy w walkach na froncie ukraińskim, a następnie w wojnie polsko – bolszewickiej 1919-1920. W czasie walk z bolszewikami zostaje ciężko ranny i przebywa w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu ran pozostaje w służbie stałej. Zweryfikowany w 1922 w stopniu por. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VI 1919. Nadal pełni służbę w 52 pp w Złoczowie na stanowisku oficera demobilizacyjnego pułku. W 1924 przeniesiony do KOP. W 1926 powraca do 52. pp na stanowisko dowódcy kompanii. Awansowany do stopnia kpt. sł. t. piechoty 1 I 1927. Następnie w 1927 był dowódcą pułkowej szkoły podoficerskiej. W 1928 przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie na stanowisko instruktora i wykładowcy. W 1931 przeniesiony do 20. pp w Krakowie na stanowisko dowódcy kompanii. W 1934 przeniesiony do III batalionu 32 pp stacjonującego w Działdowie na stanowisko dowódcy 8 kompanii. Ukończył kurs doszkalający dla dowódców batalionu w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie k/Warszawy. Po ukończeniu kursu mianowany dowódcą I batalionu 32 pp w Modlinie. Do stopnia majora sł. st. awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi I Bat. 32 pp. Walczy z wrogiem w rejonie Ciechanowa potem w składzie obrony Modlina. 29 września 1939 po kapitulacji Modlina dostaje się do niemieckiej niewoli. Przebywa w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie. Na podstawie umowy kapitulacyjnej w X 1939 zostaje zwolniony. Potem przebywa w Warszawie. Po wprowadzeniu obowiązku rejestracji polskich oficerów wyjechał na początku 1940 do Krakowa. Od marca 1940 w konspiracji ZWZ na terenie Krakowa. Do pracy konspiracyjnej zwerbowany przez znanego mu ze służby w WP kpt. rez. Henryka Koppla ps. „Prąd”. Pełnił w okresie do IV 1941 funkcję zastępcy k-dta Obwodu Kraków-Miasto. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Warszawy. Występował pod nazwiskiem Jan Kamiński. Kpt. H. Koppel aresztowany przez Gestapo podjął współpracę jako agent z Gestapo. Był jednym z najgroźniejszych agentów Gestapo w Krakowie. Spowodował wiele wsyp i aresztowań. W VII 1941 E.J. zostaje skierowany do Inspektoratu Rejonowego ZWZ Puławy. Jego funkcja jest bliżej nieznana. W XI 1941 przeniesiony do Okręgu ZWZ/AK Lublin na stanowisko inspektora okręgowego WSOP. Zorganizował tę służbą od podstaw. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. 11 XI 1943. W lutym 1944 mianowany przez k-dta Okręgu Lublin AK płk. Kazimierza Tumidajskiego ps. „Marcin” k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Lublin. Wówczas zamieszkał na stałe w Lublinie. Występował w tym czasie pod nazwiskiem Edward Kaszyński. Brał udział w przeprowadzaniu akcji scaleniowej z NOW i BCh. Należał do najbliższych współpracowników k-dta okręgu. Organizuje dywersję i oddziały partyzanckie. Kieruje przygotowaniami do akcji „Burza’, a w lipcu bezpośrednio dowodzi odtworzonym w WK 8 pp Leg. Jego sztab znajdował się w rejonie Nasutowa. Tam dociera do niego informacja o rozbrojeniu przez Sowietów oddziałów 27. WDP AK oraz części 8 pp Leg. Planował przebicie się do Puszczy Solskiej, lecz na rozkaz k-dta okręgu rozwiązał 8 pp Leg. i powraca do Lublina. Po zajęciu Lublina przez wojska sowieckie pozostaje w konspiracji na swym stanowisku inspektora. Podtrzymywał łączność z podległymi obwodami, nakazał tworzenie siatki wywiadowczej w strukturach PKWN. Po masowych aresztowaniach wśród żołnierzy AK przeprowadzonych przez NKWD nakazał przygotowanie planu odbicia więźniów z więzienia na Zamku Lubelskim oraz przygotowanie oddziału do zrealizowania tego zadania. 15 X 1944 na odprawie komendy Obwodu AK Lublin wydał rozkaz tworzenia drużyn bojowych do wykonywania wyroków podziemnego sądownictwa i dywersji. W tym okresie mieszkał w Lublinie przy ul. Rusałka nr 3/6. W dniu 16 X 1944 zostaje aresztowany przez NKWD w Lublinie osadzony w areszcie NKWD przy ul. Chopina. Po miesięcznym śledztwie, w czasie, którego był torturowany potwierdził jedynie fakt swej przynależności do AK, przekazano go UB i osadzono w izolatce na Zamku Lubelskim. 7 marca 1945 Wojskowy Sąd Okręgowy w Lublinie, sygnatura akt R 156/45 w składzie: przewodniczący ppor. Bazyli Szporluk , ławnicy ppor. Wicenty Okupski i sierż. Dymitr Olejkow skazał go na karę śmierci oraz pozbawił praw na zawsze. 13 III 1945 wyrok zatwierdził Michał Żymierski –ND WP. 15 marca 1945 został zamordowany w więzieniu na Zamku Lubelskim w Lublinie. Na egzekucję wyniesiono go na noszach. Miejsce pochówku nieznane. Symboliczna mogiła znajduje się na cmentarzu przy ul. Unickiej w Lublinie.
    W 1958 sąd wojskowy pod przewodnictwem płk Mariana Bartonia, który w przeszłości sądził żołnierzy AK odmówił jego zrehabilitowania. 24 X 1990 Sąd Najwyższy w Warszawie wydał postanowienie, uznając go za niewinnego i całkowicie rehabilitował.
    Odznaczony: VM kl. 5, Krzyżem Niepodległości, SKZ z M, Medalem za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty z Janiną Jasińską  z d. n/n.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932. R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; T. Łaszczewski. MSBUDN1939-1956,t. 8, 924,1928,1932s. 48-50, Kraków, tam dalsza bibliografia.

     

    Jaskuła Stanisław

    [1912-1952], prawnik, w konspiracji organizator tajnego nauczania, działacz WiN, ps. „Stanisław”, urzędnik, więzień polityczny PRL.
    Kierownik Rejonowy WiN w Kłodzku IV 1946-III 1947. Okręg Wrocław WiN.

    Ur. 29 I 1912 w Karaniu pow. Kamionka Strumiłowa, woj. lwowskie. Syn Franciszka [stolarza] i Rozalii z d. Sadowa. Absolwent Państwowego Gimnazjum im. Kornela Ujejskiego z 1934 w Kamionce. W latach 1934-1939 studiował na Wydziale Prawa UJK we Lwowie, gdzie uzyskał absolutorium. Brał udział w pracach studenckiego zespołu teatralnego i należał do chóru. Podczas sowieckiej okupacji 1939-1941 pracował jako księgowy w spółdzielni szewskiej w Kamionce Strumiłowej. Aresztowany w 1940 przez NKWD. Po krótkim śledztwie zwolniony. Podczas niemieckiej okupacji od 1941 pracował przy budowie nasypów i mostów kolejowych na odcinku Kamionka Strumiłowa – Lwów. Był brygadzistą. Współorganizator tajne nauczanie, pomagał ukrywającym się Żydom, w tym dr Janowi Unterweiserowi /Jan Orliński/, późniejszemu prokuratorowi wojskowemu w Krakowie, Wrocławiu i Warszawie. Oskarżał w wielu procesach politycznych działaczy i żołnierzy podziemia niepodległościowego. Wiosną 1944 z powodu zagrożenia ze strony podziemia ukraińskiego wyjechał z Kamionki i zamieszkał w okolicy Krakowa. Od września 1945 zamieszkał z rodziną w Kłodzku przy ul. Wojska Polskiego 4/2. 28 I 1946 uzyskał dyplom magisterski na Wydziale Prawa UJ w Krakowie. We IX 1945 został kierownikiem Referatu Personalnego Zarządu Miasta Kłodzka. W III 1946 nawiązał kontakty konspiracyjne z por. rez. K. Halskim znanym mu z okresu nauki w gimnazjum, który zaangażował go do pracy konspiracyjnej w WiN. W IV 1946 został mianowany kierownikiem rejonowym WiN w Kłodzku. Funkcję pełnił do III 1947. Organizował struktury konspiracyjne WiN w pow. kłodzkim, opracowywał miesięczne sprawozdania informacyjne, kolportował pismo podziemne „Orzeł Biały”, dostarczał fałszywe dokumenty dla żołnierzy konspiracji ściganych przez UB. Pomagał materialnie wysiedleńcom z okolic Lwowa. Wg oceny kierownika Okręgu Wrocław WiN ppłk M. Szumańskiego i prezesa Obszaru Zachodniego WiN mjr A. Lazarowicza „powiat kłodzki funkcjonował organizacyjnie najlepiej ze wszystkich powiatów Okręgu Dolnośląskiego”, a Jaskuła „pracował intensywnie i ideowo, był oddany sprawie WiN-u. Bardzo inteligentny, zdolny, aktywny. W nocy z 15/16 XII1947 został w swoim mieszkaniu w Kłodzku aresztowany przez funkcj. WUBP Wrocław. Rewizję przeprowadzali funkcj. Sekcji II Wydziału III WUBP Wrocław ppor. Józef Balicki, chor. Józef Turek i mjr Jan Starzycki. W jego mieszkaniu założono kilkudniową zasadzkę. Po krótkim śledztwie „operatywnym” odnaleźli dokumenty podziemia. Początkowo przesłuchiwany w PUBP w Kłodzku przez J. Turka, potem przewieziony na dalsze śledztwo do siedziby WUBP we Wrocławiu. Aresztowany przez WPR Wrocław. Sankcję podpisał ppłk Antoni Lachowicz. Przeszedł bardzo ciężkie śledztwo. W trakcie przesłuchań bity i maltretowany. 19 VII 1947 przeniesiony do więzienia przy ul. Sądowej. Jako jeden z głównych oskarżonych sądzony był w grupie działaczy kłodzkiej siatki WiN-u. Oskarżał kpt. Sylwester Ströcker. Wyrokiem WSR Wrocław z dnia 16 VIII 1948, sygnatura akt Sr. 614/48 został skazany na karą dożywotniego więzienia. Składowi WSR przewodniczył kpt. Zygmunt Bukowiński. 15 II 1949 przeniesiony do więzienia przy ul. Kleczkowskiej, skąd 2 III 1949 został przetransportowany do CWK w Rawiczu. 28 III 1952 osłabiony i wycieńczony zostaje umieszczony w szpitalu więziennym. 8 V 1952 o godz. 16,30 zmarł w szpitalu więziennym w Rawiczu. 11 V 1952 jego zwłoki pogrzebano na cmentarzu parafialnym w Rawiczu. Lokalne władze przez dłuższy czas nie wyrażały zgody na przeprowadzenie ekshumacji, o którą starała się najbliższa rodzina. Dopiero w 1956 szczątki przeniesiono na cmentarz w Bochni.
    24 XI 1940 w Kamionce Strumiłowej zawarł związek małżeński z Janiną Olgą z d. Broda. Miał córkę Grażynę. Jego siostra Emilia Jaskuła została skazana za działalność konspiracyjną w WIN na 10 lat więzienia.

    IPN Poznań. Ośrodki represji Rawicz-Wronki 1945-1956. Poznań 1995; T. Balbus. Ludzie podziemia AK- WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, Wrocław 2003, t. I, s.130-132, tam pozostała bibliografia. 

     

    Jaworski Feliks Ignacy

    [ 1898-1955], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1936], w konspiracji żołnierz ZWZ, ps. „Sas”, „Sosna”
    K-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ /IV/ 1940-IX 1941 Podokręg Północny – Okręg Warszawa – Województwo ZWZ. 

    Ur. 02 VII 1898 w m. Olesno, syn Franciszka i Adeli. Uczęszczał do szkoły średniej. Od 10 V 1916 do 01 XI 1918 służył w armii austriackiej, gdzie ukończył kurs szkoły oficerów rezerwy piechoty.  Walczył na froncie rosyjskim i włoskim. W WP od XI 1918. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 1 VI 1921. Długoletni oficer 42 pp w Białymstoku, gdzie pełnił różne funkcje. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1936. W latach 1938-1939 oficer administracyjno-materiałowy 42 pp. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył w Grupie płk-a A. Horaka Podczas okupacji niemieckiej przebywał na terenie Płn. Mazowsza. W konspiracji ZWZ od początku 1940. Komendant Inspektoratu Rejonowego IV w Podokręgu Północne Mazowsze ZWZ, który w tym okresie podlegał pod k-dta Okręgu ZWZ Warszawa – Województwo płk A. Horaka. W końcu września 1941 udał się do Warszawy na odprawę z A. Horakiem, która miała się odbyć w lokalu konspiracyjnym przy ul. Żurawiej 24. Wpadł tu w zasadzkę zorganizowana przez Gestapo i został aresztowany. Przeszedł okrutne śledztwo. Więziony w więzieniu mokotowskim, potem na Pawiaku. Ostatnią jego informacją było, że jest oskarżony o nie zarejestrowanie się jako oficer, w niemieckim urzędzie. Jego żona aresztowana  w Warszawie była więziona na Pawiaku, chora umieszczona w więziennym szpitalu. Po kilku miesiącach zwolniona. Wywieziony z Pawiaka do obozu w Oświęcimiu. Obóz przeżył. Po wojnie w kraju.  Mieszkał w Krakowie, potem w Olsztynie, gdzie zmarł 09 XI 1955.
    Żona Jaworska Halina Maria z d. Wodzińska. 

    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; J. Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992 w/g indeksu; L. Wanat. Za murami Pawiaka.

     

    Jezior Roman

    [1907-1991], oficer rez. piechoty WP, ppor. [1932], w konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ, por. [1941], kpt. [1945], działacz WiN, ps. „Brona”, „Butrym”, „Jerzy”, „Jung”, „Okoń”. Więzień polityczny PRL. 

    Ur. 17 grudnia 1907 w Lubartowie. Syn Jana i Bronisławy z d. Rafalska.. Pochodził z rodziny rzemieślniczej. Do szkoły powszechnej i gimnazjum uczęszczał w Lubartowie, gdzie w 1928 zdał maturę. W latach 1928-1929 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty w Berezie Kartuskiej a potem w Łukowie. Po odbytych obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych w 1930 i 1931 został awansowany 1 I 1932 do stopnia ppor. rez. piechoty z przydziałem do 35 pp. w Brześciu. Pracuje zawodowo jako kierownik referatu administracyjno-prawnego w Starostwie Powiatowym w Łunińcu, a następnie w Brześciu n/Bugiem. W kampanii wrześniowej 1939 nie brał udziału. Ze względu na pracę zawodową był reklamowany do listopada 1939. Od jesieni 1939 działa w powstającej w Brześciu konspiracji niepodległościowej. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD na początku 1940 przedostaje się do rodzinnego Lubartowa. Tu rozpoczął działalność konspiracyjną w ZWZ. Oficjalnie pracował w magazynie zbożowym „Korona” Spółdzielni „Rolnik” w Lubartowie. W okresie od VI 1940 pełni funkcję adiutanta i oficera organizacyjnego K.O. ZWZ Lubartów. Od VI 1941 zastępca k-dta obwodu. Awansowany do stopnia por. rez. rozkazem KG ZWZ 11 XI 1941. Od X 1942 p.o k-dta obwodu. Od I 1943 – IV 1943 I zastępca k-dta obwodu, a od IV 1943 do I 1944 II zastępca k-dta obwodu. Od stycznia 1944 do IV 1944 ponownie zastępca k-dta obwodu. W IV 1944 mianowany k-dtem Obwodu AK Lubartów. Od maja 1944 ukrywa się i całkowicie poświęca się działalności konspiracyjnej. Bierze udział w akcji „Burza”. Dowodzi siłami AK podległego obwodu. Przewidywany na dowódcę IV batalionu 8 pp. Leg. AK. Po wejściu wojsk sowieckich nadal pozostaje w konspiracji i dowodzi Obwodem AK Lubartów. W grudniu 1944 zagrożony aresztowaniem przez NKWD przenosi się do Lublina, skąd kieruje konspiracją na podległym terenie. W Lublinie mieszkał przy ul. Pocztowej1/6. Oficjalnie pracuje jako urzędnik. W styczniu 1945 przekazał obwód swemu zastępcy Cz. Gregorowiczowi ps. „Dan”, „Janusz” / wg innych danych miało to miejsce w V 1945/. Działa w strukturach lubelskiego inspektoratu AK/ROAK, jako zastępca inspektora lubelskiego Franciszka Jarockiego ps. „Witeź” vel Franciszek Strzelecki.. Awansowany rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata DSZ na Kraj płk dypl. J. Rzepeckiego ps. „Wojnar”. Po aresztowaniu w dniu 16 VI 1945 k-dta Inspektoratu DSZ Lublin mjr Franciszka Jarockiego ps. „Witeź” vel Franciszka Strzeleckiego przez UB, w VI 1945 zostaje mianowany K-dtem Inspektoratu Lublin DSZ. Po wejściu we IX 1945 Okręgu Lublin DSZ w struktury WiN, od IX 1945 do 24 I 1946 pełni funkcję prezesa Inspektoratu WiN Lublin. W dniu 24 I 1946 zostaje na punkcie kontaktowym w Lublinie aresztowany przez UB. Więziony w Lublinie i Warszawie i ponownie w Lublinie. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wobec niego wydała z datą 2 II 1946 Wojskowa Prokuratura Garnizonowa w Lublinie. Śledztwo p-ko niemu prowadzi WUBP Lublin. Podczas przesłuchań w Warszawie poddano go okrutnym przesłuchaniom z stosowaniem tortur. Po przewiezieniu go do Lublina nadal w śledztwie. Wyrokiem WSR Lublin, sygnatura akt Sr. 651/46 z dnia 18 I 1947 został skazany na karę śmierci i pozbawienie wszelkich praw na zawsze. Skazany z art. 86 KKWP. W wyniku apelacji NSW w Warszawie w dniu 11 II 1947 wydanym postanowieniem zmienił mu karę śmierci na karę 15 lat więzienia. Więziony po wyroku w ZK Lublin. Na podstawie amnestii WSR Lublin złagodził mu 15 lat więzienia na 10 lat więzienia. Następnie zbiorowym transportem więźniów przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony dnia 23 XI 1947 z wyrokiem 10 lat więzienia. Początek kary WSR wyznaczył od 18 I 1947 zaś upływ kary 18 I 1957. Nie zaliczono mu okresu tymczasowego aresztowania. W ZK Wronki był szykanowany przez personel więzienny. Jako niepoprawny wróg PRL więziony w celi o zaostrzonym rygorze. Pozbawiony opieki medycznej nabawił się w więzieniu wronieckim wielu chorób /reumatyzm, gruźlica i inne/. W wyniku starań rodziny postanowieniem NSW w Warszawie, wydanym 25 I 1955, syg. akt Sr. 651/46 udzielono mu przerwy w odbywaniu kary ze względu na stan zdrowia, na okres jednego roku, poczynając od 28 I 1955 do 28 I 1956. Zwolniony z CWK we Wronkach w dniu 28 I 1955. Do więzienia już nie powraca. Początkowo mieszkał w Lubartowie przy ul. Mickiewicza nr 15. Zmuszony przez lubelskie UB do opuszczenia Lubelszczyzny, wyjechał na Pomorze i osiedla się na stałe w Gdańsku. Mimo czynionych mu trudności przez UB podjął pracę zawodową. Przez wiele lat pracuje jako urzędnik m.in. w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Gdańsku. Działa także społecznie. W połowie lat siedemdziesiątych przechodzi na emeryturę. W 1989 był członkiem Stowarzyszenia Żołnierzy AK w Lubartowie. Aktywnie uczestniczy w działalności kombatanckiej. Spisał relację z działalności konspiracyjnej w AK. Mieszkał w Gdańsku przy ul. Rybaki nr 3/30. W dniu 28 III 1991 został wyrokiem WSN w Warszawie uniewinniony I całkowicie zrehabilitowany. Ciężko chory umiera 1 V 1991 w Gdańsku. Uroczysty pogrzeb odbył się w dniu 7 V 1991 na cmentarzu parafialnym w rodzinnym Lubartowie w asyście pocztów sztandarowych delegacji żołnierzy AK/WiN pożegnany przez podległych mu żołnierzy i przyjaciół.
    Odznaczony za działalność niepodległościową; VM kl. 5, KW I ZKZ z M.
    Żonaty z Krystyną z d. Kupińska.

     USC Gdańsk. Skrócony akt zgonu nr 1748/1991; Rocznik Oficerski Rezerw 1934; Księga więźniów CWK Wronki nr 1172/1947; Księga główna więźniów CWK Wronki nr 1052/51-52; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993, s. 17; I. Caban – Z. Mańkowski. Lubelski Okręg ZWZ-AK 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995, s. 75,244,251,253; Cz. Gregorowicz – D. Salata. ZWZ-AK w obwodzie lubartowskim 1939-1945. Lublin 1998; P. Gawryszczak. Podziemie Polityczno-Wojskowe w Inspektoracie Rej. Lublin 98; w latach 1944-1956. Lublin 1998; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ-WiN 1944-1947. Warszawa 2000, s. 42,47,48,54,252,253 ; K. B. Kotliński. Puławscy żołnierze AK. Puławy 1999,s.54; Zrzeszenie WiN na Lubelszczyźnie w latach 1944-1947 w opracowaniach funkcjonariuszy MSW. Red. P. Mirski – J. Twardowski. Lublin 2002, s. 158-161. 

     

    Jędrzejewski Marian

    [1907 – 1982], oficer rez. saperów, por. [1937], żołnierz ZWZ-AK, ps. „Adamski”, „Ar”, „Jan”, „Józef”, „Kotwica”, „Macierzanka”, „Stanisław”, „Warecki”, „Zygmuntowski” vel Marian Choroszewicz, vel Stefan Kochaniak, vel Józef Kotwica. Więzień polityczny PRL.
    K-dt Dzielnicy Północnej Inspektorat ZWZ/AK Lwów. P.o. k-dt Inspektoratu AK Lwów.

    Ur. 8 IX 1907 w Ostrowiu k/Pskowa w Rosji. Syn Kazimierza /oficera armii carskiej/ i Marii z d. Rodziewicz. W czasie rewolucji i wojny domowej w Rosji wraz z rodzicami uchodził przed bolszewikami i przebywa kolejno w Mamadyszu w guberni kazańskiej, w Pietrozawodsku nad jeziorem Onega i w Borysowie na Białorusi, gdzie umiera jego ojciec. W 1922 przedostaje się z matką do Rzeżycy na Łotwie, gdzie ukończył szkołę powszechną i dwie klasy polskiego gimnazjum. Należał tu do harcerstwa. W 1925 powraca do Polski i zamieszkał z matką we Lwowie, pod opieką stryja Władysława, gen. WP. W latach 1925-1927 uczy się w VIII Państwowym Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego we Lwowie, uzyskując tam maturę. Następnie 1927-1929 studiuje na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, pracując jednocześnie w Miejskiej Kolei Elektrycznej we Lwowie. Od 12 VIII 1930 do 14 VII 1931 w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów w Modlinie. Awansowany do stopnia ppor. rez. saperów 1 I 1933. z przydziałem mobilizacyjnym do 4 baonu saperów w Przemyślu. Ewidencyjnie podlegał PKU Lwów M. Następnie do II 1936 pracował w Wydziale Rolnictwa i Reform Rolnych w Urzędzie Wojewódzkim w Białymstoku, do maja 1938 w Starostwie Powiatowym w Suwałkach, a potem w Urzędzie Wojewódzkim w Stanisławowie. Po odbytych ćwiczeniach awansowany do stopnia por. rez. saperów 1 I 1937. W VI 1939 zmobilizowany i wcielony do 29 baonu saperów 29. DP. Odbył kampanię wrześniową 1939 na szlaku od Skierniewic do Krasnobrodu na Lubelszczyźnie, gdzie rozwiązano 22 IX 1939 jego jednostkę. Po zakończeniu działań wojennych powraca do Lwowa, gdzie od I 1940 działa w ZWZ. Podczas sowieckiej okupacji Lwowa związany jest z ppor. Janem Jaworskim ps. „Kowal” adiutantem k-dta ZWZ – 1 płk W.K. Żebrowskim. Jednak kontakt z w/w szybko się urywa. Od II 1940 do VI 1941 pracował przy budowie drogi Lwów-Kijów w Winnikach. Następnie w XI 1941 objął stanowisko k-dta Dzielnicy Północnej Inspektoratu ZWZ Lwów – miasto, które sprawował do VIII 1943, będąc zastępcą k-dta Miasta. Awansowany do stopnia kpt. rez. saperów 28 VIII 1942, a w związku z ciężką chorobą ppłk. A. Galinowskiego i aresztowaniem 10 VIII 1943 ppłk T. Tabaczyńskiego, objął to stanowisko jako p.o. i dowodził inspektoratem do III 1944. Jednocześnie kieruje wydziałem VII /saperskim/ sztabu inspektoratu. Potem od IV – 31 VII 1944 jest k-dtem Dzielnicy Północnej. W akcji „Burza” dowodzi siłami swojej Dzielnicy /I i III baon 19 pp AK/, które zapobiegły zniszczeniu obiektów komunalnych, przemysłowych na tym terenie przez Niemców. Po „Burzy” działa nadal w podziemiu. W NIE pełni funkcję k-dta miasta Lwowa. Awansowany do stopnia mjr rez. 15 XII 1945. Jako jeden z ostatnich oficerów opuścił Lwów około 25 X 1945. Po przybyciu do Polski podjął działalność w WiN. Pełnił funkcję k-dta garnizonu z siedzibą w Krakowie, jednostki Eksterytorialnego okręgu Lwowskiego WiN, w skład, której wchodziły cztery „Dzielnice” obsadzone ludźmi działającymi przedtem w Lwowie. Utrzymywał kontakt z ppłk A. Sawickim i kierownikiem Okręgu Jelenia Góra WiN ppłk dypl. B. Tomaszewskim. W VIII 1946 ujawnił się i podjął pracę w Przedsiębiorstwie Instalacyjnym Budowlano-Elektrycznym we Wrocławiu, gdzie zamieszkał, następnie przeniósł się w VIII 1947 do Zakopanego, gdzie pracuje w Podhurtowni Centrali Tekstylnej. Zamieszkał przy ul. Krupówki nr 32. W piwnicy domu Marii Kamińskiej przy ul. Poznańczyka 13/3 umieścił prowadzone przez siebie archiwum konspiracyjne okręgu z lat 1944-1946. 23 III 1948 w Zakopanem został aresztowany przez funkcj. WUBP Wrocław. Przewieziony do Wydz. Śledczego WUBP we Wrocławiu. Aresztowany przez WPR Wrocław 30 III 1948. Sankcję podpisał mjr Jan Orliński. Przesłuchania prowadzili ppor. Józef Nowicki, chor. Jerzy Banaszek i ref. Stanisław Dusza. Stosowano wobec niego bestialskie metody śledcze. 28 VIII 1948 przewieziony do więzienia MBP Warszawa-Mokotów. 1 IX 1948 ponownie przetransportowany do Wrocławia, gdzie zostaje umieszczony w szpitalu więziennym przy ul. Kleczkowskiej. Ze względu na stan zdrowia /widoczne ślady pobicia i tortur/ nie zostaje dopuszczony do złożenia zeznań przed sądem w sprawie J. Brodzisza. 21 I 1949 zostaje skazany przez WSR Wrocław, sygnatura akt Sr. 34/49 na 3 – krotną karę śmierci. 12 IV 1949 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. 3 V 1949 zostaje ułaskawiony przez Bieruta z zamianą na dożywocie. Skazany przez WSR Wrocław pod przewodnictwem mjr Romana Abramowicza. Więziony we Wrocławiu, skąd został wywieziony do CWK we Wronkach i tu osadzony dnia 13 IX 1950. Dnia 23 III 1955 Zgr. Sędziów NSW złagodziło mu karę do lat 8. Zwolniony z CWK we Wronkach dnia 23 III 1956. Więzienie opuścił w ciężkim stanie zdrowia, z trwałym kalectwem i 75 % niezdolnością do pracy, chory na gruźlicę i serce. Po zwolnieniu z więzienia powraca do Zakopanego, gdzie zamieszkał przy ul. Świerczewskiego.
    W dniu 11 XII 1962 Sąd Wojewódzki we Wrocławiu uniewinnił go i w pełni zrehabilitował. W latach 1957-1967 pracował w hurtowni Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Hurtu spożywczego w Zakopanem, po czym przeszedł na emeryturę. Zmarł w Krakowie 17 XII 1982 i pochowany został na cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem.
    Żonaty z Heleną z d. Kunz  primo voto Scheidel zm. W 1988.

    G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997,s. 86-87; T. Balbus. Konspiracja Dolnośląska AK-WiN /1945-1948/ Leksykon. Wrocław 2000, s. 84-87: H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993, s. 25; Księga więźniów CWK Wronki nr 994/50. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 s. 173, 679.

     

    Józefczak Jan

    [1904-1945], oficer służby st. art. WP, por. [1933], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, ps. „Dziadek Leśny”, „Hruby”, vel Jóźwiak
    K-dt Inspektoratu Rejonowego AK Dubno 1943 – Okręg Wołyń AK. 

    Ur. 12 IX 1904 w Urzędowie, gdzie ukończył szkołę powszechną. Do gimnazjum uczęszczał w Dubnie na Wołyniu, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości. W okresie 1927-1930 przebywa w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Po ukończeniu podchorążówki awansowany do stopnia ppor. st. st. art. /obs./ z przydziałem do 14 Pułku Art. Lekkiej w Poznaniu. Do stopnia por. sł. st. art. awansowany 1 I 1933. Następnie w latach 1935-1939 Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim , gdzie pełnił funkcję instruktora w 2 baterii ćwiczebnej. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939 jako dowódca baterii p/plot. W okresie okupacji czynny w konspiracji ZWZ/AK. awansowany w konspiracji do stopnia kpt. sł. st. artylerii. Od stycznia 1943 do VIII 1943 był k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Dubno w Okręgu Wołyń AK. Zagrożony aresztowaniem przeniesiony do Inspektoratu AK Kowel. Do I 1944 oficer dyspozycyjny. Od I – IV 1944 kwatermistrz Zgrupowania AK „Gromada”. W kwietniu 1944 objął dowództwo III batalionu 50 pp. AK w składzie 27. WDP AK. Brał udział w walkach z wrogiem na szlaku 27. DP AK. Uczestniczył w bojach o Lubartów na Lubelszczyźnie. Po rozwiązaniu dywizji przez sowietów we IX 1944 przebywał w Lublinie. Aresztowany przez NKWD i więziony na Zamku Lubelskim. Zginął zamordowany przez funkcj. NKWD/UB w Lublinie, gdzie miał podczas przesłuchania wyskoczyć przez okno. Wg innych informacji zginął w podobnych okolicznościach w 1945 w Warszawie.
    Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

    Rocznik Oficerski 1932; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; J. Turowski. Pożoga. Walki 27W DP AK. Warszawa 1990, wg indeksu; W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu. Lublin 1992, wg indeksu; M. Fijałka. 27 Wołyńska dywizja piechoty AK. Warszawa 1986, wg indeksu.

     

    Jurecki Franciszek

    [1907-1944], żołnierz ZWZ/AK, oficer cz. w. por. ps. „Antek”, „Roman”, „Tatar”
    K-dt Inspektoratu ZWZ Ciechanów VI 1940- VIII 1940

    Ur. 04 X 1907 w Warszawie, syn Józefa i Franciszki z Miłoszowskich. Dzieciństwo spędził w miejscowości Pszczółki gm. Grudusk pow. Ciechanów. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Gimnazjum im. Stanisława Wyspiańskiego w Mławie, gdzie w 1928 uzyskał świadectwo dojrzałości. Absolwent Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Nie posiadał stopnia oficerskiego. Do wybuchu wojny we wrześniu 1939 był pracownikiem samorządu terytorialnego w Warszawie. Podczas okupacji niemieckiej przebywał w rodzinnych stronach. Czynny w konspiracji ZWZ na terenie Płn. Mazowsza. Bliski współpracownik por./kpt. rez. piech. Eugeniusza Filipowicza ps. „Czajka” – k-dta Podokręgu Północnego ZWZ. Zatrudniony oficjalnie jako kierowca niemieckiego dyrektora cukrowni w Ciechanowie. Należał do czołowych organizatorów ZWZ na tym terenie. Wykonał ogromną pracę organizacyjną w rejencji ciechanowskiej, którą wykonał dzięki swemu zatrudnieniu. Miał nieograniczone możliwości swobodnego poruszania się w terenie, co sprzyjało w prowadzeniu działalności konspiracyjnej. Organizator i komendant Inspektoratu Rejonowego ZWZ Ciechanów, którym kierował od VI 1940 do 31 XII 1940. Następnie od I 1941 do VI 1941 pełnił funkcję oficera do zleceń specjalnych k-da Podokręgu. Potem od VI 1941 do XII 1941 szef Oddziału III /wyszkolenia/ w sztabie Komendy Podokręgu ZWZ/AK Północne Mazowsze. Awansowany do stopnia ppor. cz. w., a później do stopnia por. cz. w. Od I 1943 do I 1943 szef „Kedywu” podokręgu. W 1944 przeniesiony do sztabu „Kedywu” Obszaru Warszawskiego AK. W Powstaniu Warszawskim w VIII 1944 adiutant płk. Jana Mazurkiewicza ps. „Radosław”. Zginął w dniu 28 VIII 1944 w czasie bombardowania kwater oddziału mjr Wacława Janaszka „Bolka” na Starym Mieście przy ul. Franciszkańskiej, podczas ratowania zasypanych żołnierzy Batalionu AK „Czata 49”.
    Żona Janina Jurecka.
    Odznaczony VM kl. 5, KW 2x. 

    R. Juszkiewicz. Czas cierpień walki i bohaterstwa. Powiat przasnyski w latach 1939-1945. Przasnysz 1993,s. 59-60,73,95,109,119;J.Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992, s. 39,134,136,149,150,499; H. Piskunowicz. Aneks do pracy „Z dziejów walk na Kurpiach”, Warszawa 1999, s.188,189,191

     

    Kabsch Władysław

    [1891-1977], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1924], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ ps. „Gruszczyński”.
     Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Ostrów wiosna 1940-lato 1940. Okręg Poznań ZWZ.

    Ur. 05 IV 1891 w Grodzisku Wlkp., w rodzinie robotniczej Władysława /stelmacha/ i Pauliny z Szubertów. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w zawodzie gorzelnika w majątku ziemskim w Ujeździe pow. śmigielski. W latach 1905-1907 był członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Grodzisku Wlkp. Następnie w latach 1911-1912 pełnił służbę w pułku grenadierów armii niemieckiej w Świdnicy. Po wybuchu I wojny światowej wcielony do 107 pułku grenadierów, w którego szeregach walczył na froncie zachodnim. Był dwukrotnie ranny. W V 1918 przeniesiony do garnizonu berlińskiego jako instruktor piechoty. Po wybuchu rewolucji w Berlinie powraca do Grodziska gdzie należy do grona organizatorów kompanii Służby Straży i Bezpieczeństwa. Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego bierze udział w zdobywaniu budynków starostwa, poczty i stacji kolejowej oraz w rozbrajaniu powracających z frontu wschodniego niemieckich transportów wojskowych. Od 30 XII 1918 adiutant S. Knolla – k-dta wojennego Grodziska Wlkp. W I 1919 mianowany sierż. – szefem kompanii powstańczej zorganizowanej przez ppor. J. Skrzydlewskiego, w której szeregach walczył pod Lwówkiem, Sompolnem, Bobrówką i Kamionną. 01 II 1919 bierze udział w potyczce pod Miedzichowem. 25 II 1919 awansowany na stopień ppor. Następnie kolejno, od III 1919 d-ca 5 kompanii, potem 7 kompanii w 2 Pułku Strzelców Wielkopolskich przemianowanym 10 XII 1919 na 56 pp. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany 25 VI 1920 do stopnia por. sł. st. W czasie walk na froncie odznaczył się męstwem i odwagą. Ciężko ranny przebywał w szpitalu w Grudziądzu. Odznaczony VM kl. 5 i KW. Od 25 XI 1920 d-ca kompanii szkoleniowej w Szkole dla Podoficerów Zawodowych w Śremie. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 01 VI 1924. Od VI 1924 d-ca kompanii w Szkole Podchorążych Rezerwy w Ostrowie Wlkp. Przeniesiony z dniem 14 XI 1927 do 84 pp na stanowisko d-cy kompanii CKM. Z dniem 09 IX 1931 na własna prośbę przeszedł w stan spoczynku. W latach 1933-1939 pełnił obowiązki burmistrza miasta Krzywienia. Działa na niwie społecznej. Prezes Komendy Miejskiej PW i WF oraz LOPP. Po napaści Niemców na Polskę 1 IX 1939 nie był zmobilizowany. Bez przydziału zgłosił się ochotniczo w Warszawie do Brygad Robotniczych. Walczył w obronie Warszawy na Żoliborzu i Pradze. Po kapitulacji Warszawy uniknął niewoli. Powraca do Wielkopolski. Od jesieni 1939 organizuje komórkę konspiracji wojskowe n terenie Ostrowa Wlkp., która zostaje na początku 1940 włączona do ZWZ. Od wiosny 1940 do lata 1940 pełnił funkcje organizatora i k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Ostrów Wlkp. Latem 1940 wysiedlony przez Niemców do Generalnej Guberni. Po wojnie od 1945 do 1951 pracował jako kierownik cegielni w Świebodzicach, potem od 1951 jako kierownik w Spółdzielni Remontowo-Budowlanej w Ostrowie Wlkp. W 1956 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł 17 VII 1977 w Ostrowie Wlkp. Pochowany na cmentarzu w Ołoboku k/Ostrowa Wlkp.
    Odznaczony: VM kl.5, KW, Krzyżem niepodległości, Srebrnym Krzyżem Zasługi i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym.
    Żonaty był dwukrotnie: od 1920 z Antoniną z Malińskich, z którą miał troje dzieci, córkę Halinę i synów Zygmunta i Aleksandra a od 1933 z Barbarą z Dutkowskich, z którą miał także troje dzieci, syna Piotra i córki Gabrielę i Marię.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928; Słownik Biograficzny Powstańców wielkopolskich. Poznań 2002; Kawalerowie Virtuti Militari 1792-1945. Słownik Biograficzny, t. II /1914-1921/, cz. I. Koszalin 1991;E. Sekwański. Ostrów Wlkp. I jego region w okresie II wojny światowej /1939-1945/. Poznań 1992.

     

    Kaczała Piotr

    [1891-1947], oficer sł. st. piech. WP, ppłk [1939]. Żołnierz ZWZ/AK, ps. „Korab”, „Mateusz”, „Zrąb”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Tarnów XI 1940-VI 1942. Okręg Kraków ZWZ/AK.

    Ur. 29 III 1891 w miejscowości Uście Zielone pow. Buczacz w Małopolsce Wschodniej. Syn Macieja i Anastazji z d. Pawełko. Szkołę ludową ukończył w 1905 w Ujściu Zielonym. W latach 1905 -1909 uczył się w gimnazjum w Stanisławowie, potem 0d 1909 do 1913 w Gimnazjum Realnym w Tarnopolu, gdzie zdał w 1913 egzamin dojrzałości. Od jesieni 1913 student uniwersytetu w Lwowie. W dniu 1 X 1913 został wcielony do armii austriackiej jako jednoroczny ochotnik. Służy w 95 pp. W baonie zapasowym tego pułku ukończył kurs dla oficerów rezerwy. W VIII 1914 wraz z 95 pp skierowany na front rosyjski. Kolejno d-ca drużyny, plutonu, następnie adiutant pułku, d-ca kompanii. W stopniu por. w 1918 k-dt dworca w Odessie. W armii austriackiej służy do 1 XI 1918. Po upadku monarchii austriackiej opuścił Odessę i udał się do Kraju. W drodze powrotnej został w Tarnopolu aresztowany i uwięziony przez Ukraińców. Uwolniony z więzienia latem 1919 w wyniku wkroczenia WP do Tarnopola. Z dniem 1 VI 1919 wstępuje ochotniczo do WP. Od 1 VI 1919 do XI 1919 w stopniu por. sł. st. d-ca kompanii w baonie etapowym w Tarnopolu. Od XI 1919 w 52 pp. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. W czasie walk na froncie w 1920 awansowany do stopnia kpt. sł. st. /1 VI 1929. Dowodził kompanią potem baonem 52 pp. Po zakończeniu wojny w 1921 nadal w 52 pp. W 1922 przeniesiony do 43 pp na stanowisko d-cy baonu. Z dniem 22 I 1926 przeniesiony na stanowisko k-dta Obwodowego PW przy 43 pp. Do stopnia mjr-a sł. st. awansowany 1 I 1928. Położył duże zasługi w pracy nad organizacją i wyszkoleniem oddz. PW. W uznaniu zasług z dniem 1 XII 1929 przeniesiony na stanowisko inspektora wyszkolenia WF i PW w DOK II Lublin. Pod jego kierunkiem okręg PW i WF uzyskał II stopień wyszkolenia. W 1932 powraca do służby liniowej z przydziałem do 39 pp w Jarosławiu, gdzie objął funkcję d-cy I baonu 39 pp. stacjonującego w Lubaczowie. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk-a sł. st. piechoty. Jednocześnie pełni funkcję II zastępcy /kwatermistrza/ d-cy 39 pp. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi I baonem 39 pp. Pułk wchodził wówczas w skład Armii „Karpaty”. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 39 pp od linii Dunajca przez Tarnów. 14 IX 1939 w czasie boju z Niemcami w rejonie Boratycze – Husaków zostaje ranny. W dniu 18 IX 1939 na rozkaz d-cy frontu gen. K. Sosnkowskiego w wyniku zaistnienia beznadziejnej sytuacji wynikającej z ogromnej przewagi militarnej Niemców oraz podstępnej napaści wojsk sowieckich 17 IX 1939 na Polskę 39 pp zostaje rozwiązany. Unika niewoli i przedostaje się do Jarosławia, gdzie mieszkała jego rodzina. Ukrywając się po powrocie organizuje w Jarosławiu grupę konspiracyjną złożoną z oficerów i podoficerów 39 pp, którym udało się powrócić po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 do domów. Na początku 1940 podporządkował dowodzoną przez siebie strukturę komendzie Obwodu ZWZ Jarosław. Zagrożony aresztowaniem 16 XI 1940 zostaje przeniesiony do Tarnowa z nominacją na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Tarnów. Funkcję objął w okresie bardzo trudnym po fali masowych aresztowań przeprowadzonych przez Niemców wśród miejscowych konspiratorów. W trudnych warunkach odbudowywał struktury sieci konspiracyjnej inspektoratu w skład, którego wchodziły obwody: Tarnów, Brzesko i Dąbrowa Tarnowska. Pod jego dowództwem Inspektorat Rejonowy ZWZ/AK Tarnów funkcjonował dość stabilnie. Rozbudował sztab inspektoratu oraz zainicjował prace nad wyszkoleniem żołnierzy konspiracji. Zagrożony dekonspiracją zostaje z dniem 30 VI 1942 odwołany z funkcji przez K. O. AK Kraków i przeniesiony do sztabu Komendy Okręgu AK Kraków. Następnie mianowany zastępcą ppłk-a dypl. sł. st. W. Waydy „Odwet” k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Kraków. W okresie przygotowań do akcji „Burza” pod ps. „Zrąb” był jednocześnie zastępcą d-cy odtwarzanej w AK 6 DP AK. Czynny w konspiracji do rozwiązania AK 19 I 1945. Ujawnił się we IX 1945 przed Komisją Likwidacyjną ds. AK w Krakowie. Po wojnie powrócił do Jarosławia. Zmarł 10 IV 1947 w Jarosławiu i tu pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1922/, KW 3x /1922, ZKZ, Medalem za Wojnę 1918-1921, Medalem Wojska.
    Żonaty. Miał syna Zygmunta /ur.1924/.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923, 1924, 1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Daleki. Armia „Karpaty 1939”. W-wa 1979; Z. Kubiak. 39 pp. Pruszków 1999; A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945. Kraków 1986; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-Rozwój organizacyjny. W-wa 1996; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK 1939-1945. Kraków 1994; T. Łaszczewski. Biogram P. K. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 5. Kraków 1999; CAW. Akta personalne 29-23, VM 50-4078.
          

    Kałuziński Roman

    [1899-1943], legionista, oficer sł. st. art. WP, mjr [1939], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, ps. „Burza”, „Piwiarz”.
    Kmdt Obwodu ZWZ Sosnowiec II 1940-II 1941. Kmdt Inspektoratu Rejonowego Sosnowiec ZWZ/AK II 1941 – V 1942. Okręg Śląsk ZWZ/AK.

    Ur. 12 VIII 1899 w Kielcach. Uczęszczał do gimnazjum realnego w Kielcach, gdzie ukończył w 1918 szóstą klasę. W okresie nauki w gimnazjum był od 1916 członek Polskiej Organizacji Wojskowej /POW/. W XI 1918 ochotniczo wstępuje do WP z przydziałem do pułku piechoty w Kielcach. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Skierowany do Szkoły Podchorążych Artylerii w Poznaniu, gdzie przebywał od 15 VIII 1920 do 15 II 1921. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 II 1921. Następnie przydzielony do 4 pap w Inowrocławiu na stanowisko młodszego oficera baterii. W 1921 zdał przed komisją egzaminacyjną kuratorium lwowskiego egzamin maturalny. W V 1921 jako oficer 1 baonu artylerii brał udział w III Powstaniu Śląskim. 01 III 1923 awansowany do stopnia por. sł. st. art. i zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. art. z starszeństwem 1 VII 1921. Przeniesiony z 4 pap do 6 pap w Krakowie na stanowisko d-cy baterii. Do stopnia kpt. sł. st. art. awansowany 1 I 1931. W 1932 przeniesiony z 6 pal w Krakowie do Wołyńskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim na stanowisko wykładowcy. W 1935 przeniesiony do 2 pal w Dymianach k/Kielc na stanowisko d-cy baterii. Do stopnia mjr-a sł. st. art. awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził I dywizjonem 2 pal Leg. w składzie Armii „Łódź”. Wykazał się męstwem i odwagą w walkach z wrogiem pod Burą Górą. Uczestniczył w obronie Modlina. Po kapitulacji Modlina od 29 IX 1939 w niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Działdowie, skąd zgodnie z umową kapitulacyjną został zwolniony w X 1939. Po odzyskaniu wolności wyjechał do Kielc, gdzie mieszkał przed wojną. Od XI 1939 czynny w konspiracji SZP. Skierowany na teren Zagłębia Dąbrowskiego z zadaniem organizowania tam struktur konspiracyjnych w ramach Dowództwa Wojewódzkiego SZP Kielce. Bliski współpracownik ppłk-a H. Kowalówki w SZP, potem ZWZ. Od II 1940 k-dt Obwodu ZWZ Sosnowiec. Zdyscyplinowany i rzutki organizator konspiracji na podległym terenie. Aktywnie działając w dość szybkim okresie czasu rozbudował struktury obwodu. W II 1941 po przyłączeniu Podokręgu ZWZ Zagłębie do Okręgu Śląsk ZWZ zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Sosnowiec, którym dowodził do V 1942. W nocy z 27/28 V 1942 aresztowany przez gestapo i uwięziony w więzieniu w Mysłowicach, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo z zastosowaniem tortur. Jednak nie załamał się i nikogo nie zdradził. Po długotrwałym śledztwie w ciężkim stanie zdrowia wywieziony do KL Oświęcim, gdzie został zamordowany 2 VI 1943.
    Za męstwo odznaczony we IX 1939 VM kl. 5 i KW.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Art. we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939. W-wa 1985; Z. Moszumański –Z. Kozak. Wojenne Szkoły dla oficerów artylerii /1914-1921/. Pruszków; Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001; Z. Janke – Walter. W AK na Śląsku. Katowice 1986; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1988. 

