<h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne</h1>Janusz Stankiewicz. Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne<br><p><font size="7"><b>Stankiewicz</b> Genealogia</font>
Genealogia, przodkowie, badania genealogiczne, forum dyskusyjne

Konspiracja niepodległościowa w Polsce 1939-47

  • Komendantura ZWZ AK
  • Komendanci obszarów i okręgów
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "A" - "I"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "J" - "M"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "N" - "R"
  • Komendanci inspektoratów - nazwiska na literę "S" - "Ż"

  •  

    Komendanci obszarów i okręgów ZWZ AK 



    Konspiracja niepodległościowa w Polsce 1939-1947
    Ludzie SZP/ZWZ/AK/DSZ/WiN

    Praca poświęcona pamięci żołnierzy konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ/AK/NIE/DSZ/WiN zawierająca biogramy lub noty biograficzne albo nierozszyfrowane pseudonimy osób pełniących funkcje Kmdta Głównego , Obszarów, Okręgów, Inspektoratów, Obwodów. W zamierzeniu ma zawierać noty biograficzne komendantów-dowódców Rejonów, funkcyjnych z sztabów obszarów, okręgów itp. W okresie działalności tych organizacji Służby Zwycięstwa Polsce 27 IX 1939- 13 XI 1939 , Związek Walki Zbrojnej 13 XI 1939- 14 II 1942, Armii Krajowej 14 II 1942- I 1945, następnie Ruch Oporu AK– I 1945-IV 1945 i Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj IV 1945-VIII 1945 oraz wolności Niezawisłość IX 1945-I 1948.
    Noty biograficzne zostały opracowane w efekcie zebranych materiałów własnych, publikacji słownikowych i  publikacji poświęconych konspiracji.
    W organizacjach wymienionych wyżej używano różnych nazw funkcyjnych dot. funkcji. W SZP używano nazw d-ca główny, wojewódzki, powiatowy, w ZWZ kmdt główny, obszaru, okręgu, podokręgu kmdt Inspektoratu Rejonowego lub Inspektor, kmdt Obwodu, podobwodu, Rejonu, lub Ośrodka /odpowiednik rejonu/. Używano też nazwy dowódca rejonu, placówki. W DSZ na kraj używano nazw Delegat DSZ na Kraj, Obszaru, Okręgu itp. W WiN używano nazw prezes Zarządu Głównego, Obszaru Okręgu Inspektoratu Obwodu, Rejonu. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK używano nazw ROAK, /łódzkie, Mazowsze, Lublin. W Okręgu Białostockim AK przemianowano w II 1945 na AKO i używano tytułów przewodnik Okręgu. Inspektoratu, Obwodu. Okręg od VI 1945 podporządkowany DSZ na Kraj.

    Pamięci  p. Andrzeja Zagórskiego – wybitnego historyka konspiracji niepodległościowej - nauczyciela i przyjaciela /1926-2007/

    Jednocześnie zwracam się z prośbą o uzupełnianie, prostowanie informacji biograficznych.


                                                                                               Tadeusz Łaszczewski

                                                                                                     tadlas@wp.pl


     


    Komendanci Obszarów – Okręgów -  Podokręgów SZP- ZWZ-AK- DSZ-WiN B-K

     

    Banasiński Feliks

    [1895-1940],legionista, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1924], w konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ 1939-1940, mjr. ps. n/n
    Dowódca Wojewódzki SZP Białystok - Kmdt Okręgu ZWZ Białystok X 1939 - VIII 1940

    Ur. się 4 XI 1895. Ukończył gimnazjum realne. W latach 1914-1918 służył w armii rosyjskiej, gdzie ukończył szkołę oficerską piechoty. Walczył na froncie zachodnim. Od jesieni 1917 w I Korpusie Wschodnim gen. J. Dowbór-Muśnickiego. W WP od XI 1918. Dekretem NW Nr 219 z 1918 WP przyjęty do WP w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 V 1915. W szeregach 2 pułku brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie zweryfikowany w stopniu kpt. z starszeństwem od 1 VI 1919. Za wybitne męstwo okazane na polu walki był odznaczony Krzyżem Virtuti Militari kl. 5 oraz Krzyżem Walecznych 2x. Po wojnie służył w 86 pp, gdzie w 1922-1923 był p. o. d-cy batalionu. W 1923  został przeniesiony do 2 pp Leg.  W latach 1923-1924 p. o d-cy I batalionu 2 pp w Kielcach. W VII 1924 przeniesiony do II Oddziału Sztabu Generalnego WP. 17 XII 1924 awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty ze starszeństwem 15 VIII 1924. Następnie służył w 31 pp w Łodzi. Przeniesiony w III 1927 z 31 pp do 53 pp w Stryju na stanowisko d-cy I batalionu. W 1928 przeniesiony do Kadry Oficerów Piechoty WP z jednoczesnym przekazaniem do dyspozycji d-cy DOK VI w Lwowie. Przeniesiony w stan spoczynku w 1929. Mieszkał w Warszawie. Wchodził w skład oficerskiej kadry okręgowej nr I w Warszawie. Ewidencyjnie podlegał PKU Warszawa M III. Podczas okupacji niemieckiej 1939 brał udział w obronie stolicy. Od końca września 1939 był członkiem SZP. W październiku 1939 został mianowany przez gen. M. Tokarzewskiego dowódcą wojewódzkim SZP w Białymstoku. Po przekształceniu SZP w ZWZ pełni funkcję k-dta