     

    Karpiński Feliks

    [1900-1943], rolnik, oficer rez. kaw. WP, por. [1932], w konspiracji ZWZ/AK, rtm. rez. [1942], ps. „Feliks”, „Korab”
    Kmdt Obwodu ZWZ Radomsko IV 1940-XI 1941. K-dt Inspektoratu Rejonowego Piotrków Tryb. XI 1941- 3 IX 1942. Okręg Łódź ZWZ/AK.

    Ur. 02 III 1899 w Pomorzanach pow. Kutno, syn Jerzego i Bronisławy z d. Braunek. Uczęszczał do gimnazjum w Kutnie. W 1919 ochotniczo wstępuje do WP i wcielony do 4 p. ułanów. Bierze udział w szeregach tego pułku w wojnie polsko – bolszewickiej 1919-1920. Ukończył wojenny kurs szkoły podchorążych. Awansowany do stopnia ppor. 1 VII 1919. W 1922 zdemobilizowany i przeniesiony do rezerwy. Z powodzeniem zajął się pracą w rolnictwie. Prowadził własne gospodarstwo rolne w Kotkowie i Sobótce pow. Łęczyca, gdzie mieszkał. Działał na niwie społecznej. Po odbytych kolejnych ćwiczeniach wojskowych awansowany do stopnia por. rez. kaw. 2 I 1932 z przydziałem mobilizacyjnym do 15 p. ułanów w Poznaniu. Ewidencyjnie podlegał PKU Kutno. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 102 p. ułanów rez. w Wołkowysku, którym dowodził mjr Józef Florkowski. W szeregach tego pułku odbył kampanię wrześniową 1939. W trakcie walk z wrogiem znalazł się w grupie żołnierzy, która zawróciła od granicy z Litwą i dołączyła w Puszczy Augustowskiej do oddziału mjr-a „Hubala”. Później walczy z wrogiem na Kielecczyźnie. Pełnił od 23 IX 1939 do 14 III 1940 m.in. funkcję szefa sztabu oddziału „Hubala”. Od III 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Okręgu Łódź ZWZ. Od IV 1940 do XI 1941 k-dt Obwodu ZWZ Radomsko, potem od XI 1941 do 03 IX 1942 k-dt IR ZWZ/AK Piotrków Trybunalski. Oficjalnie w tym okresie czasu pracował jako ogrodnik w majątku k/Piotrkowa. Awansowany do stopnia rtm rez. kaw. 19 III 1942. W dniu 03 IX 1942 aresztowany przez gestapo przy ul. Moniuszki w Piotrkowie Tryb., gdy około godz. 18,oo wyszedł z dworca kolejowego i udawał się na spotkanie konspiracyjne. Przeszedł okrutne śledztwo w Piotrkowie, potem w Radomiu. Wywieziony do obozu w Oświęcimiu, gdzie został zamordowany 05 I 1943.
    W dniu 16 IX 1974 w Sobótce k/Łęczycy, gdzie mieszkał przed 1939 umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą jego pamięci.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 13190, KW. 

    Rocznik oficerski MSWoj. 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; Z. Kosztyła. Oddział Wydzielony WP majora „Hubala”. W-wa 1987;  E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; 

     

    Karski Marek /właś. Stopa Franciszek Ryszard/

    [1900-1985], nauczyciel, oficer rez. kaw. ppor. [1920, por. [1936?], w konspiracji SZP/ZWZ/AK kpt. rez. [1942?], ps. „Andrzej”, „Maciej”, „Mateusz”, „Stopa”, vel Marek Karski /po 1945 przyjął nazwisko Marek Karski/
    Kmdt obwodu ZWZ Skierniewice XII 1939-IV1940 – Rawa Maz. IV-VII 1940-Tomaszów Maz. VIII 1940-III 1941 – Piotrków Tryb.  IV-IX 1941 – Obwodu ZWZ/AK Nowogródek XII 1941-V 1942. kmdt Inspektoratu „Południe” , „C” VI 1942-1 XII 1943 Okręg Nowogródek

    Ur. 10 XII 1900 we Włodawie. Uczęszczał do szkoły średniej. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia ppor. rez. kaw. 1 II 1920. W 1933 miał przydział do kadry 9 Dywizjonu Taborów . Ewidencyjnie podlegał PKU Brześć. Po wojnie ukończył Seminarium Nauczycielskie  i pracował jako nauczyciel szkół powszechnych we Włodawie, a następnie nauczyciel gimnazjalny we Włodawie. W latach trzydziestych mieszkał w Skierniewicach, gdzie pracował jako nauczyciel w miejscowym gimnazjum. Podczas okupacji niemieckiej podejmuje działalność konspiracyjną na terenie Skierniewic. Czynny w SZP. Organizator komórek konspiracyjnych, potem od XII 1939 do IV 1940 pełni funkcję kmdta Obwodu ZWZ Skierniewice, Znany na terenie Skierniewic zagrożony aresztowaniem przez gestapo zostaje przeniesiony na teren Rawy Maz., gdzie w okresie IV-VII 1940 pełni funkcje kmdta Obwodu Rawa Maz. Następnie od VIII 1940 – III 1941 jest kmdtem Obwodu ZWZ Tomaszów Maz., potem od IV-IX 1941 kmdt Obwodu Piotrków Tryb. Mieszkał z zoną w Tomaszowie Maz. na terenie szpitala miejskiego, gdzie oficjalnie pracował, później mieszka w Nadleśnictwie Zagórzyce, skąd przenosi się do Piotrkowa Tryb. I zamieszkał u Czesława Błaszczaka przy ul. Bełchatowskiej. Poszukiwany przez gestapo zostaje w IX 141 przekazany do dyspozycji KG ZWZ. W XI 1941 skierowany na teren Okręgu ZWZ/AK Nowogródek, gdzie od XII 1941-V 1942 pełni funkcję kmdta Obwodu Nowogródek. Awansowany do stopnia kpt. rez. w 1942?. Po przeprowadzeniu reorganizacji struktur okręgu AK Nowogródek zostaje mianowany kmdtem Inspektoratu AK „Południe”. Funkcję pełni od VI 1942-1 XII 1943. Aktywny w działaniu przyczynił się wielkim stopniu do zbudowania zrębów ZWZ/AK na tym terenie. Jesienią 1943 przypadkowo aresztowany przez funkcj. policji białoruskiej i uwięziony w więzieniu w Baranowiczach. Wykupiony z więzienia za łapówkę. Odwołany z  funkcji z dniem 1 XII 1943 i przekazany do dyspozycji KG AK. Wg niepotwierdzonych inf. działał w konspiracji AK na terenie Okręgu Kraków AK. Po wojnie w Kraju. Mieszkał i pracował w swoim zawodzie.
    Zmarł w Warszawie 14 III 1985. Pochowany na cmentarzu Północnym w Warszawie.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. „NÓW” – Nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997; E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; 

     

    Kaufman Władysław

    [1908-1989], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1933], por. [1937], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. [1943], mjr [1944], ps. „Bogusław” vel Borowski. Więzień łagrów sowieckich, więzień polityczny PRL.
    Kmdt Inspektoratu V Białystok AK 30 XI 1943 – 8 VIII 1944. Okręg ZWZ/AK Białystok.

    Ur. 12 XI 1908 w Białymstoku. Syn Juliana i Marii z d. Borowska. Uczęszczał do gimnazjum im. Zygmunta Augusta w Białymstoku, gdzie w 1929 zdał maturę. Od IX 1930 do VIII 1931 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Krakowie, następnie od IX 1931 do VIII 1933 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1933 z przydziałem do 11 pp w Tarnowskich Górach na stanowisko d-cy plutonu. Awansowany do stopnia por. sł. st. 19 III 1937. W 1938 służył w Batalionie Fortecznym KOP „Sarny” na stanowisku oficera plutonu w 3 kompanii.  Po ukończeniu kursu dla dowódców kompanii w CWP w Rembertowie został przeniesiony w 1939 do 11 pp i mianowany d-cą kompanii. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi początkowo 2 kompania forteczną, potem przemianowaną na 7 kompanię III baonu 11 pp. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku. W czasie walk pod Banachami 15 IX 1939 zostaje ciężko ranny w rękę. Przebywał w szpitalu wojskowym. W końcu 1939 powr aca do Podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ od IV 1940 na terenie Obwodu Białystok – miasto ZWZ. Organizator plutonów szkieletowych, następnie oficer wyszkolenia. Od 1 XII 1942 do 31 XI 1943 był i zastępcą k-dta Obwodu AK Białystok-miasto. Jednocześnie szef referatu III K. O. AK Białystok-miasto. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1943. Z dniem 30 XI 1943 mianowany przez k-dta Okręgu AK Białystok ppłk-a sł. st. W. Liniarskiego „Mścisława” k-dtem Inspektoratu Rejonowego V AK Białystok w skład, którego wchodziły obwody: Białystok-miasto, Białystok-powiat i Sokółka. Inspektoratem dowodził do 08 VIII 1944. Po wejściu wojsk sowieckich do Białegostoku ujawnił się przed dowództwem wojsk sowieckich. 08 VIII 1944 delegowany przez k-dta KOB AK „Mścisława” jako przedstawiciel AK do rozmów z sowietami. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1944. Aresztowany przez NKWD 08 VIII 1944 i uwięziony. Wywieziony w VIII 1944 samolotem do Moskwy i uwięziony w więzieniu Lefortowo , gdzie był przesłuchiwany. We IX 1944 przewieziony do obozu w Charkowie, skąd zostaje odesłany do obozu nr 178-454 w Riazaniu – Diagilewie, gdzie przybył 04 i 1946. W dniu 06 VII 1946 odesłany do obozu nr 158 w Czerepowcu, potem od 02 X 1947 przebywa w obozie nr 150 w Griazowcu, następnie w obozie nr 437 w Bogorodskoje, skąd 05 X 1947 odesłano go do obozu nr 284 w Brześciu. Repatriowany do Polski 03 XI 1947 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej. Po powrocie do Polski przebywał początkowo w Białymstoku. Zagrożony aresztowaniem wyjechał z tego terenu i zamieszkał we wsi Nieznamierowice pow. Opoczno, gdzie podjął pracę zawodową w charakterze introligatora. Był inwigilowany przez funkcjonariuszy UB. W dniu 1 XII 1952 wyjechał służbowo do Warszawy, gdzie zostaje zatrzymany przez funkcj. MBP i uwięziony. Aresztowany pod zarzutem przynależności do nielegalnej organizacji przez WPR Warszawa 04 XII 1952, sygnatura akt Pr 352/52. Po ciężkim 9 miesięcznym śledztwie wyrokiem WSR Warszawa z dnia 22 VIII 1953, sygnatura akt Sr 372/53 zostaje skazany na karę 12 lat więzienia oraz kary dodatkowe. NSW w Warszawie nie uwzględnił apelacji i 30 XII 1953 zatwierdził wyrok wydany przez WSR Warszawa. Skazany z art. 126,156 KKWP i 86 § 2 KKWP. Nie zaliczono mu do kary okresu tymczasowego aresztowania. Początek wykonania kary 22 VIII 1953 zaś upływ kary 22 VIII 1965. Więziony w ZK Warszawa I /Mokotów/, skąd przewieziono go do CWK w Rawiczu i tu osadzono 31 I 1954. Wywieziony z CWK Rawicz do ZK Strzelce Opolskie 07 VI 1955. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 NSW w Warszawie złagodził mu karę do lat 8, potem do lat 4 zaliczając mu jednocześnie okres tymczasowego aresztowania od 04 XII 1952. Zwolniony z więzienia jesienią 1956. Po odzyskaniu wolności osiedlił się w Gdańsku, gdzie mieszkał przy ul. Głębokiej 12/33.
    Pracował zawodowo do 1973. Utrzymywał kontakty z „Mścisławem” i środowiskiem białostockiej AK. Brał udział w uroczystościach poświęcanych A. Wchodził w skład Rady Okręgu Białystok AK. Był awansowany przez MON do stopnia ppłk-a.
    Złożył relację z okresu kampanii wrześniowej 1939 i spisał wspomnienia z działalności konspiracyjnej.
    Zmarł w Gdańsku 11 XI 1989. Pochowany 17 XI 1989 w Katedrze Białostockiej w Białymstoku.
    Rodziny nie założył. Po 1956 używał nazwiska Kaufman – Borowski.
    Odznaczony VM kl. 5 / za kampanie wrześniową 1939/, KW 2x, SKZ z M.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; J. Przemsza – Zieliński. Wrześniowa Księga Chwały Pułków Śląskich. Katowice 1989; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945, t. I, Białystok 1993, t. II, Białystok 1994; tenże: Białostocki Okręg AK /w:/AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; W. Żarski – Zajdler. Ruch oporu na białostocczyźnie 1939-1944. Cz. 1-4. Referat materiałowy. W-wa 1967; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okrę AK-AKO VII 1944 – VIII 1945. W-wa 1997; Ks. S. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1989; W. Liniarski. Odtwarzanie Sił Zbrojnych w Okręgu AK Białystok. W-wa 1971, mps.;J. Kułak. Pierwszy rok sowieckiej okupacji. Białystok 1944-1945. Białystok 1996; tenże: Białostocczyzna 1944-1945 w dokumentach podziemia i oficjalnych władz. W-wa 1998; Uwięzieni w Staszkowie i Riazaniu. W-wa 2002; I. Caban. Polacy internowani w ZSRR w latach 1944-1947. Lublin 1990; Księga ewidencyjna CWK Rawicz nr 355/54; USC Gdańsk. Skrócony akt zgonu nr 4553/89.

     

    Kąkolewski Jan Zdzisław

    [1893-1977], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1928], w konspiracji ZWZ/NOW/AK/PAL, ppłk.?, ps. „Dziadek”, „Gracjan”, „Józef”, „Stefan”, „Zaremba”.
    Kmdt Obwodu ZWZ Siedlce XII 1940- 25 V 1941, Okręgu NOW Białystok VIII 1941-V 1943. K-dt Inspektoratu Rej. AK Piotrków Tryb. VI 1943-V 1944.
    Okręg AK Łódź.

    Ur. 23 XII 1893 w Pobiedziskach woj. poznańskie. Syn Bronisława i Stanisławy. Ukończył gimnazjum w Poznaniu. Następnie studiował w Królewskiej Wyższej Szkole Budowy Maszyn w Poznaniu, skąd zostaje wydalony w 1913 za działalność niepodległosciową. Wyjechał z Poznania do Essen, gdzie kontynuował studia w uczelni technicznej, skąd go także wydalono za prowadzenie działalności politycznej. Od 1908 czynny w Tajnej Organizacji Młodzieżowej w zaborze pruskim. Był m.in. komendantem organizacji niepodległościowej „Żuaw”. Od 1911 w Towarzystwie Kształcenia Młodzieży „Iskra”. Ukończył pierwszy kurs harcerski 08 IX 1912, potem organizator I Drużyny Harcerskiej im. W. Jagiełły w Poznaniu. W 1913 więziony przez władze pruskie. Po wybuchu 1 VIII 1914 I wojny światowej zbiegł na teren zaboru austriackiego z zamiarem wstąpienia do Legionów Polskich. Aresztowany w I 1915 i wydany władzom pruskim i wcielony w V 1915 do 19 pp do armii pruskiej. Brał udział w walkach na froncie zachodnim. Podczas urlopu w 1918 złożył przysięgę w POW ZO Poznań. W XI 1918 po powrocie z frontu zachodniego do Poznania działał czynnie w oddziale wywiadowczo - wykonawczym POW na terenie zaboru pruskiego. Od XII 1918 uczestniczy w Powstaniu Wielkopolskim. Po oswobodzeniu Poznania brał udział w walkach na froncie płn jako k-dt pododcinka. Ukończył w Biedrusku kurs podchorążych i awansowany do stopnia ppor. W IV 1919 jako adiutant poznańskiego baonu śmierci wyruszył na front wojny polsko – bolszewickiej pod Wilno. Od 16 IV 1919 d-ca 2 kompanii. Od 18 X 1919 służy w 6 pp Leg. na stanowisku d-cy 2 kompanii, którą dowodził do końca 1920. Awansowany 25 VI 1920 do stopnia por. sł. st. Od VI 1921 do I 1922 przebywa na kursie aplikacyjnym dla oficerów piechoty w Grudziądzu. W tym samym roku zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu kpt. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. Po powrocie do 6 pp Leg. mianowany d-cą Szkoły Podoficerskiej 6 pp Leg. w Wilnie. W III 1925 przeniesiony do KOP na stanowisko kwatermistrza. Do 6 pp Leg. powraca w XI 1926. Mianowany d-cą II baonu 6 pp Leg. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 I 1928. Od III 1929 do 31 I 1933 k-dt Placu w Kaliszu. Z dniem 1 II 1933 przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał w Poznaniu przy ul. Wielkie Garbary nr 47. Działał w wielu organizacjach kombatanckich m. in. w Towarzystwie Powstańców Wielkopolskich. Był członkiem Zarządu Koła 6 pp Leg. We IX 1939 brał udział w kampanii wrześniowej. Uczestniczy w obronie Warszawy. 18 IX 1939 zostaje ranny. Przebywa w szpitalu wojskowym. Po kapitulacji Warszawy 28 IX 1939 zwolniony z szpitala. Nie powraca do Poznaniu z obawy przed aresztowaniem. Zamieszkał wówczas w Iganiach pow. Siedlce. Podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Siedlce. Od XII 1940 do 25 V 1941 pełnił funkcję k-dta Obwodu ZWZ Siedlce. Odwołany z funkcji i przekazany do dyspozycji KG ZWZ. Przeniesiony na teren białostocczyzny gdzie działa w ramach Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/Od VIII 1941 do IV 1943 był k-dtem Okręgu NOW krypt. „Cyryl” Awansowany w 1943 do stopnia ppłk-a. Od IV 1943 w dyspozycji KG AK. W VI 1943 skierowany przez KG AK do Okręgu Łódzkiego AK, gdzie objął funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Piotrków Trybunalski. W III 1944 odwołany z funkcji. Latem 1944 przeszedł do organizacji Polska Armia Ludowa, w której działał do 1945. Brał udział w Powstaniu Warszawskim W PAL awansowano go w 1944 do stopnia płk-a. Po ujawnieniu w 1945 powraca do Poznania i zamieszkał przy ul. Wielkie Garbary 47/9. Pracował zawodowo jako urzędnik. Po 1956 był członkiem Związku Powstańców Wlkp.
    Zmarł w Poznaniu 22 IX 1977.
    Odznaczony: VM kl.5, KW 4x,KN z Mieczami, Złotym Krzyżem Zasługi.
    Żonaty z Marią z d. Fibak.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; Rocznik oficerów rezerw 1934; S. Łoza. Czy wiesz kto to jest. W-wa 1984; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina w 1939; tu błędna informacja o jego śmierci 18 IX 1939 podczas obrony Warszawy/; H. Piskunowicz. ZWZ-AK w powiecie siedleckim 1939-1945. Siedlce 1992; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; L. Żebrowski. „Cyryl” Białostocki Okręg NOW 1941-1945. Słowo Narodowe nr 1 z 2 V 1989. W-wa 1989; E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; J. Łubnicki. Skrócony rozwój SZP-ZWZ-AK. Okręg Łódź. Mps z 12 x 1982; USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 4738/1972; Słownik Biograficzny Powstańców Wielkopolskich. Poznań 2002.

     

    Kędzierski Władysław

    [ 1898-1955], członek POW, podoficer sł. st. saperów WP, chorąży [1939], konspiracji ZWZ/AK/WSGO „Warta”- DSZ, por. cz. w. ps. „Szach”, „Lech II”, vel Wojciech Adamczak. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu AK Krotoszyn 1944 – I 1945. P. o kmdt IR AK Krotoszyn X 1944 – XII 1944. Okręg Poznań AK

    Ur. 26 VIII 1898 we wsi Tyble pow. Wieluń woj. łódzkie. Syn Jana /młynarza/ i Marianny z d. Chytra. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w zawodzie ślusarza. W V 1914 wyjechał za praca do Francji, gdzie zastał go wybuch I w. ś. W XI 1918 powraca do Polski i wstępuje do POW. Od II 1919 służy w WP. Ukończył w Warszawie szkołę podoficerską i został przydzielony do 1 kompanii VIII baonu saperów. Brał udział w szeregach 29 baonu saperów w wojnie polsko – bolszewickiej 1919-1920. Za okazane męstwo na polu walki zostaje odznaczony VM kl. 5 / nr 5514/. Awansowany w 1920 do stopnia sierż. sł. st. saperów. Po wojnie pozostaje w WP jako podoficer zawodowy. Ukończył w Białymstoku maturalny kurs dla wojskowych, zdając egzamin maturalny. Do VII 1928 służył w 3 baonie saperów w Wilnie, potem w 7 baonie saperów w Poznaniu, a od VII 1930 w stopniu st. sierż. administracji wojskowej w 56 pp w Krotoszynie. W 1936 ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych przy 25 DP w Szczypiornie. Awansowany 19 III 1939 do stopnia chorążego sł. st. W VIII 1939 wraz z baonem zapasowym 56 pp został skierowany do Kielc. Dotarł aż do Husiatyna, gdzie dostał się w ręce Ukraińców, a następnie A. Cz. Uwięziony w obozie w Starobielsku. W drodze wymiany jeńców pomiędzy Niemcami i Sowietami został przekazany 27 IX 1939 Niemcom i osadzony w przejściowym obozie jenieckim w Radomiu, skąd go przewieziono do obozu w Sanki Anton w Austrii. Symulując chorobę uznany za niezdolnego do pracy zostaje przeniesiony do obozu przejściowego w Ostrzeszowie, a we IX 1940 jako inwalida wojenny zwolniony z obozu. Powraca do Krotoszyna, gdzie podjął pracę w Przedsiębiorstwie Budowy Studni Głębinowych. W końcu 1940 zaprzysiężony do konspiracji ZWZ/AK. Wszedł do sztabu obwodu ZWZ/AK Krotoszyn. Zajmował się zbieraniem i magazynowaniem broni oraz pieniędzy na cele konspiracyjne. Przewoził także do Wrocławia ulotki drukowane w Roszkach k/Krotoszyna. Organizator i d-ca OP. W I 1944 aresztowany wraz z rodziną przez Niemców. Nie został zdekonspirowany. Zwolniony w IV 1944 i powraca do pracy konspiracyjnej. Utrzymywał kontakt z Ostrowem Wlkp., Łodzią i Poznaniem. 14 VII 1944 uniknął aresztowania, które objęły członków AK w Krotoszynie. W IV 1944 po aresztowanym ppor. S. Kurzawskim „Kalina” objął jako p. o funkcję k-dta Obwodu AK Krotoszyn. Jednocześnie od X –XII 1944 p. o k-dt IR Krotoszyn. Decyzją K. O AK Poznań IR AK Krotoszyn został na początku XII 1944 rozwiązany, a Krotoszyn pod jego dowództwem jako obwód AK zostaje włączony do IR AK Ostrów Wlkp. Jednocześnie d-ca Lotnego Oddziału „Kedywu”. Po dekonspiracji ukrywał się nie przerywając przygotowań do akcji „Burza” w Obwodzie AK Krotoszyn. Awansowany w AK do stopnia ppor./por. W I 1945 przystąpił do odtwarzania sił zbrojnych w Krotoszynie jako ochotniczej obrony miasta. Zorganizował zbrojny oddział liczący około 80 żołnierzy składający się z ocalałych od aresztowań żołnierzy AK i ochotników oraz junackiej Drużyny Gońców. Grupa ta ostrzelała pod Biadkami cofające się ze strony Ostrowa oddziały niemieckie. Po wejściu do Krotoszyna A. Cz. komendę obwodu przekształcono w Garnizon Krotoszyn, którego został k-dtem. Potem pierwszy k-dt powiatowy MO w Krotoszynie. Od V 1945 czynny w WSGO „Warta” na terenie Krotoszyna. Do 08 IX 1945 szef wywiadu WSGO „Warta” w Krotoszynie. Aresztowany 08 IX 1945 przez UB zbiegł z konwoju 15 X 1945 i pod przybranym nazwiskiem Wojciech Adamczak zamieszkał w Lęborku. Pracował jako księgowy w Państwowej Fabryce Mebli. Korzystając z amnestii z 22 II 1947 ujawnił się w IV 1947 w UB w Warszawie. We IX 1947 aresztowany przez UB w Krotoszynie i przewieziony do aresztu WUBP w Poznaniu na dalsze śledztwo. W dniu 25 II 1948 skazany wyrokiem WSR Poznań na karę 5 lat więzienia oraz kary dodatkowe. W uzasadnieniu wyroku sąd orzekł, że jako b. k-dta MO nie obejmuje amnestia. W wyniku starań rodziny ułaskawiony przez B. Bieruta. Zwolniony z więzienia w Poznaniu w VIII 1948. Po zwolnieniu z więzienia zamieszkał z rodziną w Pruszczu Gdańskim i pracował tam jako kierownik wytwórni Wód Gazowanych i Piwa. Do końca życia był prześladowany przez UB /rewizje domowe, wzywany na przesłuchania/.
    Zmarł 02 I 1955 w Pruszczu Gdańskim. Pochowany na cmentarzu Bielawki w Bydgoszczy.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 2x, KN, Medalem Wojska 4x, Krzyżem AK, Medalem „Polska swemu obrońcy”, Medalem X – lecia RP, Medalami za X i XX letnią służbę.
    Żonaty z Zofią z d. Galusik. Mieli córki Krystynę /ur. 27 XI 1927/, zam. Jasińska, żoł. AK, lekarz – internista i Dobrochnę Jolantę /ur. 19 III 1947/ dziennikarka.

    Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; M. Woźniak. Okręg Poznański AK /w:/AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; Słownik biograficzny Kawalerów VM 1792-1945, t. II, cz. 2. Koszalin 1993; H. Czarnecki. Organizacje Niepodległościowe Działające na Terenie Wielkopolski w latach 1945-1956. Przewodnik po dokumentach sądowo-więziennych. Poznań 2001. 

     

    Kieszczyński Jerzy Seweryn

    [1911-1964], rolnik, oficer rez. piech. WP, ppor. [1938], w konspiracji ZWZ/AK, por.[1943], ps. „Lech”, „Lech I”, „Tor”.
    Kmdt Inspektoratu Rej. AK Poznań II 1944 – II 1945. Okręg AK Poznań.

    Ur. 22 XII 1911 w Kaliszu. Syn Eugeniusza i Heleny z d. Kurdwanowska. Pochodził z rodziny kupieckiej. W 1914 wysiedlony z rodzicami w głąb Rosji, skąd powraca w 1920. Uczęszczał do szkoły powszechnej i Państwowego Gimnazjum im. Ignacego Paderewskiego w Poznaniu. W 1928 przenosi się do średniej szkoły rolniczej w Sobieszynie, którą ukończył w 1930. W latach 1930-1933 pracuje jako praktykant w dobrach ziemskich, w Orłowie k/Krasnegostawu. W latach 1933-1934 odbywa służbę wojskową w na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 14 DP przy 57 pp w Poznaniu. Następnie od 1935 -1939 pracuje jako rządca i administrator majątku Zimnowoda k/Gostynia. Po odbytych w 1936 obowiązkowych ćwiczeniach aplikacyjnych zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1938 z przydziałem mobilizacyjnym do 58 pp w Poznaniu. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca plutonu 58 pp. Brał udział w walkach z wrogiem nad Bzura, potem w obronie Warszawy. Unika niewoli i w X 1939 powraca do Poznania. Podejmuje prace jako robotnik w browarze Huggera. W 1942 skierowany przez Arbeitsampt do firmy Telefunken. W 1942 zostaje zaprzysiężony przez sierż. Antoniego Misiornego do Narodowej Organizacji Wojskowej. Następnie działa w strukturach AK. Utrzymywał kontakty z d-cą plutonu AK w Telefunkenie sierż. Józefem Kozyrowskim i por. rez. Alfonsem Jernasem „Ala”, gdzie pracował. Zajmował się zbieraniem informacji wywiadowczych. Na początku 1944 wykonuje zadania związane z organizacją związku sztabu 58 pp. Po aresztowaniu przez gestapo kpt. Sylwestra Pniewskiego od II 1944 do II 1945 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Poznań. W XII 1944 nawiązał kontakt z ppor. M. Patzerem „Lech” d-cą związku organizacyjnego 7 psk. Również w XII 1944 miał kontakt z nowo mianowanym k-dtem Okręgu AK Poznań ppłk A. Rzewuskim „Hańcza”. W II 1945 z ramienia AK brał udział w rozmowach z sowieckim gen. Bakanowem i oficerami jego sztabu w celu uzyskania zgody na organizowanie polskiego oddziału do walki z Niemcami. Dowódca oddziału AK mobilizowanego w nocy z 19/20 II 1945. Nie ujawnił swego członkostwa w AK. Brał udział w decydującym starciu i szturmie na Cytadelę w nocy z 22/23 II 1945. Po walce nakazano mu opuścić teren walki. 01 III 1945 na podstawie specjalnego zezwolenia utworzył grupę, która poszukiwała na Cytadeli poległych i organizowała ich pogrzeby. 15 III 1945 podjął starania o zatrudnienie cywilne. Już od 17 III 1945 jest zarządcą majątku Szołdry, pow. Śrem. Jednocześnie wstępuje do Stronnictwa Ludowego. Był wielokrotnie zatrzymywany przez funkcj. UB. Następnie w 1946 przenosi się do majątku Wrześniów k/Rzepina, a stamtąd 1 VII 1948 do PGR Ramty k/Olsztyna, gdzie pracował jako administrator. W X 1949 aresztowany przez UB pod zarzutem sabotażowych podpaleń wiejskich obiektów gospodarczych. W ciągu 11 miesięcznego śledztwa starano się wykazać, że popełnił przestępstwo gospodarcze. 13 IX 195o Sąd apelacyjny w Olsztynie uniewinnił go. Czynił starania o odszkodowanie z tytułu bezprawnego uwięzienia. Sąd Najwyższy w Warszawie przyjął w uzasadnieniu z 02 VI 1952, że pozbawienie wolności na polecenie WUBP Olsztyn było bezprawne. W czasie pobytu w aresztach i więzieniu nabawił się choroby płuc, co doprowadziło go do zgonu. Zmarł 25 III 1964 w Olsztynie. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Marią z d. Nowak, która zmarła w 1940. Małżeństwo był bezdzietne. Od 1945 żonaty z Marią z d. Kunkiel. Przysposobił troje dzieci – Waldemara, Ewę i Andrzeja.
    W AK awansowany do stopnia por. rez. piechoty w 1943. 

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998.

     

    Kisiel Feliks

    [1909 –?], oficer sł. st. piech., por. [1936], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. [1941], ps. „Benon”, „Szczęsny”.
    Kmdt Inspektoratu ZWZ/AK Bielsko XII 1941 – IX 1942. Okręg Śląsk ZWZ/AK. 

    Ur. 12 V 1909 w Sosnowcu. Uczęszczał do gimnazjum w Sosnowcu, gdzie w 1929 zdał maturę. W okresie od 15 IX 1929- 27 VII 1930 w  Batalionie Podchorążych Piechoty  w Różanie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne. Od IX 1930 do VIII 1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1932 z przydziałem do 73 pp w Katowicach na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. awansowany 1 I 1936. Ukończył w Modlinie kurs specjalistyczny dla oficerów w zakresie saperstwa. Po powrocie do 73 pp mianowany d-cą plutonu pionierów. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził plutonem pionierów 73 pp. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Podczas bitwy 16 IX 1939 pod Banachami został ranny. Przebywał w szpitalu. Unika niewoli i powraca do rodzinnego Sosnowca. Podczas niemieckiej okupacji od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Sosnowca. W 1941 pełnił funkcję szefa Oddz. V. o /łączność operacyjna/ w sztabie Komendy Okręgu Śląskiego ZWZ. Awansowany 11 XI 1941 do stopnia kpt. sł. st. W XII 1941 mianowany przez ppłk H. Kowalówkę – k-dta K.O Śląsk ZWZ k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Bielsko. Początkowo kierował podległą strukturą z Sosnowca i Katowic. Na teren inspektoratu przybył w III 1942. Jego działalność nie doprowadziła do uzdrowienia stosunków na tym terenie. Jego współpracownik R. Dembowicz okazał się później agentem gestapo, który doprowadził do kolejnych aresztowań i rozbicia struktur inspektoratu. We IX 1942 gestapo przystąpiło do masowych aresztowań wśród działaczy AK. Zdekonspirowany i zagrożony aresztowaniem usiłował uciec do GG. W dniu 25 IX 1942 aresztowany na przejściu granicznym w suchej i uwięziony. Po śledztwie zostaje skierowany do obozu koncentracyjnego. Wojnę przeżył. Mieszkał w Polsce. Żył w 1979.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; J. Przemsza – Zieliński. Księga wrześniowej chwały pułków śląskich, t. 1. Katowice 1989; Z. Janke – Walter. W AK na Śląsku. Katowice 1986; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 1939-1945. Katowice 1988. 

     

    Klauza Jan

    [?-1940], działacz harcerski, w konspiracji ZWZ, ps. „Saper”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Katowice II – XII 1940. Okręg Śląsk ZWZ.

    W okresie międzywojennym był aktywnym działaczem harcerskim w Katowicach. Podczas niemieckiej okupacji aktywny żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ na terenie Inspektoratu Rejonowego ZWZ Katowice. Od II 1940 do XII 1940 był k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Katowice. Organizator struktur inspektoratu. W wyniku zdrady w nocy z 18/19 XII 1940 został ujęty przez gestapo w Katowicach. Podjął w toku aresztowania nieudaną ucieczkę w trakcie, której został zastrzelony. 

    Z. Walter – Janke. W AK na Śląsku. Katowice 1986; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 1939-1945. Katowice 1988.

     

    Klekowicki Zygmunt

    [1909-1995], oficer sł. st. piech. WP, por., [1938] w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Barcz”, „Boruta”, „Longin”, „Mecenas”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Płock X 1942 - IV 1943. Podokręg Północ AK. Obszar Warszawski AK.

    Ur. 21 II 1909 w Jaroszewie, syn Stanisława i Stefanii z d. Grobiecka. W 1931 ukończył szkołę średnią. W latach 1931-1932 w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Różanie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne,  następnie od X 1932 do VIII 1934 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1934 z przydziałem do 37 pp w Kutnie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. awansowany 19 III 1938. Do VIII 1939 adiutant d-cy 37 pp w Kutnie. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził kompanią w 37 pp. Unika niewoli niemieckiej. Przebywał na terenie Płocka. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od 1940. Początkowo oficer wywiadu w sztabie K. O. ZWZ Płock, potem szef referatu II K. O ZWZ Płock. Jednocześnie oficer wywiadu Inspektoratu Rejonowego ZWZ Płock. Od II 1942 do X 1942 w sztabie Podokręgu Północ na stanowisku szefa referatu III. Od X 1942 do lata 1943 k-dt IR AK Płock. Zagrożony aresztowaniem opuścił teren Płocka. Następnie w sztabie Podokręgu Północ AK. W konspiracji czynny do II 1945.
    Po wojnie w kraju. Mieszkał w Płocku, gdzie zmarł  31 III 1995. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Wiktorią -Genowefą  zd. Chojecka.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006;  J. Gozdawa –Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; I. J. Nowakowie. Z dziejów AK w Inspektoracie Płocko-Sierpeckim. Płock 1992; H. Piskunowicz. Podokręg Północny ZWZ-AK „Tuchola”, „Browar”/w:/ Z walk na Kurpiach. W-wa 1999.

     

    Klimkiewicz Franciszek

    [1907-?], urzędnik, oficer rez. piech. WP, ppor. [1933], por. [1938], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. rez. [1942], ps. „Jastrzębiec”, „Kłos”, „Różyc”, „Wicher”, „Żuk” vel Teofil Wiśniewski.
    Kmdt Obwodu ZWZ/Płońsk VIII-XI 1942, k-dt Inspektoratu AK XI 1942 – 5 II 1943. Podokręg Północny ZWZ/AK. Okręg Warszawa –Województwo 1940-1941. Obszar Warszawski AK 1942 – 1943.

    Ur. 04 VI 1907 w Warszawie. Ukończył w Warszawie szkołę powszechną. W 1918 wraz z rodzicami przenosi się do Nowej Wsi gm. Ujrzeń pow. Ciechanów. Miał braci Jana i Stefana członków POW. Uczęszczał do Gimnazjum Państwowego im. Z. Krasińskiego w Ciechanowie, gdzie w 1928 zdał maturę. W latach 1928-1929 uczył się na rocznym kursie buchalterii w Warszawie. Następnie od IX 1929 – VIII 1930 odbywał służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 7 a w Jarocinie. Praktyki odbywał w 32 pp w Modlinie. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. rez. piechoty. Po odbytych w 1932 ćwiczeniach aplikacyjny awansowany do stopnia ppor. rez. piech. 1 I 1933 z przydziałem mobilizacyjnym do 32 pp w Modlinie i przydzielony na stanowisko d-cy plutonu w III Baonie stacjonującym w Działdowie. Ewidencyjnie podlegał PKU W-wa III. Zatrudniony do 1937 jako buchalter w Ciechanowie. Po kolejnych ćwiczeniach awansowany do stopnia por. rez. 1 I 1938. Od 1939 – 1939 pracował jako buchalter w firmie samochodowej Drewnowski i ska w Lublinie. Zmobilizowany do WP w VIII 1939. Odbył kampanię wrześniową 1939. Bliższy przydział nieznany. Podczas okupacji niemieckiej mieszkał we wsi Cekcyn w gospodarstwie swego brata, który przebywał w obozie jenieckim i oficjalnie pracował jako robotnik rolny. Od początku 1941 czynny w konspiracji ZWZ/AK. Zaprzysiężony przez ppłk. T. Tabaczyńskiego „Kurp”. Od I 1941 szef referatu III w sztabie K. O ZWZ Płońsk, potem od VIII 1942 do XI 1942 k-dt Obwodu AK Płońsk, następnie od XI 1942 do 05 II 1943 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Płońsk-Pułtusk. Awansowany w I 1943 do stopnia kpt. rez. z starszeństwem 11 XI 1942. Aktywny konspirator. 05 II 1943 aresztowany w miejscowości Gwarzec Dolny przez żandarmów niemieckich wraz z k-dtem Obwodu AK Płońsk por. rez. saperów L. Dłużniewskim „Nadzieja”. W godzinach wieczornych 05 II 1942 umieszczony w areszcie żandarmerii w Czerwieńsku. W dniu 06 II 1943 podczas transportu z Czerwieńska do siedziby gestapo Nowym Dworze w pobliżu miejscowości Kaski k/Zakroczymia podjął razem z por. „Nadzieją” próbę ucieczki. Po obezwładnieniu dwóch gestapowców udało im się wyjść z samochodu a następnie pobiec w kierunku pobliskiego lasu. Podczas tej ucieczki kierowca, którego miał obezwładnić przewożony z nimi k. Zarzycki zastrzelił „Nadzieję”. Natomiast F. K został postrzelony w szczękę i nogę. Ujęty po krótkim pościgu został przewieziony do Nowego Dworu, gdzie go poddano przesłuchaniom z zastosowaniem tortur. Po zakończeniu śledztwa na początku III 1943 /dokładnej daty nie udało się ustalić/ zostaje z Nowego Dworu przewożony do obozu w Pomiechówku. Wykorzystując awarię samochodu i wynikłe zamieszanie na drodze leśnej podjął udaną ucieczkę. O powyższym zajściu zameldował k-dtowi Podokręgu Północ, „Kurpowi”, który zarządził przeprowadzenie śledztwa w tej sprawie przez wywiad Podokręgu. W wyniku przeprowadzonych czynności nie stwierdzono jego zdrady podczas zatrzymania w gestapo, co zarzucali mu niektórzy członkowie sztabu obwodu AK Płońsk. Przeniesiony do Obwodu AK Radzymin gdzie zajmował się szkoleniem dywersyjnym żołnierzy AK na Placówce „Czajnik”. Działał też w tajnym nauczaniu. Czynny w konspiracji AK do I 1945. Latem 1945 został aresztowany przez funkcj. WUBP Warszawa i uwięziony pod zarzutem współpracy z Niemcami. Skazany w 1946 przez WSR Warszawa na karę 15 lat więzienia, które opuścił w latach pięćdziesiątych.
    Dalsze losy n/n.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Z. Żabowski. Z dziejów AK w obwodzie płońskim. W-wa 1992; H. Piskunowicz. Podokręg Północny ZWZ-AK „Tuchola”, „Browar” /w:/ Z walk na Kurpiach. W-wa 1999

     

    Klimowski Tadeusz

    [1911-1981], oficer Straży Granicznej, ppor. rez. WP,[1935], PSZ por. [1942], cichociemny, kpt. [1943], [mjr 1944], ps. „Klon”, „Halka”, „Luśka”, „Ostoja” vel Tadeusz Bugaj, vel Bazyliusz Świryd. Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Równe II 1943-VII 1943. Okręg Wołyń  AK.
         
    Ur. 15 X 1911 Kraków. Syn Władysława i Stefanii z d. Kościółek. W latach 1925-1932 uczęszczał do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego –Męskiego im. Stanisława Konarskiego w Krakowie, gdzie w 1932 zdał egzamin maturalny, uzyskując dyplom nauczyciela z uprawnieniami do nauczania w publicznych szkołach powszechnych. Od 12 IX 1932 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie podchorążych Rezerwy Piechoty 20 DP przy 79 pp w Słonimiu. Kurs ukończył z 1 lokatą. Od IV 1933 odbywał praktyki jako d-ca drużyny 3 kompanii I baonu 79 pp. 20 IX 1933 przeniesiony do rezerwy. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych w 1934 awansowany został do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1935. w latach 1933 – 1939 oficer Straży Granicznej. Od 1937 d-ca Odcinka Granicznego na Śląsku Cieszyńskim / styk Odry i Olzy/. W 1938 ukończył kurs dowódców kompanii osłonowych Straży Granicznej. W ramach akcji „Zaolzie” zajął Bogumin. Następnie k-dt Placówki SG. Przeciwdziałał dywersji niemieckiej. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca kompanii SG w składzie 21 DP Gór. W dniu 05 IX 1939 skierowany z kompania do Rawy Ruskiej, gdzie miała nastąpić koncentracja oddziałów Straży Granicznej. Potem w Kowlu dołączył z podległym oddziałem do Zgrupowania WP dowodzonego przez płk Hankę – Kuleszę. Po walkach stoczonych z Niemcami w rejonie Kamionki Strumiłowej znalazł się w Rejonie Rawy Ruskiej, gdzie po wyczerpaniu amunicji 25 IX 1939 skapitulował przed Niemcami. Wzięty do niewoli. W trakcie transportu koleją do obozu jenieckiego na stacji kolejowej w Jarosławiu udało mu się zbiec. Przez Kraków dotarł do Piastowa k/Warszawy, gdzie mieszkali jego rodzice. W pierwszych dniach XI 1939 podjął udaną próbę przekroczenia granicy i przedostał się na Węgry, gdzie 08 XI 1939 zostaje internowany w obozie Mandok. 21 II 1940 uciekł z obozu i przedostaje się do Francji, gdzie wstępuje do PSZ. Od 28 II 1940 służy w Legii Oficerskiej w Vichy, a od V 1940 w Ośrodku Szkoleniowym art. p/panc. W Granville. Ewakuowany 22 VI 1940 z Le Verdon do Wlk. Brytanii. Od 25 VI 1940 w Liverpool. Od 1 VII 1940 w PSZ w Wlk. Brytanii. Przydzielony do 4 BS, potem do 1 SBS. Zgłasza się do służby w kraju. Przechodzi przeszkolenie w specjalności dywersyjnej, łączności. Ukończył kurs strzelecki i spadochronowy, samochodowy i specjalny. 10 XI 1941 zaprzysiężony w Oddz. VI Sztabu NW WP w Londynie. W nocy z 6/7 I 1942 wykonał skok na Placówkę odbiorczą w rejonie Mińska Maz. w pobliżu wsi Stefanówka. Następnie w Warszawie, gdzie przechodzi aklimatyzację. Przydzielony do „Wachlarza”. Po skoku awansowany do stopnia por. rez. 07 I 1942. W III 1942 mianowany d-cą II Odcinka „Wachlarza”, potem I Odcinka i II Odcinka. Po aresztowaniach przeprowadzonych przez Niemców na początku lata 1942 wyjechał do Warszawy, skąd go skierowano na Wołyń, gdzie wyjechał trasą przez Brześć. W Brześciu aresztowany przez Niemców pod przybranym nazwiskiem. Nierozpoznany jako oficer AK, dzięki łapówce został zwolniony. Następnie wyjechał do Równego, aktywny konspirator. Organizuje ośrodki dywersyjne w Równem, Zdołbunowie, Żytomierzu, Kijowie, Szepietówce i Berdyczowie oraz zorganizował 22 patrole dywersyjne, które wykonały wiele poważnych akcji dywersyjno-sabotażowych. Po likwidacji „Wachlarza” w II 1943 przekazany do dyspozycji K.O AK Wołyń. W tym samym miesiącu mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Równe w skład, którego wchodziły obwody: Równe, Kostopol i Zdołbunów. Organizował struktury organizacyjne inspektoratu. Do stopnia kpt. rez. awansowany 11 XI 1943. W VII 1943 przeniesiony do sztabu komendy Okręgu AK Wołyń na stanowisko szefa oddziału III. Od 15 I 1944 oficer operacyjny 27 WDP AK. W dniu 27 II 1944 został ranny w nogę. Od 18 IV 1944 szef sztabu. Po przybyciu 27 DP AK na Lubelszczyznę w VII 1944 wyjechał do Warszawy na leczenie. Od 01 VIII 1944 bierze udział w Powstaniu Warszawskim. Od 02 VIII 1944 z-ca d-cy Baonu AK „Iwo”, którym dowodził mjr Jerzy Antoszewicz „Iwo”. Od 29 VIII 1944 do 09 IX 1944 oficer sztabu Podobwodu AK Warszawa Śródmieście, potem od 09 IX 1944 d-ca Baonu AK „Ostoja”. Awansowany do stopnia mjr-a rez. 27 IX 1944 z starszeństwem 17 IX 1944. Od 05 X 1944 po kapitulacji powstania w niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Sandbostel i w oflagu VII a w Murnau. W IV 1945 odzyskał wolność po wyzwoleniu obozu przez wojska amerykańskie. W dniu 29 VI 1945 zameldował się w Oddz. VI Sztabu NW w Londynie. Od 15 VI 1945 do 14 III 1947 służy w PSZ. W okresie 21 VII -24 XI 1945 na kursie przygotowawczym do MSWoj. Od 19 I - VI 1946 słuchacz VI kursu MSWoj. /Promocja na obczyźnie/. Od VII 1946 oficer dypl. sł. st. WP. Od 12 VIII 1946 w obozie przejściowym w Macmerry w Szkocji, potem od 15 III 1947 do 14 III 1949 w Polskim Korpusie Przysposobienia i Rozmieszczenia. Po demobilizacji pozostaje na emigracji w Wlk. Brytanii. Osiedla się w Londynie. Pracuje zawodowo jako robotnik w fabryce, potem inspektor w firmie „Vidor”, urzędnik w międzynarodowej firmie handlowej „Unilever”, gdzie zdobył uznanie i zaufanie u swych przełożonych i pracowników firmy. Należał do organizatorów Koła b. żołnierzy AK w Londynie, gdzie pełnił funkcję I prezesa ZG Koła AK, potem wiceprzewodniczący rady Studium Polski Podziemnej w Londynie. Autor artykułu o AK w książce pt. „Drogi Cichociemnych”.
    Zmarł w Londynie 12 IX 1981. Pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 2x, SKZ,ZKZ z M.
    Żonaty od 1937 z Melanią z Bugajów. Miał dwoje dzieci; syna Andrzeja /ur. 1949/ i córkę Danutę /ur. 1950/. 

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985, tenże: Spadochroniarze. W-wa 1991; M. Fijałka. 27 WDP AK.W-wa 1986; J. Turowski. „Pożoga”. W-wa 1990; W. Romanowski. Okręg Wołyński ZWZ-AK 1939-1944. Lublin 1993; J… Garliński. Żołnierze i Politycy. W-wa 1991; Drogi Cichociemnych. W-wa wyd. II krajowe. W-wa 1993; J. Szatsznajder. Cichociemni z Polski do Polski. Wrocław 1985.

     

    Konarski Ludwik Wiktor

    [1895-1981], oficer sł. st. piechoty WP, ppłk[1938],w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Viktor”
    Inspektor w Podokręgu Zachodnim ZWZ/AK –Obszar Warszawski AK.

    Ur. 16 października 1895 we Lwowie, syn Franciszka i Anny. Ukończył gimnazjum. Od XI 1918 w WP. Walczył w szeregach 9 pp Leg. na froncie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany 1 IV 1920 do stopnia por. piech. Po wojnie zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919 służył nadal w 9 pp Leg., gdzie pełni różne funkcje. Przeniesiony z dniem 31 X 1927 z 9 pp Leg. do sztabu 24 DP. Jednocześnie w kadrze oficerów piechoty. W XI 1928 przeniesiony z sztabu 24 DP do 3 pp Leg. w Zamościu. Przeniesiony w VII 1929  z 3 pp  Leg. macierzyście do kadry oficerów piechoty z równoczesnym przeniesieniem do Biura Personalnego MSWoj. w Warszawie na stanowisko referenta. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 I 1930. W 1931 urzędowo zmienia imię  Ludwik ur. 16 X 1894 na Ludwik Wiktor ur. 16 X 1895. Przeniesiony w XII 1932  z Biura Personalnego MSWoj. do 36 pp na stanowisko d-cy batalionu. Przeniesiony z 36 pp do 24 pp w Łucku na stanowisko d-cy batalionu, potem z-ca d-cy. Awansowany 19 III 1938 do stopnia ppłk-a sł. st. piech. W 1939 pełni funkcję I z-cy d-cy 24 pp. Od VIII 1939 pełni funkcję d-cy Ośrodka zapasowego 24 pp w Łucku ewakuowanego 6-7 IX 1939 do Włodzimierz Wołyńskiego. Następnie z-ca d-cy Ośrodka Zapasowego 27 DP.  Brał udział w kampanii wrześniowej 1939., Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji ZWZ/AK. Od II 1941 do I 1945 pełnił funkcję inspektora w Podokręgu Zachodnim Obszaru Warszawskiego AK. Podlegały mu obwody Błonie, Sochaczew i Łowicz. Brał udział w Powstaniu Warszawskim VIII-IX 1944. Po wojnie w kraju. Mieszkał i pracował w Warszawie, gdzie zmarł  20 V 1981. Pochowany na cmentarzu Północnym w warszawie.
    Żonaty z Ludwiką – Natalią z d. Lubańska. /ur. 12 VIII 1905-26 I 1986/. Pochowana na Cmentarzu Północnym w Warszawie.
    Odznaczony: KN, KW4x, ZKZ2x

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932;Dz. Pers. Nr 14 z 5 XI 1928; Dz. Pers. Nr 11 z 6 VII 1929; Dz. Pers. Nr 5 z 3 VIII 1931; Dz. Pers. Nr 13 z 9 XII 1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; H. Świderski. Armia Krajowa w Obwodzie Grójec „Głuszec”. W-wa 1993; H. Zaczkowski - St. Janicki. Armia Krajowa na Ziemi Sochaczewskiej. Sochaczew1991.

     

    Kończakowski Leon /Leonard/

    [1891-1973], urzędnik skarbowy, sierż. rez. piech. WP, , w konspiracji ZWZ/AK,ppor./por., ps. „Grzyb” „Hektor”, „Poraj”.
    Kmdt Inspektoratu ZWZ Kowel 1941-1942. Okręg Wołyń ZWZ/AK.

    Ur. 27 VI 1891. syn Marcina i Kamilii. Miał wykształcenie średnie. W okresie międzywojenny mieszkał w Kowlu na Wołyniu. Pracował jako urzędnik skarbowy. W okresie okupacji sowiecko – niemieckiej należał do grona organizatorów konspiracji niepodległościowej na tym terenie. Oficjalnie pracował jako kierownik gręplarni w Kowlu. Od początku 1940 organizuje komórki konspiracyjne na terenie Kowla i okolic. Od VIII 1941 – 1942 organizował i kierował Inspektoratem Rejonowym Kowel ZWZ-AK w Okręgu ZWZ-AK Wołyń i bezpośrednio podlegał K. O ZWZ/AK Lwów. Awansowany do stopnia ppor. Od VIII 1943 do 15 I 1944 oficer dyspozycyjny Inspektoratu Rejonowego AK Kowel, potem w 27 WDP AK. W VII 1944 znalazł się z 27 WDP AK na Lubelszczyźnie. Mieszkał w Lublinie. Działa w konspiracji AK, potem antykomunistycznej ROAK. Działa w kwatermistrzostwie sztabu Inspektoratu Rejonowego AK/ROAK Lublin. Prowadził także sprawy finansowe. Był także płatnikiem Obwodu Lublin – Powiat AK. Aresztowany przez UB 30 I 1945. Więziony na Zamku Lubelskim. Na podstawie amnestii sprawę mu umorzono. Po zwolnieniu z UB mieszkał w Lublinie.
    Zmarł w Lublinie 23 III 1973.

    Zrzeszenie WiN na Lubelszczyźnie w latach 1944-1947 w opracowaniach funkcjonariuszy MSW. Red. P. Marecki – J. Twardowski; P. Gawryszczak. Podziemie Polityczno-Wojskowe w Inspektoracie Lublin w latach 1944-1956. Lublin 1998; J. Turowski. Pożoga. Walki 27 WDP AK. W-wa 1990; M. Fijałka. 27 WDP AK. W-wa 1986; W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu 1939-1944. Lublin 1993.

     

    Kopczyński /Kopczeński/ Henryk

    [1913-1944], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor./por., w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Surma”
    Kmdt Inspektoratu AK Inowrocław 1943, Włocławek I 1944 Okręg Pomorze AK.

    Ur. 13 XII 1913. Ukończył Seminarium Nauczycielskie w Wymyślinie, gdzie w 1933 zdał maturę. W latach 1933-1934 odbywał praktyki zawodowe. Następnie odbył służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Piechoty 15 DP w Bydgoszczy. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1938 z przydziałem mobilizacyjnym do 59 pp w Inowrocławiu. Do lata 1939 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej w Nowej Wsi pow. Lipno. Działał aktywnie w ruchu ludowym. Odbył kampanię wrześniową 1939 w szeregach 59 pp. Po zakończeniu działań wojennych powraca na teren pow. Lipno. Od XI 1939 przystąpił do organizowania organizacji niepodległościowej o nazwie „Wolność” w oparciu o działaczy ludowych z terenu pow. Lipno znanych mu z okresu przedwojennego. Po rozbiciu w IV 1940 organizacji „Wolność” przez Niemców nawiązał kontakty z POZ „Znak” w Lipnie, gdzie działa do 1942. t. j. do czasu scalenia POZ z AK. Od IX 1942 do III 1943 pełnił funkcję   k-dta Inspektoratu AK Inowrocław, który funkcjonował w tym okresie czasu. Od I 1944 – V 1944 miał pełnić funkcję k-dta IR AK Włocławek. Na temat jego dalszych losów istnieje kilka wersji. Aresztowany w V 1944 przez gestapo w Inowrocławiu i tu zamordowany w 1944. Wg innej wersji po aresztowaniu więziony w Inowrocławiu, skąd po ciężkim śledztwie został przewieziony do więzienia przy ul. młyńskiej w Poznaniu i tu skazany przez Hitlerowski Sąd na karę śmierci. Stracony w więzieniu przy ul. Młyńskiej w VII 1944 w grupie działaczy konspiracji AK z terenu Inowrocławia. Część tej grupy zamordowano w obozie karnym gestapo w Żabikowie. 

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; T. Jaszowski. Okręg Pomorski AK. Podokręg Południowo-Wschodni. Toruń 1996; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993.

     

    Kopka Jan

    [1906-?], oficer sł. st. piech. WP/KOP, kpt. dypl. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Kazimierz”, „Grabowiecki”, vel Jan Grabowiecki.
    Kmdt Inspektoratu Rej. Kutno ZWZ/AK IV 1941 – II 1942.Okręg Łódź ZWZ/AK.

    Ur. 13 VI 1906 w Łasku. Syn Józefa. Uczęszczał do gimnazjum w Łasku, gdzie w 1928 uzyskał świadectwo dojrzałości. W okresie od VIII 1928 do VIII 1929 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Różanie, gdzie przechodzi przeszkolenie unitarne. Od IX 1929 do VIII 1931 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1931 z przydziałem do dalszej służby zawodowej w 67 pp w Brodnicy na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1934. Przeniesiony w 1934 do służby w Korpusie Ochrony Pogranicza z przydziałem do Baonu KOP „Wołożyn” na Wileńszczyźnie. Początkowo d-ca plutonu potem kompanii granicznej. Wiosną 1938 zdał egzaminy i został przyjęty na studia do MSWoj. w Warszawie. Rozkazem personalnym nr L. Dz. 1124/T. j. II-1 z dnia 01 VI 1938 został przeniesiony z Baonu KOP „Wołożyn” do 44 pp w Równem na stanowisko d-cy kompanii. Od IX 1938 w Warszawie, gdzie rozpoczął studia w MSWoj. /Promocja XIX 1938-1940/. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 19 III 1939. Po ukończeniu I roku studiów skierowany do 30 DP na funkcję oficera łączności. Dalsze studia przerywa wybuch wojny 01 IX 1939. Podczas kampanii wrześniowej 1939 oficer łączności w sztabie 30 DP, potem podczas obrony Warszawy oficer informacyjny 30 DP. Brał udział w walkach w obronie Warszawy. Po kapitulacji Warszawy unika niewoli. Powraca w rodzinne strony, gdzie się ukrywa. W 1940 odszukał go na terenie pow. Łask kpt. dypl. Z. Janke, który znał go z okresu studiów w MSWoj. i wciągnął do pracy w konspiracji ZWZ. Początkowo w III 1940 pełni przez krótki okres funkcje szefa Oddz. III K. O ZWZ Łódź. Od IV 1941 do II 1941 k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Kutno. Działa w niezwykle trudnych warunkach. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo w końcu lutego 1942 zostaje odwołany z funkcji. Przebywał w Łodzi. Przekazany do dyspozycji KG AK. W 1943 przeniesiony do Okręgu Wileńskiego AK na stanowisko oficera operacyjnego w Oddziale III K. O AK Wilno. Od wiosny 1944 oficer operacyjny w polowym Dowództwie Oddz. AK Okręgu Wilno. Brał udział w działaniach zbrojnych prowadzonych na terenie okręgu w ramach „Operacji Wileńskiej”. W dniu 17 VII 1944 aresztowany przez NKWD w Boguszach jako Jan Grabowiecki wraz z innymi oficerami AK, gdzie miała się odbyć narada z dowództwem sowieckim. Więziony potem w więzieniu Zewnętrznym NKGB w Wilnie, gdzie był przesłuchiwany. W dniu 27 II 1946 przywieziony z Wilna do obozu NKWD nr 41 w Staszkowie, skąd go odesłano 05 V 1947 do obozu nr 64 w Morszańsku, potem 20 X 1947 odesłany do obozu przejściowego nr 284 w Brześciu. Repatriowany do Polski 13 XI 1947 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej.
    Zgodnie z rozkazem NW WP z X 1944 mógł używać tytułu oficera dyplomowanego.
    Potem w Kraju. Dalsze losy n/n. Nie żyje.

    Rocznik oficerski MSWoj. 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935 – 1939. Kraków 2003; M. Porwit. Spojrzenie przez moje życie. W-wa 1986; Z. Janke – Walter. W AK w Łodzi i na Śląsku. W-wa 1969; M. Budziarek /opr./ Okręg Łódzki AK. Łódź 1988; E. Wawrzyniak. Okręg Łódzki AK /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. W-wa 1999; Uwięzieni w Staszkowie i Riazaniu. 

     

    Koplewski Leon

    [1897-1961], mgr ekonomii, oficer rez. łączności WP, por. [1919], kpt. [1932], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1942], ps. „Bezmian”, „Skarbek”, „Tomasz” vel Salak vel Poklewski. Więzień łagrów sowieckich.
    Kmdt Garnizonu Wilno AK XII 1942-VIII 1944, k-dt Inspektoratu Rej. „A” AK VIII 1944 – XII 1944. Okręg Wilno AK.

    Ur. 03 VI 1897 w Warszawie. Syn Leona. Uczęszczał do gimnazjum w Warszawie, gdzie zdał egzamin maturalny. Brał udział w latach 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Ukończył w Warszawie kurs Szkoły Podchorążych Łączności. Awansowany do stopnia ppor. Po wojnie służy w 1 pułku łączności. Zweryfikowany w 1922 w stopniu por. sł. st. łączności z starszeństwem 1 VI 1919. Oficer II Oddziału SG WP. Przeniesiony do rezerwy w 1923. Potem pracował jako urzędnik w Zarządzie Miejskim w Warszawie. Przed wojną ukończył studia w Wyższej Szkole Handlowej w Poznaniu uzyskując tytuł mgr-a ekonomii. Po odbytych kolejnych ćwiczeniach wojskowych awansowano go do stopnia kpt. rez. z starszeństwem 02 I 1932. Ewidencyjnie podlegał PKU Warszawa M z przydziałem mobilizacyjnym do 1 pułku łączności w Warszawie. Podczas niemieckiej okupacji pracuje jako urzędnik w Zarządzie Miasta Warszawy. Czynny w konspiracji ZWZ/AK. Od 1942 oficer „Wachlarza”. Mianowany d-cą 5 odcinka. Na Wileńszczyznę przybył w V 1942. Awansowany do stopnia mjr-a rez. 11 XI 1942 przez KG AK. /Rozkaz KG AK nr BP/65. Działalnością dywersyjno-sabotażową na 5 odcinku „Wachlarza” kierował do XII 1942. W XII 1942 przekazany do dyspozycji K-dta Okręgu AK Wilno. Mianowany w XII 1942 k-dtem Garnizonu AK Wilno „Dwór”. Garnizonem Wilno AK dowodził do VIII 1944. Brał udział w działaniach zbrojnych prowadzonych w ramach „Operacji wileńskiej AK w VII 1944. Po wejściu do Wilna wojsk sowieckich pozostaje nadal w konspiracji. W VIII 1944 mianowany k-dtem Inspektoratu AK Wilno „A”, który w końcu XI 1944 połączono z inspektoratem „F” jako IR AK „AF”. Poszukiwany intensywnie przez NKWD. Aresztowany przez NKWD 18 XII 1944 w Wilnie pod konspiracyjnym nazwiskiem Salak-Poklewski. Więziony w więzieniu NKWD w Wilnie, gdzie był przesłuchiwany. W dniach 17-18 VIII 1945 sądzony w Wilnie przed sądem NKWD. Wyrokiem Trybunału Wojsk NKWD Kolei Litewskiej zostaje skazany na 15 lat robót katorżniczych i na 5 lat pozbawiony praw obywatelskich. Skazany z art. 58-1 A i 58-11 KK RFRR z zast. Art. 2 dekretu z 19 IV 1943. 25 X 1945 przywieziony z więzienia w Wilnie do łagru w Workucie. 31 V 1949 przeniesiony do specjalnego łagru dla niebezpiecznych przestępców politycznych do Rieczłagu. Zwolniony 02 XII 1954 jako inwalida i skierowany do domu inwalidów w rejonie Zubowa /Mordświńska ZSRR/. Nie ujawnił swego prawdziwego nazwiska i występował cały czas jako Leon Salak – Poklewski. Repatriowany do Polski w XII 1955. Po powrocie do kraju mieszkał w Warszawie przy ul. Niepodległości. Zmarł w Warszawie 10 I  1961.
     
    Rocznik oficerski MSWoj. 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; C. Chlebowski. „Wachlarz”. W-wa 1985; P. Niwiński. Garnizon konspiracyjny miasta Wilna. Toruń 1999; L. Tomaszewski. Wilenszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. W-wa 1999; P. Niwiński. Okrę Wileński AK 1944-1948. W-wa 1999; Więźniowie Workuty, cz. II. W-wa 2001. 

     

    Kościółek Antoni

    [1907-1989], nauczyciel, w konspiracji ZWZ/AK/, ppor. [1945], działacz WiN, ps. „Grzyb”, „Kostka”, „Przylasek”.
    Kierownik Rady WiN Krosno VII – X 1946. Kierownik Rejonu Południowego WiN XI 1946 - VII 1947. Okręg /Wydział/Rzeszów WiN.

    Ur. 02 XII 1907 Budziwoj pow. Rzeszów. Syn Jana i Zofii z d. Piekiełek. Pochodził z rodziny chłopskiej. Uczęszczał do szkoły ludowej w Budziwoju, potem do szkoły powszechnej w Rzeszowie. Od 1924 uczy się w Seminarium Nauczycielskim im. s. Staszica w Rzeszowie. Od 15 X 1928 do 07 III 1930 odbywa służbę wojskową w 17 pp WP w Rzeszowie. Ukończył pułkową szkołę podoficerską w stopniu kaprala. Następnie kontynuuje naukę w Seminarium Nauczycielskim. W dniu 30 v 1932 uzyskał świadectwo dojrzałości. W 1933 odbywał ćwiczenia wojskowe w 49 pp w Kołomyi. Następnie odbywa bezpłatne praktyki nauczycielskie w Szkole Powszechnej w Budziwoju. Jednocześnie instruktor wychowania obywatelskiego w Związku Strzeleckim. Od 01 VIII 1934 pracuje jako nauczyciel trzyklasowej Szkoły Powszechnej w Dzikowcu pow. Kolbuszowa. W II 1937 ukończył kurs obrony przeciwlotniczo-gazowej. Od 09 VIII 1937 przebywał na kursie społeczno-oświatowym dla nauczycieli szkół powszechnych zorganizowanym przez DOK X w Przemyślu przy współpracy Kuratorium Okręgu Szkolnego – Lwów. W 1938 odbywa kolejne ćwiczenia wojskowe w 38 pp w Przemyślu. 05 VI 1939 ukończył kurs dla          k-dtów obrony p/plot. Domów mieszkalnych. Zmobilizowany w VIII 1939 do WP i wcielony do 49 pp w Kołomyi, w którego szeregach odbył kampanię wrześniową 1939. Unika niewoli i powraca do Dzikowca, gdzie pracuje jako nauczyciel w miejscowej szkole powszechnej. Na początku XI 1939 aresztowany przez Niemców i osadzony w więzienia na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie, skąd został zwolniony po kilkunastu dniach. Zaprzysiężony do SZP 10 XII 1939. Organizował struktury kadrowe konspiracji SZP/ZWZ i prowadził kolportaż prasy podziemnej w Dzikowcu, Kopciach, Lipnicy, Wilczej Woli. Od 01 III 1940do początku 1941 pracuje w szkole powszechnej w Szklarach pow. Rzeszów, potem od 1941 pracuje w Wólce Sokołowskiej, potem w Osiej Górze. Czynny w konspiracji ZWZ/AK. W latach 1941-1942 ukończył konspiracyjna szkołę podchorążych przy K. O ZWZ-AK Kolbuszowa. Od II 1942 w stopniu plut. podch. rez. d-ca drużyny AK w Dzikowcu. Od VII 1942 d-ca plutonu AK Dzikowiec krypt. „Dzwon” – Placówka AK Raniżów – Obwód AK Kolbuszowa. Równolegle zaangażowany w pracy oświatowej z zakresu szkół średnich prowadzonej w ramach TON, a potem prowadzonej przez komisję Oświaty i Kultury Powiatowej Delegatury Rządu w Kolbuszowej. Był członkiem Pow. Komisji Oświaty i Kultury w Kolbuszowej. 13 V 1944 złożył egzamin uzupełniający z zakresu łaciny dla czterech klas gimnazjalnych. W VII 1944 przydzielony do oddziału dywersyjnego AK „Huragan”. Uczestnik akcji „Burza” na terenie Obwodu AK Kolbuszowa. Po wkroczeniu A. Cz. na teren obwodu w VIII 1944 zostaje mianowany d-cą Placówki AK Raniżów. Od X 1944 poszukiwany przez NKWD i UB. Ukrywał się w Dzikowcu i w Przybyszówce. Awansowany do stopnia ppor. rez. 23 I 1945 z starszeństwem 11 XI 1944. Wiosną 1945 podejmuje pracę jako nauczyciel szkoły podstawowej w Dukli, a od jesieni 1945 w Wiśniowej pow. Krosno. Od 03 II 1946 dodatkowo jest kierownikiem zaopatrzenia przy Kuratorium Okręgu Szkolnego Rzeszowie. Do pracy w Wiśniowej dojeżdżał z Rzeszowa, gdzie mieszkał. Od 29 X 1946 studiuje na Wydziale Nauk Humanistycznych KUL w Lublinie. Od V 1946 działa w konspiracji niepodległościowej WiN. Zwerbowany do WiN przez por. W. Dąbka „Anna”. Przekazany do dyspozycji ks. Podhoreckiego, który powierza mu funkcję łącznika pomiędzy nim a Kołami WiN na terenie pow. Krosno. Od VI 1946 kierownik Koła WiN Wiśniowa. Organizator akcji ulotowej przed referendum ludowym. Pod koniec VII 1946 zagrożony aresztowaniem przez UB zawiesił działalność konspiracyjną Koła WiN Wiśniowa. Od VII 1946 do X 1946 kierownik Rady Powiatowej WiN Krosno. Następnie od XI 1946 kierownik Rejonu Krosno „Południe” WiN. Podlegały mu organizacyjnie Rady Powiatowe WiN w Krośnie, Jaśle, Sanoku i Gorlicach. Rozbudowywał siatki konspiracyjne WiN na podległym terenie, gdzie prowadzono w tym okresie głownie działalność propagandowo-wywiadowczą. Uczestniczył w odprawach Zarządu WiN w Rzeszowie. Współtwórca koncepcji tzw. Rady Doradczej przy Zarządzie WiN Rzeszów. W dniu 07 VII 1947 zatrzymany w swym mieszkaniu w Rzeszowie przez funkcj. WUBP Rzeszów. Więziony w więzieniu WUBP przy ul. Jagiellońskiej 9 w Rzeszowie. Tymczasowo aresztowany przez WPR Rzeszów 14 VII 1947. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. W trakcie przesłuchań bity i zmuszany do złożenia obciążających go zeznań. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 09 III 1948, sygnatura akt Sr. 35/48 został skazany na karę 15 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP oraz pozbawiony praw publicznych i obywatelskich na okres lat 5. Jego apelacja nie został uwzględniona przez NSW w Warszawie, a wyrok wydany przez WSR Rzeszów utrzymany w mocy. Więziony w ZK Rzeszów, skąd zostaje przetransportowany do CWK w Rawiczu i tu osadzony 26 IX 1948. W dniu 13 XI 1950 wywieziony do CWK we Wronkach, skąd wywieziono go do ZK w Strzelcach Opolskich. Zwolniony warunkowo na podstawie amnestii z 27 IV 1956 z ZK Strzelce Opolskie 18 VIII 1956. Po odzyskaniu wolności powraca do Rzeszowa. Nie mógł podjąć pracy w szkolnictwie z uwagi na zakaz pracy z młodzieżą. Pracował w komunalnym Przedsiębiorstwie Robót Drogowych w Rzeszowie. W 1975 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł w Rzeszowie 02 X 1989. Pochowany na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.
    27 I 1992 Sąd Wojewódzki w Rzeszowie Wydział II Karny unieważnił wyrok wydany przez b. WSR Rzeszów 09 III 1948.
    Odznaczony: SKZ /23 VII 1938/.Żonaty od 1935 z Heleną z d. Osika. Miał córki: Barbarę /ur. 1936/ i Marię / ur. 1943/.

    G. Ostasz. Biogram A. Kościółka /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 2. Kraków 1998; A. Zagórski. Schemat organizacyjny Okręgu WiN Rzeszów /1945-1947/ Próba rekonstrukcji//w:/ ZH WiN nr 6. Kraków 1995; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; T. Balbus - Z. Nawrocki. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. Warszawa 2001; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 1359/49; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 1421/50; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993.

     

    Kotowski Alfons

    [1899-1944], oficer sł. st. piech. WP, kpt. [ 1934], w konspiracji ZWZ/AK, mjr. [1942?], ps. „Okoń”, „Roman”, „Wiatrak”, „Wiktor”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Radom V 1941-X 1942. Okręg Radom – Kielce ZWZ/AK.

    Ur. 15 VIII 1899. Uczęszczał do gimnazjum. Od XI 1918 służył ochotniczo w WP. W szeregach 28 pp z Łodzi brał udział w wojnie z Ukraińcami na Wołyniu. Od wiosny 1919 walczy na frontach wojny z bolszewikami. Absolwent I Kursu Podchorążych Piechoty w Centralnej Szkole Podoficerskiej Piechoty Nr 2 w Grudziądzu. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 1 VIII 1922. Nadal służy w 28 pp w łodzi, gdzie dowodzi plutonem, a następnie po awansie do stopnia por. sł. st. 1 VIII 1924 kompanią. W 1926 przeniesiony do 44 pp w Równem, gdzie służy do 1934, na stanowisku m.in. d-cy kompanii. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 1 I 1934. W 1934 przeniesiony do 73 pp w Katowicach z przydziałem do II baonu stacjonującego w Oświęcimiu na stanowisko d-cy kompanii. Latem 10939 przeniesiony do 201 pp rez. na stanowisko adiutanta pułku. W szeregach 201 pp rez. bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walkę z wrogiem zakończył na Lubelszczyźnie. Podczas niemieckiej okupacji czynny w konspiracji ZWZ/AK na Kielecczyźnie. Przebywał w Radomiu. W okresie V 1941 – III 1942 szef Oddz. I K. O ZWZ/AK Radom – Kielce. Jednocześnie od VI 1941 do X 1942 k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Radom. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 03 V 1942 z starszeństwem 19 III 1942. Zatrzymany przypadkowo przez Niemców nie został rozszyfrowany jako oficer AK i zwolniony za łapówkę. Przeniesiony następnie do dyspozycji KG AK w Warszawie z przydziałem do II Oddziału KG AK. Pełni m. in. funkcję szefa ekspozytury wywiadu KG AK w Żytomierzu. W XI 1943 przebywał na terenie Obwodu AK Zdołbunów na Wołyniu, skąd wyjechał 15 XII 1943 do Warszawy. Od I 1944 działa na terenie Warszawy. Bierze udział w Powstaniu Warszawskim od 1 VIII 1944 do IX 1944. Dowodził batalionem AK „Pięść”. W końcu VIII 1944 przeniesiony na stanowisko d-cy Zgrupowania AK „Kampinos”, którym dowodził do 29 IX 1944. Podczas przebijania się z okrążenia zginął 29 IX 1944 w walce z Niemcami w rejonie Jaktorowa. 

    Dz. Pers. Nr 43 z 11 XI 1922;Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; W. Borzobohaty. „Jodła”/tu błędnie podano imię Wiktor/; W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu 1939-1944. Lublin 1993; M. Ney – Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990.

     

    Kowal Władysław Stefan

    [1905-1972], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1930], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, por. [1944], Działacz WiN, ps. „Franek”, „Rola”, „Sanecki”, „Zamorski” vel Władysław Strusiński.
    Kierownik Rady WiN Tarnów V –VI 1946, kierownik Rejonu Wschodniego WiN VI 1946 – VIII 1947. Okręg WiN Kraków.

    Ur. 19 XII 1905 w Tarnowie. Syn Stanisława / urzędnika kolei/ i Katarzyny z d. Przywara. Od 1912 do 1916 uczęszczał do Szkoły Ludowej im. t. Kościuszki, potem 0d 1916 do 1921 do Szkoły Wydziałowej im. M. Kopernika w Tarnowie. Następnie w latach 1921 – 1926 kształci się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim w Tarnowie, gdzie w 1926 zdał egzamin maturalny. Od VII 1926 do IX 1927 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Krakowie. Praktyki odbywał w 53 pp w Stryju. Przeniesiony do rezerwy w stopniu plut. podch. rez. piechoty. Od XI 1927 pracuje jako nauczyciel kontraktowy trzyklasowej szkoły powszechnej w Ochojcu pow. Rybnik w wiosce położonej przy granicy z Niemcami. Od VII 1928 nauczyciel tymczasowy. W v 1931 zdał drugi egzamin nauczycielski i od VI 1931 pracuje jako nauczyciel stały. W 1928 odbył obowiązkowe wojskowe ćwiczenia aplikacyjne. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 01 I 1930 lokata 316 z przydziałem mobilizacyjnym do 73 pp w Katowicach na stanowisko d-cy plutonu. Ewidencyjnie podlegał PKU Pszczyna. Był aktywnym członkiem Związku Strzeleckiego. Prowadził jako instruktor szkolenie wojskowe dla członków ZS. Był k-dtem miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego i referentem wychowania obywatelskiego. Był też sekretarzem Koła Związku Obrony Kresów Zachodnich. Prowadził działalność mającą na celu uniemożliwienie tworzenia szkół dla mniejszości niemieckiej w Ochojcu i Golejowie, przez co naraził się na ataki ze strony prasy niemieckiej, szczególnie „Oberschlesische Wanderer”. Aktywny na niwie społecznej. Swej pracy oddawał się z zamiłowaniem, zorganizował w szkole sklepik uczniowski, bibliotekę i Szkolną Kasę Oszczędności. Organizował projekcje filmów z historii Polski. Zmobilizowany w VIII 1939 do WP i wcielony do 4 psp w Cieszynie. W końcu VIII 1939 objął ze swoim plutonem placówkę na górze Klimczok k/Bielska. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Dowodzi 1 plutonem 4 kompanii II baonu 4 psp. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku, który zakończył w rejonie Przemyśla. Unika niewoli i powraca do Tarnowa, gdzie przebywała jego żona będąca w ciąży. Podejmuje od 01 I 1940 pracę w szkolnictwie powszechnym. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo opuścił Tarnów i zamieszkał w Pleśnej, gdzie oficjalnie pracował jako nauczyciel do VI 1944. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od 1940. Działa początkowo głównie w tajnym nauczaniu młodzieży. Następnie oficer sztabu K. O AK Tarnów, gdzie pełni m.in. funkcje adiutanta Komendy Obwodu AK Tarnów. Występował wówczas pod nazwiskiem Władysław Strusiński. Współpracował z S. Wojtarowiczem „Kruk”. W 1944 współorganizował 1 batalion „Barbara” 16 pp AK odtwarzanego w ramach AK, gdzie pełnił funkcję adiutanta d-cy baonu kpt. dypl. E. A. Borowskiego „Leliwa”. W VIII i IX 1944 brał udział w walkach z wojskami niemieckimi oraz w akcjach dywersyjno-sabotażowych. Awansowany do stopnia por. rez. w 1944. Po demobilizacji 16 pp AK pozostał nadal w konspiracji i ukrywał się przed NKWD. Do VIII 1945 działa w strukturach DSZ na terenie Tarnowa. Współpracuje ściśle z kpt. E. Holikiem „Dobosz”. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN kontynuuje działalność konspiracyjną. Od XII 1945 do V 1946 był zastępcą kierownika Rady WiN Tarnów, a po wyjeździe z Tarnowa zagrożonego aresztowaniem przez UB kpt. E. Holika „Dobosza” objął funkcję kierownika Rady WiN Tarnów, którą pełni od V – VI 1946. W VI 1946 przekazuje funkcję B. Kalecińskiemu „Trawka” i obejmuje stanowisko inspektora Rejonu Wschodniego WiN w skład, którego wchodzą powiaty: Tarnów, Bochnia, Brzesko i Dąbrowa Tarnowska. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. 17 X 1946 uciekł w czasie próby aresztowania przez UB w zorganizowanej przy pomocy agenta „Bacy” /E. Mojżesza/ w Tarnowie. W czasie próby aresztowania został ranny. Następnie ukrywa się. Utrzymuje kontakt z swym zastępcą S. Wojtarowiczem „Kruk”, który ostatecznie w przejął jako p. o w VIII 1948 funkcję inspektora rejonu. Ścigany przez UB opuścił teren inspektoratu i ukrywał się w Oleśnikach pow. Krasnystaw, W Krakowie, Gorzowie Wlkp., Olsztynie, gdzie pracował w Państwowym Przedsiębiorstwie Robót Komunikacyjnych, skąd przenosi się do Polic k/Szczecina. Zatrudnił się wówczas w Fabryce Superfosfatów. W 1950 mieszkał w Szczecinie przy ul. Strzałowskiej 10. Utrzymywał kontakty konspiracyjne. Na początku VII 1950 przebywał w Krakowie. W dniu 04 VII 1950 został ujęty przez funkcj. WUBP Kraków w Krakowie po wyjściu z lokalu kontaktowego. Wydany UB przez agenta „Sto”/Stanisław Wodziński/. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 10 VII 1950 WPR Kraków, sygnatura akt Pr 552/560. Więziony w więzieniu WUBP Kraków. W trakcie przesłuchań bity i torturowany. W II 1951 akta sprawy przekazano do WPR Kraków, potem WSR Kraków. 05 II 1951 skazany przez WSR Kraków na karę śmierci, sygnatura akt Sr. 624/50, którą na mocy amnestii złagodzono, orzekając jako karę łączną dożywotnie więzienie. Skazany przez WSR Kraków w składzie kpt. Władysław Sieracki – przewodniczący oraz Jerzy Szafrański i Franciszek Śleziak – ławnicy. Po procesie więziony w ZK Kraków – Montelupich. Po nieuwzględnieniu przez NSW w Warszawie jego apelacji i utrzymaniu wyroku i jego uprawomocnieniu został przetransportowany do CWK w Rawiczu, gdzie go osadzono 01 VI 1951. W CWK Rawicz przebywał do XII 1953. W tym okresie czasu często chorował, co było skutkiem obrażeń odniesionych w śledztwie. Był szykanowany przez personel więzienny, pozbawiony opieki lekarskiej z powodu odmawiania podjęcia współpracy z tzw. wydziałem specjalnym UB zajmującym się przy pomocy agentury celnej rozpracowywaniem więźniów. Pomimo presji nie poddał się, wskutek czego otrzymywał stale niekorzystne opinie kierownictwa więzienia. 02 XII 1953 zostaje wywieziony nieogrzewanym wagonem – więźniarką z CWK Rawicz do CWK we Wronkach w grupie około 300 więźniów. Transport trwał dwa dni i dwie noce. Przyjęty na stan CWK Wronki 04 XII 1953 o godz. 14,oo. Chory zostaje umieszczony w więziennym szpitalu. Na podstawie amnestii z 22 XI 1952 złagodzono mu karę do 15 lat więzienia. W CWK Wronki doznał zawału serca. Postanowieniem WSG Kraków z 18 IV 1956, sygnatura akt Sr 624/50 złagodzono mu karę do 10 lat więzienia oraz ze względów zdrowotnych udzielono przerwy w odbywaniu kary na okres 6 miesięcy od 23 IV 1957 do 23 X 1957. Zwolniony z więzienia 23 IV 1957 z zrujnowanym zdrowiem. Powraca do Tarnowa, gdzie zamieszkał przy ul. Reymonta 7. Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z 11 VII 1957, sygnatura akt IV/KOW 675/57 umorzono mu warunkowo pozostała do odbycia część kary. Do więzienia już nie powraca. Do pracy w szkolnictwie już nie powraca. Od V 1957 do IV 1964 pracował jako księgowy w Aptece Społecznej nr 132 w Tarnowie. Utraconego zdrowia w więzieniach komunistycznych nie odzyskał w pełni do śmierci. W V 1964 ze względu na stan zdrowia przeszedł na rentę inwalidzką. Zajął się zbieraniem materiałów, dokumentów i wspomnień żołnierzy AK z Obwodu Tarnów. Na ich podstawie opracował i opublikował na łamach „WTK” wiele artykułów dotyczących działalności AK. Nie starał się nigdy o powrót do pracy w szkolnictwie nie chcąc przekazywać młodzieży nakazanych programem treści fałszowanych przez władze komunistyczne. Działał aktywnie w środowisku kombatanckim w Tarnowie. Utrzymywał kontakty z b. żołnierzami z AK.
    Zmarł 09 1972 w Tarnowie i tu pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Postanowieniem Wydziału III Karnego Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z 13 XI 1995 wyrok wydany przez b. WSR Kraków 05 III 1951 został uznany za nieważny /sygnatura akt III K. o I 49/94/ tym samym został pośmiertnie w pełni zrehabilitowany.
    Odznaczony: Medalem La Croix de Partisan /nr 002/Pol/71 przez Europejską Federację Kombatancką oraz Croix du Merita /nr 4-45-71/ przez Polsko-Francuską Federację Kombatancką.
    Był żonaty z Anną z d. Sajdak. Miał 3 synów / Zbigniewa/ i córkę Irenę.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr II/3659/51; Księga ewidencyjna CWK Wronki nr II/891/53; USC Tarnów. Skrócony akt zgonu nr 533/1972; T. Łaszczewski. Biogram W. Kowala /w:/ MSBUDN 1939-1956., t. 7. Kraków 2001 / tam pozostała bibliografia/. W. Frazik – F. Musiał. Likwidacja Juliana Świątka i Lwa Sobolewa z PUBP w Tarnowie /1946/. ZH WiN nr 22. Kraków 2004.

     

    Kowalski Jan Marian

    [1903 -?], inż. leśnik, oficer rez. WP, ppor., [1932], por. [1938], w konspiracji ZWZ/AK, kpt.[1943], ps. „Jurand”, „Kuna”, „Marek”, vel Jan Bagiński.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Pabianice VI 1941-X 1942, obwodu AK Tomaszów Maz. XI 1942 – IV 1944, k-dt Inspektoratu rej. AK Piotrków Tryb. IV- 9 V 1944. Okręg Łódź ZWZ/AK.

    Ur. 08 XII 1903. W okresie międzywojennym ukończył studia wyższe uzyskując dyplom inżyniera leśnika. Odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy. Awansowany do stopnia ppor. rez. 2 I 1932. Po kolejnych ćwiczeniach awansowany do stopnia por. rez. 1 I 1938. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji. Początkowo w składzie Batalionu Kadrowego utworzonego jesienią 1939 przez kpt. dypl. sł. st. art. Z. Janke –Waltera, potem w ZWZ/AK na terenie Pabianic. Od III 1940 k-dt Rejonu ZWZ Pabianice organizacyjnie wchodzącego w skład Obwodu Łask. W VI 1941 zostaje utworzony Obwód ZWZ Pabianice, który wszedł w sklad Inspektoratu Łódzkiego ZWZ/AK. K-dtem zostaje mianowany J. Kowalski dotychczasowy k-dt rejonu. Należał do grona wybitnych organizatorów konspiracji. Przeprowadził na podległym terenie scalenie i włączenie do ZWZ/AK kilku lokalnych organizacji konspiracyjnych. Zorganizował sztab obwodu. Pracą niepodległościową na tym terenie. Po aresztowaniach dokonanych przez gestapo wśród członków sztabu obwodu zagrożony aresztowaniem przekazał 20 IX 1942 funkcję k-dta ppor. R. Borowiczowi swemu zastępcy i w porozumieniu z Inspektorem łódzkim przedostał się do GG, zgłaszając się w Bazie u k-dta Okręgu Łódź AK, gdzie otrzymał polecenie objęcia funkcji k-dta Obwodu AK Tomaszów Maz.. W XI 1942 objął funkcję k-dta Obwodu AK Tomaszów Maz. Mieszkał w Tomaszowie przy ul. Pirackiego, potem przy ul. Spalskiej. Aktywny konspirator. Na przełomie VI-VII 1943 pełnił dodatkowo jako p. o obowiązki k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Piotrkow Tryb. Awansowany do stopnia kpt. rez. w 1943. Zagrożony aresztowaniem w IV 1944 odwołany z funkcji k-dta Obwodu Tomaszów Maz. i mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Piotrków Tryb. W dniu 09 V 1944 aresztowany przez gestapo i po krótkim śledztwie wysłany do obozu w Gross – Rosen. Obóz przeżył. Po wojnie powrócił do kraju.
    Dalsze losy n/n. 

    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Krakow 2003; E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łodź. W-wa 1988; Okręg Łódzki AK. Łódź 1988. R. Peska. Z dziejów Pabianic 1939-1945-1955. Nieugięci  - Niepokonani. Pabianice 2002.

     

    Kowalski Stanisław

    [1899-1945], oficer sł. st. art. WP, kpt. [1933], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1942], ps. „Konrad”, „Roch”, „Sowa” vel Stanisław Barański vel Bolesław Trębicki vel Twardowski.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Puławy III –VII 1942, k-dt Inspektoratu Rej. AK Puławy VII 1942 – XI 1944. Okręg Lublin ZWZ/AK.

    Ur. 03 VII 1899 Wołczkowce pow. Śniatyń woj. stanisławowskie. Syn Michała i Izabeli z d. Zdanowicz. Pochodził z wielodzietnej rodziny rolników. Rodzice posiadali duże gospodarstwo rolne. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w gimnazjum. W 1916 przerywa naukę i ochotniczo wstępuje do Legionów Polskich. Początkowo żołnierz oddziału rekruckiego w Dęblinie. Po przeszkoleniu skierowany do 4 pp w Łomży, skąd z 4 pp skierowany do walk na front karpacki. Walczy na Bukowinie. Od IX 1917 do II 1918 służy w 3 pp t. j. do czasu rozwiązania Polskiego Korpusu Posiłkowego utworzonego z II Brygady Legionów Polskich. W 1918 uzyskuje w Szkole Realnej w Żywcu świadectwo dojrzałości. Następnie studiuje na politechnice Lwowskiej. W XI 1918 przerywa studia i wstępuje do WP. Skierowany na kurs dla oficerów gospodarczych. Po ukończeniu kursu w stopniu ppor. sł. st. otrzymał przydział do Ministerstwa Spraw Wojskowych. Od 1921 służy w 3 pp w Łomży W 1922 zweryfikowany w stopniu por. sł. st. z starszeństwem 01 VI 1921. Następnie oficer w Okręgowym Zakładzie Gospodarczym nr 1. w 1924 przeniesiony do 3 pap w Zamościu. W 1925 ukończył Szkołę Młodszych Dowódców Oficerów Art. w Toruniu. Następnie nadal oficer 3 pap. Pełnił m. in. funkcję d-cy plutonu, baterii. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 1 I 1933. Pełni z przerwami funkcję d-cy Szkoły Podoficerskiej 3 pal. W 1938 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs unifikacyjny dla kapitanów. Jesienią 1939 delegowany do prac specjalnych związanych z mobilizacją w MSWoj. w Warszawie. W VIII 1939 powraca do 3 pal. Po mobilizacji mianowany d-cą 42 dal wystawionego przez 3 pal. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy w wrogiem w obronie Lwowa. Po kapitulacji Lwowa wycofał się z swymi żołnierzami w kierunku Zamościa. Otoczony przez wojska sowieckie dostaje się do niewoli. Więziony w zamojskiej twierdzy skąd dokonuje udanej ucieczki. W X 1939 przebywa w okolicach Zwierzyńca, gdzie ukrywa się u nadleśniczego inż. Czesława Bończy-Pióro. Od końca 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ. Używał wówczas ps. „Roch”. Zdekonspirowany zostaje w IV 1940 przeniesiony do Obwodu ZWZ Puławy, gdzie od IV 1940 do 1941 pełni funkcję z-cy k-dta Obwodu, ZWZ Puławy. Od III 1942 do VII 1942 k-dt Obwodu AK Puławy. Następnie od VII 1942 do XI 1944 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Puławy. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. 11 XI 1942. Przeprowadził na podległym terenie scalenie lokalnych organizacji konspiracyjnych. Nadzorował całość działań konspiracyjnych w podległych obwodach. Programował bezpośrednią walkę bieżącą z okupantem. W tym okresie posługiwał się fałszywymi dokumentami na nazwisko Bolesław Trębicki lub Stanisław Barański. Był fikcyjnie zatrudniony jako dróżnik w Zarządzie Dróg Publicznych w Puławach. Zameldowany przy ul.Sieroszewskiego w Puławach. Mieszkał także we wsi Młynki u Feliksa Matraszka, potem w Puławach przy ul. Konopnickiej i Słowackiego. W okresie przygotowań do akcji „Burza” opracował plan działań dla sił AK z podległego inspektoratu i przygotował odtwarzanie konspiracyjnego 15 pp „Wilków” AK, którym miał dowodzić. W III 1944 bierze udział w konferencji scaleniowej z BCh. Potem bierze udział w działaniach prowadzonych w ramach akcji „Burza”. Nadal kierował działalnością inspektoratu. Po wejściu wojsk sowieckich na teren inspektoratu nie zaprzestaje działalności konspiracyjnej. Po zakończeniu akcji „Burza” zarządził na początku VIII 1944 rozformowanie oddziałów AK i ukrycie broni i sprzętu. Zdekonspirowany przez NKWD w Kazimierzu Dolnym, gdzie mieścił się sztab inspektoratu. Uniknął dwukrotnie aresztowania przez NKWD. Pierwszy raz wyskoczył oknem zabierając ze sobą radiostację. Potem ukrywał się w Bartłomiejowicach , gdzie także unika aresztowania zmieniając w ostatniej chwili miejsce pobytu. W VIII 1944 ponownie zarządził mobilizację w celu zorganizowania oddziału AK mającego  pójść na pomoc walczącej Warszawie. Wobec niemożliwości przebicia się do Warszawy oddział zostaje zawrócony i ponownie rozformowany. Pozostaje nadal w ścisłym kontakcie z K. O. AK Lublin. We IX-XI 1944 ukrywał się także w Kurowie i Garbowie skąd udał się na początku XI 1944 do Lublina na odprawę z k-dtem Okręgu AK Lublin ppłk sł. st. piechoty F. Żakiem „Wir”. 10 XI 1944 aresztowany pod nazwiskiem Bolesław Trębicki przez NKWD na punkcie kontaktowym przy ul. Chopina, gdzie NKWD zastosowało tzw. „kocioł”. W dniu 02 XII 1944 osadzony w więzieniu Zamku Lubelskim. Poddany okrutnemu śledztwu, które trwało około dwóch miesięcy. Następnie przedstawiono mu akt oskarżenia, a w dniu 02 II 1945 odbyła się rozprawa przed Wojskowym Sądem Garnizonowym w Lublinie. Wyrokiem WSG Lublin został skazany na karę śmierci. Skazany zostaje za to, że będąc oficerem WP nie zgłosił się do poboru oraz, że będąc czynnym członkiem nielegalnej organizacji /AK/ mającej na celu obalenie demokratycznego ustroju Państwa, kontynuował działalność jako jej czynny członek. Wyrok został wykonany w dniu 25 II 1945 na Zamku w Lublinie. Pochowany na cmentarzu we wspólnej mogile przy ul. Unickiej w Lublinie. Ten wielce zasłużony żołnierz AK był przez wiele lat przez władze komunistyczne skazany na zapomnienie. W XII 1990 córka Hanna Kowalska wystąpiła z wnioskiem do sądu o rehabilitację swego ojca. W dniu 09 III 1993 na sesji wyjazdowej w Lublinie Sąd Warszawskiego OW uznał wyrok wydany przez b. WSG w Lublinie za nieważny i w pełni zrehabilitował. W świetle ustawy z dnia 23 II 1991 podkreślono w uzasadnieniu wyroku, że przypisywany mu czyn związany był z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Żonaty z Heleną z d. Mścichowska. Miał córkę Hannę, żołnierza AK. Żona z córką do 1942 mieszkały w Zamościu, a potem w Puławach. Miał dwóch braci: Mieczysława i Karola oraz dwie siostry: Eugenię i Stefanię.
    Odznaczony: VM kl. 5, ZKZ z M /1949/, Medalem Wojska Krzyżem AK, Medalem Niepodległości /1932/, Srebrnym Krzyżem Zasługi /1936/.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; R. Daleki. Armia „Karpaty” 1939. W-wa 1979;K. Koźliński. Puławscy żołnierze AK. Puławy 1999; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; I. Caban. Oddziały Partyzanckie AK 15 pp „Wilków”; I. Caban – Z. Makowski. ZWZ-AK w Okręgu Lubelskim 1939-1944. Lublin 1971; i. Caban. Okręg Lubelski AK. Lublin 1996; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN 1944-1947. W-wa 2000.

     

    Kozarzewski Edmund

    [1915-1945], oficer WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/NSZ, por., ps. „Marian”, „Łuk”, „Stefan”, vel Stefan Łuk.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Przasnysz 1941 – VIII 1942. Podokręg Północ ZWZ/AK. Obszar Warszawski AK. 

    Ur. w 1915 w Osieku pow. Ciechanów. W 1936 ukończył gimnazjum w Ciechanowie, gdzie zdał maturę. W latach 1936-1939 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Rozkazem NW WP z 13 IX 1939 awansowany ze starszeństwem 01 VIII 1939 do stopnia ppor. sł. st. piechoty. Podczas niemieckiej okupacji od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Podokręgu Północnego ZWZ „Browar”, „Tuchola””. Od jesieni 1941 po aresztowaniu kpt. sł. st. Feliksa Jaworskiego „Sas” k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK pełni funkcje k-dta IR III w skład, którego wchodziły obwody: Maków Maz. i Pułtusk. Należał do aktywnych konspiratorów i organizatorów konspiracji ZWZ/AK na tym terenie. W wyniku rozłamu razem z mjr-em „Kmicicem” S. Nakoniecznikoffem jesienią 1942 przeszedł do NSZ, gdzie pełnił funkcję szefa organizacyjnego Okręgu II Mazowsze NSZ. Awansowany w NSZ do stopnia por. Działa w konspiracji do I 1945. Po wejściu wojsk sowieckich ukrywał się. W wyniku donosu zostaje aresztowany przez NKWD 17 I 1945 i w tym samym dniu zamordowany. Pochowany na cmentarzu we wsi Giedymin.

    R. Juszkiewicz. Mławskie Mazowsze w walce. W-wa 1968; Cz. Czaplicki. Poszukiwany listem gończym. Lublin 1995; J. Gozdawa – Gołebiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; H. Piskunowicz. Podokręg Północny ZWZ-AK „Browar”, „Tuchola” /w:/ Z Walk na Kurpiach. W-wa 1999.

     

    Koźlikowski Zygmunt

    [1913-1942], oficer sł. st. piechoty WP, por. [ 1938], żołnierz konspiracji ZWZ ps. „Bogusz”, „Ogrodnik”, „Witek”, „Zygmunt” vel Zygmunt Gniazdowski vel Zygmunt Lewandowski
    Kmdt Inspektoratu ZWZ Grudziądz ZWZ 1940 -1941. Okręg ZWZ Pomorze.

    Ur. 02 II 1913 w Wąbrzeźnie. Syn Michała/ogrodnika/ i Leokadii z d. Buchcińskiej. W 1931 ukończył w Wąbrzeźnie gimnazjum humanistyczne i zdał maturę. Od 15 X 1931 w WP. Służy w 4 kompanii 63 pp. 12 XI 1931 -12 VIII1932 w Szkole Podchorążych Rezerwy przy 63 Piechoty w Brodnicy, gdzie odbył kurs unitarny. Potem od 1 X 1932 do VII 1934 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1934 z przydziałem do 66 pp w Chełmnie. W latach 1937-1939 studiował w Wojskowym Instytucie Geograficznym /Oficerska Szkoła Topografów/ w Warszawie. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 19 III 1938. W czasie kampanii wrześniowej 1939 był ewakuowany z Instytutem w okolice Lwowa, skąd powrócił po zakończeniu działań wojennych do Warszawy. Nawiązał kontakt z kpt. Germanem Marcinkowskim z Instytutu Geograficznego oraz kpt. Józefem Chylińskim „Wicher”. W XI 1939 powraca do domu rodzinnego w Witkowie k/Chełmży. Podejmuje działalność konspiracyjną i działa na terenie Grudziądza, Chełmna i Wąbrzeźna. Na przełomie 1939 -1940 w ekipie organizatorsko - sztabowej okręgu pomorskiego SZP/ZWZ. Od 1940 k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Grudziądz. Zorganizował struktury konspiracyjne inspektoratu, komendy obwodowe, łączność konspiracyjną, kolportaż i komórki wywiadowcze. W ramach działalności zajmował się zbieraniem informacji wywiadowczych. Swoje kwatery miał w Grudziądzu, Toruniu i Chełmnie. Od V do XII 1940 organizował odprawy dla k-dtów obwodów w mieszkaniu W. Piechockiej przy ul. Mickiewicza w Grudziądzu. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Scalił z ZWZ kilka lokalnych organizacji niepodległościowych. Aresztowany przez gestapo w nocy z 5/6 II 1941 wraz z swoją narzeczoną Klarą Jasińską w mieszkaniu jej siostry Stanisławy Kurek w Toruniu. W czasie rewizji znaleziono jego broń i materiały konspiracyjne. Osadzony w więzieniu toruńskim tzw. Okrąglaku i przewożony na przesłuchania do siedziby gestapo przy Bydgoskim Przedmieściu, połączone z torturami. Usiłował popełnić tam samobójstwo wyskakując z okna II piętra na ulicę. Ciężko ranny do XI1941 więziony w Toruniu, skąd go wywieziono do obozu koncentracyjnego w Mauthausen i tu osadzono 05 XII 1941. Zamordowany w obozie 14 I 1942 zastrzykiem fenolu.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; K. Komorowski. Konspiracja pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993 /tam pozostała bibliografia/.

     

    N/N ps. „Krogulec”

    [1894? -?], oficer sł. st. WP, kpt., w konspiracji AK, kpt. , ps. „Krogulec”.
    Kmdt Inspektoratu Zachodniego AK II – VIII 1942. Okręg Lwów AK.

    Ur. w 1894. Przed wojną służył w WP jako oficer zawodowy w stopniu kpt. piech. W okresie oficer sł. st. piechoty w stopniu kpt. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji AK. Od II – VIII 1942 pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Gródek Jagielloński. Zagrożony aresztowaniem po dekonspiracji przeniesiony na inny teren.
    Brak innych danych.

    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000.

     

    Król Tadeusz Karol

    [1896-1969], legionista, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1924], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, ppłk [1 I 1945], ps. „Dołęga”, „Gerwazy”, „Michał”.
    Kmdt Inspektoratu Rej. AK Częstochowa VII 1942 – VIII 1945. Okręg Radom-Kielce AK.

    Ur. 28 XI 1896 we Lwowie. Syn Wiktora i Marii z d. Śliwińska. Uczęszczał do gimnazjum realnego, potem do Szkoły handlowej we Lwowie, gdzie zdał maturę. Od 1912 działa w Drużynach Strzeleckich, gdzie odbył przeszkolenie wojskowe. Od VIII 1914 w Legionach Polskich. Odbył kampanię kielecką. Od III 1915 służy w 2 pp Leg. Ukończył kurs oficerów Legionów. Awansowany 1 IV 1916 do stopnia ppor. Walczył na froncie karpackim. W bitwie pod Rarańczą 15 II 1918 odznaczył się męstwem i odwagą. W bitwie pod Kaniowem 11 V 1918 dowodził 7 kompanią 2 pp Leg. osłaniając odwrót Polskich Oddziałów. Za wykazane męstwo na polu walki odznaczono go VM kl. 5 /nr 7005/. Po zakończeniu walk przedostał się na Kubań i wstąpił tam do Polskiego Oddziału. Do IV 1919 walczył z szeregach 4 DS. gen. L. Żeligowskiego. Awansowany do stopnia por. w V 1919 powraca do Polski i wstępuje do WP. Służy w 33 pp, w którego szeregach uczestniczy jako d-ca kompanii, potem baonu w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po zakończeniu wojny służy w 2 pp Leg. Zweryfikowany przez MSWoj. w 1922 w stopniu kpt. sł. st. z starszeństwem 1 VI 1919.W latach 1923-1926d-ca III baonu w 85 pp w Nowowilejce. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 15 VIII 1924. Od 1927 kwatermistrz 26 pp we Lwowie, potem do 1931 w 39 pp w Jarosławiu. W latach 1931-1937 k-dt PKU w Kaliszu. Od 15 VIII 1937 k-dt 18 Baonu, JHP, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Następnie d-ca 178 pp rez. w składzie 50 DP Rez. Walczył z wrogiem na Polesiu, Wołyniu oraz Lubelszczyźnie. Po walkach unika niewoli.W latach 1939 – 1941 przebywał na Lubelszczyźnie, gdzie działa w konspiracji ZWZ. Wg niepotwierdzonych informacji pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Północnego pod ps. „Bronisław”. Od połowy 1941 w Warszawie. We IX 1942 skierowany przez KG AK do Okręgu Radom-Kielce AK z nominacją na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Częstochowa. Funkcję pełnił do rozwiązania AK 19 I 1945. Następnie czynny w strukturach poakowskich NIE/DSZ. Awansowany rozkazem KG AK z 23 I 1945 do stopnia ppłk-a sł. st. piechoty z starszeństwem 1 i 1945. W VIII 1945 ujawnił się w ramach akcji „Radosława”. Po rejestracji w RKU w Krakowie zostaje wcielony do WP, ale do 1947 pozostawał bez przydziału. W 1947 przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał w Krakowie, gdzie pracował zawodowo do czasu przejścia na emeryturę w 1961.
    Zmarł w Krakowie 17 X 1969. Pochowany na cmentarzu w Gdyni.
    Żonaty z Wichelminą z d. Szeranc. Miał syna Adama /ur.1922/, syna Andrzeja /ur. 1923/i córkę Zofię /ur. 1928/.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 3x, ZKZ z M.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; J. Wróblewski. SGO „Polesie” 1939. W-wa 1989;W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; Okręg Radomsko-Kielecki AK. Kielce 1999; słownik biograficzny Kawalerowi VM /1792-1945/,t. II, cz. II. Koszalin 1993; W. Kapczyński, J. Lis, J. Niedbał. Kryptonimy „Hetman” i „Chrobry” AK, cz. 1-3. Włoszczowa; Słownik biograficzny konspiracji częstochowskiej 1999.

     

    Krupiński Ludwik

    [1906-1980], nauczyciel, kpr. podch. piech. WP, w konspiracji ZWZ/AK/ROAK, ppor./por. rez., ps. „Korwin”, „Okrzeja”, „Szczerbiec”, w TON  „Zygmunt”
    Kmdt Obwodu AK Płońsk 10 IV 1944 – XII 1944, k-dt inspektoratu Rej. „BR” I 1945. Podokręg Północ. Obszar Warszawski AK. 

    Ur. 28 VIII 1906 w w Gutkowie, gm. Sońsk pow. Ciechanów w rodzinie chłopskiej Józefa i Stanisławy z Powirkowskich. Ukończył szkołę powszechną, a w latach 1924-928 uczęszczał do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego w Mławie, gdzie w VI 1928 zdał maturę i uzyskał dyplom nauczyciela szkół powszechnych. Służbę wojskową odbywał w latach 1928- 1929 w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty Nr 5a w Cieszynie, a praktyki w 13 pp w Pułtusku. Przeniesiony do rezerwy we IX 1929 w stopniu tytularnego kpr. podch. rez. piech. Podejmuje pracę zawodową i pracuje jako nauczyciel szkół powszechnych na terenie pow. Rypin, kolejno: od X 1929 do VIII 1931 w Czerninie, następnie od IX 1931 do VIII 1935  w Chrostkowie, a od IX 1935 do IX 1939 w Szczutowie. W 1934 mianowany nauczycielem stałym. W roku szkolnym 1937-1938 ukończył Państwowy Wyższy Kurs Nauczycielski w grupie geograficzno-przyrodniczej w Warszawie. Aktywny na niwie społecznej. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Unika niewoli. Nie wraca do miejsca swego zamieszkania i pracy w pow. Rypin z obawy przed zemstą miejscowych Niemców. Zamieszkał w rodzinnym Gutkowie. Od III 1940 czynny w konspiracji ZWZ/AK. Organizator zrębów konspiracji na terenie gmin: Sońsk i Ojrzeń w Obwodzie ZWZ-AK Ciechanów. Od lata 1940 wchodzi w skład tworzonego sztabu Obwodu ZWZ Ciechanów, gdzie pełni różne funkcje kierownicze. Następnie w sztabie Inspektoratu ZWZ-AK Ciechanów na funkcji adiutanta IR ZWZ/AK, potem szefa referatu I W okresie VIII-IX 1942 p. o. k-dt obwodu AK Ciechanów, potem od II 1943 do IV 1944 zastępca k-dta obwodu AK Ciechanów. Uczestniczy w tajnym nauczaniu. Kierował też łącznością IR AK „C”. Od 10 IV 1944 do XII 1944 k-dt Obwodu AK Płońsk. Awansowany w AK do stopnia ppor. rez. w okresie od XII 1944 – I 1945 z-ca k-dta IR AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK działał w strukturach konspiracji poakowskiej. W okresie II –III 1945 pełni funkcję kmdta Inspektoratu „BR”.  W III 1945 zgłosił się w RKU Ciechanów, gdzie uregulował sprawy związane z wojskiem. W końcu III 1945 wyjechał do warszawy. Na wniosek Zarządu Okręgu Warszawa ZNP zostaje skierowany przez Ministerstwo Oświaty do pracy  w administracji szkolnej w woj. olsztyńskim. Od VII 1945-VIII 1948 pracuje jako p. o.  inspektor szkolny w Inspektoracie Szkolnym w Biskupicach. W tym okresie czasu był  zatrzymywany przez funkj. PUBP Biskupiec. Po raz pierwszy zatrzymany 03 XII 1946, był więziony w areszcie WUBP Olsztyn., gdzie  przechodzi przesłuchania . Zwolniony z braku dowodów zarzucanych czynów 28 I 1947. Po raz drugi zatrzymany 28 VIII 1947.  Więziony w areszcie w UBP w Olsztynie. Maltretowany psychicznie i fizycznie. Zwolniony 45 IV 1948 na podstawie amnestii. Łącznie przebywał w więzieniach UB 9 miesięcy i 5 dni. Od 1 IX 1948- 31 VIII 1949  pracuje w Szkole Ćwiczeń i Liceum Pedagogicznym w Olsztynie. Z dniem 1 IX 1949 na własną prośbę zostaje przeniesiony do Poznania, gdzie w okresie  1 IX 1949- 31 VIII 1952  pracuje jako nauczyciel w Szkole dla Pracujących Nr 1. Jednocześnie w latach 1949-1952 studiował na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym  oraz biologię uzyskując 30 VI 1952 dyplom ukończenia Studiów Wyższych. I stopnia. Następnie studiuje geografie ekonomiczną. Po I semestrze ze różnych względów przerwał dalsze studia 1 II 1953. W okresie od o1 IX 1952-31 VIII 1953 na stanowisku kierownika Szkoły dla Pracujących nr 2 w Poznaniu, a następnie  w okresie 01 IX 1953-31 VIII 1954 pracuje w Instytucie Geografii UAM w Poznaniu jako asystent. Od 01 IX 1954-31 VIII 1956 pracuje  jako p. o. dyrektor  potem dyrektor Szkoły Podstawowej i Liceum Ogólnokształcącego nr 9 w Poznaniu. Po fałszywych oskarżeniach zostaje odwołany z dniem 1 IX 1956 z funkcji dyrektora i przeniesiony na stanowisko nauczyciela geografii w Liceum Ogólnokształcącym Nr 9.W dniu 14 VI 1957 zostaje zrehabilitowany  przez Komisję Rehabilitacyjną dla nauczycieli  przy Wydziale Oświaty Prezydium WRN w Poznaniu. W okresie swej pracy w szkolnictwo po 1945 ukończył w 1947 ukończył w Łodzi kurs dla inspektorów szkolnych, potem  w 1949 ukończył w Sopocie geografii i geologii kurs dla nauczycieli liceów.  Liceum Nr 9  mieściło się przy ul. Łozowej, potem przy ul. Warzywnej. W Liceum Nr 9 pracuje do czasu przejścia na emeryturę.
    Po wojnie czynny w PSL, prezes koła pow. PSL  w Biskupcu.
    Zmarł w Poznaniu 15 V 1980. Pochowany 22 V 1980  na Cmentarzu Junikowo w Poznaniu.
    Żona Genowefa z d. Rzeszotarska, nauczycielka /ur. o1 XI 1906- poch. na cm. Junikowo 31 X 1974. Miał córkę Annę / ur. 1934/, Wandę /ur. 1936/, Krystynę / ur. 1950/
    Odznaczony: KW/1945/, Złotą Odznaką Związkową ZNP /1962/, Odznaką 1000-lecia Państwa Polkskiego/1962/

    J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Reminiscencje ciechanowskich akowców. Ciechanów 1993; Z. Żakowski. Zarys działalności AK w Obwodzie Płońsk. W-wa 1992; R. Juszkiewicz. Mławskie Mazowsze w Walce. W-wa 1968; H. Piskunowicz. Podokręg ZWZ-AK Północ „Tuchola”, „Browar”,/ w:/ Z walk na Kurpiach. W-wa 1999; 

     

    Krutin Stanisław

    [1917-1980], plut. podch. rez. piech. WP[1939], w konspiracji ZWZ/AK, ppor., ps. „Mika” /Miku/, „Narutowicz”, „Sygnet”, „248” vel Jan Wojciechowski vel Władysław Janowski
    Kmdt Inspektoratu Rej. NIE/DSZ Bóbrka VIII –XII 1945. Okręg Lwów NIE/DSZ.

    Ur. 31 XII 1917 w Szpilczynie pow. Bóbrka, woj. lwowskie. Syn Michała i Agaty z Krysia. Ciechanowska. Ojciec był uczestnikiem wojny polsko - bolszewickiej 1919-1920. Pochodził z rodziny rolników. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do gimnazjum w Bóbrce, gdzie w 1938 zdał maturę. Od VIII 1938 odbywa służbę wojskową na dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 5 DP przy 19 pp we Lwowie. Praktyki odbywał w 19 pp we Lwowie. W stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył w obronie Gródka Jagiellońskiego i Lwowa. W okresie okupacji sowieckiej studiował w Instytucie Weterynaryjnym we Lwowie. Od XII 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ na terenie Lwowa. Organizował pomoc dla zagrożonych konspiratorów. Podczas okupacji niemieckiej od VII 1941 działa na terenie Obwodu ZWZ/AK Bóbrka. Od początku 1942 d-ca plutonu, potem oficer łączności konspiracyjnej, następnie oficer informacyjny /wywiadu/ w sztabie Inspektoratu Rejonowego AK Południowego „Bóbrka”. Zajmował się zbieraniem informacji natury wojskowej i gospodarczej okupanta. W IV 1944 brał udział obronie Hanaczowa. Utrzymywał od II –VII 1944 kontakt i łączność z oficerem informacyjnym z sztabu Okręgu AK Lwów. Prowadził rozpracowanie terenowe placówek niemieckich sił bezpieczeństwa, prowadził wywiad kolejowy. Przed „Burzą” był oficerem łącznikowym między k-ndą Inspektoratu a oddziałami partyzanckimi AK. Po wejściu wojsk sowieckich współpracował z kontrwywiadem okręgu AK/NIE Lwów. Mieszkał w tym czasie w klasztorze OO Bernardynów w Bóbrce. W VIII 1945 w miejsce wyjeżdżającego do Polski kpt/mjr-a J. Boska objął funkcje k-dta Inspektoratu Rejonowego NIE Bóbrka. W X 1945 zagrożony aresztowaniem przez NKWD ukrywa się we Lwowie, skąd w 07 XII 1945 ewakuował się do Polski. Zamieszkał pod przybranym nazwiskiem we Wrocławiu, gdzie kontynuował studia weterynaryjne. Podejmuje działalność konspiracyjną w siatce Okręgu Eksterytorialnego AK-WiN Lwów. Współpracował m. in. z kpt. P. Jastrzębskim i B. Kawką. Mieszkał przy ul. Kilińskiego 32. Otrzymywał zasiłki pieniężne z funduszy okręgu i pocztę. W XI 1947 po wsypie komórki legalizacyjnej uniknął aresztowania w zasadzce założonej przez UB w mieszkaniu K. Wojtowicza w Gliwicach przy ul. Tarnogórskiej 6. Poszukiwany wyjechał jesienią 1949 do Lublina i tu pod nazwiskiem W. Janowski studiuje na Wydziale Filozoficznym KUL. W 195o przerwał studia i wyjechał do Chorzowa. Podejmuje pracę jako brygadzista w górniczym Gospodarstwie Rolnym Antonimów – Maciejkowice. Był ścigany nadal listem gończym wydanym przez WUBP Wrocław. W dniu 17 V 1956 ujawnił się w Prokuraturze Wojewódzkiej w Katowicach. Po przesłuchaniu zwolniony. Wyjechał do Wrocławia, gdzie zgłosił się także 03 I 1957 w miejscowej Prokuraturze Wojewódzkiej. Zeznawał z wolnej stopy. 28 I 1957 SW we Wrocławiu pod przewodnictwem Wiceprezesa M Lehrera przy udziale prokuratora Filipa Barskiego umorzył postępowanie nr IV KOW 72/57. Mieszkał we Wrocławiu, gdzie ukończył studia weterynaryjne. Pracował jako lekarz weterynarii. W 1979 był inicjatorem wmurowania w Katedrze Wrocławskiej tablicy pamiątkowej poświęconej żołnierzom AK/WiN Okręgu Wilno.
    W konspiracji był awansowany do stopnia ppor. i por. /1945/.
     Zmarł 04 X 1980 w Wrocławiu.
    Jego brat Franciszek był księdzem i profesorem filozofii, drugi brat Jan w 1940 wcielony do A. Cz., od 1943 żołnierz WP.

    J. Węgierski. Obsada osobowa Obszaru Lwowskiego SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce Połud. – Zachodniej /1945-1948/, t. 2. Wrocław 2004/tam pozostała bibliografia/.

     

    Krysiak Zygmunt

    [1898-1944], kpt. sł. st. piech. [1933], w konspiracji ZWZ/AK mjr  [1942], ps. „Jan”, „Janusz”, vel Jan Graczyk, vel Jan Groszek
    kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Włocławek 1942-XII 1943. Okręg Pomorze ZWZ/AK.

    Ur. 08 V 1899 we wsi Waganiec pow. Nieszawa na Kujawach, syn /Franciszka i Stanisławy z d. Czerwińska. W 1919 ukończył średnią  kolejową szkołę techniczną. Od jesieni 1919 służył w Poznańskim Baonie Wojsk Kolejowych, potem do 1921 w 57 pp, potem w 3 p[. wojsk kolejowych. Rozkazem L.2108  z dniem 01 VI 1921 mianowany chor.,  rez. wojsk kolejowych. Od IX 1921 do V 1923 w Batalionie Szkolnym Wojsk Kolejowych, gdzie ukończył kurs szkoły podchorążych. Mianowany ppor. sł. st.  z starszeństwem od 1 V 1923 z przydziałem do 84 pp w Pińsku na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por., awansowany 1 V 1925. w 84 pp pełni różne funkcje m. in. D-ca plutonu , kompanii, oficer żywnościowy. Do stopnia kpt. Awansowany 1 I 1933. Ukończył kurs dla oficerów administracyjno-materiałowych. W latach 1937-1939 pełnił funkcję oficera administracyjno-materiałowego pułku. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku kwatermistrza 84 pp w składzie 30 DP. Walczył < wrogiem na szlaku bojowym pułku od Piotrkowa Tryb., skąd przedostaje się z taborami pułku przez Puszczę Kampinoską do Modlina, gdzie dociera 16 IX 1939. Walczy w obronie Modlin. Po kapitulacji Modlina od 29 IX 1939 w niewoli niemieckiej. Przebywał w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie, skąd zostaje zgodnie z umową kapitulacyjną zwolniony w XI 1939. po zwolnieniu z niewoli mieszkał z rodzina w Warszawie. Od początku 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ na terenie Warszawy. W 1941 przekazany do dyspozycji kmdta okręgu pomorskiego ZWZ/AK. W końcu 1941 skierowany na teren Włocławka z nominacją na stanowisko kmdta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Włocławek. Zamieszkał na terenie Żychlina u swego brata  jako Jan Graczyk. Jego rodzina zamieszkała w Broniewie k. Kołodziejewa. Oficjalnie podejmuje prace w cukrowni Dobre. W skład inspektoratu wchodziły wówczas obwody: Włocławek, Lipno, Nieszawa i Inowrocław. Utrzymywał kontakty z ppor. a. Dziubą kmdtem obwodu Inowrocław, ppor. H. Kopczeńskim ps. „Surma”. Łączność utrzymywał z K. O. AK Pomorze przez radiostację ukrytą w Dobrem. Awansowany 11 XI 1942 do stopnia mjr-a sł. st. Aresztowany przez funkcj. Gestapo 16 XII 1943 w Broniewie. Następnego dnia gestapo aresztowało jego żonę  i starszą córkę, które wysłano do obozu koncentracyjnego w Ravenbrück. Obóz przeżyły. Po wojnie powróciły do kraju. Więziony w Inowrocławiu, gdzie przeszedł ciężkie gestapowskie śledztwo z stosowaniem tortur włącznie. Po zakończeniu śledztwa przewieziony do Poznania, gdzie hitlerowski sąd doraźny skazał go na karę śmierci. W końcu VII 1944 uwięziony w obozie w Żabikowie /obecnie Luboń k. Poznania/, gdzie 10 VIII 1944 zostaje zamordowany. 

    Dz. Pers. nr 43 z 27 XII 1921;Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina w 1939. W-wa 1985; A. Nawrocki. 84 pp Strzelców poleskich. Pruszków 2002; M. Bielski. GO „Piotrków” 1939. W-wa 1991; 50-lecie powstania AK 1942-1992. Jednodniówka. Inowrocław 1992; A. Nowicki. Krysiak Zygmunt. T. Jaszowski. Okręg pomorski Biogram /w;/ Słownik Konspiracji Pomorskiej  1939-1945, T. 4. Toruń 1998; B. Ziółkowski. Polska Podziemna na Kujawach Wschodnich i Ziemi Dobrzyńskiej w latach 1939-1945.Toruń 2008.

     

    Krzekotowski Zbigniew Józef

    [1914-1944], urzędnik skarbowy, oficer rez. piech. WP, ppor. [1938], w konspiracji WOW-WOZZ/ZWZ/AK, por. [1943], kpt. [1944], ps. „Michał”, „Skrzecz”, „Wołodia”.
    Kmdt Inspektoratu Rej. AK Poznań II-IV 1943. Okręg Poznań AK. 

    Ur. 21 III 1914 w Poznaniu. Syn Kazimierza i Franciszki z d. Wrzosek. Po ukończeniu szkoły powszechnej wstąpił do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu. W czasie ćwiczeń doznał ciężkiego urazu ciała, co uniemożliwiło mu ukończenie szkoły. W 1932 jako ekstern zdał egzamin maturalny w Gimnazjum im. św. Jana Kantego w Poznaniu. W latach IX 1933 – VIII 1934 odbył służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 17 DP w Gnieźnie. Ćwiczenia odbywał w 58 pp w Poznaniu. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1938. Do 1939 pracował jako urzędnik Izby Skarbowej w Poznaniu. Działał aktywnie w kołach Sodalizacji Mariańskiej. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 58 pp w Poznaniu na stanowisko d-cy plutonu. W kampanii wrześniowej 1939 walczy z wrogiem na szlaku bojowym 58 pp. m. In. nad Bzurą i pod Kutnem, gdzie zostaje ciężko ranny. Przebywał w niemieckim szpitalu polowym, skąd po podleczeniu ran uciekł jesienią 1939 do V 1940 ukrywa się w okolicach Wrześni, gdzie nawiązał kontakty z ppor. Cz. Surmą i ppor. A. Frankowskim w V 1940 powraca do Poznania. Utrzymuje kontakty z organizacją WOW –WOZZ. Jesienią 1941 zostaje zaprzysiężony do ZWZ przez kpt. A. Zamorskiego. Po dekonspiracji odtwarzanego sztabu IR Poznań ZWZ ukrywa się w Poznaniu. Pracował w zakładzie napraw samochodów przy ul. Dąbrowskiego w pobliżu ul. Polnej, gdzie mieszkał w pokoju służbowym. Oficjalnie zameldowany wraz z matka i siostrą przy ul. Górna Wilda. Następnie oficer sztabu IR AK Poznań kierowanego przez por. L. Nowackiego „Lech”, po aresztowaniu, którego w II 1943 objął funkcję k-dta IR AK Poznań - Miasto. W IV 1943 przeniesiony, przez kpt. sł. st. J. Kamieńskiego do sztabu Okręgu AK Poznań. Prowadził prace organizacyjne przy odtwarzaniu Oddz. I – organizacyjnego i łączności konspiracyjnej K. O AK Poznań. Awansowany 03 V 1943 do stopnia por. rez. Pełnił kolejno funkcję szefa Oddz. I oraz Oddz. III K. O AK Poznań. Aktywny konspirator. Aresztowany przez gestapo w Poznaniu nocą z 21/22 I 1944. Więziony w siedzibie gestapo w Poznaniu/Domu Żołnierza, gdzie przeszedł okrutne śledztwo z torturami włącznie. Więziony w Forcie VII w Poznaniu, skąd go przewieziono do obozu w Żabikowie, gdzie 02 VI 1944 został zamordowany.
    Rodziny nie założył.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; Z. Szymankiewicz. W konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1993.

     

    Książek Stanisław

    [1909-2006], nauczyciel, oficer rez. art. WP [1934], w konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ, por. [1943], kpt. rez. [1945],ppłk w st. sp., działacz WiN, ps. „Kolba”, „Rota”, „Świder”, „Turia”, „Wyrwa”
    Kmdt Obwodu AK Zamość IX 1943-VII 1944, Obwodu AK/ROAK/DSZ Tomaszów Lub. XII 1944-VI 1945. Prezes Inspektoratu DSZ/WiN Zamość VI 1945 – I 1946.

    Ur. 25 IV 1909 w Gruszce Zaporskiej pow. Zamość. Pochodził z rodziny chłopskiej. Syn Macieja i Marianny. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Szczebrzeszynie, gdzie w 1930 zdał maturę uzyskując dyplom nauczyciela szkół powszechnych. W latach 1930-1931 odbywa praktyki nauczycielskie. Od VIII 1931 do VIII 1932 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim / VI kurs, bateria 7/. Praktyki odbywał w 3 pal w Zamościu. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych w 1933 awansowany do stopnia ppor. rez. art. 1 I 1934 z przydziałem mobilizacyjnym do 3 pal. Następnie ukończył w Warszawie Instytut Robót Ręcznych i Rysunków. Po zdaniu egzaminów dla nauczycieli szkól średnich pracuje jako nauczyciel gimnazjalny w Warszawie. Do IX 1939 odbył dwukrotnie ćwiczenia wojskowe oraz 8 – tygodniowy kurs dla oficerów zwiadowczych. Zmobilizowany w VIII 1939 do WP i wcielony do 9 pal w Białej Podlaskiej. W kampanii wrześniowej 1939 oficer zwiadowczy 3 baterii 9 pal. W czasie walk z wrogiem 08 IX 1939 zostaje ranny we wsi Zimna Woda k/Kałuszyna. Przebywał w szpitalu wojskowym w Równem. Po agresji sowieckiej na Polskę 17 IX 1939 Równe znalazło się pod okupacją sowiecką. Ucieka z szpitala i przedostaje się do Warszawy, gdzie dotarł 15 X 1939. Po likwidacji swoich spraw w Warszawie XII 1930 wyjechał do Szczebrzeszyna i zamieszkał przy ul. Zamojskiej u swoich rodziców. Od III 1940 działa w ZWZ. Początkowo żołnierz Placówki ZWZ w Szczebrzeszynie. Do 1941 zajmował się działalnością wywiadowczą. Następnie od 1941 do XII 1942 Kmdt Placówki ZWZ-AK Szczebrzeszyn. Od I 1943 do V 1943 z-ca k-dta Obwodu AK Zamość. Od IX 1943 do VII 1944 k-dt Obwodu AK Zamość. Awansowany do stopnia por. rez. art. 11 XI 1943. W VII 1944 przeniesiony do sztabu Inspektoratu Rejonowego AK Zamość na funkcje referenta artylerii. Po wejściu sowietów pozostaje w konspiracji. Od XII 1944 do I 1945 k-dt Obwodu AK Tomaszów Lub. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nadal w konspiracji poakowskiej ROAK. Do VI 1945 k-dt Obwodu ROAK/DSZ Tomaszów Lub. Od VI 1945 z-ca k-dta Inspektoratu Rejonowego DSZ Zamość. Rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj płk-a dypl. J. Rzepeckiego „Wojnar” nr 319 z 1 VI 1945 awansowany do stopnia kpt. rez. art. Po wejściu Okręgu DSZ Lublin w struktury Zrzeszenia WiN od IX 1945 do I 1946 Prezes Inspektoratu WiN Zamość. Od I 1946 przebywa w Lublinie. Oficer K. O. WiN Lublin. W 1946 wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał na stałe. Utrzymywał kontakty konspiracyjne z okręgiem. W II-III 1947 brał udział w akcji ujawniania struktur Okręgu WiN Lublin. Po wyjściu z konspiracji mieszkał i pracował w Warszawie. Był inwigilowany przez UB. Często zatrzymywany i wzywany na przesłuchania.
    Od 1989 członek Stowarzyszenia Żołnierzy AK w Warszawie. Awansowany do stopnia ppłk-a w st. sp. w 1992.
    Odznaczony: KW.
    Zmarł w Warszawie  16 IX 2006. Pochowany 21 IX 2006 na Cmentarzu w Marysinie Wawelskim.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; I. Caban – Z. Mańkowski. ZWZ-AK w Okręgu Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN 1944 – 1947. W-wa 2000; R. Wnuk. Konspiracja akowska i poakowska na Zamojszczyźnie od lipca 1945 do 1956. Zamość 1993.

     

    Kübler Emil Adam

    [1912-2003], urzędnik, oficer rez. łączności WP, ppor. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ/, por. [1945], działacz WiN, ps. „Maciej”, „Wróg” vel Kazimierz Szymański.
    Kierownik Inspektoratu Zachodniego WiN IV –XII 1946. Okręg Kraków.

    Ur. 01 I 1912 w Stanisławowie. Syn Romana i Anielii z d. Kiepek. W 1933 ukończył gimnazjum w Jarosławiu, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości. W latach 1933-1934 odbył służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 24 DP przy 39 pp w Jarosławiu. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych w 1935 zostaje awansowany 1 I 1936 do stopnia ppor. rez. piechoty z przydziałem mobilizacyjnym do 39 pp na stanowisko d-cy plutonu.W latach 1935-1939 studiował na Wydziale Prawa UJ w Krakowie. W VIII 1939 zmobilizowany do WP. Kampanię wrześniową 1939 odbył w szeregach 39 pp. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji ZWZ-AK na terenie Obwodu ZWZ-AK Łańcut wchodzącym w skład Inspektoratu Rejonowego ZWZ-AK Przemyśl. Pełnił m. in. referenta łączności w sztabie obwodu, następnie d-ca plutonu w Oddziale Partyzanckim AK „Prokop” dowodzonym przez kpt. E. Wodeckiego „Szpak”. Brał udział w szeregu akcji dywersyjno-bojowych przeciwko siłom niemieckim. Awansowany do stopnia por. rez. przez KG AK 01 I 1945. Po wejściu na teren obwodu A. Cz. ukrywa się. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD w 1945 do Krakowa, gdzie wstąpił na Wydział Prawa UJ i kontynuował studia przerwane wojną w 1939. Mieszkał w tym czasie w Domu Akademickim. Od III 1946 czynny w konspiracji antykomunistycznej WiN. Zwerbowany przez mjr-a W. Szczepańskiego „Teofil”. Mianowany na funkcję kierownika Rejonu Zachodniego WiN w Okręgu WiN Kraków. Podlegały mu organizacyjnie Rady powiatowe WiN w Białej Krakowskiej, Wadowicach i w Żywcu. Prowadził aktywna działalność konspiracyjną na podległym terenie. Utrzymywał kontakty z kierownikami Rad Powiatowych, z którymi przeprowadzał odprawy. Odbierał comiesięczne sprawozdania informacyjne, przekazywał instrukcje i wytyczne dot. prowadzenia działalności konspiracyjnej. W dniu 01 XII 1946 w wyniku ujawnienia punktu kontaktowego w Krakowie przez aresztowanego przez UB łącznika z terenu Rady Powiatowej WiN w Białej Krakowskiej, zostaje tajnie zatrzymany w Krakowie na ulicznym punkcie kontaktowym przez funkcj. Wydziału III WUBP Kraków. Uwięziony w areszcie WUBP Kraków, gdzie był przesłuchiwany. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego Tymczasowego aresztowania wydała z datą 06 XII 1946 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Krakowie, sygnatura akt Pr 3228/46. Przeszedł ciężkie śledztwo. Zmuszany biciem i torturami do złożenia zeznań go obciążających i ujawnienia współpracowników. W wyniku wymuszonych zeznań ujawnił kontakt na siatkę wywiadowczą kierowana przez kpt. Władysława Skąpskiego „Szymona”. W śledztwie więziony do III 1948. Wyrokiem WSR Kraków z dnia 17 III 1948, sygnatura akt Sr 181/1948 został skazany z art. 86 § 2 na karę 6 lat więzienia oraz utratę praw na 3 lata, złagodzonym na podstawie amnestii z 22 II 1947 na karę 3 lat więzienia i 2 lat utratę praw. Więziony po procesie w ZK Kraków – Montelupich, skąd został przewieziony do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 12 II 1949. Początek wykonania kary 01 XII 1946, upływ kary 12 XII 1949. Zwolniony z CWK Wronki 01 XII 1949 po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary 3 lat więzienia. Po odzyskaniu wolności wyjechał do Krakowa, skąd przeniósł się do Łańcuta gdzie zamieszkał na stałe przy ul. Kwiatkowskiego 47 potem mieszkał przy ul. Dąbrowskiego 53. Był inwigilowany przez UB. W latach następnych ukończył studia prawnicze i pracował jako radca prawny w Oddziale „Orbis” w Rzeszowie. Po przejściu na emeryturę mieszkał nadal w Łańcucie. Spisał wspomnienia z działalności konspiracyjnej w AK. Ostatnio mieszkał w Łańcucie przy ul. 3 Maja nr 3/18.
    Zmarł w Łańcucie 09 I 2003. Pochowany 13 I 2003 na miejscowym Cmentarzu Parafialnym.
    Żonaty z Marią z d. Wawrzaszek.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 2/137. Kraków II/2003; T.. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN. Okręg Kraków 1945-1947 /w: / ZH WiN nr 5. Kraków 1994; Kumoszek. Głąb. Charakterystyka AK/NIE/WiN. Okręg Kraków nr 200. IPN Kraków; M. Łopuski. Losy AK na Rzeszowszczyźnie. W-wa 1990; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1949.

     

    Kuboszek Władysław

    [1912-1944], prawnik, oficer rez. piech. WP, ppor. [1939], konspiracji SZP/ZWZ/AK, por., ps. „Bober”, „Bogusław”, „Cześ”, „Kościelny”, „Kuba”, „Lubosz”, „Robak”, „Rogosz”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Rybnik XII 1939- 9 II 1944. Okręg Śląsk ZWZ/AK.

    Ur. 15 X 1912 w Wiśle Małej pow. Pszczyna, syn Ludwika i Marii z d. Brandys. Uczęszczał do Seminarium Nauczycielskiego w Pszczynie, potem do gimnazjum w Cieszynie, gdzie w 1933 uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie od 1933 studiował na Wydziale Prawa UP w Poznaniu, uzyskując w 1938 dyplom mgr-a praw. Służbę wojskową odbył w latach 1937-1938 na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 21 DP Gór. przy 4 psp w Cieszynie z przydziałem mobilizacyjnym do 4 psp w Cieszynie. Po ukończeniu studiów prawniczych podjął pracę w Banku Rolnym w Katowicach, potem do VIII 1939 pracownik Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” w Katowicach. Zmobilizowany do WP w VIII 1939. W stopniu plut. podch. rez. piechoty brał udział w kampanii wrześniowej 1939 w szeregach 4 psp. Po rozbiciu 4 psp przez Niemców unika niewoli i powraca do rodzinnej Wisły Małej. Tu spotyka się w X 1939 z znanym mu por. rez. J. Korolem, który zaprzysięga go do SZP i powierza mu zorganizowanie sieci konspiracyjnej SZP na terenie rejonu rybnickiego. W XII 1939 mianowany oficjalnie k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Rybnik w skład, którego weszły obwody ZWZ: Rybnik, Pszczyna, Wodzisław Śl. oraz obwód Raciborsko-Kozielski. Przy pomocy swoich współpracowników zorganizował sztab inspektoratu oraz struktury terenowe w podległych obwodach. Niezwykle energiczny w działaniu należał do grona najwybitniejszych działaczy konspiracji niepodległościowych na Śląsku. Poszukiwany przez Niemców ukrywał się na „melinach” konspiracyjnych. Zorganizował sieć wywiadowczą i kontrwywiadowczą inspektoratu, dzięki czemu w kierowanej przez niego strukturze uniknięto wielu wsyp i aresztowań. W 1941 włączono w skład inspektoratu jako podispektorat teren Cieszyna i Zaolzia. Całością sił inspektoratu kierował do II 1944. Aresztowany 09 II 1944 przez niemieckich żandarmów w rejonie stacji kolejowej w Strumieniu /Zbytków/. Uwięziony w więzieniu gestapo w Mysłowicach, gdzie przeszedł okrutne gestapowskie śledztwo. Po zakończeniu śledztwa zostaje wysłany do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, gdzie został zamordowany 12 VI 1944. Represjonowano także jego rodzinę. Aresztowano braci Stanisława i ks. Franciszka oraz siostrę Jadwigę zam. Herok, która przebywała w obozie w Ravenbrück. Aresztowano też szwagra Pawła Pustelnika i osadzono KL Oświęcim.
    Awansowany w konspiracji do stopnia ppor. rez. [1941] i por. [1943].

    M. Brzost. Rybnicki Inspektorat AK. Katowice 1995; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 1939-1945. Katowice 1988; Z. Janke – Walter.  W AK na Śląsku. Katowice 1986; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; A. Dziurok /red./ AK i konspiracja poakowska na Ziemi Rybnickiej w latach 1942-1947. Rybnik 2004.

     

    Kupicz Włodzimierz

    [?-1944], oficer WP?, w AK ps. „Zygmunt”, „Wąs”, „Jan na Oleju”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego Zachodniego /Brześć/ VI 1942-II 1944. Okręg AK Polesie.

    Wg Czesława Hołuba autora pracy pt. Okręg Poleski ZWZ-AK w latach 1939-1944 był oficerem WP/AK w stopniu mjr. pod tym nazwiskiem nie figuruje w rocznikach oficerskich 1924,1928,1932, roczniku oficerskim rezerw 1934, awansach oficerskich w WP 1935-1939. Być może było to jego przybrane nazwisko. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji AK na terenie Brześcia. Do VI 1942 był kdtem Obwodu AK Brześć powiat, a od VI 1942 po połączeniu obwodu AK Brześć- powiat z obwodem Brześć – miasto pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Zachodniego Brześć. Oficjalnie pracował jako kierownik olejarni. W VII 1943 aresztowany przez gestapo i uwięziony. W takcie śledztwa załamał się i podpisał deklarację współpracy z gestapo. Spowodował szereg aresztowan wśród żołnierzy konspiracji na terenie Brześcia. Po zwolnieniu z więzienia nawiązką kontakt z ppłk sł. st. piech. S. Dobrskim „Żukiem” – kmdtem Okręgu AK Polesie, który po 2 – miesięcznej kwarantannie przywrócił go na stanowisko kdta inspektoratu. Działając jako agent gestapo ps. „Zapalniczka”, „Zapała” spowodował swymi donosami wiele aresztowań wśród żołnierzy AK na terenie okręgu.Rozpracowany przez wywiad AK jako agent gestapo został w dniu 26 II 1944 z wyroku WSS AK zastrzelony w Brześciu przez patrol likwidacyjny AK.

    Cz. Hołub. Okręg Poleski ZWZ-AK w latach 1939-1944. W-wa 1991; Cz. Hołub. Okrę Poleski AK /w:/ AK – Rozwój organizacyjny. W-wa 1996.

     

    Kurdzielewicz Michał

    [1902-1976], podoficer sł. st. kaw. WP, wachmistrz, w konspiracji NOW/AK, ppor. cz. w. [1944], ps. „Piorun”, „Stach”.
    Kmdt Obwodu AK Turek IV 1943-X 1944. Jednocześnie p.o. kmdt Inspektoratu rejonowego AK Konin-Turek II –X 1944. Okręg AK Łódź.

    Ur. 04 IX 1902 w Czukiewie pow. Sambor w Małopolsce Wschodniej w rodzinie rolników Antoniego i Marii z d. Lechowicz. Po ukończeniu szkoły ludowej uczęszczał do szkoły rolniczej poczym pracował w gospodarstwie rolnym swych rodziców. Ukończył także kurs rolniczy. W okresie międzywojennym jego rodzice po sprzedaży gospodarstwa w Czukiewie zakupili na terenie pow. Świecie na Pomorzu większe gospodarstwo rolne, gdzie do 1928 nadal pracował. W 1928 powołany do służby wojskowej w WP i wcielony do 65 pp w Grudziądzu, skad po przeszkoleniu unitarnym został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza i skierowany do Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu, którą ukończył w stopniu kpr. Od 1930 sluży w KOP jako podoficer nadterminowy, a po ukończeniu Szkoły Podoficerskiej dla Podoficerów Zawodowych  Kawalerii w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu zostaje w stopniu plut. sł. st. kaw. przydzielony do 18 szwadronu kawalerii „Druja” stacjonującym w m. Druja pow. Brasław woj. wileńskie. Pełnił różne funkcje m. in. szefa szwadronu. Awansowany do stopnia wachmistrza. W III 1939 wraz z szwadronem zostaje przydzielony do Wołyńskiej Brygady Kawalerii i skierowany na pogranicze polsko-Niemieckie w rejonie Wielunia. W składzie wołyńskiej brygady Kawalerii odbył kampanię wrześniową 1939. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym szwadronu w składzie Armii „Łódź” prowadzącym od zaciętych walk na pograniczu, potem w bojach odwrotowych przez Puszczę Kampinoską, gdzie zostaje ranny. Następnie przebywa w szpitalu wojskowym w Modlinie. Po kapitulacji Modlina 29 IX 1939 znalazł się w niewoli niemieckiej. Jako ranny jeniec został umieszczony w niemieckim polowym szpitalu wojskowym w Iławie, skąd na początku XII 1939 zostaje przeniesiony do szpitala w Mławie, skąd w XII 1939 został zwolniony jako inwalida. Po opuszczeniu szpitala wyjechał do domu rodzinnego w pow. Świecie, gdzie przebywał krótko, potem mieszkał u swej siostry Katarzyn Dworak w Grudziądzu. Zagrożony aresztowaniem przez Niemców w III 1940 wyjechał do Łodzi, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z NOW. Po zaprzysiężeniu do NOW zostaje skierowany na teren pow. Wieluń zadaniem zorganizowania tam siatki terenowej NOW. Współpracował z por. sł. st. piech. Tadeuszem Górskim „Halina”. Po utworzeniu szkieletowego dowództwa obwodu wieluńskiego NOW k-dtem obwodu zostaje por. T. Górski. Natomiast. Natomiast mianowano jego zastępcą. Jego aktywna działalność na tym terenie zwróciła uwagę agentury niemieckiej oraz zainteresowanie się jego osobą gestapo. Na skutek dekonspiracji ostrzeżony o mającym nastąpić jego aresztowaniu w IV 1943 wyjechał do Łodzi. Po scaleniu NOW z AK zostaje żołnierzem AK. Skierowany prze zk. O. AK Łódź na teren obwodu AK Turek z nominacją na stanowisko k-dta tego obwodu, organizacyjnie wchodzącym w skład Inspektoratu Rejonowego AK Konin-Turek. Aktywny w działaniu jesienią 1943 zorganizował skrzynkę łączności z Okręgiem AK Poznań. Organizuje także łączność kurierską na trasie Piotrków Tryb. – Łódź, potem pomiędzy Łodzią – Turkiem i Poznaniem. Współpracował z Marianem Kwiatkowskim „Konrad” z NOW w zakresie przeprowadzenia scalenia NOW z AK na tym terenie. Uczestniczył w odprawach w Łodzi i Poznaniu. W II 1944 po aresztowaniu przez gestapo por. W. Stępnia „Proboszcz” – k-dta inspektoratu pełni dodatkowo jako p. o funkcje k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Konin-Turek. W okresie swej działalności zorganizował na terenie obwodu 7 rejonów. Podległe mu struktury posiadały łącznie około 1614 zaprzysiężonych żołnierz. Od III 1944 organizuje związki bojowe /Ogniska Walki/. Poszukiwany przez gestapo, został wytropiony przez agenta gestapo działającego w AK Ryszarda Borkowskiego „Suzin”, który podczas pobytu M. K na odprawie w Łodzi, wskazał go na ulicy funkcj. gestapo. Aresztowany 24 x 1944 i uwięziony. Pomimo ciężkich przesłuchań odmawiał składania zeznań, co przeciągało jego sprawę do I 1945. W XI 1944 brał udział w spotkaniu zorganizowanym przez gestapo, którego celem było wciągnięcie do współpracy aresztowanych oficerów AK  m. in. kpt. M. Woronowicza, kpt. S. Budy i innych i zorganizowania z żołnierzy AK oddziału do walki z A. Cz. Wobec godnej podstawy uczestników spotkania akcja Niemców nie przyniosła efektów. Z wiezienia przesyłał grypsy ostrzegawcze, które uratowały wielu żołnierzy AK przed aresztowaniem.
    Podczas pieszej ewakuacji więźniów z więzienia w Łodzi w dniu 18 I 1945 razem z grupa więźniów udało mu się pod osłoną ciemności zbiec z konwoju. Ukrywa się do czasu wkroczenia na ten teren A. Cz. Awansowany 11 XI 1944 do stopnia ppor. cz. w. Po wojnie od 1945 mieszkał z rodziną w Łodzi. Jako żołnierz al. Był przez wiele lat szykanowany przez władze komunistyczne. Inwigilowany dłuższy okres czasu przez UB. Z powodu swej AK –skiej przeszłości nie mógł uzyskać odpowiedniej pracy., co zmuszało go podejmowania się prac dorywczych. Wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany przez UB. Dopiero po 1956 jego sytuacja się poprawiła. Podejmuje pracę w przedsiębiorstwie państwowym w Łodzi. W latach sześćdziesiątych przechodzi na emeryturę. Podejmuje działalność społeczną. Jest członkiem koła ZBOWiD z tytułu uczestnictwa w kampanii wrześniowej 1939. Spisał wspomnienia z pracy konspiracyjnej.
    Zmarł w Łodzi 21 V 1976.
    Odznaczony: VM kl5 nr 13876 przez MON w Londynie. Władze ZBOWiD odmówiły mu weryfikacji tego odznaczenia, Medalem Wojska, Krzyżem AK.
    Żona Longina z d. Wysocka.

    Encyklopedia konspiracji wielkopolskiej. Poznan 1998; Biuletyn AK „Gdański Przekaz” nr 4/1990 z wykazem odznaczonych VM; W. Jaskulski „Wroniec”. O działalności niepodległościowej na Ziemi Wieluńskiej 1939-1953. Wieluń 1995.

     

    Kurtycz Ludwik

    [1912 – 1988], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, por. [1943], kpt. [1944], działacz WiN, ps. „Mazur”, Mazurkiewicz”, „100”, „2000” vel Ludwik Wróblewski.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Mościska VII 1941 – 31 VII 1944. Okręg ZWZ/AK Lwów. Kierownik I Rejonu Południowego WiN w Okręgu WiN Jelenia Góra „Zachód” 10 X 1945 – VI 1946.

    Ur. 20 XI 1912 w Sułkowszczyźnie pow. Mościska woj. lwowskie. Syn Ludwika i Marii z d. Łabuda. Po ukończeniu w Przemyślu szkoły powszechnej kształci się w Prywatnym Seminarium Nauczycielskim we Lwowie, gdzie w 1934 zdał egzamin maturalny. Od IX 19434 do VIII 1935 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty Rezerwy przy 26 pp w Gródku Jagiellońskim. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty z starszeństwem 1 I 1938 z przydziałem mobilizacyjnym do 38 pp w Przemyślu. W latach 1936-1939 pracował w zawodzie nauczyciela w szkole powszechnej w rodzinnej wsi. W VIII 1939 zmobilizowany i wcielony do WP z przydziałem na stanowisko d-cy plutonu w baonie marszowym 39 pp. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca plutonu w 39 pp. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 39 pp. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i powraca do Mościsk. W XII 1939 aresztowany przez NKWD i uwięziony w więzieniu Łukaniówka w Kijowie, skąd go zwolniono w I 1941. Od VII 1941 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Mościsk. Od II 1942 organizator Placówki AK w Mościskach, potem k-dt Obwodu AK mościska wchodzącego w skład Inspektoratu Rejonowego AK Gródek Jagielloński. Działając aktywnie zorganizował sprawnie działające struktury obwodu. W VIII 1943 przebywał w obwodzie na inspekcji szef sztabu Obszaru AK Lwów mjr dypl. Tadeusz Wojciechowski. Otrzymał wówczas pochwałę. Awansowany do stopnia por. rez. piechoty 11 XI 1943. W I kwartale 1944 stan osobowy obwodu wynosił 450 żołnierzy AK. Odebrano także trzy zrzuty lotnicze z sprzętem bojowym. W VI 1944 obwód był wizytowany przez płk dypl. Czesława Kawińskiego „Czesław” – inspektora KG AK. W okresie „Burzy” jako z-ca k-dta inspektoratu był przewidywany na dowódcę sił IR AK Gródek Jagielloński. Dowodził oddziałem AK utworzonym na terenie inspektoratu, którym dowodził w walkach z wrogiem o Mościska, które następnie zdobył. Po wejściu wojsk sowieckich i zakończeniu działań zbrojnych prowadzonych w ramach „Burzy” rozwiązał oddział i przedostał się w VIII 1944 za San, gdzie rozpoczął organizowanie oddziału AK mającego iść na pomoc walczącej Warszawie. Na wieści o rozbrajaniu przez NKWD oddziałów AK idących na pomoc Warszawie przerwał swe działania. We IX 1944 zgłasza się w Jarosławiu w Dowództwie OL AK „Warta” na Rzeszowszczyźnie i objął tam dowództwo Bat. „A” rozlokowanego na terenie pow. Przemyśl. Kwaterował w Przemyślu. Przedstawiony do awansu na stopień kpt. rez. piechoty 03 V 1945 z starszeństwem 11 XI 1944. Po rozwiązaniu w VII 1945 OL DSZ „Warta” wyjechał na Dolny Śląsk i we IX 1945 zgłosił się w Jeleniej Górze do dyspozycji organizującego się Okręgu WiN Jelenia Góra „Zachód”. Od 10 X 1945 Prezes Rejonu I – Południowego WiN z m p. w Lubaniu. Zorganizował struktury rejonu głównie w oparciu b. żołnierzy AK OL „Warty” pochodzących z terenu Okręgu AK Lwów. Organizacyjnie podlegały mu Rady Powiatowe WiN w Jeleniej Górze, Lubaniu, Lwówku, Zgorzelcu i Kamiennej Górze. Prowadził odprawy szkoleniowe z kierownikami rad/prezesami/, akcje werbunkowe, uruchomił kolportaż prasy „Wolność”. Na początku VI 1946 podczas akcji likwidacji przez UB Okręgu Jelenia Góra WiN pod jego dom zajechały dwa samochody ubowców z ref. III PUBP Jelenia Góra i WUBP Wrocław i oficerów NKWD, których celem jego aresztowania. Uniknął aresztowania, ponieważ w tym czasie przebywał poza miejscem swego zamieszkania. Zagrożony aresztowaniem ukrywa się w terenie. Powraca po pewnym czasie na krótko do Jeleniej Góry i poprzez J. Żmijewskiego usiłował wykupić z aresztu UB łączniczkę Stefanię Szczurek – siostrę swej żony. Po aresztowaniu J. Żmijewskiego opuścił teren Dolnego Śląska i wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał na stałe. Nie ujawnił swej działalności w AK i WiN. Podjął pracę zawodową w Państwowych Gospodarstwach Rolnych jako księgowy. Do czasu przejścia na emeryturę w 1977 pracował jako główny księgowy w Wojewódzkim Zjednoczeniu PGR w Warszawie.
    Zmarł w Warszawie 28 III 1988. Pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu w Wawryszewie.
    Żonaty z Antoniną z d. Szczurek /+ 11 VI 1985/. Miał troje dzieci: córki Krystynę zam. Rutkowska, Jadwigę oraz syna Andrzeja znanego śpiewaka operowego.
    Jego ojciec Ludwik zginął w czasie I w. ś. Matka wyszła ponownie za mąż i zmieniła nazwisko na Marek Miał brata przyrodniego Henryka Marka.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Węgierski. Biogram L. K /w;/ Studia Rzeszowskie, T. 3 z 1996; Rzeszów 1996; T. Balbus. Konspiracja dolnośląska WiN /1945-1947/. Wrocław 2000; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. Wrocław 2004

     

    Kurzawski Stefan

    [1912-1944], nauczyciel, plut. podch. rez. piech. WP, [1938], w konspiracji ZWZ/AK, ppor., ps. „Kalina”, „Marian”, „Stef”, „Stefan”.
    Kmdt Obwodu AK Krotoszyn VIII-X 1943 1943. Od X 1943-IV 1944 p. o. kmdt IR AK Krotoszyn. Okręg AK Poznań.

    Ur. 28 VI 1912 w Krotoszynie. Syn Piotra i Magdaleny z d. Szóstak. W latach 1918-1922 uczeń szkoły powszechnej w Krotoszynie, od 1922-1931 uczył się w Gimnazjum im. H. Kołłątaja w Krotoszynie, gdzie w 1931 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od 1931 studiuje w studium Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Jednocześnie pracuje jako nauczyciel w Jarocinie, potem w Gimnazjum im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Collegium Marianum w Pelpinie. W 1937 uzyskał dyplom mgr-a WF. W latach 1937-1938 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 25 DP w Szczypiornie k/Kalisza, którą ukończył w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty. Od 1938 pracuje jako nauczyciel WF w Gimnazjum im. Sułkowskiego w Rydzynie k/Leszna. Był aktywnym działaczem harcerskim. Posiadał tytuł phm ZHP. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 56 pp w Krotoszynie, w którego szeregach odbył kampanię wrześniową 1939. Walczył z wrogiem nad Bzurą, potem w obronie Warszawy. Unika niewoli i w X 1939 powraca do Krotoszyna. Podejmuje pracę jako robotnik w tartaku. Od 1941 pracuje jako księgowy w Zakładzie Stolarskim Lichtenthala w Krotoszynie. Od końca 1939 czynny w organizacji konspiracyjnej „Ojczyzna”, następnie w ZWZ/AK na terenie Obwodu ZWZ/AK Krotoszyn. Był współorganizatorem struktur ZWZ na terenie Krotoszyna oraz organizatorem drużyny Szarych Szeregów. Pełnił funkcję z-cy k-dta Obwodu ZWZ/AK Krotoszyn. Po utworzeniu w VIII 1943 IR AK Krotoszyn krypt. „Konstelacja” zostaje mianowany k-dtem Obwodu AK Krotoszyn. Po aresztowaniach dokonanych wśród konspiratorów AK na terenie IR AK Krotoszyn jesienią 1943 pełnił od X 1943 – IV 1944 jako p. o funkcję k-dta IR AK Krotoszyn. Aresztowany w wyniku zdrady przez gestapo 14 VII 1944. W śledztwie, które przeszedł w siedzibie gestapo w Poznaniu był torturowany. Więziony potem w Forcie VII w Poznaniu, a następnie w obozie Żabikowo k/Poznania, gdzie 11 IX 1944 zmarł w wyniku odniesionych w śledztwie obrażeń.
    Kmdt Okręgu AK Poznań złożył wniosek o odznaczenie go pośmiertnie VM kl. 5. Awansowany w konspiracji do stopnia ppor. rez. piechoty.
    Rodziny nie założył. 

    Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; E. Serwański. Ostrów Wlkp. I jego region w okresie II wojny światowej /1939-1945/. Poznań 1992; J. Jabrzemski. Szare Szeregi. Harcerze 1939-1945, t. 3, W-wa 1988; Informacja z Muzeum w Lubaniu.

     

    Kutnik Zbigniew Jerzy

    [1915-1985], nauczyciel, oficer rez. piech. WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, por.,[1944],ps. „Feliks”, „Tulipan”, „Zbyszek” vel Zbigniew Jordan.
    P. o Kmdt Inspektoratu Rej. ZWZ/AK Kutno II –IV 1942, k-dt Obwodu AK Kalisz VII 1942 – VI 1943. Okręg Łódź AK.

    Ur. 28 I 1915 Cieluchowo pow. Lipno. Syn Jana i Jadwigi z d. Winnicka. W 1934 ukończył w Toruniu Seminarium Nauczycielskie uzyskując świadectwo dojrzałości. W latach 1934-1935 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 15 DP przy 67 pp w Brodnicy. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty z przydziałem mobilizacyjnym do 63 pp w Toruniu. W latach 1935 – 1939 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej w Osieku. 24 VIII 1939 zmobilizowany do WP i awansowany do stopnia ppor. rez. Wcielony do 63 pp w Toruniu. Brał udział w szeregach 63 pp w kampanii wrześniowej 1939. Walczył w rejonie Grudziądza, nad rzeką Osą, potem w bitwie nad Bzurą, gdzie został ciężko ranny. Od 18 IX 1939 przebywa w szpitalu polowym w Żychlinie, następnie w Dobrzelinie, gdzie był operowany przez prof. Wiktora Degę z Poznania. Przez następne sześć miesięcy przebywa w niemieckim szpitalu w Łodzi, skąd uciekł 18 IX 1940. Ukrywa się w Łodzi, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z ZWZ. 25 IX 1940 zaprzysiężony do ZWZ przez kpt. dypl. sł. st. art. Zygmunta Janke „Walter” jako wywiadowca do Oddz. II K. O ZWZ Łódź. Od I 1941 do IV 1941 adiutant kpt. sł. st. piechoty Jana Wojciechowskiego „Janusz” – k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Kutno wchodzącego w skład Okręgu ZWZ Łódź. Od V 1941 do X 1941 p. o k-dt IR ZWZ Kutno. Organizował m.in. struktury ZWZ w Kole. Od X 1941 do II1942 na stanowisku zastępcy K-dta IR Kutno ZWZ/AK – kpt. sł. st. piechoty Jana Kopki „Kazimierz”, potem ponownie od II –IV 1942 p. o k-dt IR AK Kutno. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo w IV 1942 wyjechał z terenu IR AK Kutno do Łodzi. Skierowany w VII 1942 na stanowisko k-dta Obwodu AK Kalisz. Funkcję pełni do VI 1943. Aresztowany 04 VI  1943 gdy wracał do Kalisza z odprawy w Łodzi, przez agentów gestapo w pociągu relacji Łódź Kaliska – Kalisz. Skuty kajdankami podjął udana próbę ucieczki wyskakując z pociągu pomiędzy Sieradzem a Błaszkami. Pomimo odniesionych obrażeń udało mu się zmylić pościg i dotrzeć do Łodzi. Po wyleczeniu ran powraca do pracy konspiracyjnej. Przez krótki okres czasu działa na terenie Obwodu AK Rawa Maz., skąd zostaje przeniesiony latem 1943 do Warszawy na stanowisko oficera informacyjnego /wywiadowczego/ w sztabie Obwodu AK Warszawa – Wola. Od 01 VIII 1944 bierze udział w Powstaniu Warszawskim. Walczy na Woli i w Śródmieściu. Awansowany do stopnia por. rez. w 1944. Po upadku powstania od 02 X 1944 w niewoli niemieckiej. Wywieziony do obozu jenieckiego w Niemczech, skąd 02 V 1945 zostaje uwolniony przez wojska brytyjskie. Do 1947 przebywał w Polskim Ośrodku Wojskowym w Wantorf w Niemczech. W końcu 1947 powraca do Polski i zamieszkał w Warszawie. W latach 1948-1949 pracuje w Spółdzielni „Jedność Łowiecka”, potem do 1954 w innych spółdzielniach. Nękany przez UB w 1954 przenosi się do Milanówka, gdzie prowadzi własny warsztat rzemieślniczy do 1956. Od 1956 do przejścia na emeryturę w 1980 pracuje zawodowo w uspołecznionych zakładach pracy. Mieszkał z rodziną w Milanówku. Zmarł w Milanówku 06 I 1985.
    Żona Jadwiga.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 12720, KW, Krzyżem AK, Medalem Wojska 4x. 

    Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; Biuletyn AK „Gdański Przekaz” nr 4/1990. Gdańsk 1990; E. Wawrzyniak. Okręg Łódź AK /w:/ AK – rozwój organizacyjny. W-wa 1996.

     

    Lang Franciszek

    [1908-1995], oficer sł. st. piech. WP, por.[1935], w konspiracji SZP/ZWZ/AK kpt. [1943], działacz WiN, ps. „Fraszka”, „Lampart”, „Lolik”, vel Polański, vel Lachowicz
    kierownik Rejonu WiN Gliwice jesień 1945-wiosna 1946. Okręg WiN Katowice

    Ur. 07 XII 1908 w Nowym Sączu, syn Stanisława i Emilii z d. Wierzbickiej. Po ukończeniu w 1927 gimnazjum studiuje w latach 1927-1929 na Wydziale Humanistycznym UJK we Lwowie. Następnie w latach 1929-1930 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie, gdzie ukończył kurs unitarny. W latach 1930-1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. Piech. 15 VIII 1932 z przydziałem do 17 pp w Rzeszowie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. awansowany 1 I 1935. Od 1935 dowodzi kompanią CKM w 17 pp. Po mobilizacji w VIII 1939 przydzielony do formowanego przez 17 pp 165 pp rez. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy 2 kompanii CKM w II batalionie 165 pp rez. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Wyróżnił się podczas walk z niemieckimi czołgami pod Iłżą. Po rozbiciu pułku unika niewoli i powraca do Rzeszowa. Od XI 1939 uczestniczy w organizowaniu struktur konspiracyjnych na Rzeszowszczyźnie. Współpracuje z siatkami konspiracyjnymi Tajnej Organizacji wojskowej/TOW/ i SZP /Służba Zwycięstwa Polsce/. Od 20 XI 1939 obejmuje dowodzenie patrolem SZP, prowadził akcje antyniemieckie pomiędzy Rzeszowem a Łańcutem. Na początku 1940 zaprzysiężony do ZWZ. Organizuje i dowodzi siatką dywersyjno-sabotażową Związku Odwetu w rejonie Przemyśla , Rzeszowa i Tarnowa. Od II 1942 do 30 X 1943 pełnił funkcję z-cy kmdta obwodu AK Rzeszów. Jednocześnie w 1943 oficer wyszkoleniowy rzeszowskiego inspektoratu Rejonowego AK. Podlegały mu placówki AK w Hymnem, Błażowej, Tyczynie i w Strzyżowie. Uczestniczył w komisjach egzaminacyjnych konspiracyjnych szkół podchorążych rezerwy AK. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 11 XI 1943. We XI 1943 przeniesiony zostaje na stanowisko adiutanta taktycznego kmdta Okręgu AK Kraków. Podczas akcji „Burza” VII-VIII 1944 dowodził batalionem osłonowym Komendy Okręgu AK Kraków. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na teren Krakowa w I 1945 zagrożony aresztowaniem wyjechał do Rzeszowa, gdzie mieszkał przy ul. Langiewicza. Jesienią 1945 wyjechał Rzeszowa do Gliwic, gdzie zamieszkał i podjął pracę zawodową. Jednocześnie jesienią 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w strukturach Okręgu WiN  Katowice. Pierwszy organizator i kierownik /prezes/ Rejonu WiN  Gliwice. Zorganizował aktywnie działającą siatkę konspiracyjną  WiN na podległym terenie, którą kierował do wiosny 1946. Zagrożony aresztowaniem przerwał działalność konspiracyjną i wyjechał do Rzeszowa.27 IV 1947 ujawnił się w PUBP w Rzeszowie . W 1948 wznowił działalność konspiracyjną. Działał na terenie Rzeszowa i Warszawy do 1953. Był wykorzystywany operacyjnie przez MBP pod ps. „Stefan”. Wg opinii UB pracował dwulicowo. Aresztowany przez funkcj. MBP w Warszawie 23 III 1953 i uwięziony. 25 II 1954 skazany przez WSR Warszawa na 10 lat więzienia przy  zastosowaniu amnestii. Więziony m. in. na Mokotowie i w CWK Wronki. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 zostaje warunkowo zwolniony w v 1956  z więzienia. Po uwolnieniu powrócił do Rzeszowa i mieszkał przy ul. Jagiellońskiej.
    Zmarł w Rzeszowie 07 XII 1995. Pochowany na cmentarzu w Nowym Sączu.

    Dz. Pers. Nr z 15 VIII 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; T. Balbus. O Polskę Wolna i Niezawisłą /1945-1948/. Kraków-Wrocław 2004; G. Ostasz. Encyklopedia Rzeszowa 2004.

     

    Laskowski Wiesław Jerzy

    [1913-1944], ppor. rez. piech. WP [1938], w konspiracji ZWZ/AK por. [1944], ps. „Sławek” vel Kazimierz Żychlewicz.
    K-dt Obwodu ZWZ Kalisz XII 1939 – II 1941. K-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Kalisz II 1941 – III 1942. Okręg Łódź ZWZ/AK.

     Ur. 05 VII 1913 w Lututowie. Syn Edwarda i Heleny z d. Dusakiewicz. W 1934 ukończył w Kaliszu Gimnazjum Mat.-Przyrodnicze uzyskując świadectwo dojrzałości. Działa aktywnie w harcerstwie. Redaktor gazetki szkolnej „Świt”. W latach 1934-1935 odbywa służbę wojskową w 29 pp. w Skierniewicach, gdzie ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 25. DP. Od 1936 pracuje w Biurze Hipotecznym w Kaliszu, a od 1937 mieszka w Warszawie, gdzie pracuje oraz studiuje na Wydziale Prawa UW. Po odbytych w 1937 obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych został awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty z starszeństwem 1 I 1938. W sierpniu 1939 zostaje zmobilizowany do WP i wcielony do 29 pp., w którego szeregach odbył kampanię wrześniową 1939. Brał udział w walkach nad Bzurą, gdzie dowodził 2 plutonem 5 kompanii II batalionu. Podczas walk w Puszczy Kampinoskiej zostaje ranny. Potem przebywał w szpitalu w Warszawie, skąd go zwolniono. Jesienią 1939 zostaje zaprzysiężony do SZP. Następnie skierowany na teren Łodzi. Po nawiązaniu kontaktu z dowództwem Wojewódzkim SZP otrzymuje nominacje na funkcję organizatora i pierwszego dowódcę powiatowego SZP w Kaliszu. Działalność konspiracyjną prowadzi głównie wśród harcerzy i inteligencji. Od XII 1939 do II 1941 pełnił funkcje k-dta Obwodu ZWZ Kalisz. Na rozkaz ppłk S. Juszczakiewicza z K.O. Łódź ZWZ podporządkował obwód por. rez. Emilowi Sztarkowi ps. „Mocny”, który pełnił funkcję k-dta Inspektoratu ZWZ Kalisz wchodzącego w skład Okręgu ZWZ Łódź. W lutym 1941 po aresztowaniu przez gestapo por. E. Sztarka zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu ZWZ/AK Kalisz, którym kieruje do III 1942. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo ukrywa się w Koninie. Często zmienia miejsce pobytu. W marcu 1942 na polecenie k-dy okręgu opuszcza teren inspektoratu i wyjeżdża do Piotrkowa Trybunalskiego, potem do Warszawy. Po uzyskaniu kontaktu konspiracyjnego otrzymuje przydział do KG AK i działa w Oddziale V KG AK. Zajmuje się w wydziale łączności zagranicznej „Zagroda” organizowaniem tras przerzutowych. Pełnił funkcję kierownika odcinka tras „Południe”.W dniu 06 III 1944 w wyniku zdrady zostaje aresztowany w Warszawie przez agentów gestapo. Przeszedł ciężkie gestapowskie śledztwo. W czasie przesłuchań torturowany. Pomimo stosowania wobec niego tortur nikogo nie zdradził. Prawdopodobnie został zamordowany podczas przesłuchania 06 IV 1944 po konfrontacji z zdrajcą ps. „Jarach”.
    W konspiracji awansowany do stopnia por. rez. i pośmiertnie rozkazem KG AK nr  l.dz. 512/BP z 3 X 1944 odznaczony VM kl. 5.
    Jego żona Regina ps. „Rena”, „Teresa” działała w konspiracji razem z mężem od jesieni 1939 na terenie Kalisza potem w Warszawie. Była kierowniczką kancelarii oraz kurierem krajowym. W 1944 odznaczona ZKZ z M.
    Mieszkał w Warszawie przy ul. Zajęczej 10.

    Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej. Poznań 1998, wg indeksu; H. Latkowska-Rudzinska. Łączność Zagraniczna KG AK 1939-1944. Odcinek „Południe”. Lublin 1985, wg indeksu; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. Warszawa 1990, wg indeksu; P. Bauer-B.Polak. Armia Poznań w wojnie obronnej 1939. Poznań 1983, s. 481; E. Wawrzyniak. Okręg Łódź AK [w:], AK-Rozwój organizacyjny. Warszawa 1996, wg indeksu; Okręg Łódzki AK, red. M. Budziarek. Łódź 1988, s. 70

     

    Lewicki Jan Ludwik

    [1907-1979], inż. rolnik, oficer rez. art., ppor. [1935], działacz „Strzelca”, w konspiracji NOW/AK, por.[1943], kpt. rez. art. 1 VII 1945, działacz WiN, ps. „301”, „4001”, „Zawisza”.
    Kierownik Rejonu III Północnego WiN. Okręg Jelenia Góra „Zachód” WiN.

    Ur. 03 III 1907 w Łojowej, woj. stanisławowskie. Syn Ferdynanda i Karoliny z d. Zubrzyckiej /pracownika kolei/. Od 1914 uczęszczał do szkoły ludowej w Białym Dunajcu. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości uczył się od 1919 w gimnazjach w Buczaczu, Mielcu, Śniatyniu, Stanisławowie i Stryju, gdzie w 1927 zdał egzamin dojrzałości. Następnie 1927 –1928 studiuje na Politechnice Lwowskiej, potem w Wyższej Szkole Rolniczej w Cieszynie. Od września 1931 do sierpnia 1932 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim /VI turnus/. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego kpr. pchor. rez. art. z przydziałem mobilizacyjnym do 11 pal w Stanisławowie. Następnie kontynuuje studia w Wyższej Szkole Rolniczej w Cieszynie, gdzie w 1934 uzyskał tytuł inż. rolnika. W latach 1934 –1935 praktykował w Państwowym Monopolu Tytoniowym w Mościskach, a od 1936 do 1937 zarządzał majątkiem Tuligłowy pow. Rudki. Od 1937 mieszka w Rawie Ruskiej i pracuje w Urzędzie Skarbowym. Po odbytych obowiązkowych ćwiczeniach wojskowych w 1934 zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. art. W latach 1932 –1937 był działaczem Związku Strzeleckiego. Początkowo zastępca k-dta pow. ZS w Rudkach potem do 1937 k-dt pow. ZS w Mościskach. W 1938 brał udział w akcji dywersyjnej na terenie Rusi Zakarpackiej. Na początku września 1939 zmobilizowany do WP. Wcielony do 50. d.a.l. organizowanego przez 22. p.a.l. Uczestniczył w walkach z Niemcami pod Sądową Wisznią, Lwowem i Stanisławowem, gdzie został rozbrojony przez wojska sowieckie. W okresie okupacji sowieckiej pracuje w Miejskim Gospodarstwie Komunalnym w Stanisławowie. Jako instruktor rolny był wykładowcą w szkole powszechnej. Na początku niemieckiej okupacji latem 1941 przeniósł się do Łyśca Starego k/Stanisławowa, a potem do Mościsk. Od 1942 był administratorem majątku ziemskiego w Balicach. Początkowy czynny w konspiracji NOW w pow. Mościska. Od wiosny 1942 czynny w AK. Od IV 1942 dowódca kompanii AK w Gródku Jagiellońskim, a od połowy 1943 pełnił funkcję zastępcy k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Gródek Jagielloński. Awansowany do stopnia por. rez. art. 11 XI 1943. W lipcu 1944 uczestniczył w akcji „Burza” w rejonie Sambora. Po zajęciu Lwowa przez Sowietów przeszedł z oddziałem na Rzeszowszczyznę, skąd wyrusza na pomoc powstańczej Warszawie.18 sierpnia 1944 został w Rudniku nad Sanem rozbrojony przez Sowietów. Powraca do Przeworska. Od IX 1944 do IV 1945 był adiutantem d-cy baonu „C” kpt./mjr Pawła Witolda Szredzkiego ps. „Sulima” w Zgrupowaniu „Warta”. Od 1 V 1945 d-ca baonu „C”. 1 VII 1945 rozkazem l.dz. 93/I/1945 został przedstawiony do awansu na stopień kpt. rez. art. Po rozwiązaniu w sierpniu 1945 „Warty” wyjechał na Dolny Śląsk. Osiedla się w Pastuchowie pow. Żary. Objął funkcję dyrektora plantacji buraków cukrowych. Następnie pracuje w Powiatowym Urzędzie Ziemskim w Żarach. Od 15 X 1945 był administratorem majątku rolnego w Lipinkach Łużyckich k/Żar. We wrześniu 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w WiN. W okresie IX – X 1945 był organizatorem struktur terenowych i kierownikiem Rejonu III Północnego WiN w Okręgu WiN Jelenia Góra „Zachód”. Następnie od XI 1945 zastępca kierownika tego rejonu mjr. „Sulimy”. Prowadził odprawy na terenie majątku z kierownikami powiatowymi WiN. Na odprawy kierownictwa wyjeżdżał do Jeleniej Góry. Prowadził rozdzielnię biuletynu „Wolność” dla łączników z powiatów. Sporządzał comiesięczne sprawozdania informacyjne przekazywane do Zarządu Okręgu. Z polecenia kierownika okręgu ppłk Bolesława Tomaszewskiego ps. „Zamojski” miał zorganizować nowe siatki konspiracyjne w rejonie Wrocławia. Na kilka godzin przed aresztowaniem przejął na przechowanie zagrożone dekonspiracją archiwum rejonu. W dniu 1 VI 1946 został zatrzymany w Lipinkach Łużyckich przez funkcj. Referatu III PUBP z Żar. W wyniku przeprowadzonych rewizji odnaleziono materiały archiwalne. Początkowo więziony w areszcie PUBP Żary, gdzie go przesłuchiwano. 12 VI 1946 przewieziony do aresztu WUBP we Wrocławiu, gdzie prowadzono dalsze śledztwo. Aresztowany przez WPR Wrocław. Sankcję podpisał prokurator kpt. Filip Badner. W sierpniu 1946 osadzony w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. Sądzony w pokazowym procesie grupowym. W dniu 23 I 1947 został skazany przez WSR Wrocław, sygnatura akt Sr. 37/47 na karę 10 lat wiezienia. WSR przewodniczył kpt. Tadeusz Lercel. 11 III 1947 WSR Wrocław odmówił zastosowania wobec niego przepisów ustawy amnestyjnej z 22 II 1947. 22 IV 1947 NSW uchylił postanowienie wydane przez WSR Wrocław i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. 9 V 1947 WSR Wrocław obniżył mu karę do 9 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Wrocław, skąd go przetransportowano do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzono go 16 VIII 1947. 24 IV 1954 przetransportowany z CWK Wronki do OPW Knurów i skierowany do pracy w kopalni węgla. Zwolniony 1 VI 1954 po odbyci kary. Po zwolnieniu z więzienia powraca do Lipinek Łużyckich. Podejmuje pracę w miejscowym PGR. Początkowo zastępca dyrektora, a następnie starszy agronom do spraw produkcji. Należał do ZSL.
    Zmarł w 1979.
    J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, Pruszków 2000, wg indeksu; T. Balbus. Biogram J. Lewickiego [w:]Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956, t. II, Kraków-Warszawa-Wrocław 2004, wg indeksu. Tam pozostała bibliografia.

     

    Łagoda Hieronim Leszek Antoni

    [1914-1944?], oficer sł. st. piechoty WP, ppor. [1937], w PSZ na Zachodzie por.[1941], w konspiracji żołnierz AK, cichociemny, kpt. sł. st. piechoty [1943], ps. „Lak”, „Kil”, „Roch” vel Hieronim Kiercul vel Jerzy Kowalski.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego III Łomża XII 1942 – II 1944. Okręg AK Białystok

    Ur. 06 IX 1914 w Wielichowie pow. Kościan w Wielkopolsce. Syn Andrzeja i Janiny z d. Błaszczak. Do 1920 mieszka w Poznaniu, potem w Murowanej Goślinie, gdzie od 1921 do 1923 uczęszczał do szkoły powszechnej. Od 1923 do 1925 mieszka w Ostrowie Wlkp. i kontynuuje naukę w szkole powszechnej. Następnie od 1925 do 1926 mieszka w Złotnikach Kujawskich, gdzie ukończył naukę w szkole powszechnej. Od 1926 uczy się kolejno w gimnazjum w Inowrocławiu i Chodzieży, gdzie zdaje maturę i uzyskuje świadectwo dojrzałości w 1934. W latach 1934-1935 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 62 pp. w Bydgoszczy. Następnie od IX 1935 do VIII 1937 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Po ukończeniu podchorążówki mianowany na stopień ppor. sł. st. piechoty z starszeństwem 01 X 1937 z przydziałem do dalszej służby na stanowisko dowódcy 2 plutonu w 9 kompanii III batalionu 55 pp. w Rawiczu. 26 VIII 1939 przeniesiony do Ośrodka Zapasowego 55 pp. /14.DP/ w Kutnie. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy z wrogiem w rejonie Warszawy, Mińska Maz. Chełma, Lublina. W dniu 27 IX 1939 pod Terespolem dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Pińczowie, skąd 06 X 1939 uciekł. Powraca następnie do Leszna, skąd wyjechał do Poznania. W dniu 11 I 1940 przedostał się przez granicę na Węgry, gdzie przebywa do 24 III 1940. Następnie przez Jugosławię dociera 07 IV 1940 do Francji. 18 IV 1940 wstępuje do WP i otrzymuje przydział do Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich na stanowisko dowódcy 1 kompanii II batalionu. Od 24 IV –14 VI 1940 bierze udział w kampanii norweskiej Walczył z wrogiem pod Narwikiem. Po ewakuacji polskich oddziałów do Brestu, w dniu 20 VI zostaje ewakuowany do Wlk. Brytanii. Przydzielony do 2 kompanii I batalionu 1 Brygady Strzelców Podhalańskich. Do 31 IX 1941 przebywa w Ośrodku Szkoleniowym 4 Brygady Strzelców. 19 III 1941 był awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty. Następnie zgłasza się do konspiracyjnej służby w kraju. Zostaje przeszkolony w zakresie dywersji. 07 IV 1942 zostaje zaprzysiężony na rotę AK w Oddziale VI Sztabu NW. W nocy z ½ IX 1942 zostaje zrzucony jako cichociemny na Placówce odbiorczej „Rogi”. Po obowiązkowej aklimatyzacji otrzymuje przydział do K.O. AK Białystok. W grudniu 1942 zostaje mianowany przez k-dta KOB AK ppłk sł. st. piechoty Władysława Liniarskiego ps. „Mścisław” na stanowisko k-dta Inspektoratu III AK Łomżyńskiego w skład, którego wchodziły obwody Łomża i Grajewo. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. Organizuje na podległym terenie szkolenie żołnierzy AK. Oficjalnie zalegalizowany jako pracownik mleczarni w Przytułach. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 11 XI 1943. Inicjował zorganizowanie zastępczych kursów szkoły podchorążych rezerwy piechoty AK oraz kursów podoficerskich, gdzie prowadził wykłady m.in. w zakresie dywersji.W wyniku zdrady został aresztowany przez gestapo 18 II 1944 we wsi Kubra gm. Przytyły, gdzie przeprowadzał egzaminy kursantów. Przewieziony do Łomży zostaje poddany bestialskim przesłuchaniom. Na temat jego śmierci istnieją różne wersje. Miał być zamordowany w Łomży podczas śledztwa. Wg innej wywieziony do obozu koncentracyjnego w Gross Rosen i tam zamordowany. Miał brata Zbigniewa, który poległ we IX 1939 w bitwie nad Bzurą.
    Rodziny nie założył. Odznaczony za męstwo w walkach pod Narwikiem KW, za działalność niepodległościową w AK VM kl.5, nr leg. 13417, Croix de Guerre z srebrną gwiazdą. 

    M. Rybka – K. Stepan. Awanse w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Tucholski. Cichociemni. Warszawa 1985, wg indeksu: tenże; Spadochroniarze. Warszawa 1991, wg indeksu; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK 1939-1945, t. I, wg indeksu. Białystok 1993, t. II, wg indeksu. Białystok 1994, t. III, wg indeksu. Białystok 2001; W. Zajder-Żarski. Ruch Oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Warszawa 1966, cz. I-IV; S. Poleszak. Jeden z wyklętych. Major Jan Tabortowski „Bruzda”. Warszawa 1998, wg indeksu; S. Gawrychowski. Na Placówce AK 1939-1945. Warszawa-Łomża, wg indeksu; J. Orzechowski. Aby Pamięć nie zginęła. Rajgród 1997.

     

    Łaszkiewicz Paweł 

    [1914-2011], ppor. sł. st. lot. [1938], w konspiracji ZWZ/AK por./kpt., działacz WiN mjr  ps. „Ordon”, „Pawełek”, „Rawicz”, „Zbigniew”, „Zbyszko”, ppłk/płk w st. sp., gen. bryg. [2008], więzień łagrów sowieckich

    Ur. 12 VI 1914 w Grudziądzu, syn Stanisława./podoficera WP/Uczęszczał do szkoły powszechnej w rodzinnym mieście, a po zdaniu egzaminów zostaje przyjęty do Korpusu Kadetów Nr 2 w Chełmnie, gdzie w VI 1936 otrzymał świadectwo dojrzałości. Następnie w Szkole Podchorążych Lotnictwa – grupa techniczna w Warszawie. Promowany 15 X 1938 do stopnia ppor. tech. sł. st. lot. z przydziałem do 2 p. Lot. w Warszawie na stanowisko oficera technicznego. Wiosną 1939 przeniesiony do specjalnej jednostki lotniczej w Gnojnie k. Włodzimierza Wołyńskiego. Podczas kampanii wrześniowej 1939 przebywa i walczy w działaniach obronnych na Wołyniu. Po sowieckiej agresji na Polskę 17 IX 1939 dostaje się do niewoli sowieckiej skąd udało mu się zbiec z konwoju i przedostać się w rejon Suchowoli  na Podlasiu, gdzie dołączył do 14 dak dowodzonego przez ppłk-a dypl. T. Żyborskiego. Walczył z Niemcami pod Kockiem. Po kapitulacji SGO „Polesie” od 6 IX 1939 w niewoli niemieckiej, skąd także udało mu się zbiec. Przedostaje się do Warszawy i tam podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach ZWZ. W końcu 1940 przeniesiony do pracy konspiracyjnej na terenie Okręgu Lublin ZWZ z przydziałem do Obwodu ZWZ Radzyń Podlaski, gdzie działa w komórce wywiadowczej, potem w dywersji bojowej, a do 1943 kieruje komórką legalizacyjną, Awansowany 11 XI 1942 do stopnia por. sł. st. Od V 1943 pełni funkcję szefa referatu lotniczego w sztabie Inspektoratu Rejonowego Radzyń Podlaski. Jesienią 1943 przeniesiony do Dęblina na stanowisko kmdta konspiracyjnej bazy lotniczej. W końcu VII 1944 zostaje aresztowany na terenie Inspektoratu Rejonowego Radzyń AK przez agentów NKWD i uwięziony w obozie NKWD nr 43 w Lubinie, potem na Majdanku, skąd 23 VIII 1944 został wywieziony do obozu NKWD nr 178-454 w Riazaniu-Diagilewie, gdzie go osadzono 27 VIII 1944. Był awansowany do stopnia kpt. 11 XI 1944. W dniu 18 VIII 1945 podejmuje udaną próbę ucieczki z łagru i po wielu „przygodach” przedostaje się do Polski. Początkowo ukrywa się na terenie pow. Bialskiego, gdzie też nawiązał kontakty konspiracyjne z miejscową konspiracją winowską. Od XI 1945 do II 1946 pełni funkcję szefa referatu bezpieczeństwa sztabie Inspektoratu WiN Białą Podlaska, a następie od II 1946 do 26 III 1947 pełni funkcje prezesa Inspektoratu WiN Biała Podlaska. Podlegały mu obwody-powiaty WiN Biała Podlaska, Radzyń Podlaski Łuków. Jednocześnie nadal kieruje referatem bezpieczeństwa inspektoratu. Był intensywnie poszukiwany przez UB i NWD. Pomimo totalnego terroru wobec społeczeństwa i członków prowadzi aktywną działalność konspiracyjną skierowana głównie na odcinek propagandy i wywiadu. Wiosną 1947 na polecenie prezesa Okręgu WiN Lublin W. Szczepankiewicza  przeprowadza na terenie inspektoratu akcję ujawnienia członków organizacji WiN z podległego terenu. Osobiście ujawnił się w końcu IV 1947  w Lublinie. Po ujawnieniu zagrożony aresztowaniem wyjechał z Lubelszczyzny. Osiedlił się z rodziną w Zabrzu na Śląsku. Jednak jako był żołnierz konspiracji antykomunistycznej nie mógł nigdzie znaleźć pracy. By utrzymać rodzinę podejmował się prac dorywczych. Inwigilowany przez UB/SB był też często zatrzymywany i przesłuchiwany. Taka sytuacja istniała do 1951, kiedy został zatrudniony w transporcie spółdzielczym w Zabrzu. Później pracuje w transporcie łączności, a od 1964 do 1979 do czasu przejścia na emeryturę pracuje w Mostostalu w Zabrzu. Od 1989 działa aktywnie w Stowarzyszeniu Żołnierzy AK oraz w organizacji kombatanckiej Zrzeszenia WiN. Awansowany do stopnia mjr/ppłk/płk-a. Brał udział w licznych spotkaniach na terenie Podlasia. W 2008 mianowany przez prezydenta RP gen. Bryg. W st. sp. WP.
    Mieszkał w Zabrzu, gdzie zmarł 02 II 2011.

    R. Rybka- K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Rybka - . Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; Z. Jędrzejewski. Od września do września. W-wa 1989; I. Caban. Ludzie lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995;J. Kopiński. Konspiracja akowska i poakowska na terenie Inspektoratu Rejonowego „Radzyń Podlaski” w latach 1944-1956. Biała Podlaska 1998; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN  1944-1947. W-wa 2000; Zrzeszenie WiN – Okręg Lublin. Biała Podlaska 1994;Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu. W-wa 2002.

     

    Ławresz Wincenty

    [1903 -?], oficer rez. lotnictwa WP, ppor. [1933], w konspiracji niepodległościowej PN/AK, ps. „Franco”.
    Kmdt Inspektoratu AK Białystok IX/X 1944. Okręg Białystok AK.
    Ur. 19 XII 1903. W okresie międzywojennym ukończył szkołę średnia i zdał maturę. Odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Lotnictwa. Do stopnia ppor. rez. lotnictwa awansowany z starszeństwem 1 I 1933 z przydziałem mobilizacyjnym do 1 Pułku Lotniczego. Ewidencyjnie podlegał PKU Białystok, gdzie mieszkał i pracował. W okresie niemieckiej okupacji czynny w konspiracyjnej organizacji „Polska Niepodległa”, m.in. zastępca k-dta obwodu warszawskiego PN. Od 1944 w Armii Krajowej. Podczas sowieckiej okupacji w IX 1944 po aresztowaniu przez NKWD kpt./mjr Mariana Waltera ps. „Zadora” został mianowany Inspektorem Inspektoratu Białystok AK. Aresztowany przez NKWD 1 X 1944 w Białymstoku. Wywieziony z wiezienia w Białymstoku do obozu nr 41 w Ostaszkowie, skąd odesłano go 14 IV 1945 do obozu nr 178/454 w Riazaniu-Diagilewie, a 06 VII 1947 do obozu nr 437 w Bogorodskoje. 15 X 1947 przewieziony do obozu nr 284 w Brześciu, skąd został repatriowany 03 XI 1947 do Polski przez obóz w Białej Podlaskiej. Po powrocie do kraju mieszkał w Białymstoku i pracował w Białostockiej spółdzielni Mieszkaniowej.
    Dalsze losy n/n

    Rocznik Oficerski Rezerw 1934; J. Kułak. Pierwszy rok sowieckiej okupacji. Białystok 1944-1945. wg indeksu. Białystok 1996; Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu. Warszawa 2002, wg indeksu. Informacja z USC Białystok.

     

    Łączkowski Stanisław

    [?], oficer rez. piechoty WP, mjr, w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Nałęcz”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Starachowice VI-X 1943. Okręg Radom-Kielce AK.

    Mianowany kmdtem Inspektoratu rejonowego AK Starachowice funkcję pełnił w okresie od VI-X 1943. Aresztowany przez gestapo przeszedł ciężkie śledztwo.
    Dalsze losy n/n

     

    Łęgowski Tadeusz Kazimierz

    [1894-1943], oficer rez. łączności WP, por.[1919], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Kazimierz”, „Mikołaj”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Toruń IV 1940 -VII 1942. Okręg Pomorze AK.

    Ur. 12 VII 1894 w Feliksowie gm. Wrocki pow. Wąbrzeźno. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Syn Pawła i Julianny. Po ukończeniu niemieckiej szkoły powszechnej kształci się w gimnazjum w Wąbrzeźnie, gdzie w 1914 uzyskał świadectwo dojrzałości. Latem 1914 został wcielony do armii niemieckiej. Brał udział w działaniach bojowych na froncie zachodnim. Skierowany do szkoły oficerskiej, którą ukończył w stopniu ppor. Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 powraca w rodzinne strony. Od jesieni 1918 służy w WP. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W 1922 przeniesiony do rezerwy. Zweryfikowany w stopniu por. rez. łączności z starszeństwem 1 VI 1919 z przydziałem do 1 Pułku Łączności. W 1932 miał przydział mobilizacyjny do Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu. Ewidencyjnie podlegał PKU Poznań Miasto, gdzie mieszkał w tym okresie czasu.
    W okresie przedwojennym mieszkał w Toruniu przy ul. Prostej 18 i prowadził hurtownię artykułów kolonialnych. Był człowiekiem zamożnym, znanym w środowisku kupieckim. Należał do Stronnictwa Narodowego. Prowadził ożywione życie towarzyskie stykając się z oficerami garnizonu toruńskiego i ich rodzinami. Wziął udział w kampanii wrześniowej 1939 jako oficer łączności. Po zakończeniu działń wojennych powrócił do Torunia, wobec donosów składanych na niego, ze jest ukrywającym się oficerem polskim wyjechał do Steklina k/Lipna, gdzie w majątku rolnym pracował jako księgowy. Do Torunia przyjeżdżał okresowo zatrzymując się w swoim mieszkaniu przy ul. Prostej 18. Od jesieni 1939 był członkiem organizacji konspiracyjnej „Grunwald”. W IV 1940 zwerbowany do ZWZ przez Władysława Ciesielskiego. Zaprzysiężony przez kpt. Józefa Chylińskiego – szefa sztabu K. O. ZWZ Pomorze, który mianował go k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Toruń. W okresie swego dowodzenia rozbudował na szczeblu inspektoratu działy łączności i służby zdrowia oraz rozbudowywał struktury terenowe. Pzez Halinę Strzelecka zwerbował do ZWZ dr Pawła Chojnackiego i dr Zofię Kordylewską ze szpitala miejskiego w Toruniu, tworząc Wydział Zdrowia Inspektoratu. Materiały sanitarne uzyskiwano od mgr Jadwigi Kryszczyńskiej, która pracowała w aptece niemieckiej. W 1942 zaprzysiągł Marię Canty-Bury „Marta”, „Szarotka” z wywiadu kolejowego IR AK i Halinę Krzeszowską  „Ludmiła”, „Zofia” wówczas referentkę WSK K-dy Garnizonu Toruń ZWZ/AK. Aresztowany 10 VII 1942 w miejscu swej pracy w Steklinie. Wcześniej gestapo aresztowało 02 VII 1942 Haline Strzelecką, dr Pawła Chojnackiego i innych członków sztabu inspektoratu. 16 VII 1942 została aresztowana jego żonaWanda Łęgawska. Wszyscy zostali przewiezieni do więzienia w Stargardzie Gdańskim, a następnie do Gdańska, co wzkazuje na związek ich aresztowań z zeznaniami aresztowanych członków AK w leśniczówce Długie k/Stargardu w VI 1942. Po okrutnym śledztwie w Stargardzie i Gdańsku został osadzony w obozie Stutthof, gdzie otrzymał nr ewidencyjny 17457. Zmarł w obozie 12 II 1943 z wycieńczenia i obrażeń odniesionych w śledztwie. Żona Wanda była więziona w Stargardzie, Gdańsku i Stutthofie, skąd została zwolniona w VIII 1943.

    Rocznik Oficerski MSWoj. 1924; Rocznik Oficerski Rezerw 1934; Słownik biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945, cz. I. Toruń 1994; T. Jaszowski. Okreg Pomorski AK. Podokręg Południowo-Wschodni. Toruń 1996; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993.

     

    Łuczyński Stefan Bolesław

    [ 1904-1944], oficer rez. piechoty WP, ppor. [ 1 IX 1929], por. [1935], w konspiracji POZ/AK, kpt/mjr?,ps. „Boryna”, „Jan”, „Karp”, „Kret”, „Stefan”, „Sawa” vel Jan Panecki.
    Kmdt Inspektoratu AK Tarnobrzeg -Mielec II-III 1944. Okręg Kraków AK.

    Ur. 29 XI 1904 w Drohobyczu. W okresie międzywojennym Seminarium Nauczycielskie. Służbę wojskową odbył w Baonie Podchorążych Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty z starszeństwem 1 IX 1929 z przydziałem mobilizacyjnym do 8 pp. Leg. w Lublinie. Po odbytych kolejnych ćwiczeniach wojskowych awansowany 1 I 1935 do stopnia por. rez.. Ewidencyjnie podlegał PKU Puławy. Do lata 1939 pracował jako nauczyciel w Szkole Powszechnej w Łaskarzewie. Latem 1939 zmobilizowany do 15 pp. w Dęblinie. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji. Do XII 1939 organizował zręby konspiracji SZP/ZWZ na terenie Łaskarzewa, skąd w XII 1939 zagrożony aresztowaniem wyjechał. Następnie działa w organizacji „Racławice”, potem w Polskiej Organizacji Zbrojnej /POZ/. Współorganizator POZ na Podkarpaciu. Po scaleniu POZ z AK od III 1942 oficer do specjalnych poruczeń w Oddziale I Sztabu Komendy Okręgu AK Kraków. W styczniu i lutym 1944 przeprowadzał z polecenia płk J. Spychalskiego k-dta Okręgu Kraków AK kontrolę na terenie Inspektoratu AK Mielec. W okresie II-III 1944 pełnił funkcję kmdta Inspektoratu Rejonoweo AK Tarnobrzeg-Mielec.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; 

     

    Łukowicz Szczepan

    [ 1894-1942], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1932], w konspiracji ZWZ/AK, mjr., ps.„Czaszka” „Pomer”, „Szczepan”, vel Świrski.
    Kmdt Inspektoratu ZWZ Poznań-Miasto VI 1940 – I 1941. Okręg Poznań ZWZ.

    Ur.26 VIII 1894 w Dziemianach pow. Kościerzyna. Syn Jana /ziemianina/ i Józefiny z d. Bukowskiej. Od 1906 był uczniem niemieckiego gimnazjum humanistycznego w Chojnicach, gdzie należał do aktywnych działaczy tajnego Towarzystwa Filomatów im. Tomasza Zana. W latach 1911-1914 działał w Drużynach Strzeleckich. W 1914 po zdaniu matury zostaje wcielony do armii niemieckiej. Ukończył kurs podchorążych w Biedrusku i po odbyciu praktyki nie otrzymał nominacji oficerskiej. Uczestnik walk na froncie podczas I wojny światowej. Zdemobilizowany od 01 XII 1918. Po powrocie w swe rodzinne strony należał do organizatorów Straży Obywatelskiej na Kaszubach oraz był czołowym działaczem tajnej Organizacji Wojskowej Pomorza. Organizował rozbrojenie Grenzschutzu w Kościerzynie i w Lipuszu. Poszukiwany przez policję przekroczył linię demarkacyjną i 06 III 1919 zgłosił się do 1 p. uł. w Poznaniu. Następnie oddelegowany do tworzenia Dywizji Strzelców Pomorskich. Jako oficer łącznikowy wchodził w skład sztabu Dywizji Pomorskiej Powstania Wielkopolskiego. W 1920 w stopniu por. był dowódcą 3 kompanii ckm w 66 Kaszubskim Pułku Piechoty. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Odznaczył się męstwem. W toku walk został 03 VII 1920 ciężko ranny. Przebywał w szpitalu wojskowym w Poznaniu. Odznaczony VM kl. 5 nr 2472. Po wyleczeniu ran powraca do służby w 66 pp. w Chełmnie na stanowisko dowódcy kompanii. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty z starszeństwem 01 VII 1923. Po przewrocie majowym w 1926 należał do aktywnych przeciwników Józefa Piłsudskiego. Utrzymywał ścisłe kontakty z filomatami pomorskimi oraz działaczami narodowymi w Poznaniu. W 1926 oddelegowany do Szkoły Podoficerów Zawodowych w Grudziądzu, gdzie był wykładowcą. W 1929 przeniesiony do 58 pp. w Poznaniu. W 1931 ukończył kurs dla dowódców batalionów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany do stopnia majora sł. st. piechoty 1 I 1932. Od 25 III 1932 dowódca II batalionu 58 pp. W 1935 przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał w Poznaniu przy ul. Wyspiańskiego 25. Jego mieszkanie stało się miejscem spotkań wybitnych działaczy opozycji politycznej z Pomorza i Wielkopolski, do których należeli m.in. red. Franciszek Kręcki z Gdańska, ks. Dr Maksymilian Dunajski, ks. płk Józef Wrycza z Wiela, ks. inf. Józef Prądzyński, dr Marian Seyda i Cyryl Ratajski. Utrzymywał kontakty z gen. Władysławem Sikorskim i innymi działaczami Frontu Morges. W 1936 na zjeździe Filomatów Pomorskich w Toruniu przyjął kierownictwo Sekcji Historii Organizacji Wojskowej Pomorza. W marcu 1939 na czele delegacji z Pomorza przedstawił generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych i ministrowi Spraw Zagranicznych spiskowy projekt siłowego zajęcia Wolnego Miasta Gdańska. Latem 1939 wszedł w skład kierownictwa Korporacji Braterstwa „Czołem Sikorskiemu”, jako pełnomocnik Wielkopolski i Pomorza. D 1935 utrzymywał ścisłe kontakty z płk Antonim Szymańskim/powstańcem wielkopolskim/, który był polskim attache wojskowym w Berlinie, co pozwoliło mu nie tylko śledzenie sytuacji politycznej w Rzeszy, ale na odpowiednie przygotowania środowisk kombatanckich na czas wojny. Pomimo rezerwy do polityki władz sanacyjnych, na tle tajnych przygotowań obronnych zacieśniał swoją współpracę z dowództwem DOK VII w Poznaniu i DOK VIII w Toruniu. Brał udział w pracach konspiracyjnych nad siatkami Tajnej Organizacji Konspiracyjnej /TOK/. Był autorem oparcia konspiracji na korpusie podoficerskim. Latem 1939 utrzymywał bliskie kontakty z kpt. Wincentym Wierzejewskim i kpt. Ignacym Sękiem. Brał tez udział w rozpoznaniu wywiadowczym Organizacji Białych Rosjan na Pomorzu, dla potrzeb Oddziału II Sztabu Głównego. Na wojnę 1939 nie został zmobilizowany, a po rozmowie z Cyrylem Ratajskim 05 IX 1939 wyjechał do Warszawy. Był  współorganizatorem 360 pp. , gdzie objął dowództwo 4 batalionu. Bierze udział w obronie Warszawy na pododcinku „Południe” /Mokotów/. 12 IX 1939 podczas akcji rozpoznania na Okęciu został ranny. Przebywał w szpitalu polowym w Błoniu, gdzie związał się z mjr. dr Wojciechem Jedliną-Jakobsonem, który skontaktował go z gen. Michałem Karaszewiczem – Tokarzewskim. 30 IX 1939 otrzymał pełnomocnictwo do organizowania komend terytorialnych SZP w Wielkopolsce i na Pomorzu. Po powrocie do Poznania oczekiwał instrukcji od gen. W. Sikorskiego. Jednocześnie był inicjatorem konspiracji CS w korpusie podoficerskim w Poznaniu i Toruniu.5 XII 1939 spotkał się z por. Franciszkiem Pawelą – osobistym łącznikiem płk dypl. Stefana Roweckiego. Na przełomie XII 1939, a w I 1940 skierował swoich kurierów do Mogilna, Żnina, Szubina, Świecia, Torunia i innych miast. Był zwolennikiem powołania Obszaru Poznańsko-Pomorskiego ZWZ. Organizował w 1940 struktury ZWZ w Poznaniu. Od VI 1940 pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ w Poznaniu, a od I 1941 p. p. szef sztabu Poznańskiego Okręgu ZWZ. Brał aktywny udział w organizowaniu Wielkopolskiego Kierownictwa Związku Odwetu /WKZO/. 10 IX 1941 aresztowany w Poznaniu przez gestapo i uwięziony. Przeszedł okrutne śledztwo. Do IV 1942 był więziony w więzieniu policyjnym w Forcie VII. Następnie śledztwo zostało wznowiono po wykryciu przez gestapo organizacji WZZO. Odmówił wówczas składania zeznań. Skazany w VI 1942 przez policyjny sąd doraźny na karę śmierci. W grupie oficerów Sztabu Poznańskiego Okręgu ZWZ i działaczy Głównej Delegatury Okręgowej RP w Poznaniu zamordowany 07 VII 1942 w lasach Palędzkich. Pośmiertnie awansowany przez KG AK do stopnia ppłk-a.
    Odznaczony: VM kl. 5 za wojnę z bolszewikami i VM kl. V za kampanię wrześniową 1939, KN, KW 3x, Medalem Wojska 4x, Krzyżem AK.
    Żonaty z Zofią Werbińską vel Wierzbińska. Małżeństwo było bezdzietne.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924, 1928,1932; CAW, VM 5-490,ap.2364; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina w 1939. W-wa 1986; Słownik Biograficzny Kawalerowie VM 1792-1945, t. 5, 1939-1945, cz. I. Koszalin 1999;M. Woźniak. Encyklopedia konspiracji wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993; M. Woźniak. Poznański Okręg AK /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996. 
      

    Maciołek Józef Marian

    [ 1900-1973], oficer sł. st. piechoty WP, ppor. [1925], por. [1927], od 1937 w st. sp., w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, kpt. [1943], mjr [1944], ppłk [1945], ps. „Dominik”, „Kazimierz”, „Marek”, „Marian”, „Nowak”, „Roch”, „Roman”, „Tommy”, „Żuraw”, vel Józef Wolny vel Józef Podgórny vel Józef Nowak vel Józef Ziemba
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK/NIE Przemyśl I –II 1945. Okręg Kraków AK/NIE.

    Ur. 28 II 1900 w Futomie , pow. Rzeszów, syn Jakuba i Tekli z d. Sieńko. W latach 1908-1912 uczeń szkoły ludowej w Futomie, a od 1913-1915 dwuklasowej szkoły wydziałowej w Błażowej, a następnie 1915-1917 uczył się w gimnazjum w Rzeszowie. Po ukończeniu 2 klasy z powodów materialnych zmuszony był przerwać dalszą naukę i powrócić do pracy w rodzinnym gospodarstwie rolnym. W styczniu 1918 zostaje powołany do służby w wojsku austriackim, lecz na wezwanie nie stawił się. Z tego powodu musiał się ukrywać. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę wstępuje ochotniczo 10 XII 1918 do organizowanego w Rzeszowie 17 pp. WP. 25 stycznia 1919 został z pułkiem skierowany na front ukraiński. W marcu 1919 podczas walk pod Złotą Lipą został ranny i dostał się do niewoli ukraińskiej. Na początku maja 1919 w czasie polskiej kontrofensywy pod Złotą Lipą, szpital ukraiński, gdzie przebywał został zajęty przez polskie oddziały. Po odzyskaniu wolności został umieszczony w szpitalu we Lwowie, skąd po wyleczeniu ran powraca do 17. pp. 5 marca 1920 w szeregach 17. pp. bierze udział w walce z bolszewikami w rejonie Borysowa nad Berezyną. Przeszedł cały odwrót armii polskiej z nad Berezyny, aż pod Warszawę. Od 15 sierpnia 1920 brał udział w ofensywie wojsk polskich z nad Wieprza i wraz z pułkiem przeszedł od Dęblina do Ostrołęki. W czasie walk sierpniowych 1920 był dowódcą plutonu. Na początku września 1920 wraz z 17. pp. został przerzucony pod Lwów , gdzie brał udział w walkach z bolszewikami. W pościgu za cofającymi się bolszewikami doszedł do Starokonstantynowa na Ukrainie. Po zawarciu rozejmu wraz z pułkiem wycofany na linię Zbrucza. Do końca września 1920 służył w kompanii karabinów maszynowych, a następnie przydzielony do płatnika w kwatermistrzostwie pułku. W czasie wojny był awansowany do stopnia plutonowego. W końcu 1920 ukończył szkołę podoficerską. W styczniu 1921 powraca z 17 pp. do Rzeszowa. Od marca 1921 do maja 1921 przebywał w Krakowie na kursie dla podoficerów gospodarczych. W maju tego roku przeniesiony do kwatermistrzostwa szpitala wojskowego w Nowym Sączu. Jednocześnie za zgodą władz wojskowych podjął naukę w gimnazjum matematyczno-przyrodniczym w Nowym Sączu, gdzie 30 VI 1923 ukończył 8 klasę i zdał egzamin maturalny. W latach 1 IX 1923 – VII 1925 przebywał w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 15 VII 1925 z przydziałem do 7. pp. Leg. w Chełmie. W maju 1926 wraz z pułkiem uczestniczy w przewrocie majowym po stronie marszałka J. Piłsudskiego. Do stopnia por. sł. st. piechoty awansowany 15 VII 1927. Następnie dowódca kompani CKM, potem oficer mobilizacyjny 7. pp. Leg. W 1930 ukończył w Toruniu kurs dla dowódców kompanii karabinów maszynowych. Z dniem 1 X 1931 zostaje przeniesiony z 7. pp. Leg. do Centralnej Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu na stanowisko instruktora KM. Na własną prośbę przeniesiony 11 IV 1933 do batalionu KOP „Kleck” w pow. Nieświerz w woj. nowogródzkim. Do X 1936 był dowódcą kompanii granicznej KOP. W X 1936 odwołany z funkcji d-cy kompanii i przekazany do dyspozycji d-cy KOP. Potem był kierownikiem kasyna oficerskiego. W grudniu 1936 postawiony przed Główną Komisją Lekarską, która uznała go za trwale niezdolnego do służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. 28 II 1937 został w stopniu por. przeniesiony w stan spoczynku z emeryturą 154 zł. Po powrocie do Futomy wstępuje do Stronnictwa Ludowego. Angażuje się w pracy społecznej. Organizuje kółko rolnicze, kursy szkoleniowe dla rolników. Założył koło Związku Strzeleckiego, gdzie prowadzi kursy przysposobienia wojskowego. 15 V 1939 powraca do służby wojskowej w WP. Wcielony do 2. pp. Leg. w Sandomierzu. 15 VIII 1939 otrzymał rozkaz zorganizowania 102 kompanii przeciwlotniczych karabinów maszynowych dla obrony mostów na Wiśle, zakładów przemysłowych i dworca kolejowego w Sandomierzu. W czasie kampanii wrześniowej 1939 dowodzi kompanią i wykonuje powierzone zadania do 10 IX 1939. 10 IX 1939 wraz z kompanią zostaje wcielony do 94 pp. rez. jako liniowa kompania CKM. Bierze udział w walce z wrogiem pod Baranowem, Zwierzyńcem i Krasnopolem. Po zakończeniu walk zostaje ujęty przez Niemców, gdy usiłował się przedostać do Futomy. Wkrótce podjął udaną ucieczkę z punktu zbornego dla jeńców i około 5 X 1939 powrócił do rodzinnej Futomy. Po powrocie podejmuje pracę jako księgowy w miejscowej spółdzielni. W dniu 20 IV 1940 na skutek donosu jednego z pracowników spółdzielni, którego zwolnił za nadużycia został aresztowany przez Niemców. Dzięki staraniom rodziny i łapówce został zwolniony z więzienia 12 IX 1940. Do konspiracji ZWZ zaprzysiężony 15 IX 1940. Początkowo organizuje komórki ZWZ na terenie Dynowa. Wspólnie z J. Lutakiem „Orzeł” zorganizował placówkę ZWZ Błażowa. W końcu 1940 ukończył kurs księgowości handlowej, a w 1942 dwumiesięczny kurs rolniczy. Rozkazem k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Rzeszów zostaje z dniem 10 XII 1942 mianowany dowódcą Placówki AK Błażowa. Do stopnia kpt. awansowany 11 XI 1943. Od 1 I 1944 objął funkcję k-dta utworzonego podobwodu AK Rzeszów-Południe /Błażowa/. W okresie akcji „Burza” dowodził zgrupowaniem, które odtwarzało I batalion 17 pp. AK. W sierpniu 1944 po wkroczeniu wojsk sowieckich na Rzeszowszczyznę pozostaje w konspiracji antykomunistycznej. Za osiągnięcia w czasie „Burzy” zostaje awansowany 11 XI 1944 do stopnia mjr-a. Od 10 XII 1944 był intensywnie poszukiwany przez NKWD. W styczniu 1945 zostaje mianowany inspektorem Inspektoratu „NIE” Przemyśl”. Za zgodą przełożonych w lutym 1945 zawarł w Dylągowej umowę z przedstawicielami UPA, dotyczącą zawieszenia broni i zaprzestania polsko-ukraińskich starć. W dniu 21 II 1945 w Albigowej został aresztowany przez UB pod przybranym nazwiskiem Józef Wolny. Podawał się za łącznika do inspektora, Maciołka, dzięki czemu nie wywieziono go do Rosji Po wstępnym przesłuchaniu w PUBP Łańcut przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP w Rzeszowie. Po krótkim śledztwie został skazany przez WSR Rzeszów na 3 lata więzienia i osadzony na Zamku Lubomirskich w Rzeszowie. W V 1945 Katarzyna Fuglewicz „Jadwiga” za pośrednictwem strażnika dostarczył mu preparat farmaceutyczny, który spowodował wystąpienie podwyższonej temperatury oraz podejrzenie tyfusu. W efekcie został przeniesiony do Szpitala Miejskiego w Rzeszowie przy ul. Chopina, skąd 11 VII 1945 został odbity przez patrol „Straży” DSZ ppor. Kazimierza Dziekańskiego. 14 VII 1945 wyjechał do Krakowa, a następnie do Katowic gdzie posługiwał się przybranym nazwiskiem Józef Podgórski. Awansowany w VII 1945 przez Delegata Sił Zbrojnych na Kraj płk-a dypl. J. Rzepeckiego do stopnia ppłk-a Następnie był szefem wywiadu WiN Obszaru Południowego, i jednocześnie z-ca prezesa obszaru. 01 IX 1946 wysłany jako emisariusz WiN do Wlk. Brytanii, gdzie przedostał się z Gdyni na statku belgijskim wiozącym węgiel do Szwecji, potem także drogą morską z Szwecji do Wlk. Brytanii na statku wiozącym drewno. 23 IX 1946 wylądował w Wlk. Brytanii, gdzie był przesłuchiwany przez wywiad brytyjski. Następnie utworzył Delegaturę Zagraniczną WiN, którą kierował do 1953. Zorganizował ekspozytury Delegatury WiN w Paryżu, Sztokholmie, Brukseli Monachium, Kanadzie i USA. Przeprowadzał rozmowy z przedstawicielami Departamentu Obrony USA i CIA. Po aresztowaniu przez UB członków IV Zarządu Głównego WiN dał się wywieść w pole i uważał, że WiN działa nadal w Polsce na czele z V ZG, który był agenturą UB działającą w ramach uzbeckiej akcji „Cezary”. W 1954 w wyniku Delegatura skompromitowana w oczach Amerykanów i Anglików uległa likwidacji. Zamieszkał w Londynie.
    Zmarł 23 XII 1973 w Londynie. Urna z jego prochami została złożona 10 II 1974 na cmentarzu w Futomie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1928,1932; G. Ostasz - A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 1999; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 2. Wrocław 2000; S. J. Roztworowski. „Dardanele” Delegatura WiN za granicą /1946-1949/. Wrocław 1999 /tu obszerna bibliografia/Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005; 
     

    Małek Jan

    [1916-1984], oficer sł. st. art. ppor. [1939], żołnierz konspiracji    ZWZ/AK/ROAK/DSZ/, por. sł. st. art. /1945/, działacz WiN, ps. „Maczek”, „Zrąb”.
    Kmdt Obwodu DSZ Krasnystaw. Kmdt Inspektoratu Rejonowego DSSZ Chełm  V-VIII 1945. Prezes Obwodu WiN Krasnystaw. Okręg DSZ/WiN Lublin.

    Ur. 26 XI 1916 we wsi Olszanka pow. Krasnystaw woj. lubelskie w rodzinie rolników Józefa i Katarzyny z d. Grzesiak. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnej wsi, kształci się w Państwowym Gimnazjum Humanistycznym w Krasnymstawie, gdzie w VI 1937 zdał egzamin maturalny uzyskując świadectwo dojrzałości. Od IX 1937 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu, gdzie otrzymał przydział do 5 baterii szkolnej. / XVII promocja 1937-1940/. Awansowany do stopnia plut. pchor. 15 VIII 1939. W sierpniu 1939 otrzymał skierowanie na praktyki oficerskie do 11 Pułku Artylerii Lekkiej w Stanisławowie. W szeregach 11. pal bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 11 pal, m.in. na kierunku od Jasła do Rzeszowa, następnie w rejonie Przemyśla oraz w dniach 15-17 IX 1939 w rejonie Sądowej Wiszni, gdzie uczestniczył w zaciętych walkach toczonych z wojskami niemieckiego agresora wspieranymi przez czołgi i artylerię w celu przebicia się do Lwowa. Zgodnie z rozkazem NW WP marszałka E. Rydza-Śmigłego z 13 IX 1939 został awansowany jako podchorąży II rocznika do stopnia ppor. sł. st. art. z starszeństwem 1 IX 1939. Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli i powraca w rodzinne strony. Od listopada 1939 czynny w konspiracji niepodległościowej w szeregach Służby Zwycięstwa Polsce /SZP/. Działa na terenie Rybaczewic pow. Krasnystaw, gdzie organizuje siatkę konspiracyjną SZP, potem Związku Walki zbrojnej /ZWZ/. Do V 1942 był dowódcą Placówki ZWZ/AK Rybaczewice, a od V 1942 do IV 1944 pełnił funkcję komendanta II Rejonu w Obwodzie AK Krasnystaw. W skład rejonu wchodziły placówki: Fajsławice,, Łopiennik i Rybaczewice. W kwietniu 1944 po przekazaniu funkcji k-dta rejonu swemu następcy ppor. rez. Janowi Fiutowi ps. „Herbicz”. Następnie z polecenia k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Chełm mjr sł. st. art. W. Zalewskiego ps. „ Nowina” zajął się organizowaniem oddziału partyzanckiego AK, w którego skład weszli żołnierze AK z rejonu II, gdzie był uprzednio k-dtem. W maju 1944 po wykonaniu zadania zostaje mianowany d-cą tego oddziału, który stanowił zawiązek II batalionu odtwarzanego 7 pp. Leg. AK. Oddziałem dowodzi do pierwszych dni sierpnia 1944. W ramach akcji „Burza” uczestniczy w wielu walkach stoczonych z wrogiem. Na początku sierpnia 1944 po wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu rozwiązał oddział. Nie ujawnił swej działalności konspiracyjnej i nadal pozostaje w konspiracji. Zagrożony aresztowaniem przez NKWD/UB ukrywa się. Po rozwiązaniu 19 I 1945 Armii Krajowej, działa w strukturach poakowskich ROAK I-IV 1945,DSZ V –VIII 1945, a następnie od IX 1945 do IV 1947 w WiN. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj – płk dypl. J. Rzepeckiego ps. „Wojnar” Nr 319 z dnia 1 VI 1945. W okresie IV-V 1945 pełni funkcję p.o. kmdta Inspektoratu Rejonowego DSZ Chełm. Do ujawnienia w IV 1947 pełnił m.in. funkcję k-dta Obwodu DSZ Krasnystaw, a następnie od IX 1945 do IV 1947 prezes Obwodu WiN Krasnystaw. Jednocześnie był zastępcą prezesa Inspektoratu Chełm WiN – mjr sł. st. piechoty J. Gniewkowskiego ps. „Orsza”, „Narbutt”, „Sambor”, „Trak”, „Wład”, w skład, którego wchodził Obwód WiN Krasnystaw. Należał do grona najbardziej ofiarnych działaczy konspiracji niepodległościowej na tym terenie. Na początku kwietnia 1947 na polecenie przełożonych ujawnia się z podległymi strukturami WiN. Po zakończeniu działalności konspiracyjnej w WiN, mieszkał na terenie Krasnegostawu. Jednak nękany i inwigilowany przez funkcj. PUBP Krasnystaw wyjechał z rodzina do Lublina, gdzie zamieszkał na stałe. Jako działacz konspiracji antykomunistycznej pozostawał w zainteresowaniu UB. Z tego powodu nie mógł podjąć odpowiedniej dla siebie pracy zawodowej. Dopiero po 1956 po tzw. odwilży zelżał nad nim nadzór ze strony UB/SB. Pracował jako urzędnik w Lublinie. Ten wielce zasłużony działacz niepodległościowy zmarł w Lublinie 3 IV 1984 w wieku 68 lat. W dniu 6 IV 1984 zgodnie z swą wolą został pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Częstoborowicach pow. Krasnystaw. W miejscowym kościele znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona jego pamięci.
    Za działalność niepodległościową odznaczono go m.in. VM kl. 5, KW i Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.
    Żonaty z Stefanią Małek z d. Malinowska.

    J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000, wg indeksu; I. Caban, Z. Mańkowski. ZWZ-AK w Okręgu Lubelskim 1939-1944. Lublin 1971, wg indeksu; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995, wg indeksu; tenże: Oddziały AK 7 Pułku Piechoty Legionów AK. Lublin 1994, wg indeksu; J. C. Malinowski. Zarys dziejów Okręgu Lubelskiego Zrzeszenia WiN. Lublin 1995,s. 56; R. Wnuk. Lubelski Okręg AK/DSZ/WiN 1944-1947. Warszawa 2000, wg indeksu. Rozkaz Delegata Sił zbrojnych na Kraj nr 319 /Żyto/. Warszawa 2004, wg indeksu; USC Lublin. Skrócony akt zgonu nr 1000/1984; Informacja z Parafii Rzymsko-Katolickiej w Częstoborowicach / 2003/; T. Łaszczewski. Biogram J. Małka [w:] Biuletyn ZG WiN „Orzeł Biały” nr 1/2003.

     

    Marchewa Michał

    [1895-1942], oficer sł. st. piechoty, mjr [1937], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Lis”, „Ryba”
    Kmdt Rejonu I „Pola” 1940- III 1942. Okręg Wilno ZWZ/AK.

    Ur. 5 VIII 1895. Syn Piotra. Od XI 1918 służy w WP. W stopniu ppor. w szeregach 13. pp. brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W 1923 zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. z starszeństwem 1 VI 1919. W 1924 przeniesiony z 13. pp. w Pułtusku do Centralnej Szkoły Strzelniczej w Toruniu. Do stopnia kpt. sł. st. piechoty awansowany 1 I 1928. W 1928 przeniesiony do Szkoły Podchorążych Inżynierii w Warszawie na stanowisko wykładowcy./ funkcję pełnił jeszcze w 1932/. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 1 I 1937. Jego przebieg służby do IX 1939 n/n. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca batalionu marszowego 6 pp Legionów. Internowany w obozie na Litwie, skąd uciekł i powrócił do Wilna. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Wilna. Pełnił funkcję k-dta Rejonu I „Pola” w skład, którego wchodziły obwody/powiaty/ ZWZ/AK: wileńsko-trocki i święciański. Mieszkał w tym okresie we Wilnie, skąd kierował pracą konspiracyjną na podległym terenie. Aresztowany przez gestapo 9 III 1942 w miejscu swego zamieszkania w Wilnie. Więziony w areszcie gestapo przy ul. Ofiarnej, gdzie przeszedł bestialskie śledztwo z zastosowaniem wobec niego tortur. Następnie więziony w więzieniu na Łukiszkach. Wywieziony do Ponar i tam zamordowany w dniu 21 XII 1942.
    Odznaczony: KW 2x za okazane męstwo na polu walki podczas wojny z bolszewikami w 1919-1920, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Krzyżem Zasługi Srebrnym, Medalem Wojska.

    Roczniki Oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; H. Pasierbska. Wileńskie Ponary /tu błędnie podane imię Mikołaj /. Gdańsk 1996,s. 175; M. Potocki. Wspomnienia 1939-1945. Gdańsk 1996, s. 18,20,21,22; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. Warszawa 1999, wg indeksu; Dz. Pers. nr 11 z 24 VII 1928.

     

    Markiewicz Edward

    [1899-1944], oficer sł. st. administracji WP, kpt. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1942], ps. „Cis”, „Głóg”, „Jurand”, „Kalina”, „Kłos”, „Ksawery”.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Biłgoraj VI 1941-I 1943- Inspektoratu Rejonowego AK Zamość I 1943 – VI 1944. Okręg Lublin ZWZ/AK.

    Ur. 06 VI 1899 w m. Skole n/Zbruczem w Małopolsce Wschodniej. Syn Antoniego i Katarzyny z d. Bolińska. Uczęszczał do gimnazjum realnego w Buczaczu, gdzie w 1917 zdał maturę. Latem 1917 wcielony do armii austriackiej. Po ukończeniu szkoły oficerskiej rezerwy piechoty skierowany na front wschodni, gdzie uczestniczy w walkach z Rosjanami. W 1918 skierowany na front włoski. Walczył m. in. w rejonie m. Bozen i Merano. Po upadku cesarstwa w X 1918 powraca w rodzinne strony. W XI 1918 wstępuje ochotniczo do WP. Uczestniczy w walkach z Ukraińcami w obronie Lwowa, potem 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie ukończył specjalistyczny kurs dla oficerów gospodarczych. Zweryfikowany w 1922 przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. z starszeństwem 1 X 1920. Służył kolejno w 81 pp w Grodnie, potem do 1925 w Okręgowym Zakładzie Gospodarczym Nr 3 w Grodnie, skąd go przeniesiono do Rejonowego Zakładu Gospodarczego w Wilnie, gdzie służy do 1931. Następnie od 1931 oficer – płatnik w 3 pułku pancernym w Modlinie, potem w 32 pp w Modlinie, a w 1938 oficer gospodarczy w 1 Batalionie Saperów w Modlinie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. w korpusie intendentów 19 III 1939. Przeniesiony w 1939 na stanowisko płatnika w 4 psk w Płocku. W szeregach 4 psk brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Skierowany do Ośrodka Zapasowego w Garwolinie. Brał udział w walkach odwrotowych w szwadronie zapasowym 4 psk na szlaku bojowym prowadzącym od Garwolina w kierunku Chełma i Hrubieszowa, Rawy Ruskiej i Starego Sambora. Uczestniczył w walkach z wojskami agresora sowieckiego nad rzeka Dozwolą, gdzie 29 IX 1939 dostał się do sowieckiej niewoli, skąd udało mu się uciec z konwoju do obozu. Ukrywał się we Lwowie. W 1940 przedostał się na teren Generalnej Guberni i do wiosny 1941 przebywał w Warszawie. Czynny w konspiracji ZWZ. W IV 1941 skierowany przez KG ZWZ na teren Obwodu ZWZ Biłgoraj, gdzie do VI 1941 pełnił funkcję z-cy k-dta Obwodu ZWZ Biłgoraj, potem od VI 1941 do I 1943 k-dt Obwodu ZWZ/AK Biłgoraj. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1942. W I 1943 mianowany przez k-dta Okręgu AK Lublin płk K. Tumidajskiego „Marcin” k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Zamość. Był oficerem statecznym, odważnym o dużym poczuciu odpowiedzialności. Określano go mianem najkulturalniejszego oficera inspektoratu. Zachowywał spokój nawet w przypadku okazywania niesubordynacji przez podległego mu kpt. sł. st. S. Prusa „Adam”. Położył wielkie zasługi w pracy konspiracyjnej na podległym terenie. W VI1944 podczas akcji „Burza” dowodził Zgrupowaniem Oddziałów Partyzanckich AK. Poległ 24 VI 1944 podczas walk z Niemcami nad rzeką Sopot w Puszczy Solskiej. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Zwierzyńcu. Odznaczony pośmiertnie VM kl. 5.
    Odznaczony: VM kl. 5, za męstwo okazane w czasie wojny z bolszewikami 1919-1920 KN, KW.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Z. Gnat-Wieteska. 4 Pułk Strzelców Konnych. Pruszków 1995; M. Krajewski. Płock w okresie okupacji 1939-1945. Płock – Włocławek 2001; I. Caban – Z. Makowski. ZWZ-AK Okręg Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; J. Rygiel. ZWZ-AK w obwodzie zamojskim 1939-1944.       W-wa 1985; I. Caban. Okręg Lublin AK. Lublin 1996.

     

    Mazany Wawrzyniec

    [1891-1942], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1937], w konspiracji ZWZ, ps. „Krueger”, „Krüger” vel Jankowski
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Poznań Wschód 06 IV 1941-1942?.

    Ur. 03 VIII 1891 w Krotoszynie pow. Szubie. Syn Michała i Franciszki z d. Głowacka. Do niemieckiej szkoły ludowej uczęszczał w Krotoszynie i Barcinie. Do 1917 był terminatorem kupieckim. Powołany w 1917 do armii niemieckiej walczył na froncie zachodnim I wojny światowej. Awansowany do stopnia kaprala i odznaczony Krzyżem Żelaznym. Jesienią 1918 zdezerterował i powrócił do Wielkopolski. Wstępuje do kompanii powstańczej w Szubinie, w której składzie walczył na froncie północnym Powstania, awansując do stopnia chorążego. Od 06 III 1919 w szeregach 4 Pułku Strzelców Wielkopolskich. W latach 1919 -1920 brał udział w szeregach 4 Pułku Strzelców Wielkopolskich przemianowanego 10 XII 1919 na 58 pp. Za męstwo na polu walki odznaczony KW. W 1922 po odbyciu kursu dokształcającego dla młodszych oficerów zostaje awansowany 01 VIII 1922 do stopnia ppor. sł. st. Od 1923 służy w 55 pp w Lesznie. W 1924 zdał jako ekstern egzamin maturalny. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 01 VIII 1924. Po ukończeniu kursu dla oficerów w zakresie kwatermistrzostwa został w 1936 przeniesiony do 58 pp w Poznaniu. Awansowany 19 III 1937 do stopnia kpt. sł. st. do VIII 1939 kwatermistrz 58 pp. 25 VIII 1939 oddelegowany do Ośrodka Zapasowego 14 DP w Strzelcach k/Kutna z zadaniem organizowania zaopatrzenia dla tworzonych oddziałów zapasowych 14 DP. Ewakuowany wraz z ośrodkiem do Lublina. Nie brał bezpośredniego udziału w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli. Przebywał w Warszawie, gdzie 02 X 1939 skontaktował się z gen. M. Tokarzewskim d-cą SZP, który odebrał od niego przysięgę organizacyjną zlecając podjęcie działalności konspiracyjnej w ramach SZP w Poznaniu. W połowie X 1939 powraca do Poznania. Jednak działalności w SZP nie podjął. Współpracował wówczas z mjr S. Łukowiczem „Szczepan” w zakresie organizacji środowiska 58 pp. W II 1940 po skontaktowaniu się z emisariuszem Rządu i dowództwa ZWZ Obszaru Nr 1 w Warszawie kpt. Jerzym Michalewskim „Dokładny” złożył ponownie przysięgę i wszedł do Komitetu ZWZ w Poznaniu. Działał aktywnie w organizowaniu konspiracji ZWZ na terenie Gniezna i Wągrowca. Od 06 IV 1941 z upoważnienia płk-a L. Ostrihańskiego pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Rej. ZWZ Poznań Wschód krypt. „Przemysł Prawy”. Organizował zawiązki komend obwodowych w Śremie, Środzie, Jarocinie, Wrześni i w pow. poznańskim. Prowadził też liczne rozmowy scaleniowe. Współpracował z tajnym ZS w Poznaniu oraz z redakcją pisma „Świt”. Pośredniczył w rozmowach k-dta Okręgu ZWZ Poznań kierownictwem ruchu ludowego. Aresztowany przez gestapo wiosną 1942 w lokalu kontaktowym przy ul. Rybaki 21 w Poznaniu, co było następstwem prowokacji agenturalnej. Po trwającym do VI 1942 ciężkim śledztwie w siedzibie gestapo „Domu Żołnierza” w Poznaniu zostaje osadzony w Forcie VII. Skazany przez policyjny Sąd Doraźny w Poznaniu na karę śmierci. Wywieziony 07 VII 1942 w grupie konspiratorów do Lasów Palędzkich i tu zamordowany w masowej egzekucji.
    Żonaty z Marią z d. Wiśniewski. Mieli dzieci: syna Stefana i córki Halinę i Krystynę.
    Odznaczony: KW 2x, KN, pośmiertnie Krzyżem AK.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998.

     

    Melanowski Józef

    [1895-1957], ps. „Andrzej”, „Dobrosław”, „Doman”, „Stanisław”, „Wszebor”, „Wszembor” , vel Andrzej Doman kpt. rez.[1945]

    Ur. 31 I 1895 w Goradzu pow. Strzelce. Syn Jana i Ewy z d. Majkowicz. W latach 1904-1908 uczył się w Szkole Powszechnej w Warszawie.  W latach 1908-1914 kształci się w gimnazjum w Warszawie, gdzie w 1914 zdaje maturę. W latach 1913-1919 był działaczem PPS. W 1915 mieszkał w Tarnowie, skąd zostaje wywieziony w głąb Rosji.  Pracuje jako rachmistrz w hucie żelaza w Kramatorsku na Ukrainie. W 1919 powraca do kraju. Do 1921 pracuje na stanowisku kierownika biura w Zakladach Amunicyjnych „Pocisk” w Warszawie. Następnie do 1939 pracuje w Zakładach  Wapiennych w Chęcinach k. Kielc. Prowadził tu spółdzielnię, pracuje jako magazynier, majster budowy , w  końcu kierownik Zakładów Wapiennych w Chęcinach. Podczas okupacji  zajmował się sprzedażą i skupem wapna. Podejmuje działalność konspiracyjną na terenie Kielc. Od I 1941 –XII 1942 pełni funkcję  szefa referatu IV /kwatermistrzostwo/ obwód ZWZ/AK Kielce, a od XII 1942 do II1944 szef referatu IV j. w. obwód AK Częstochowa,  a od II – VIII 1944 kwatermistrz Inspektoratu Częstochowa AK. W okresie „Burzy” był kwatermistrzem 7 DP AK. Pracuje w konspiracji AK do 19 I 1945. W okresie I-III 1945 prowadzi prace likwidacyjne kwatermistrzostwa. Mianowany kpt. cz. w.  Po zakończeniu prac związanych z AK wyjechał na Górny Śląsk, gdzie od 5 VI –VII 1945 pracuje na stanowisku kierownika Grupy Przemysłu Wapiennego w Zjednoczeniu Przemysłu Budowlanego  w Katowicach. Wyjechał w VIII 1945 na Ziemie Odzyskane, gdzie organizował przemysł wapienniczy.  Od VIII 19345 pracuje na stanowisku dyrektora Rejonowej Dyrekcji Przemysłu Wapiennego Śląska Opolskiego. Mieszka w m. Górażdże pow. Gogolin. Po spotkaniu w XI 1945 w Katowicach z S. Korczyńskim „Jerzy” i S. Musiałkiem-Łowickim „Kulesza”  podejmuje działalność konspiracyjna w ramach WiN. Od XI 1945 organizuje Rejon Opole WiN i pełni funkcję kierownika rejonu. Podlega komendzie Okręgu Katowice WiN.  Pracami konspiracyjnego rejonu WiN kieruje do 7 XI 1946. W dniu 07 XI 1947 zatrzymany przez funkcj. PUBP w Strzelcach Opolskich.  Od 8 XI 1946-22 I 1947 był przesłuchiwany w Strzelcach Opolskich. 28 XII 1946 osadzony w więzieniu Karno-Śledczym  w Opolu. Przeszedł ciężkie śledztwo. 12 VIII 1947 skazany pod zarzutem działalności WiN  przez WSR Katowice, sygn. akt Sr 237/47 na karę śmierci przy zastosowaniu amnestii z 22 II 1947  na karę 15 lat więzienia. Skazany perzez WSR w składzie mjr Wiktor Altschüler – przewodniczący, ppor. Bolesław Kardasz asesor, ławnik delegowany z komendy miasta st. strzelec Jan Warwas, oskarżał kpt. Edward Gol. 10 XII 1947 NSW w Warszawie wyodrębnił jego sprawę i skierował do ponownego rozpatrzenia w innym składzie sędziowskim. WSR Katowice sygn. akt Sr 302/47  skazał go 22 I 1948 na łączną karę 15 lat więzienia, złagodzoną do lat 12, utrat ę praw publicznych  i obywatelskich praw honorowych na lat 5 , przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. 17 III 1948 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. Więziony w więzieniu w Opolu, skąd został wywieziony do CWK Wronki i tu osadzony 22 VI 1948. Decyzją Rady Państwa z 9 V 1955 w drodze łaski karę 12 lat złagodzono mu do lat 10. Ciężko chory  postanowieniem  WSG w Stalinogrodzie  z 1 VIII 1955 zarządzono wobec niego przerwę w odbywaniu kary na 6 miesięcy od 4 VIII 1955 do 4 II 1956. Postanowieniem, WSG w Stalinogrodzie z 11 V 1956 zastosowano wobec niego amnestię  z 27 IV 1956. Od 25 IV 1956 pracuje n stanowisku kierownika ruchu w Czarnogłowskich Zakładach Przemysłu Wapienniczego w Czarnogłowie pow. Goleniów
    Zmarł 02 X 1957.
    Odznaczony: SKZ
    Żonaty z Zofią – miał synów  Zbigniewa /ur. 27 V 1916- 18 IX 2001/, Janusza /ur. 26 VI 1919-1985/ z drugiego małżeństwa miał córkę  Marię Józefinę /1937-1996/i syna Jana Dobrosława.
    WSO  Warszawie postanowieniem z 29 IX 1999 stwierdził nieważność wyroku wydanego przez b. WSR Katowice  z 22 I 1948 jako wydanego za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. 

    W. Borzobohaty. Jodła. W-wa 1988; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1948;H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993. 

     

    Miąskowski/Mionskowski/ Brunon

    [1909-1995], harcerz, urzędnik, w konspiracji SZP/Gryf Pomorski /AK/NIE/DSZ, ppor. ps. „Adam”, „Cegła”, „Erwin”, „Sokół” vel Miąskowski Brunon Sommerfeld vel Bernard Cysewski, 
    Kmdt Obwodu AK Stargard Gdański XII 1943-1944, p. o. kmdt Inspektoratu Chojnicko-Tczewskiego  VI -VIII 1944. Okręg AK Pomorze.

    Ur. 22 II 1909 w Golubiu pow. Kartuzy. Syn Aleksandra /inkasenta firmowego/ i Anny z d. Wiczkowska. Od 1913 mieszkał z rodzicami w Gdańsku. Po utworzeniu w 1922 Gimnazjum Polskiego w Gdańsku został jego uczniem. W III 1931 zdał egzamin maturalny i uzyskał świadectwo dojrzałości. W okresie nauki w gimnazjum był aktywny członkiem ZHP. Od VII 1932 pracował jako urzędnik w Radzie Portu i Dróg Wodnych w Gdańsku. Działał też w Związku Gminy Polskiej- Związek Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku, Towarzystwie Ludowym „Jedność” i Towarzystwie Wojaków był referentem oświatowym. W klubie sportowym „Gedania” był członkiem zarządu. Był także przewodnikiem wycieczek polskich po Gdańsku. Od 1930 działał w polskiej konspiracji wojskowej w tajnym Okręgu Północnym Związku Strzeleckiego jako Brunon Sommerfeld. Przeszkolony wojskowo na specjalnych kursach konspiracyjnych ZS w Gdyni i w Tczewie. W 1935 zaprzysiężony przez ppłk-a A. Rosnera szefa Wydziału Wojskowego Komisariatu Generalnego RP Gdańsk, po czym stał się współpracownikiem II Oddziału SG WP. Działał wówczas pod ps. „Adam” i „Sokół”. W 1935 przeszedł specjalne przeszkolenie w zakresie dywersji i sabotażu w Puszczy Kampinoskiej zorganizowane przez oficerów z II Oddziału SG WP. Jako członek TOW był łącznikiem pomiędzy Wydziałem Wojskowym KG RP Gdańsk a współpracownikami polskiego wywiadu w Prusach Wschodnich /Malbork,Elbląg,Ełk/. Po wyjeździe ppłk-a A. Rosnera z Gdańska, podlegał ppłk W Sobocińskiemu. Uniknął w dniu 27 VIII 1939 aresztowania w budynku Rady Portu przedostał się na teren Komisariatu i stamtąd został wywieziony samochodem dyplomatycznym do Gdyni. Następnie udał się do Golubia, skąd 31 VIII 1939 wyjechał pociągiem ewakuacyjnym do Włodzimierza Wołyńskiego. Tam miał wstąpić do specjalnej jednostki WP tzw. Legionu Gdańskiego, do czego jednak nie doszło. Potem przebywał w rejonie Chełma Lubelskiego, gdzie w XII 1939 został zaprzysiężony do SZP. W tym samym miesiącu wyjechał na Pomorze. Przez cały okres okupacji niemieckiej przebywał na Pomorzu nielegalnie. Ukrywał się i prowadził działalność konspiracyjną. W III 1940 w rejonie Stężycy pow. Kartuzy brał udział w spotkaniu założycielskim TO „Gryf Pomorski”. Będąc członkiem „Gryfa” utrzymywał od do lata 1940 kontakty z ZWZ w Bydgoszczy, Tczewie i Warszawie. Cały czas ukrywał się na kwaterach konspiracyjnych na Kaszubach. W 1942 nawiązał w Kościerzynie kontakt z kpt. cz. w. Stanisławem Lesikowskim „Las” k-dtem rejonu Kościerzyna organizacji lokalnej Rząd Demokratycznej Polski /później PAP /i został jej członkiem. Z polecenia s. Lesikowskiego przeniósł się do Brzezin k/Starogardu i pod ps. „Sokół” był najpierw z-cą szefa sztabu potem szefem sztabu PAP, a od VII 1942 k-dtem Obwodu PAP Starogard. W 1943 został szefem wydziału organizacyjnego Okręgu Kościerskiego PAP obejmującego Stargard, Tczew i Kościerzynę. Współpracował wówczas z ppor. Janem Szalewskim „Soból” i Alfonsem Kwiczołem „Jeremi” d-cami oddziałów partyzanckich. W 1943 posługiwał się dokumentami na nazwisko Bernard Cysewski. W XI 1943 zetknął się z nim z ramienia K. O AK Bydgoszcz Leszek Biały „Jakub”, który przekazał mu rozkaz z Warszawy o podporządkowaniu się AK. Po złożeniu przysięgi przed por. rez. Henrykiem Gruetzmacherem „Maria” szefa łączności K. O AK Pomorze mianowany został w XII 1943 szefem Wydziału Organizacyjnego Inspektoratu Chojnicko - Tczewskiego AK, którego k-dtem był por. Alfons Rocki „Juhas”. Jednocześnie od XII1943 k-dt Obwodu AK Stargard. Od drugiej połowy 1944 po odejściu por. „Juhasa” na Wybrzeże pełnił faktycznie obowiązki k-dta Inspektoratu Chojnicko -Tczewskiego AK. Używał wówczas ps. „Edwin” w kontaktach z K. O AK Pomorze a z podwładnymi „Cegła”. Przeprowadził w Stargardzie akcję scaleniową włączając do AK starogardzką komórkę ZJ. Na polecenie mjr-a J. Grussa „Stanisława” organizował sieć wywiadu AK. W 1944 został ranny w nogę podczas starcia z niemieckim policjantem na szosie Stargard - Pelpin. Po zajęciu w 1945 Pomorza przez A. Cz. czynny w konspiracji NIE potem DSZ. W VII 1945 aresztowany przez UB w swoim mieszkaniu w Gdańsku przy ul. Płowce. Po zwolnieniu z więzienia nadal mieszkał w Gdańsku. W 1948 został urzędnikiem w Zarządzie Miejskim w Gdańsku, a następnie w Urzędzie Wojewódzkim gdzie pracował do emerytury w 1976. Był po wojnie działaczem b. Polonii Gdańskiej, a w latach 1945-1950 prezesem KS „Gedania”.
    W konspiracji działały jego matka Anna i siostry – Gertruda zamężna Wincewicz i Wanda.
    Mieszkał w Gdańsku, gdzie zmarł 04 VIII 1995. Pochowany o9 VIII 1995 na cmentarzu św. Franciszka w Gdańsku.

    Słownik Konspiracji Pomorskiej 1939-1945, cz. 3. Toruń 1996; K. Komorowski. Konspiracja pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993. K. Ciechanowski. Ruch oporu na Pomorzu Gdańskim 1939-1945. W-wa 1972; Pomorskie organizacje konspiracyjne poza AK 1939-1945. Toruń 1994; Armia Krajowa na Pomorzu. Toruń 1993.

     

    Michaliszyn Paweł

    [1914 – 1990], nauczyciel, plut. podch. rez. piechoty, w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK/NIE ppor. [1943?], działacz WiN, ps. „Ryszard”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego NIE Czortków III 1945-XII 1945?. Okręg Tarnopol AK/NIE.

    Urodzony 17 I 1914 w Kosowie pow. Czortków. Syn Marcina i Marii z d. Pańska. W okresie międzywojennym ukończył Seminarium Nauczycielskie/1935/. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty 12 DP. Do rezerwy przeniesiony z tytularnym stopniem plut. podch. rez. Do września 1939 pracował w zawodzie nauczyciela na terenie pow. Czortków. Podczas okupacji czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie obwodu ZWZ-AK Czortków. Organizator i d-ca plutonu, potem 4 kompanii „Kosów” z m. p. w Białobożnicy. Po wejściu w IV 1944 A. Cz. na teren Okręgu AK Tarnopol nadal czynny w konspiracji. Wyznaczony na stanowisko oficera informacyjnego K-dy Inspektoratu Rejonowego AK Czortków. W III 1945 w miejsce zagrożonego aresztowaniem przez NKWD kpt. sł. st. S. Czernieckiego, który wyjechał z terenu inspektoratu zostaje mianowany w VI 1945 z polecenia k-da Okręgu NIE Tarnopol kpt. sł. st. b. Żeglina k-dtem Inspektoratu NIE Czortków. Prowadził śledztwo w sprawie agenta NKWD b. żołnierza AK Ludwika Sawickiego. W końcu XII 1945 zagrożony aresztowaniem ewakuował się przez Lwów do Polski. Zamieszkał przy ul. Moniuszki 6 w Miechowicach pow. Bytom. Podejmuje działalność konspiracyjną w strukturach Okręgu AK-WiN Tarnopol. Prowadził kancelarię k-dta okręgu kpt. B. Żeglina. Przepisywał na maszynie instrukcje, rozkazy i korespondencję organizacyjną oraz materiały propagandowe. Odszukiwał oficerów i żołnierzy podziemia tarnopolskiego pozyskując ich do pracy konspiracyjnej. 03 X 1946 w Miechowicach został zatrzymany przez funkcj. Wydziału III WUBP z Wrocławia. Razem z nim zatrzymano Olgę Żeglin. Przewieziony na dalsze śledztwo do WUBP Wrocław. 15 X 1946 w celach operacyjnych zwolniony z aresztu. Powraca do Miechowic. Podjął wówczas pracę jako kierownik szkoły podstawowej. W dniu 23 IV 1947 ujawnił się w WUBP w Katowicach. Wykorzystywany był operacyjnie przez funkcj. WUBP Katowice. 30 VII 1948 podczas realizacji Lwowskiej i Tarnopolskiej części operacji Departamentu III MBP oznaczonej krypt. „X” został zatrzymany i przewieziony do WUBP we Wrocławiu. Po dwudniowych przesłuchaniach zwolniony. W latach 1954-1955 w ramach jednej kombinacji operacyjnej był inwigilowany przez prowokatora „Kolebskiego” /kontakt ppor. K. Janoska i ppor. S. Opoczyńskiego z WUBP Katowice/. Mieszkał przy ul. Reptowska 55/7 w Bytomiu.
    Zmarł w Bytomiu 01 V 1990.
    Żonaty z Franciszką z d. Fitz. 

    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/,t. II. Wrocław 2004 /tu obszerna bibliografia/; T. Balbus; O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948]. Kraków-Wrocław 2004; USC Bytom. Skrócony akt zgonu nr 963/1990.

     

    Michałowski Aleksander

    [?], oficer rez. kaw. por. , w konspiracji SZP/ZWZ/AK, rtm. [1943], ps. „Jasieńczyk”, „Sokół”. /Dobrowolski Stefan „Prus”/
    D-ca powiatu SZP, k-dt Obwodu ZWZ Janów Lubelski. Okręg ZWZ Lublin. Kmdt Obwodu ZWZ-AK Iłża do II 1943. K-dt Inspektoratu ZWZ Radom II – V 1941.

    Pochodził z Wilna. Z wykształcenia był inżynierem. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po zakończeniu wojny zweryfikowany w stopniu por. rez. kaw. z starszeństwem 1 VI 1919 został przeniesiony do rezerwy. Pracował w swoim zawodzie. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 zamieszkał w Dzierzkowicach pow. Janów Lub. w majątku Stefana Lelka, gdzie wstąpił do SZP. Mianowany przez mjr-a J. Spychalskiego „Socha” d-cę wojewódzkiego SZP Lublin pierwszym d-cą powiatowym SZP Janów Lub. Obok R. Bijasiewicza należał do pierwszych organizatorów konspiracji niepodległościowej w tym powiecie. Docierał do oficerów i podchorążych ukrywających się po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939. W I 1940 z polecenia „Sochy” przekazał kierownictwo obwodu kpt. sł. st. Zbigniewowi Slękowi „Bolesław”, a sam został przeniesiony do dyspozycji k-dta Okręgu ZWZ Lublin mjr-a „Sochy” na stanowisko oficera do zleceń specjalnych. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo w VI 1940 został przeniesiony do Okręgu ZWZ/AK Radom-Kielce, gdzie od VI 1940 do II 1943 pełni funkcję k-dta Obwodu ZWZ/AK Iłża. Prowadził aktywną działalność organizacyjną na podległym terenie. Zorganizował sieć placówek terenowych oraz sztab obwodu. Jednocześnie  od II do V 1941 pełni funkcję  k-dta inspektoratu Rejonowego ZWZ Radom. W II 1943 zagrożony aresztowaniem przeniesiony zostaje ponownie do Okręgu AK Lublin, gdzie zajął się m. in. organizowaniem szwadronu dyspozycyjnego K. O. AK Lublin. Awansowany 03 V 1943 do stopnia rtm. w st. sp. Mieszkał w Lublinie i był członkiem sztabu Komendy Okręgu AK. Lublin, gdzie pełnił m. in. funkcję instruktora wyszkolenia kawaleryjskiego. W okresie „Burzy: w VII 1944 dowodził małym oddziałem kawalerii zwanym szwadronem dyspozycyjnym K. O. AK Lublin. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na Lubelszczyznę pozostaje nadal w konspiracji niepodległościowej. Założył firmę handlową „Alkor” w Lublinie, której był właścicielem i dyrektorem. Zatrudniał w niej żołnierzy konspiracji lubelskiej. Występował w Lublinie pod nazwiskiem Dobrowolski Stefan ps. „Prus”.
    Jego  dalsze losy są nieznane.

    I. Caban – Z. Mańkowski. ZWZ-AK. Okręg Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; tenże: Okręg Lubelski AK. Lublin 1996. //w roczniku oficerskim z 1924 oraz w roczniku oficerskim rezerw z 1934 nie figuruje/. 

     

    Miczyk Tadeusz

    [1913-1968], oficer rez. piechoty WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ-AK, por. [1944], ps. „Juhas”, „Lach”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK/NIE Drohobycz VI 1944 - I 1945. Okręg Stanisławów AK.

    Ur. 07 V 1913 Wojniłowo pow. Kałusz woj. Stanisławów. Syn Karola i Reginy z d. Obermajer. W 1934 ukończył gimnazjum w Sosnowcu, następnie w latach 1934-1935 odbył służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty. Do 1939 mieszkał w Sosnowcu. Awansowany do stopnia ppor. rez. VII 1939. Po wybuchu we IX 1939 wojny przeniósł się do Wieliczki, skąd wyjechał w 1942 do Kamienicy pow. Nowy Sącz, a w1943 przeniósł się do Drohobycza. Czynny w konspiracji ZWZ/AK. Wiosną 1944 objął dowództwo ośrodka Kedywu w Stryju, ponadto pełnił funkcję zastępcy inspektora, potem szefa Kedywu inspektoratu Stryj AK. Organizował samoobronę przed UPA. 15 IV 1944 przeniesiony został na stanowisko k-dta Inspektoratu Rej. AK Drohobycz, ale funkcje tę objął dopiero na początku VIII 1944. Awansowany do stopnia por. rez. 03 V 1944. Po wkroczeniu A. Cz. do Drohobycza 06 VIII 1944 ujawnił się przed dowództwem sowieckiego oddziału. We IX 1944 z jego inicjatywy zaczęto wydawać w obwodzie Sambor AK konspiracyjne pismo „Podhalanin”, które ukazywało się do połowy XII 1944. W IV 1945 przybył na teren Rzeszowszczyzny i nawiązał kontakt z dowództwem OL „Warta” AK, ale wkrótce powrócił na teren Lwowa, gdzie został aresztowany przez TO NKGB Kolei Lwowskiej /23 V 1945 w Medyce/. Wg raportu „Wojtka” W. Śledzińskiego miał być aresztowany 30 V 1945 na Sułkowszczyźnie k/ Mościsk. W/d dokumentów sowieckich aresztowany 26 V 1945. Więziony we Lwowie i w Samborze. Wyrokiem TW Wojsk NKWD Obwodu Drohobyckiego 24 XII 1945 w Samborze został skazany z art. 54-2 i 54-11 kk ZSRR z zast. Art. 2 Dekretu z 19 IV 1943 na 15 lat robót katorżniczych licząc od 26 V 1945. oraz 5 lat pozbawienia praw. Przybył 21 II 1946 ze Lwowa do Workutłagu, gdzie pracował niewolniczo w kopalniach węgla. Przeniesiony 02 VI 1949 do Rieczłagu, odesłany 11 II 1955 do Dubrawłagu. Repatriowany do Polski 26 IX 1955 przez Brześć. Po powrocie do Polski zamieszkał na stałe w Wieliczce. Zmarł w Krakowie w 1968 i pochowany został na cmentarzu w Wieliczce.
    Żonaty z Zofią z d. Wójtowicz. Miał córkę Małgorzatę. 

    J. Węgierski. AK w Zagłębiu Naftowym i Samborszczyźnie. Kraków 1993; tenże: AK w Okręgach Stanisławów i Tarnopol. Kraków 1996;Franciszek. Mazur, J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; ZH WiN nr 4. Kraków 1993 i nr 9. Kraków 1996; Więźniowie łagrów w rejonie Workuty. W-wa 2001; Informacja z USC Wieliczka.

     

    Mielniczek Rudolf Benedykt

    [1910-1992], nauczyciel, oficer AK ppor. [1944], działacz WiN, ps. „Adam”, „Gniewosz”, „Grzegorz”, „Sławek” vel Antoni Skiba vel Jan Michalewski. Więzień sowieckich łagrów.
    Kierownik Rejonu WiN „Północ”- Mielec IX 1946 –1948. Okręg /Wydział/ Rzeszów. 

    Ur. 28 III 1910 w Przemyślu. Syn Władysława – Franciszki z d. Rybczyńska. Ukończył gimnazjum w Przemyślu, potem studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie uzyskując dyplom magistra. Od 1932 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej na Kresach Wschodnich RP. Zmobilizowany latem 1939 do WP. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Unika niewoli i powraca po zakończeniu działań wojennych do Przemyśla. Podejmuje oficjalnie pracę w miejscowej spółdzielni „Społem” jako kierownik punktu skupu jaj przy ul. Borelowskiego. 15 XII 1939 zaprzysiężony do konspiracji SZP/ZWZ/AK przez ppor. B. Wochankę „Andrzeja” i por. A. Winogrodzkiego „Jerzego”. Do II 1940 był łącznikiem w Przemyślu. Przewoził meldunki do K. O. ZWZ we Lwowie i do Krakowa. Od 1942 inspektor WSOP w obwodzie AK Przemyśl. Funkcję pełnił do 14 v 1944. Organizował na terenie obwodu plutony WSOP. W tym okresie czasu mieszkał w Czelatynie pow. Jarosław, skąd kierował patrolami AK. Utrzymywał kontakty z K. O. AK Jarosław. Brał osobiście udział w licznych akcjach zbrojnych przeciwko siłom niemieckim. W 1943 ukończył konspiracyjną podchorążówkę. Awansowany do stopnia ppor. rez. 3 V 1944. Od V 1944 d-ca plutonu „Gniewosz” w OP AK „Prokop”, potem oficer dywersji Obwodu AK Przemyśl. Od VII 1944 w oddziale szkoleniowym „Kółeczko”, którym dowodził kpt. J. Lutak „Dyzma”. Bierze udział w akcji „Burza”. Podczas przekraczania linii frontu w drodze powrotnej do Przemyśla dowodzony przez niego patrol wziął do niewoli 8 Niemców, których przekazał w Jaworniku Polskim A. Cz. Po objęciu władzy przez komunistów pozostaje nadal czynny w konspiracji. Aresztowany przez NKWD 10 XI 1944 i wywieziony z Bakończyc do łagru w Rosji. Od 14 I 1945 przebywał w obozie w Stalinogorsku. Pracował jako więzień w kopalni węgla nr 30 Uzłowaja k/Tuły. Latem 1946 powraca do Polski przez placówkę PUR w Białej Podlaskiej. 09 IX 1946 zameldował się w Przemyślu. Po uzyskaniu kontaktów konspiracyjnych podejmuje pracę niepodległościową w WiN. Mianowano go wówczas kierownikiem Rejonu Mielec „Północ” WiN w rzeszowskim Wydziale WiN. Podlegały mu Rady Powiatowe WiN: Mielec, Tarnobrzeg, Nisko oraz Dębica. Posługiwał się ps. „Adam” oraz nazwiskiem przybranym Jan Michalewski. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Po aresztowaniu kierownika Wydziału Rzeszów WiN kpt. W. Koby przez UB zbiegł z terenu i ukrywał się. Podejmował bezskuteczne próby przedostania się za granicę. Przy pomocy kpt. Zdzisława Pieniążka –Sadowskiego „Juranda” zatrudnił się w hurtowni „Społem” w Pasłęku, skąd przeniósł się z „Jurandem” do Pruszkowa gdzie pracuje w SCH oraz potem jako księgowy w „Społem” w Warszawie. 01 V 1949 wpadł w Pruszkowie pod samochód, którym jechał wojewoda warszawski, doznając wstrząsu mózgu, pęknięcia czaszki i szczęki. Po przewiezieniu go do szpitala znaleziono przy nim pistolet „Vis”, z którym się nigdy nie rozstawał. Aresztowany 30 VIII 1949 i skazany przez WSR Warszawa na 7 lat więzienia za nielegalne posiadanie broni. Na podstawie amnestii karę mu złagodzono do 4 lat i 8 miesięcy. W czasie śledztwa nie został rozszyfrowany. Przez 9 miesięcy więziony w więzieniu przy ul. 11 Listopada w Warszawie, potem w ZK Sztum i ZK Potulice. Zwolniony z więzienia 1 XII 1953 z ZK Potulice. Powraca do Pruszkowa. Mieszkał potem w Podkowie Leśnej.
    Dopiero 10 X 1974 zgłosił się w Prokuraturze Powiatowej w Pruszkowie i ujawnił fakt używania nazwiska fałszywego. Po przesłuchaniu zwolniony. Odstąpiono od wszczęcia sprawy z uwagi na przedawnienie sprawy.
    Zmarł w Podkowie Leśnej 17 IV 1992.
    Odznaczony: Krzyżem AK i Medalem Wojska. 

    A. Zagórski. MSBUDN 1939-1956, t. 2. Kraków 1998; G. Ostasz. Zrzeszenie WIN. Okręg Rzeszów 1945-1947. Rzeszów 2000

     

    Mika Władysław

    [1908 - 1973], oficer sł. st. łączności WP, por. [1934], w konspiracji ZWZ/AK/ WSGO „Warta” kpt. [1942],mjr[1944], działacz WiN ps. „ Korwin”, „Narcyz”.
    Kmdt Inspektoratu Poznań WSGO/DSZ/WiN. Okręg DSZ/WiN Poznań.

    Ur. 15 I 1908 w m. Brzóza pow. Kozienice. Syn Józefa i Marcjanny z d. Chmielewska. Po ukończeniu szkoły powszechnej w rodzinnej wsi kształci się w gimnazjum w Kozienicach, gdzie w 1928 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od 17 IX 1928 do 28 VII 1929 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie, gdzie przeszedł przeszkolenie unitarne. Od X 1929 uczy się na Wydziale Łączności Szkoły Podchorążych Inżynierii Wojskowej w Warszawie. Nauka trwała o jeden rok dłużej niż w innych rodzajach broni. Siedziba szkoły mieściła się w pobliżu gmachu Politechniki Warszawskiej. Wykładowcami byli w większości naukowcy z Politechniki Warszawskiej. Każdego roku wyjeżdżał n praktyczne szkolenie do Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu. Promowany na stopień ppor. sł. st. łączności z starszeństwem 15 VIII 1931. Po ukończeniu podchorążówki w 1932 przydzielony do 7 baony telegraficznego w poznaniu na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 1 I 1934. W 1935 przeniesiony z 7 baonu telegraficznego do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie na stanowisko wykładowcy i instruktora w dziedzinie łączności. W 1939 przeniesiony do 1 DP Leg. w Wilnie na stanowisko d-cy kompanii telegraficznej. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca kompanii telegraficznej 1 DP Leg. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym dywizji od granicy z Prusami Wsch. przez Pułtusk, Wyszków, Kałuszyn na Lubelszczyznę. Brał udział w walkach z wrogiem w rejonie Tarnawatki i Biłgoraja. Uniknął niewoli i po zakończeniu działań wojennych powraca do rodzinnej wsi, skąd wyjechał do Warszawy i zamieszkał u swoich znajomych. Podejmuje od początku 1940 działalność konspiracyjną w ZWZ/AK. Jako specjalista od łączności otrzymał przydział do Oddziału Łączności KG ZWZ. Początkowo był organizatorem komórki łączności, potem d-cą plutonu radiowo-telegraficznego, a następnie d-ca kompanii łączności. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. łączności 3 V 1942. W latach 1942 -1944 pełni szereg odpowiedzialnych funkcji m.in. d-ca kompanii radiowej „Orbis”, potem w Szefostwie Łączności Kwatery Głównej AK był zastępcą i oficerem organizacyjno-operacyjnym. W czasie powstania Warszawskiego 1 VIII – X 1944 pełnił obowiązki d-cy batalionu telegraficznego „Iskra”. 27 IX 1944 awansowany przez KG AK do stopnia mjr-a sł. st. łączności. Po powstaniu uniknął niewoli. W końcu 1944 przedostał się do Częstochowy gdzie znajdował a się siedziba KG AK. Działa tu w komórce łączności KG AK. W Częstochowie spotkał się m. in. z kpt./mjr Sylwestrem Goślińskim „Marian”. W składzie tzw. ekipy częstochowskiej wyjechał na początku 1945 do Poznania. Podejmuje działalność konspiracyjną w ramach poznańskiej AK, a następnie w strukturach WSGO „Warta” i DSZ pod dowództwem ppłk-a sł. st. art. A. Rzewuskiego „Hańcza”. Od V 1945 do VIII 1945 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego WSGO „Warta” – DSZ Poznań z siedzibą w Poznaniu. Organizował siatkę konspiracyjną na podległym terenie w głównie oparciu o b. żołnierzy AK. Podlegały mu obwody: Poznań-miasto, Poznań-powiat, Nowy Tomyśl, Śrem i Środa Wlkp. W powodu niezwykle trudnych warunków prowadzono głównie działalność propagandową, wywiadowczą i kolportaż prasy podziemnej. Łączność z terenem utrzymywał poprzez łączników i skrzynki kontaktowe. We IX 1945 w Poznaniu brał udział w odprawie z udziałem ppłk-a A. Rzewuskiego d-cy WSGO „Warta” i k-dta Okręgu DSZ Poznań i ppłk-a S. Goślinskiego wyznaczonego przez płk-a dypl. J. Rzepeckiego na przewodniczącego /prezesa/ Okręgu Poznań WiN dla k-dtów inspektoratów. Otrzymał wówczas polecenie od ppłk-a A. Rzewuskiego organizowania w oparciu o struktury WSGO „Warta” i DSZ siatki nowopowstałej organizacji niepodległościowej WiN /formalnie WSGO „Warta” została rozwiązana rozkazem ppłk-a A. Rzewuskiego 15 XI 1945/. Jako przewodniczący /prezes/ Rejonu WiN Poznań na początku XI 1945 otrzymał wytyczne dla prowadzenia dla prowadzenia dalszej pracy konspiracyjnej w ramach WiN/ dokument nosi datę 3 XI 1945/. Kontakty z terenem utrzymuje poprzez skrzynkę kontaktową prowadzoną przez Kazimierę Wyszomirską i łącznika Tadeusza Cenkiera. W skład Rejonu WiN Poznań wchodziły powiaty identycznie jak w WSGO „Warta” – DSZ. Mieszkał w tym okresie czasu przy ul. św. Marcin nr 18/10 w Poznaniu. Jednak szerszej działalności nie udało mu się rozwinąć. W dniu 27XI 1945 został zatrzymany w Poznaniu przez funkcj. Wydziału III WUBP Poznań. Uwięziony w areszcie WUBP Poznań, gdzie był poddawany ciężkim przesłuchaniom w celu wymuszenia zeznań. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydał z datą 21 I 1946 wojskowa Prokuratura Okręgowa w Poznaniu, sygnatura akt Pr 462/46. Więziony w śledztwie do VI 1946. Wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Poznaniu, sygnatura akt R. 358/46 z dnia 24 VI 1946 zostaje skazany na karę 10 lat więzienia z art.1 i 12 Dekretu o Ochronie Państwa i pozbawiony praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat. Na poczet kary zaliczono mu okres tymczasowego aresztowania. Początek kary 27 XI 1945 zaś upływ kary 27 XI 1955. Sądzony przez WSR Poznań w składzie ppłk Władysław Garnowski – przewodniczący, por. Alfons Banaszak – sędzia i chor. Kasper Radoła – ławnik, Władysław Partyka – pisarz. Jego obrońcą był znany później poznański adwokat St. Hejmowicz. W wyniku złożonej przez obrońcę apelacji NSW w Warszawie wydał postanowienie o złagodzeniu kary na podstawie amnestii na lat 5 oraz pozbawienie praw na lat 3. Po procesie więziony w ZK Poznań. Do czasu uprawomocnienia się wyroku wydanego przez NSW więziony w ZK Poznań przy ul. Młyńskiej, skąd go przewieziono do CWK we Wronkach i tu osadzony 30 IX 1946. W wyniku ponownej apelacji do NSW w Warszawie, na podstawie amnestii z 22 II 1947 zostaje warunkowo zwolniony z CWK Wronki 11 III 1947. Po odzyskaniu wolności powraca do zamieszkałej w Poznaniu rodziny. Inwigilowany i nękany przez funkcj. WUBP Poznań. Przez dłuższy okres czasu nie mógł znaleźć odpowiednie pracy. Utrzymywał się z pracy dorywczej. W latach późniejszych pracował w jednym z zakładów Poznania.
    Ostatnio mieszkał w Poznaniu przy ul. Słonecznej. Zmarł w Poznaniu 19 IX 1973. Pochowany 21 IX 1973 na cmentarzu Junikowo w Poznaniu.
    Żonaty z Teodozją z d. Płoszajska  /1916-1994/. Z tego związku miał syna.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, SKZ z M, Medalem Wojska.

    K. Malinowski. Żołnierze Łączności Walczącej Warszawy. W-wa 1983; T. Jurga – W. Karbowski. Armia „Modlin” 1939. W-wa 1987; Praca zbiorowa: 1 Dywizja Piechoty Legionów. Pruszków 1998; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; H. Czrnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych 1945-1956. Poznań 1993; Informator o nielegalnych organizacjach. Lublin 1993; R. Wnuk. Poakowska konspiracja antykomunistyczna w Wielkopolsce w 1945 /w:/ ZH WiN nr 14. Kraków 2000; ksero wyroku nr 297 z dnia 24VI 1946; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 2171/1946; T. Łaszczewski. Biogram WM /w:/ Biuletyn WiN „Orzeł Biały” nr 6 /141/ z VI 2003. Kraków 2003; USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 1412/1973

     

    Mikuła Aleksander Wojciech

    [1898-1974], legionista, członek POW, oficer sł. st. piechoty, kpt. [1924], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, ps. „Karol”, „Miłosz”, „Oleszyc”, „Orion”, „Robert”, „Tadeusz”, „Wiktor”, „Władysław”, „Zrąb”, vel Adam Miłkowski.
    Kmdt Inspektoratów Rejonowych ZWZ Piotrków Trybunalski III 1940 – X 1941. Okręg Łódź ZWZ, Miechów X 1942-IX 1943. Okręg AK Kraków.

    Ur. 24 III 1898 w Bochni. Syn Andrzeja i Marii z d. Mądzik. W latach 1905 – 1908 uczęszczał do szkoły ludowej w Bochni, a od 1908 do 1914 kształci się w gimnazjum w Krakowie, do 1914 ukończył 6 klas. W okresie nauki w gimnazjum od 1912 -1914 czynny w skautingu, od III-VII 1914 członek Polowej Drużyny Sokoła. Od VII 1914 członek Związku Strzeleckiego w Oddziale ZS Bochnia. W końcu VII 1914 brał udział w wyprawie kompanii bocheńskiej ZS do Kongresówki. Po wybuchu 01 VIII 1914 I  wojny światowej z 2 kompanią bocheńską wcielony do III baonu 2 pp Leg., gdzie służy do 05 XII 1914. Z dniem 06 XII 1914 przeniesiony z III baonu 2 pp Leg. do 3 pp leg. pełni funkcje sekcyjnego. Bierze udział w walkach na froncie rosyjskim. Od 01 I 1917 do o1 IV 1917 słuchacz kursu szkoły oficerskiej Legionów w Zegrzu, gdzie ukończył także kurs łączności. W IV 1917 powraca do 3 pp Leg. i uczestniczy w dalszych bojach. 15 II 1918 w czasie przejścia II Brygady Legionów przez front zostaje aresztowany przez austriacką żandarmerię i internowany w obozie Szaldabos na Węgrzech i przebywa tam do 04 IV 1918. Wcielony 05 IV 1918 do armii austriackiej. Do VII 1918 odbywa przeszkolenie wojskowe. Następnie wcielony do 57 pp i skierowany na front włoski. 03 IX 1918 dezerteruje z armii austriackiej i powraca do Bochni. Włącza się tu do działalności w POW. Do 31 X 1918 pełni funkcję k-dta Pogotowia Bojowego POW – Oddział Bochnia. W dniu 01 XI 1918 dowodzony przez niego oddział POW zostaje wcielony do formującego się WP. Przydzielony do 4 pp Leg. W grupie dowodzonej przez przez kpt. de Laveaux wyrusza 16 XI 1918 z Krakowa na odsiecz Lwowa. Uczestniczy w walkach na froncie ukraińskim. W dniu 03 III 1919 podczas walk zostaje ranny i od 04 III 1919 do 27 III 1919 przebywa na leczeniu w szpitalu w Bochni. Po wyleczeniu ran otrzymuje przydział do 15 pp. W stopniu sierż. wraz z 15 pp zostaje skierowany na front wojny polsko-bolszewickiej. W dniu 23 VI 1920 w boju pod Ogrodnikami na Białostocczyźnie dostał się do niewoli bolszewickiej, skąd udało mu się uciec 02 VIII 1920. Dowodził wówczas grupą partyzancką działającą w rejonie Mińska i Borysowa na tyłach sowieckich wojsk. W X 1920 powraca do macierzystego 15 pp. W XII 1920 awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VII 1920. Od XI 1920 dowodzi 5 kompanią 15 pp. Następnie od 01 II 1921 do IV 1921 słuchacz kursu informacyjnego dla oficerów w Grodnie. Z dniem 22 VII 1921 przeniesiony do Batalionu Zapasowego 9 DP w Lidzie na stanowisko instruktora w kompanii rekruckiej.22 VII 1921 powraca do 15 pp, skąd 20 X 1921 przeniesiony zostaje do Ośrodka Zapasowego 9 DP w Lidzie. Z dniem 01 V 1922 przeniesiony do 35 pp w Brześciu n/Bugiem. 03 V 1922 awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty i zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. z starszeństwem 01 VI 1919. W 35 pp pełni kolejno funkcję; do 03 VI 1925 d-cy 9 kompanii w III baonie, potem od 04 VI 1925 adiutant III baonu. Do stopnia kpt. sł. st. piechoty awansowany 15 VIII 1924. W okresie służby ukończył kurs unifikacyjny dla oficerów piechoty a w 1929 zdał egzamin sprawdzający przed awansem na stopień mjr-a sł. st., lecz do 1939 nie był już awansowany na wyższy stopień. 01 XI 1930 przeniesiony z 35 pp do Komendy Okręgu ZS nr IX w Brześciu n/Bugiem, gdzie początkowo pełni funkcję oficera PW, a potem z-ca k-dta Okręgu IX ZS w Brześciu i na tym stanowisku pozostał do lata 1939. wiosną 1939 pełnił funkcję komendanta Obwodowego PW przy 82 pp w Brześciu n/Bugiem. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył w obronie Warszawy. Po zakończeniu działań wojennych przebywa w Warszawie, gdzie nawiązał kontakty organizacyjne z SZP. Czynny w konspiracji od X 1939. Miał kontakty z ppłk dypl. L. Okulickim, który po nominacji na stanowisko d-cy wojewódzkiego SZP w Łodzi włączył go do swej ekipy dowódczej. Od XI 1939 oficer dyspozycyjny d-cy wojewódzkiego SZP w Łodzi ppłk-a dypl. L. Okulickiego. Z polecenia L. Okulickiego obejmuje funkcję oficera organizacyjnego SZP/ZWZ na teren powiatów Piotrków Tryb. i Tomaszów Maz., gdzie organizuje zręby siatki konspiracyjnej SZP/ZWZ. 25 III 1940 mianowany K-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Piotrków Trybunalski w skład, którego wchodziły obwody ZWZ: Piotrków Tryb., Tomaszów Maz. Radomsko i Rawa Mazowiecka. Aktywnie współpracując z miejscowymi konspiratorami zorganizował prężnie działająca strukturę inspektoratu. W uznaniu zasług rozkazem KG ZWZ awansowany 15 VIII 1940 do stopnia mjr-a sł. st. piechoty. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo 09 X 1941 przekazał funkcję      k-dta inspektoratu Rejonowego ZWZ Piotrków Tryb. rtm rez. F. Karpińskiemu „Korab”. Rozkazem KG ZWZ przeniesiony do dyspozycji K. O. ZWZ Kraków. Z polecenia k-dta Okręgu ZWZ Kraków płk-a dypl. sł. st. kaw. Z. Miłkowskiego „Wrzos” został w X 1941 skierowany na teren Inspektoratu Rejonowego ZWZ Nowy Sącz z zadaniem przeprowadzenia reorganizacji i odbudowania struktur ZWZ. Po przybyciu do Rabki nawiązał kontakt z mjr-em F. Galicą „Ryś” dotychczasowym k- dtem inspektoratu, który nie przekazał mu funkcji kontaktów na obwody. Pełni przez pewien okres czasu funkcję z-cy „Rysia”. W VII 1942 skierowano go z nominacją na stanowisko k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Jasło, którym dowodził przez krótki okres czasu. W VIII 1942 odwołany z funkcji i przeniesiony na teren Miechowa, gdzie od VIII 1942 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Miechów po przeniesionym na teren Jasła mjr Ł. Grzywaczu – Świtalskim. Inspektorat przejął w dobrym stanie organizacyjnym. Kontynuował prace swego poprzednika. Przygotowywał podległe struktury do przyszłego powstania powszechnego. Organizowano oddziały partyzanckie, prowadzono akcje likwidacyjne konfidentów, szkolono żołnierzy AK. Poszukiwany przez gestapo i zagrożony aresztowaniem zostaje przeniesiony na początku IX 1943 do sztabu K. O AK Kraków, gdzie pełni funkcję inspektora do spraw organizacyjno-szkoleniowych. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 1 VII 1944. Z dniem 01 VII 1945 przeniesiony na stanowisko d-cy Zgrupowania Partyzanckiego „Orion” w skład, którego miały wejść Batalion „Podhale” złożony z części oddziałów partyzanckich „Żelbetu” oraz batalion „Kamiennik” złożony z  OP obwodu Myślenice „Murawa”. Zgrupowaniem dowodził do rozwiązaniu AK 19 I 1945. Po rozwiązaniu AK powraca do Krakowa. Ujawnił się we IX 1945 przed Komisją Likwidacyjną ds. AK w Krakowie. Początkowo mieszkał z rodziną w Krakowie. Szykanowany przez UB wyjechał na Górny Śląsk i zamieszkał w Gliwicach, gdzie pracował w różnych zakładach pracy. Był nadal inwigilowany przez UB. Wzywany na przesłuchania.
    Zmarł w Gliwicach 09 XI 1974. Pochowany na cmentarzu przy ul. Kozielskiej.
    Żonaty z Barbarą Celińską. Miał syna Jerzego /+ w 1960/.
    Odznaczony: VM kl5, KN, KW 4x, ZKZ z M, SKZ, Medalem wojska, Medalem za Wojnę z bolszewikami 1918-1921.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; CAW – dokumenty nr akt AP 1769/3459; T. Łaszczewski. MSBUDN 1939-1956, t. 4. Kraków 1999. /Tu obszerna bibliografia/.

     

    Mirecki Stanisław

    [1896-1944], legionista, oficer sł. st. kaw. WP, mjr [1936], w konspiracji TAP/KZ, ZWZ/AK, ppłk [1942], ps. „Butrym”, „Pociej”, „Wit” vel Stanisław Horyński.
    Kmdt Inspektoratów Rejonowych ZWZ-AK Częstochowa I/II 1942 – IX 1942. Okręg Radom-Kielce ZWZ-AK, Nowy Sącz AK II/III 1943 – VIII 1944. Okręg Kraków AK.

    Ur. 09 I 1897 w Piotrkowie Trybunalskim. Syn Bronisława i Bronisławy z d. Bystrońska. W VI 1914 ukończył gimnazjum w Piotrkowie, gdzie zdał maturę. Zapisał się na studia w Wyższej Szkole Rolniczej we Lwowie. Po wybuchu I wojny światowej 1 VIII 1914 wstępuje ochotniczo do Legionów polskich Przydzielony do kawalerii. Odbył kampanię Legionów w 1 p. ułanów Leg. Awansowany do stopnia wachmistrza. Był dowódcą plutonu. W okresie IV 1917 – VI 1917 przebywał na kursie oficerów taborów w Warszawie. Po ukończeniu kursu w VI 1917 awansowany do stopnia ppor. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 internowany w Szczypiornie k/Kalisza, skąd go potem przeniesiono do Łomży. Zwolniony w VII 1918. Od XI 1918 w stopniu ppor. sł. st. kaw. służy w WP. Jako d-ca plutonu w szwadronie kaw. 1 p. ułanów bierze udział w obronie Lwowa w XII 1918. W I 1919 chory na zapalenie płuc przebywał na leczeniu szpitalnym. Od I 1919 do IV 1919 służy w jednostce zapasowej. Od IV 1919 d-ca kolumny taborowej 1 DP Leg. Bierze udział w szeregach 1 DP Leg. w wojnie polsko - bolszewickiej 1919-1920. Awansowany 1 VII 1920 do stopnia por. sł. st. kaw. W V 1922 przeniesiony do 7 dywizjonu Taborów na stanowisko d-cy szwadronu. Od X 1922 do V 1923 przebywa na kursie w Szkole Oficerskiej Taborów we Lwowie. Zweryfikowany przez MSWoj. w 1922 w stopniu rtm sł. st. z starszeństwem 1 VI 1919. W V 1926 przeniesiony do 7 psk w Biedrusku, a w III 1927 do 8 psk w Chełmnie, gdzie od X 1927 był oficerem ewidencyjno-personalnym, a od VII 1928 d-cą plutonu. W okresie IX 1926 – XII 1926 ukończył kurs strzelecki w Centralnej Szkole Strzeleckiej w Toruniu. Od x 1928 do VI 1929 przebywa na kursie dla d-ców szwadronów w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Następnie od VI 1929 do 1934 d-ca szwadronu w 6 psk w Żółkwi. Od 1934 instruktor w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Awansowany 1 I 1936 do stopnia mjr-a sł. st. kaw. W 1936 powraca do 6 psk na stanowisko z-cy d-cy 6 psk. W kampanii wrześniowej 1939 z-ca d-cy Ośrodka Zapasowego Kresowej Brygady Kawalerii. Po zakończeniu działań wojennych przebywał w Warszawie. Od X 1939 czynny w konspiracji. Do III 1940 współorganizator i d-ca III baonu w Tajnej Armii Polski /TAP/ Warszawa – Praga. Od III 1940 do I 1941 d-ca utworzonego Okręgu Warszawa Województwo TAP. Od I 1941 po połączeniu TAP z KZ k-dt Okręgu TAP-KZ Warszawa. Od VII 1941 k-dt Okręgu TAP-KZ Kielce. Po scaleniu TAP-KZ z AK od II 1942 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Częstochowa w Okręgu AK Radom-Kielce. Rozkazem KG AK Nr L. 41/BP z 30 IV 1942 awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. z starszeństwem 19 III 1942. W dniu 08 IX 1942 aresztowany przez gestapo w lokalu konspiracyjnym w Częstochowie przy ul. Jasnogórskiej 30. Więziony w więzieniu na Zawodziu. W nocy z 4/5 X 1942 uwolniony z więzienia w wyniku przeprowadzonej akcji przez oddz. AK pod dowództwem ppor. H. Furmańczyka  „Henryk”. Po odzyskaniu wolności ukrywa się. Spalony na terenie Częstochowy zostaje mianowany przez KG AK na początku 1943 k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Nowy Sącz. Ostatecznie funkcję objął w III 1943. Należał do grona wybitnych organizatorów konspiracji niepodległościowej. Odbudował rozbity aresztowaniami sztab inspektoratu oraz struktury obwodów wchodzących w skład inspektoratu AK Nowy Sącz. Kierował przygotowaniami inst.. do przyszłych działań zbrojnych przewidywanych w ramach akcji „Burza”. Z jego inicjatywy organizowano na podległym terenie oddziały partyzanckie AK. Kładł duży nacisk na wyszkolenie żołnierzy AK. Organizował kursy dla młodszych dowódców i kursy zastępcze dla podch. rez. piech. AK. Dzięki jego pracy inspektorat pracował w miarę stabilnie.
    26 VII 1944 w czasie obławy niemieckiej na Kisielówkę k/Tymbarku, gdzie przebywał na kwaterze w czasie usiłowania dokonania ucieczki został ciężko ranny i umieszczony potem w szpitalu w nowym Sączu. Planowano przeprowadzenie akcji jego odbicia, do czego ostatecznie nie doszło z powodu jego śmierci w dniu 04 IX 1944.
    Pochowany na cmentarzu w Nowym Sączu.
    Odznaczony: KN, KW, SKZ z M.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka -K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2004; Rocznik oficerów kawalerii 1930; Biogram SM /w:/MSBUDN 1939-1956, t. 1. Kraków 1997; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/AK- rozwój organizacyjny. W-wa 1996; K. Malinowski. Tajna Armia polska. W-wa 1986; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; G. Mazur, W. Rojek, M. Zgarniak. Wojna i okupacja na Podkarpaciu i Podhalu. Kraków 1998; Z. Gnat-Wieteska. 6 psk. Pruszków 1998; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; A. K. Kunert. Słownik konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. II. W-wa 1987; J. Bieniek, A. Fitowa, Wnuk, Filar

     

    Mischke Wincenty

    [1894-1969], powstaniec wielkopolski, oficer służby st. piech. WP, mjr [1939], w konspiracji „Muszkieterzy”, AK , ppłk, ps. „Henryk”, „Myśliwiecki”
    Inspektor KG AK na teren Okręgu Łódź AK

    Ur. 20 I 1894 w Mylinie pow. międzychodzki, syn Adolfa i Walentyny z Maciejewskich. Do szkoły powszechnej uczęszczał w rodzinnej wsi, a po  jej ukończeniu uczył się w szkole handlowej we Wronkach. Uczestniczył w strajku szkolnym. Był członkiem Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej w Chrzypsku Wielkim. W 1911wstapił do „Sokoła” w Pniewach. W 1914 ukończył tajny kurs dla naczelników i podnalczelników  „Sokoła”. 30 IX 1914 wcielony do armii niemieckiej Służbę pełnił początkowo w 48 pp, potem w 18 pp. Walczył na froncie rosyjskim. Awansowany do stopnia kaprala został przydzielony do 59 pp, gdzie zajmował się szkoleniem rekrutów. W IV 1917 przeniesiony do 446 pp walczył na froncie zachodnim. W końcu XI 1918 zdezerterował z armii niemieckiej i 26 XII 1918 zgłosił się do Biura Werbunkowego żołnierzy polskich w Poznaniu. Bierze udział w walkach w oddziale straży w Poznaniu. W I 1919 zorganizował w Mylinie oddział powstańczy, którym dowodził w wyzwalaniu Mylina , potem Chrzypska Wielkiego, Sierakowa i Kamionnę. 17 II 1919 odznaczył się w czasie odpierania natarcia niemieckiego na Gralewo. Wraz z oddziale zostaje przydzielony do i batalionu „Grupy Zachodniej” przeformowanego w III 1919 w 2 p. strzel. wielkopolskich. W IV 1919 mianowany sierż. piech. Dowodził kompanią. Walczył w rejonie Zbąszynia. Po złożeniu egzaminu 20 VIII 1919 został mianowany 26 X 1919  ppor. Piech. Od 15 IX 1919 dowodził dowodzi nadal kompanią i walczy na froncie wo9jny polsko-bolszewickiej na Białorusi. 10 XII 1919 2 pswlk. Zostaje przemianowany na 56 pp w składzie 14 DP. Uczestniczy w walkach nad Berezyną . Ranny 1 VIII 1919 przebywał na leczeniu w szpitalu w Grudziądzu , potem do V 1920 w Poznaniu. Z dniem 1 IV 1920 mianowany por. sł. st. piech. Po wyleczeniu powraca do macierzystego pułku i walczy na froncie. Służbę w 56 pp pełnił do V 1924. Przeniesiony z 56 pp do 9 pp Leg. W Zamościu na stanowisko d-cy kompanii, potem adiutanta. Od IX 1931 służy w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie, gdzie pełni różne funkcje, m. in. instruktora, d-cy plutonu oraz kompanii. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 1 I 1932. W latach 1937-1939 pełni funkcję d-cy 6 kompanii szkolnej II baonu Szkoły Podchorążych Piechoty. W 1938 ukończył w CWPiech. kurs dla dowódców batalionu.  Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. 19 III 1939. Od 24 VIII 1939 był d-ca II batalionu szkolnego SPP. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy II batalionu 116 pp rez. W składzie 41 DPRez. W składzie GO  „Wyszków”. Walczył nad Bugiem i Lubelszczyźnie. W XI 1939 próbował przedostać się na Węgry z zamiarem dotarcia do Francji. Jednak próba przejścia przez granice słowacka nie powiodła się.  Powraca do warszawy, gdzie włączył się do działalności konspiracyjnej. Działa w konspiracyjnej organizacji „Muszkieterowie” , gdzie zajmuje się organizacją potem wywiadem na Generalną Gubernię i Niemcy. Od 1942 w AK z przydziałem do Wydziału Piechoty KG AK. 11 XI 1943 mianowany ppłk sł. st. piech. Od IV 1944 pełni funkcję inspektora wyszkolenia. Następnie inspektor KG AK na teren Okręgu AK Łódź. W ramach akcji „Burza” był przewidywany na stanowisko d-cy 25 DP AK w skład, której miały wejść odtwarzane 29 pp, 56 pp i 60 pp. Latem 1944 prowadził działania organizacyjne ale ostatecznie nie doszło do sformowania 25 DP AK. Podczas powrotu do Warszawy 1 VIII 1944 został aresztowany prze Niemców jako osoba cywilna i wywieziony na roboty do Niemiec. Po odzyskaniu wolności w 1945 powrócił do kraju. Mieszkał w Warszawie.
    Zmarł w Warszawie 20 VI 1969. Pochowany na cmentarzu Powązki.
    Odznaczony: VM kl. 5 /Dekret L. Z dnia 18 IV 1921, KN, KW3x,Krzyż Partyzancki, Krzyż K, Krzyż Wielkopolski.
    Żonaty z Irena Pikunas. Miał syna Janusza. 

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1932; Dz. Pers. Nr 16 z 23 IV 1921; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939,. Kraków 2006; E. Wawrzyniak. Na Rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988.

     

    Modrzejewski Józef

    [1909-1995], oficer sł. st. art., por. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, działacz WiN, ps. „Jar”, „Jop”, „Karol”, „Krakus”, „Leon”, „Lis”, „Prawdzic”, „Sęp”, „Wilk”, „Wiktor I” vel Józef Przygaliński vel Stanisław Majewski vel Józef Chojnicki vel Wacławski.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Jasło 1940 – XI 1944, Inspektoratu Rejonowego AK/DSZ Jasło XII 1944 – VI 1945, Kierownik Rejonu „Południe” WiN /Jasło/ IX 1945 – II 1946, Kierownik Rejonu WiN Kraków VI- IX 1946.

    Ur. 14 II 1909 we wsi Kuźnice pow. Włocławek. Syn Ignacego i Franciszki z d. Mikołajewska. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Kuźnicach i Śmiłowicach. Następnie od 1922 uczęszczał do prywatnego gimnazjum im. J. Długosza we Włocławku, gdzie w 1930 uzyskał świadectwo dojrzałości. W okresie nauki w gimnazjum działał w harcerstwie i uprawiał sport. Od IX 1930 VIII 1931 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim /2 bateria szkolna/. Praktyki odbywa w 5 pac w Krakowie. Od X 1931 do VIII 1933 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1933 z przydziałem do 3 pal w Zamościu na stanowisko młodszego oficera baterii. Następnie d-ca plutonu liniowego w pułkowej kompanii szkolnej Szkoły Podoficerskiej. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 1 I 1936. Od 1936 d-ca baterii, potem d-ca oddziału pomiarowego art. w 3 DP Leg. W 1939 zdał egzaminy do MSWoj. w Warszawie, lecz nauki nie podjął z powodu wybuchu wojny. W kampanii wrześniowej 1939 oficer sztabu 3 DP Leg., potem oficer zwiadowczy i d-ca baterii w dywizjonie art. 3 pal dowodzonego przez mjr-a sł. st. art. M. Kułakowskiego. Walczył z wrogiem pod Iłżą na kielecczyźnie, potem w bojach odwrotowych. Podczas walk pod Tomaszowem Lub. 24 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w przejściowym obozie jenieckim w Przeworsku, skąd transportem kolejowym był wysłano go w X 1939 z innymi jeńcami do obozu w głąb Niemiec. Podczas postoju na stacji kolejowej w Tarnowie przy pomocy polskich kolejarzy uciekł z transportu. Zaopatrzony w cywilne ubranie i dokumenty na nazwisko Józef Przygaliński powrócił w rodzinne strony, gdzie przebywał do początku 1940. 07 I 1940 wyjechał z Włocławka na Podkarpacie z zamiarem przekroczenia granicy i przedostania się do organizowanej we Francji Armii Polskiej. Podczas pobytu w Jaśle u rodziny swego kolegi z WP kpt. Edwarda Kliera, która umożliwiła mu nawiązanie kontaktów konspiracyjnych a w efekcie skierowany do punktu przerzutowego w Krośnie, skąd zostaje skierowany do miejsca Piastowego, gdzie spotkał się z por. rez. łączności S. Pieńkowskim „Strzmbosz” i księdzem J. Góreckim, którzy przekonali go, że będzie potrzebny w organizowaniu konspiracji niepodległościowej na Podkarpaciu. W połowie I 1940 został mianowany k-dtem Obwodu ZWZ Jasło. Oficjalnie zatrudnił się w Towarzystwie Ubezpieczeń od Ognia. Charakter pracy umożliwiał mu poruszanie się po terenie obwodu. Zorganizował sztab obwodu i sieć placówek terenowych. Awansowany przez KG ZWZ do stopnia kpt. sł. st. art. 1 VII 1940. Obwodem ZWZ/AK Jasło dowodził przez cały okres okupacji niemieckiej. Unikał aresztowań dzięki przestrzeganiu zasad konspiracyjnych. Po każdych „wsypach” i aresztowaniach odbudowywał struktury obwodu. Poszukiwany przez gestapo często musiał zmieniać miejsca pobytu oraz pseudonimy. Bezpośrednio dowodził szeregiem akcji dywersyjnych na podległym terenie. W okresie „Burzy” dowodził odtworzonym w AK 5 psk. We IX 1944 w warunkach frontowych nawiązał kontakt z d-cą sowieckiego pułku. Gdy odmówił podporządkowania się sowietom został zatrzymany w prowizorycznym areszcie w Ustronnej, skąd udało mu się uciec.. Pozostaje w konspiracji i nadal musi się ukrywać. Do XII 1944 pełni funkcję z-cy k-dta Inspektoratu Rejonowego Jasło oraz Obwodu AK Jasło. Po przekazaniu por. E. Krajewskimu „Żbik” funkcji k-dta Obwodu AK Jasło zostaje w XII 1944 mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego Jasło AK. Nie podporządkował się rozkazowi płk-a dypl. K. Putka „Zwornego” wcielenia żołnierzy AK Inspektoratu AK Jasło do organizowanej w porozumieniu z NKWD dywizji. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK kieruje nadal Inspektoratem Rejonowym AK w Likwidacji. Jednoczenie organizuje w oparciu o kadry AK struktury NIE/DSZ. Na Podkarpaciu. W VI 1945 podjął nieudaną próbę wyjazdu z kraju do Szwecji. Powraca do działalności konspiracyjnej. Od IX 1945 czynny w WiN. Od X 1945 do II 1946 kierownik Rejonu WiN Krosno „Południe”. Zagrożony aresztowaniem przeniesiony zostaje do Rzeszowa gdzie objął kierownictwo komórki „Ż” w Wydziale WiN Rzeszów. W V 1946 przeniesiony do Krakowa, gdzie od V-IX 1946 pełni funkcję kierownika Rejonu WiN Kraków. Zagrożony aresztowaniem zerwał kontakty organizacyjne i w XI 1946 i przez Czechy przedostał się do Niemiec. W Monachium zgłosił się w placówce II Korpusu WP, skąd go przetransportowano do Włoch do sztabu II Korpusu gen. W. Andersa, gdzie płoszył sprawozdanie z swej działalności. W XII 1946 przed bożym Narodzeniem ostatnim transportem wyjechał z Włoch do Wlk. Brytanii, gdzie po weryfikacji awansowano go do stopnia ppłk-a sł. st. art. Po rozwiązaniu Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia pracował jako robotnik na farmie rolnej w pobliżu Londynu. Uczył się języka angielskiego oraz studiował na korespondencyjnych kursach rolnych. Następnie pracownik metra londyńskiego, potem pracuje przy produkcji lodów.
    W 1949 po ukończeniu kursu techników dentystycznych otrzymał stałą pracę. Na podstawie uchwały kongresu USA o osiedlaniu się w USA polskich weteranów wojny w I 1951 wyjechał do USA i zamieszkał w Filadelfii, gdzie pracował jako technik dentystyczny. Podjął wieczorowe studia inżynierskie, które ukończył uzyskaniem dyplomu inż. Przez 25 lat pracował przy budowach rafinerii naftowych i elektrowni. Od początku pobytu na emigracji w USA aktywnie działał w organizacjach polonijnych i kombatanckich. W latach 1976-1986 kierował kołem AK w Filadelfii. Odwiedził Polskę w 1975 potem w 1989, 1991 i 1992. Autor pracy Akowcy na Podkarpaciu /1973/i Od Armii Krajowej do wojny domowej /1985/ Obie pozycje wydano w Polsce.
    Zmarł w domu dla rekonwalescentów w Voorhees k/New Jersey /USA/ 27 X 1995. Zgodnie z jego ostatnią wola urnę z jego prochami złożono 09 XII 1995 na Kwaterze Grobów Wojennych na starym cmentarzu w Jaśle w asyście kompanii honorowej WP.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, SKZ z M, ZKZ z M, Krzyżem Partyzanckim, Krzyżem AK, Brązowym Krzyżem Zasługi, Medalem Wojska.
    Żonaty od 19 III 1944 z Kazimierą Nowak, k-dtką WSK Obwodu AK Jasło. Miał córkę Ewę /ur. w XII 1944/ w szpitalu w Gorlicach. W 1957 po 11 latach rozłąki sprowadził żonę i córkę do USA.
    Jego imię nosi ulica w Jaśle, II Liceum Ogólnokształcące w Jaśle. 14 XII 1995 Rada Miasta Jasła nadała mu pośmiertnie tytuł „Honorowego Obywatela Miasta Jasła”. Jest patronem 21 Dywizjonu Artylerii Mieszanej z 21 Brygady Strzelców Podhalańskich w Rzeszowie. 

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J.Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; tenże: Szkoła podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszkow 2000; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; Ł. Grzywacz-Świtalski. Z walk na Podkarpaciu. W-wa 1971; A. Daszkiewicz. Ruch oporu w regionie Beskidu Niskiego. W-wa 1975; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; T. Biedroń. Schemat organizacyjny WiN. Okręg Kraków /w:/ ZH WiN nr 5. Kraków 1994; Cz. Nowak. Biogram J. M. /w:/ Dzieje Podkarpacia, t. VII. Krosno 2003/ tam obszerna bibliografia/. Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005.

     

    Możejko Stanisław

    [1911-1944], oficer rez. piechoty WP, ppor. [1936], w konspiracji AK, ps. „Sędzimir”, „Stanisław” vel Stanisław Zaniewski.
    Kmdt Inspektoratu AK Równe VII 1943-II 1944. Okręg Wołyń AK.

    Ur. 28 IX 1911. Ukończył szkołę średnią i zdał maturę w 1931. Następnie studiował prawo. Jednocześnie pracował jako urzędnik sądowy. Służbę wojskową odbył 1933-1934 na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Piechoty 30 DP. Po odbytych ćwiczeniach aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1936 z przydziałem mobilizacyjnym do 84 pp w Pińsku. W III 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 84pp, w którego odbył kampanię wrześniową 1939 na stanowisku d-cy 3 plutonu II baonu 84 pp. Brał udział w walkach z Niemcami na szlaku bojowym 84 pp w składzie 30 DP Armii „Prusy”, od Działoszyna /4-5 IX 1939/poprzez ciężkie walki odwrotowe / 08 - 14 IX 1939/w rejonie Puszczy Kampinoskiej dociera do Modlina, gdzie od 14 -28 IX 1939 uczestniczy w obronie Modlina. W czasie walk zostaje ranny w nogę. Po zakończeniu działań wojennych od 29 IX 1939 w niewoli niemieckiej skąd został w X 1939 zwolniony z obozu w Działdowie. Czynny w konspiracji od II 1940. Początkowo oficer wywiadu i oficer organizacyjny w organizacji SN –Walka. Od VI 1942 w AK. Przydzielony do „Wachlarza”. Skierowany na Odcinek II, gdzie zostaje d-cą Ośrodka Dywersyjnego w Żytomierzu. Kieruje działaniami dywersyjnymi na tym terenie. Po rozwiązaniu „Wachlarza” w XII 1942 działa w konspiracji AK na terenie Okręgu AK Wołyń. Od wiosny 1943 do VII 1943 zastępca k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Równe, potem od VII 1943 do I 1944 k-dt tego inspektoratu. Swoje kwatery miał w Żytomierzu, Równem i Zdołbunowie. Pracował w niezwykle trudnych warunkach na terenie zagrożonym wzmożonymi działaniami prowadzonymi przez Ukraińców. Na początku I 1944 zorganizował grupę partyzancka, która wymaszerowała z Ostroroga na koncentrację OP. Później zostaje włączona do 27 WDP AK.
    W dniu 25 I 1944 podczas intensywnego marszu przez teren zagrożony przez Ukraińców z powodu niewyleczonej do końca rany nogi osłabł. Nie chcąc opóźniać marszu pozostał ukryty w stogu siana. Wysłana po niego grupa żołnierzy AK już go nie odnalazła. Prawdopodobnie został zamordowany przez ukraińskich nacjonalistów na terenie pow. Dubno.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; M. Bielski. Grupa operacyjna „Piotrków” 1939. W-wa 1991; 84 Pułk Piechoty Strzelców Poleskich. Pruszków 2002; C. Chlebowski. Wachlarz. W-wa 1985; J. Turowski. Pożoga. W-wa 1990; W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu 1939-1944. Lublin 1993; 

     

    Mróz Władysław

    [1897-1954], oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1938], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk [1943], ps. „Baca”, „Samuraj”, „Simon”, „Sław”, „Wiktor” vel Kajetan Gorzkowski vel Tadeusz Lutański.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Drohobycz VI 1943 -VI 1944. Okręg AK Lwów - Stanisławów AK.

    Ur. 23 III 1897 w starym Sączu. Syn Jana i Wiktorii z Habelów. Po ukończeniu szkoły ludowej kształci się w Seminarium Nauczycielskim w Starym Sączu, gdzie w 1916 zdał maturę. W okresie nauki w Seminarium Nauczycielskim działał od 1911 w skautingu potem Związku Strzeleckim. Brał udział w ćwiczeniach ZS i Polowych Drużyn Sokolich. Przeszedł przeszkolenie wojskowe. W latach 1916-1917 odbywał praktyki nauczycielskie. 15 II 1917 wcielony do armii austriackiej i przydzielony do 32 Pułku Ochrony Krajowej. Od 30 VI 1917 do 25 XI 1917 przebywa w szkole oficerów rezerwy w Opawie. W stopniu chorążego powraca do macierzystego 32 pułku, z którym zostaje skierowany na front włosko-francuski. W czasie walk dowodzi plutonem. Awansowany do stopnia ppor. 09 XII 1918 powraca do Polski i ochotniczo wstępuje do 1 psp w Nowym Sączu, gdzie w stopniu ppor. sł. st. piechoty dowodzi plutonem. Przeniesiony z dniem 16 IV 1919 do 15 pp, w którego szeregach bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Podczas walk z bolszewikami 23 VI 1920 dostaje się do niewoli sowieckiej, skąd go zwolniono 18 XII 1921. Powraca do służby w 15 pp. 01 X 1922 przeniesiony do 8 pp Leg. w Lublinie, gdzie pełni kolejno funkcje; d-cy plutonu, kompanii, oficera żywnościowego, adiutanta baonu, potem adiutanta 8 pp Leg. Zweryfikowany w 1923 przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1928. Od VIII 1928 do 20 II 1931 instruktor i wykładowca w Korpusie Kadetów Nr 2 w Chełmnie. Od 21 II 1931 do V 1938 d-ca kompanii w 2 psp w Sanoku. Ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla dowódców batalionu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 19 III 1938. Od VI 1938 do X 1938 d-ca baonu w 5 psp w Przemyślu. Od X 1938 d-ca kursu Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty 22 DPGór. przy 5 psp w Przemyślu. Na tym stanowisku pozostaje do VIII 1939. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział jako d-ca 1 baonu 5 psp w składzie Armii „Kraków”. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 5 psp od Trzebini przez Kielecczyznę. Po rozbiciu pod Staszowem 10 IX 1939 przez wroga 5 psp, unika niewoli i przedostaje się do Dobromila, gdzie się ukrywa. Podejmuje działalność konspiracyjną w miejscowej komórce ZWZ. Zatrzymany w 1940 przez NKWD po przesłuchaniu zwolniony. Po napaści Niemców na Związek Sowiecki w VI 1941 przenosi się do Drohobycza, gdzie zamieszkał i zajmował się handlem. Od początku 1942 ponownie czynny w konspiracji ZWZ/AK. Do VI 1942 z-ca k-dta Inspektoratu AK Drohobycz – mjr-a J. Czerniatowicza, a od VI 1943 do VII 1944 k-dt inspektoratu. Po przekazaniu w końcu VI 1944 inspektoratu AK Drohobycz z Okręgu AK Lwów do Okręgu AK Stanisławów do 31 VII 1944 nadal k-dt inspektoratu. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. piechoty 11 XI 1943. Po utworzeniu w VII 1944 podokręgu AK Stanisławów pełni funkcję z-cy k-dta Podokręgu. W okresie „Burzy” przebywał we Lwowie. Czynny w konspiracji AK/NIE do VII 1945. W VIII 1945 wyjechał z Lwowa do Polski. We IX 1945 osiedla się w Bolesławcu na Dolnym Śląsku. Podejmuje pracę zawodową Do III 1946 pracuje w Spółdzielni „Społem”, potem kierownik planowania w Przedsiębiorstwie Eksploatacji Kwarcytów. W 1947 ujawnił się i powrócił do swego rodowego nazwiska. Był wielokrotnie zatrzymywany i przesłuchiwany przez funkcj. PUBP w Bolesławcu i WUBP Wrocław. Mieszkał w Bolesławcu przy ul. Warszawskiej nr 22.
    Zmarł w Bolesławcu 01 IX 1954. Pochowany na miejscowym cmentarzu – Aleja Zasłużonych.
    Odznaczony: KW, KN, SKZ z M, Medalem za Wojnę 1918-19921.
    Żonaty dwukrotnie, po raz pierwszy z Anielą Marianną z Drożdżyńskich, z którą miał córkę Halinę /ur. 1931/ zamężną Zasada i po raz drugi z Julią z d. Korpak, żoł. AK ps. „Marysia”. Miał przybranego syna Kazimierza.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP/ZWZ/AK/NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997/ tam pozostała bibliografia/; USC Bolesławiec. Skrócony akt zgonu nr 201/1954.

     

    Mucha Wincenty

    [ 1910 – 1978], harcmistrz, w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN ps. „Komar”, „Mucha”,„Ponury”, „Spytek”, „Żmudziński”, „Żubr”.
    Kierownik Rejonu WiN Brzeg IV-VII 1946. Okręg WiN Wrocław „Zachód”.

    Ur. 11 II 1910 w Jaworznie k/Chrzanowa. Syn Wincentego /górnika/ i Anastazji z d. Słoma. W latach 1917-1921 uczęszczał do szkoły powszechnej w Jaworznie-Niedzieliskach, a następnie do Gimnazjum w Chrzanowie. W 1927 zmuszony z powodów braku środków finansowych do przerwania nauki. W 1928 jako samouk dokończył poziom kształcenia średniego w Państwowej Szkole Przemysłowej w Krakowie. Od 1929 praktykował przez rok w Laboratorium Azotów w Jaworznie. Następnie do 1938 był zatrudniony jako starszy laborant, a następnie asystent inżyniera w Fabryce w Tarnowie-Mościcach. W międzyczasie ukończył kurs dla laborantów i asystentów chemicznych. Działał aktywnie w harcerstwie. Był znanym działaczem społecznym, a także członkiem PPS. Do wybuchu wojny był drużynowym 1 „Błękitnej” Drużyny Harcerskiej im. płk Leopolda Lisa-Kuli. Uzyskał stopień harcmistrza. Jako hufcowi na terenie Mościsk zorganizował wiele obozów, rajdów i imprez harcerskich. Latem 1939 był organizatorem Harcerskiego Pogotowia Wojennego Mościcach. W okresie kampanii wrześniowej 1939 brał udział w działaniach pomocniczych w Mościcach Pomagał w ewakuacji fabryki, oraz udzielał pomocy uchodźcom wojennym , wysiedleńcom z poznańskiego i jeńcom wojennym. 24 XII 1939 został zaprzysiężony przez Stanisława Okonia „Sumaka” i wstąpił do OOB. Następnie był z-cą k-dta Chorągwi Krakowskiej Szarych Szeregów kryptonim „Ul Smok”. Organizował zastępy i komplety tajnego nauczania w Bochni, Brzesku, Tarnowie, Mościcach, Nowym Sączu, Rzeszowie i Jaśle. Prowadził jednocześnie pracę szkoleniową, wywiadowczą i propagandowo-kolportażową w Inspektoracie Tarnów ZWZ/AK. Kierował także szkoleniem wojskowym w zastępach Szarych Szeregów. Uczestniczył w akcjach sabotażowych. W VI 1945 wyjechał z Mościc. Osiedlił się z rodziną w brzegu n/Odrą przy ul. Cichej10. Brał udział w uruchamianiu i odbudowie zniszczonych w czasie wojny zakładów pracy. Kontynuował działalność harcerską wśród młodzieży. Zorganizował w Brzegu hufiec męski i żeński, a także szkolnictwo średnie. Nadal był członkiem PPS. Pracował jako kierownik Gazowni Miejskiej i pracownikiem Zarządu Miasta. Wspólnie z Stefanem Dobrzyńskim prowadził sklep chemiczno-techniczny. W I 1946 poprzez por. K. Halskiego podejmuje pracę konspiracyjną w Okręgu Wrocław – Wschód WiN. Mianowany kierownikiem Rady WiN w Brzegu, następnie kierownikiem Rejonu w skład, którego wchodziły Rady powiatowe WiN w Brzegu, Oławie, Oleśnicy, Namysłowie i Grodkowie. Opracowywał miesięczne sprawozdania informacyjne przekazywane do Wrocławia przez harcerzy, kolportował prasę podziemną i ulotki. Rozpracowywał jednostki A. Cz. stacjonujące w Brzegu. Rozpoznawał też górskie trasy przerzutowe ludzi przez granicę z Czechosłowacją. W VII 1946 po rozwiązaniu Okręgu Wrocław „Wschód” WiN przez ppłk-a M. Szamańskiego ograniczył ze względów bezpieczeństwa pracę konspiracyjną. Oficjalnie zajmował się nadal działalnością harcerską z młodzieżą prowadzoną we Wrocławiu i Brzegu. W początkowym okresie odbudowy siatki konspiracyjnej WiN przez A. Lazarowicza i L. Marszałka pełnił funkcję kierownika Rejonu WiN Brzeg, a po rozwiązaniu szczebla rejonowego był kierownikiem powiatowym WiN w Brzegu. Po aresztowaniach wśród działaczy siatki konspiracyjnej okręgu wrocławskiego WiN wyjechał z Brzegu. Ukrywał się w okolicach Tarnowa. Planował przekroczyć granicę z Czechosłowacją i przejść na Zachód i przedostać się do Anglii. W związku z tymi planami powraca na krótki okres czasu do rodziny w Brzegu. 26 I 1948 około północy został aresztowany przez funkcj. PUBP Brzeg i oficerów WUBP z Wrocławia. W czasie rewizji znaleziono u niego pistolet maszynowy MP bez zamka i magazynku, zabrano aparat fotograficzny. Początkowo wstępnie przesłuchiwany w PUBP w Brzegu, skąd go przewieziono do WUBP we Wrocławiu na dalsze śledztwo. Aresztowany przez WPR Wrocław. Więziony przed rozprawą w więzieniu przy ul. Sądowej we Wrocławiu. 10 VIII 1948 skazany przez WSR Wrocław pod przewodnictwem ppłk-a Aleksandra Wareckiego na 8 lat więzienia, sygnatura akt Sr. 613/48. Oskarżał mjr Jan Orliński. Po procesie więziony w więzieniu przy ul. Kleczkowskiej, skąd go 2 III 1949 przetransportowano do CWK Rawicz. W 1953 przewieziony do ZK w Sieradzu, a następnie w OPW Sikawa k/Łodzi. Zwolniony z ZK 31 VIII 1955. Zamieszkał w Jaworznie, potem w Szczakowej, gdzie pracował w laboratorium tamtejszej garbarni.
    Zmarł 25 X 1978 w Szczakowej.
    Żonaty z Józefą z d. Zydrow.
    Odznaczony: Medalem Wolności i Srebrnym Krzyżem Zasługi z mieczami.

    A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej. Krakow 1984; T. balbus. Ludzie podziemia w Polsce południowo – zachodniej /1945-1948/, t. I. Wrocław 2003 /tam obszerna bibliografia/. Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1949.

     

    Muchanow Emanuel

    [1888-1963], inż. rolnik, oficer rez. kaw. rtm., w konspiracji AK, mjr [1944], działacz WiN, ps. „Bartek”, „Chan”.
    Kierownik Rejonu Północ WiN /Miechów/ XII 1945-IV 1946.

    Ur. 04 X 1888 w Warszawie. Syn Sergiusza /dyrektora teatru w Warszawie/ i Walerii z d. Pignan.  Ukończył w Warszawie gimnazjum, potem studia wyższe uzyskując dyplom inż. rolnika. Służbę wojskową odbywał w armii rosyjskiej. Ukończył szkołę oficerską kawalerii. Brał udział w I wojnie światowej. Awansował do stopnia rtm. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości służy w WP. W latach 1919-1920 w szeregach 2 Pułku Ułanów bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie zdemobilizowany. Pracował w swoim zawodzie w rolnictwie. Podczas okupacji niemieckiej pracuje jako administrator majątku Rolnego w pow. Miechów. Posiadał też własne gospodarstwo o powierzchni 12 ha. Od I 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK na terenie Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Miechów. Wspierał finansowo oraz zaopatrywał w żywność oddz. AK. W okresie „Burzy” VI-X 1944 był kwatermistrzem Samodzielnego Baonu Part. AK „Skała”. Wnioskowany 27 XII 1944 do awansu na stopień mjr-a rez. kaw. z starszeństwem 11 XI 1944. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK pracował jako administrator majątku państwowego w Ściborzycach pow. Olkusz. Ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną ds. AK w X 1945 w Krakowie. W XII 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w WiN. Wyznaczony na organizatora Rejonu WiN Miechów „Północ” w Okręgu Kraków WiN. Organizował siatkę terenową WiN. W IV 1946 zagrożony aresztowaniem wyjechał w kieleckie, gdzie pracuje w rolnictwie. Potem powraca do Krakowa, gdzie zamieszkał z rodziną przy ul. Żwirki 16. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Kraków 18 I 1949 w Krakowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 31 I 1949 WPR Kraków, sygnatura akt Pr II II/20/49. Wyrokiem WSR Kraków, sygnatura akt Sr. 393/49 z 06 V 1949 skazany na karę 8 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 wyrok złagodzono mu do lat 4. Skazany przez WSR w składzie: ppłk Julian Polan – Haraschin przewodniczący, szer. Stefan Jaskowski i szer. Stefan Matuszak jako ławnicy. Po procesie więziony w ZK Kraków – Montelupich. Po odrzuceniu jego apelacji przez NSW w Warszawie i uprawomocnieniu się wyroku zostaje przetransportowany z ZK Kraków – Montelupich do CWK Wronki i tu osadzony 13 I 1950. Początek wykonania kary 18 I 1949 zaś upływ kary 18 I 1953. Zaliczony do więźniów kategorii „A” antypaństwowych odbywał karę w najgorszych warunkach. Po odbyciu orzeczonej przez WSR Kraków kary 4 lat więzienia zostaje 18 I 1953 zwolniony z CWK Wronki. Po odzyskaniu wolności powraca do Krakowa. Podejmuje pracę zawodową w rolnictwie. Pracował jako kierownik PGR Kraków – Wilkowice.
    Był żonaty z Stanisławą z d. Bugajska, żoł. AK, ps. „Kropka”, łączniczka w Baonie AK „Skała”. Z tego związku miał dwóch synów /ur. 1916 i ur. 1919/. Miał brata Sergiusza.
    Ostatnio mieszkał w Krakowie – Nowa Huta ul. Osiedle D-1 nr 3/8.
    Zmarł w Krakowie 12 XII 1963. Pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
    Odznaczony: KW 3x, SKZ z M.

    M. B. Nieczuja - Ostrowski. Rzeczpospolita Partyzancka. W-wa 1991; W. Rozmus. W Oddziałach Partyzanckich i Baonie „Skała”. Kraków 1987; R. Nuszkiewicz. Uparci. W-wa 1983; T. Biedroń. Okręg Krakowski WiN 1945-1947 /w:/ ZH WiN nr 5. Kraków 1994; S. Głąb. Charakterystyka nr 200. Okręg AK/NIE/DSZ/WiN Kraków. IPN Kraków Kr o74/200. Kwestionariusz osobowy; Z. Zblewski. Działalność Rady WiN Olkusz krypt. „Spółdzielnia nr 12” w 1946. /w:/ ZH WiN nr 17. Kraków 2002; tenże: Okręg Krakowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” 1945-1948. Kraków 2005; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 97/ 1950; USC Kraków. Skrócony akt zgonu nr 687/63/P.

     

    Mudry Aleksander

    [1899-1943], oficer sł. st. art. WP, mjr dypl. [1935], w konspiracji ZWZ ps. „Bronisław”.
    Kmdt Inspektoratu „Środek” ZWZ 1940 – I 1941. Okręg Lublin ZWZ.

    Ur. 23 VIII 1899 we Lwowie. Syn Juliana. Ukończył gimnazjum we Lwowie. Od jesieni 1918 do wiosny 1919 uczestniczy w walkach z Ukraińcami w obronie Lwowa. Następnie służy w WP. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Ukończył kurs szkoły oficerskiej artylerii w Poznaniu. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. art. 01 XI 1921 z przydziałem do 2 Pułku Artylerii Górskiej w Stryju. Zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. art. z starszeństwem 1 VI 1919. W latach 1923-1925 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. W stopniu por. SG służy w 1 Pułku Art. Górskiej , potem w 5 PAC w Krakowie. Awansowany do stopnia kpt. SG 1 VII 1925. W latach 1926-1929 był delegowany do dyspozycji ministra przemysłu i handlu w Warszawie. Od 1931 kpt. dypl. sł. st. Z dniem 19 XII 1934 przeniesiony do Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu na stanowisko wykładowcy taktyki ogólnej. Awansowany do stopnia mjr-a dypl. sł. st. art. 1 I 1935. W 1938 d-ca I dywizjonu 3 pal w Zamościu. Latem 1939 przeniesiony do dowództwa armii gen. Emila Przedrzymirskiego - Krukowicza na stanowisko oficera art. w oddz. III sztabu. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu działań unika niewoli. Od jesieni 1939 przebywa w Warszawie. Czynny w konspiracji ZWZ od początku 1940. W drugiej połowie 1940 skierowany z ekipą płk-a dypl. T. Pełczyńskiego na Lubelszczyznę. Od VII 1940 pełni funkcję inspektora inspektoratu „Środek” w skład, którego wchodziły obwody ZWZ: Lublin, Chełm, Puławy, Janów Lubelski i Lubartów. Pracą konspiracyjna na podległym terenie kierował do I 1941. W wyniku „wsypy” 13 I 1941 zostaje aresztowany przez gestapo razem z ppłk dypl. J. Zalewskim i kpt. J. Grzybowskim. Więziony na Zamku w Lublinie, gdzie był przesłuchiwany do VIII 1943. Wg różnych relacji w śledztwie był traktowany łagodnie, miał złożyć obszerne zeznania dot. struktur i obsady osobowej Lubelskiego Okręgu ZWZ. Pracował w kancelarii więzienia i miał dość dużą swobodę w poruszaniu się, uzyskał nawet zgodę Niemców na zawarcie ślubu. Powyższe zachowanie się spowodowało, że wyrobiła się o nim opinia, że „sypał”. Próbował organizować ruch oporu na Zamku, ale uznano to za prowokację. Jednocześnie w miarę swoich możliwości pomagał więźniom. W VIII 1943 wywieziony do obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie. Towarzyszyła mu opinia zdrajcy. Z tego powodu został w X 1943 w obozie zamordowany przez współtowarzyszy niedoli. / Jednak brak dowodów o jego współpracy z gestapo/

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995.

     

    Mularczyk Józef Jerzy

    [1893-1968],legionista, oficer sł. st. kaw. mjr [1928], ppłk [1936], w konspiracji PN/AK, ps. „Ambroży”, „Kazik”, „Róg”, „Styr”, „Żor”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Kielce V 1942 – II 1945.Okręg Radom-Kielce AK.

    Ur. 17 III 1893. Ukończył gimnazjum. Czynny w Związku Strzeleckim. Od VIII 1914 służy w Legionach polskich. Ukończył szkołę oficerską Legionów. Od XI 1918 służy w WP w stopniu ppor. W szeregach 1 psk bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia por.1VII1920.Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie dowodzi plutonem, potem 3 szwadronem 1 psk w Ostrowi Maz., potem w Garwolinie. Zweryfikowany w 1922 w stopni rtm. sł. st. kaw. z starszeństwem 1 VI 1919. Ukończył w Centrum Wyszkolenia Kawalerii kurs dla d-ców szwadronów. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 i 1928. Od 1928 pełni w 1 psk funkcję kwatermistrza pułku. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. 1 I 1936. W latach 1937-1939 k-dt Szkoły Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Od 29 III 1939 do 16 VIII 1939 d-ca 1 psk w Garwolinie. Przeniesiony z dniem 22 VIII 1939 na stanowisko d-cy 2 psk w Hrubieszowie, którym dowodzi w czasie kampanii wrześniowej 1939 w składzie Wołyńskiej Brygady Kawalerii. W walkach z wrogiem uczestniczy w rejonie kłobucka, Łodzi, Warszawy i na Lubelszczyźnie do chwili rozwiązania 2 psk na Lubelszczyźnie 25 IX 1939.
    Unika niewoli niemieckiej. Podczas okupacji niemieckiej przebywał na Kielecczyźnie, gdzie podejmuje działalność konspiracyjną. Początkowo działa w organizacji Polska Niepodległa /PN/, potem od 1941 w ZWZ/AK. Od V 1942 do I 1945 pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Kielce. Położył wielkie zasługi w organizowaniu i kierowaniu inspektoratem. Po wejściu A. Cz. na teren Kielc ukrywa się. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 zaprzestał działalności konspiracyjnej. Mieszkał po wojnie w okolicach Warszawy, potem w Warszawie.
    Zmarł 26 IV 1968 w Warszawie. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
    Żonaty. Miał syna Andrzeja, pisarza.
    Odznaczony; VM kl. 5 / za wojnę z bolszewikami/, KW3x, KN, SKZ z M.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka -K. Stepan. Awanse w WP 1935-1939. Kraków 2003; Rocznik oficerów kawalerii 1930; Zarys Szkół Podchorążych Kawalerii Roczniki SP Kaw. Londyn; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; 

     

    Musiałowicz Henryk

    [1892-1964], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1919],przeniesiony do rez. w 1923, mjr rez. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Hala”
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Nowy Sącz IX 1942 – II 1943. Okręg Kraków ZWZ-AK.

    Ur. 23 VIII 1892 na Podkarpaciu. Ukończył szkołę realną. Wcielony do armii austriackiej ukończył kurs szkoły oficerskiej rezerwy. Czynny w Związku Strzeleckim. Po wybuchu I wojny światowej 1 VIII 1914 żołnierz Legionów Polskich. Od XI 1918 w WP. W stopniu ppor. sł. st. bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu kpt. z starszeństwem 1 VI 1919 z przydziałem do 84 pp w Pińsku. Za okazane męstwo na polu walki z bolszewikami odznaczono go VM kl. 5 i KW. Przeniesiony w 1923 do rezerwy. Działał w ZS. Później pracował jako k-dt straży fabrycznej w Fabryce Broni w Radomiu. Awansowany 19 III 1939 do stopnia mjr-a rez. Po zakończeniu działań wojennych mieszkał z żoną w Rytrze pow. Nowy Targ. Pracował jako majster w tartaku w Rytrze. Czynny w konspiracji ZWZ-AK na terenie placówki ZWZ/AK Rytro. Rozkazem ppłk-a dypl. sł. st. kaw. Zygmunta Miłkowskiego „Wrzos” – k-dta Okręgu AK Kraków we IX 1942 objął funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Nowy Sącz. W trudnych warunkach zorganizował zalążek sztabu inspektoratu oraz prowadził dalsze działania zmierzające do przywrócenia funkcjonowania struktur inspektoratu. Jednak z powodu trudnych warunków panujących w tym okresie czasu jego działania nie przynosiły oczekiwanych efektów. Jedną z głównych przyczyn niepowodzenia jego misji było brak kadry oficerskiej i szerszych kontaktów konspiracyjnych. Jednocześnie jego zabiegi nie poszły na marne, bowiem Rytro stanowiło do końca okupacji jeden z najwybitniejszych ośrodków konspiracji niepodległościowej w Inspektoracie Rejonowym Nowy Sącz. W II 1943 odwołany z zajmowanego stanowiska. Do końca niemieckiej okupacji działa w konspiracji na terenie Rytra. Zajmował się w tym czasie szkoleniem żołnierzy AK w zakresie pirotechniki. Po wojnie mieszkał w Rytrze.
    Dalsze losy n/n. Podobno zmarł 29 IX 1964.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW3x

    Rocznik oficerski 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; G. Mazur, W. Rojek, M. Zgarniak. Wojna i okupacja na Podkarpaciu i Podhalu. Kraków 1998; J. Zubek. „Tatar”. Ze wspomnień „Kuriera”. Kraków 1988; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994.

     

    Musioł Paweł

    [1905-1943], nauczyciel, pisarz, dr, działacz społeczny, w konspiracji TOW/ZWZ, ps. „Borek” vel Cieślar
    Kmdt Inspektoratu ZWZ Cieszyn 1940 - III 1941. Okręg Śląsk ZWZ.

    Ur. 30 XII 1905 w Górnej Lesznej na Śląsku Cieszyńskim. Pochodził z rodziny chłopskiej, syn Józefa i Zuzanny z d. Waliczek. Ukończył gimnazjum klasyczne w Cieszynie, potem studia filologiczne na UJ w Krakowie. Służbę wojskową odbył w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 4 psp w Cieszynie. Po odbytych ćwiczeniach awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 I 1934. Po studiach poświęcił się pracy kulturalno-oświatowej. Pracował jako nauczyciel. Był publicystą, krytykiem literackim. Założyciel pisma „Kuźnica”. Aktywnie działał w harcerstwie w Chorzowie. Był działaczem Ruchu Narodowo-Radykalnego. Latem 1939 zmobilizowany do WP. Odbył kampanię wrześniową 1939. Po powrocie z wojny włączył się aktywnie do działalności niepodległościowej. Początkowo z-ca szefa Okręgu Cieszyńsko - Zaolziańskiego SN. Po spotkaniu z por. rez. J. Korolem w XII 1939 wszedł w skład Śląskiej Rady Wojewódzkiej SZP. Organizacje, w której działał włączono najpierw do TOW, później OOB i na początku 1940 do ZWZ. Mianowany, przez J. Korola w II 1940 k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Cieszyn. Od III 1940 prowadzi aktywna działalność organizacyjną. Poszukiwany już od pierwszych dni okupacji przez gestapo. Podczas masowych aresztowaniach na terenie Zaolzia ukrywa się. Niemcy wyznaczyli za jego ujęcie wysoką nagrodę. W IV 1940 na terenie Wędryni udało mu się w ostatniej chwili uciec. Ukrywał się u Jana Wantuły i Rudolfa Hellena w Branej, potem na groniu pod Brenną u górala Madzi. Stały kontakt z organizacją utrzymywał przez Teofila Kochana, Franciszka Łotysza i Ludwika Walicę. W VII 1940 przyjechał do Cieszyna i ukrywał się u Jaworskich przy ul. Pięknej. Proponowano mu usilnie pomoc w przerzucie na Węgry, ale się temu sprzeciwił uważając, że byłaby to zwykła dezercja. Zmienił jedynie miejsce ukrywania przenosząc się do domu Dordów. 5 III 1941 gestapo aresztowało jego łącznika Teofila, Walicę, który znał jego miejsce ukrycia. Jednak nie zmienił swego lokum, co powinien uczynić. W nocy z 5/6 III 1941 zostaje ujęty przez gestapo w domu przy ul. Bucewicza w Cieszynie.
    Przeszedł ciężkie śledztwo w gestapo w Katowicach. Skazany przez hitlerowski sąd na karę śmierci Zamordowany przez ścięcie gilotyną w katowickim więzieniu 19 II 1943.

    R. Rybka-K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Z. Janke – Walter. W AK na Śląsku. Katowice 1986; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 1939-1945. Katowice 1988; M. Brzost. Rybnicki Inspektorat AK. Katowice 1995; J. Jabrzemski /red./Szare Szeregi. Harcerze 1939-1945, t. 3. W-wa 1988.

     

    Muszyński Stanisław

    [1916-1998] członek ZS, podoficer sł. st. WP, w konspiracji ZWZ/AK/NIE, ppor. [1944], działacz WiN, ps. „Mucha”, „Vickers” vel Wiesław Wieczorkowski vel Stanisław Kubisz.
    Kmdt Rejonu I Dzielnicy Północnej Okręgu Lwów AK-WiN, V 1945 – dolnośląskiego 1945, kmdt dolnośląskiego Rejonu „Litwa” w Eksterytorialnym Okręgu Tarnopol V -14 IX 1946.

    Ur. 01 I 1916 w Zalesiu pow. Czortów. Syn Tomasza i Marii z d. Czumak. Szkołę powszechną ukończył w Zalesiu. Potem pracuje tam jako kowal i stolarz.. Działał w lokalnych strukturach ZS. 03 IX 1935 zgłosił się ochotniczo do WP. Ukończył Szkołę Podoficerską. Praktyki odbył w 6 batalionie pancernym we Lwowie, gdzie służył potem jako podoficer nadterminowy w stopniu kaprala. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy z wrogiem w rejonie Kutna, potem Brzeżan jako d-ca plutonu kolumny sztabowej. 19 IX 1939 rozbrojony przez A. Cz. Po zwolnieniu powraca do domu rodzinnego. Pod sowiecką okupacją pracował w kołchozie Zalesie, początkowo jako starszy obory i magazynów, a następnie jako kowal w warsztacie męża swej siostry Pauliny Rozdolskiej. Mieszkał u swego kuzyna Ludwika Lipińskiego. W XII 1930 wszedł do grupy konspiracyjnej organizowanej przez dr Maniackiego. 21 I 1941 brał udział w antysowieckim powstaniu w Czortkowie zdławionym po kilku godzinach starć ulicznych. Dowodził wówczas kilkunastoosobową grupą bojową harcerzy, która zdobyła szpital z rannymi oficerami WP, zlikwidowali funkcjonariusza NKWD. Uniknął aresztowania przez NKWD. Przedostał się do Zalesia ze zdobycznym karabinem. Podczas okupacji niemieckiej w VII 1941 został aresztowany przez policję ukraińską, ale udało mu się zbiec z aresztu. 26 XII 1941 zaprzysiężony przez Józefę Stolarską „Irmę” do ZWZ. Początkowo wykonywał zadania oficera organizacyjnego K. O ZWZ Czortków. Pozyskiwał nowych ludzi do pracy konspiracyjnej. W XII 1942 objął funkcję d-cy plutonu. Od V 1943 d-ca 12 osobowego oddziału dyspozycyjnego „Kedywu” K. O AK Czortków. W VIII 1943 wyznaczony d-cą oddziałów dywersyjnych Komendy Inspektoratu Rejonowego AK Czortków. Uczestniczył aktywnie w działaniach wywiadowczych, dywersyjnych, sabotażowych i likwidacyjnych. Udzielał pomocy poszukiwanym przez gestapo członkom AK oraz Żydom. Od początku 1944 mieszkał w Czortkowie. Oficjalnie pracował jako furman posterunku Kripo. Po wejściu A. Cz. wcielony do „istriebitielnych „ batalionów NKWD. Objął funkcę k-dta ochrony Rynku w Czortkowie.. W Xi 1944 zagrożony aresztowaniem przez NKWD wyjechał do Tarnopola. Tam przez punkt kontaktowy przy ul. Polnej 28 został skierowany do Lwowa i przekazany do dyspozycji Komendy Obszaru NIE Lwów. Zamieszkał u Stefana Hawryluka. Współpracował z por. Z. Szynalskim. Od V 1945 d-ca Rejonu I Dzielnicy Północnej. Kolportował prasę konspiracyjną, zorganizował system łączności, wypłacał zasiłki. W końcu IX 1945 dowodził nieudana zasadzką na dworcu Lwów-Podzamcze na b. żołnierza tarnopolskiej AK Ludwika Rawickiego, który był agentem NKWD. W X 1945 zagrożony aresztowaniem ewakuował się do Polski. Początkowo mieszka w Tarnowie, potem wyjechał na Dolny Śląsk, gdzie odnowił kontakt z ppor. P. Michaliszynem. Kontynuuje działalność konspiracyjną w konspiracji lwowskiej i tarnopolskiej. Z obawy przed aresztowaniem zmieniał miejsce pobytu. Miał lokum w Lipach Dolnych pow. Lubań Śląski. Pracował jako woźny w miejscowej szkole i w Antonowie. Mianowano go wówczas górnośląskiego k-dtem górnośląskiego I Rejonu Dzielnicy Północnej w Okręgu Lwów AK-WiN, który organizacyjnie podległą kpt. f. Garwolowi „Karaś”. W wydanej opinii „Karaś’ pisał „Wzór żołnierza. Nie ma zadania, którego by się nie podjął wykonać dla dobra sprawy. Sumienny i ofiarny, potrafi pracować do upadłego. Na awans zasługuje. Z swoich obowiązków wywiązuje się bez zastrzeżeń”. W VI 1946 skierowany do pracy w siatce Okręgu Tarnopol. Objął funkcję k-dta dolnośląskiego Rejonu „Litwa”. Jednocześnie organizował komórki konspiracyjne w okolicach koźla. Podległą wówczas kpt. M. Lipie „Karpacki”, „Michał”. Zorganizował siatkę informatorów, kolporterów i osób prowadzących punkty kontaktowe. Rozprowadzał podziemne pisma m. in. „Strażnicę Kresową” i „Wolność”. Odbierał sprawozdania informacyjne. Szczególną aktywność wykazał w czasie trwania referendum w 1946. Jeździł po terenie woj. wrocławskiego zbierając raporty sytuacyjne o nastrojach społeczeństwa, które przekazywał, kpt. B. Żeglinowi. Od VIII 1946 rozpracowywany przez funkcj. PUBP w Lubaniu w ramach akcji krypt. „Złośliwi”. Ukrywał się we Wrocławiu, w Raszycach k/Jeleniej Góry, Tarnowie i Bytomiu. Był ścigany listami gończymi. Zmienił wygląd zapuszczając brodę i wąsy. Pod przybranym nazwiskiem Wiesław Wieczorkowski pracował jako magazynier w Szkole Przysposobienia Przemysłu Hutniczego w Bytomiu. W okresie od XII 1946 do III 1947 ukrywał się u    z-cy szefa WSR we Wrocławiu / b. adiutanta IR AK Czortów kpt. Tadeusza Lercela/. 05 III 1947 ujawnił się w komisji amnestyjnej przy WUBP w Warszawie. W tym czasie składano na niego donosy agenturalne przez agentkę UB „Małecką”, która inwigilowała go w Lipach Dolnych i agenta „Kosa”. 19 VII 1948 po przyjeździe na teren Lwówka Śląskiego został zatrzymany przez funkcj. PUBP Lwówek Śląski. Inwigilowano też jego rodzinę. Aresztowany przez WPR Wrocław, sygnatura akt Pr II 2540/48. Przeszedł ciężkie śledztwo w WUBP Wrocław. W celu wymuszenia zeznań był bity wyciorami od karabinów, przypalany papierosami po twarzy, umieszczany w karcerze /kantówce/ i głodzony. Po zakończeniu śledztwa 18 XI 1948 przeniesiony do więzienia przy ul. Sądowej. WSR Wrocław w składzie mjr Roman Abramowicz – przewodniczący i strz. Stanisław Mickiewicz i strz. Ferdynand Lendzion - ławnicy skazał go wyrokiem z dnia 30 XI 1948, sygnatura akt Sr. 925/48 na karę 7 lat więzienia. Oskarżał prokurator kpt. Teodor Gruszczyński. 21 I 1949 NSW w Warszawie odrzucił skargę rewizyjną. 08 X 1948 przewieziony do więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu, skąd go przewieziono w XII 1949 do CWK w Rawiczu, a 18 VIII 1952 przetransportowano do więzienia w Nowogardzie. 24 VII 1953 przetransportowany do OPW w Piechcinie i skierowany do pracy w kamieniołomach wapienia. 30 XI 1954 przeniesiony do ZK Potulice, potem do ZK w Grudziądzu. Zwolniony z więzienia 11 VI 1955. Zamieszkał po odzyskaniu wolności w Radoniowie pow. Lwówek Śląski. Wkrótce pozyskany szantażem do współpracy operacyjnej z UB z jednym z zadaniem ustalenia miejsca ukrywania się i pomocy w ujęciu k-dta Okręgu Tarnopol kpt./ mjr-a B. Żeglina. Po wykonaniu zleconych czynności zamieszkał w Gryfowi Śląskim, gdzie od 20 XII 1957 pracował jako kierownik sklepu nr 8, potem w Tłuszczu k/Warszawy. Pracował jako listonosz. Ostatnio mieszkał w Jastrzębiej Łące, gdzie zmarł 03 X 1998.
    Odznaczony: BKZ z M. /XI 1943/
    Żonaty od 22 VI 1957.

    J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP/ZWZ/AK/NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; T. Balbus. Biogram S. M /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 9. Kraków 2003 /tu obszerna bibliografia/, tenże; biogram S. M. /w;/ Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej, t. II /1945-1948/.Wrocław 2004; tenże: O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/.Kraków-Wrocław 2004.


     

     

     

     

     

     

     

     


    26 wrzesień 2011

    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005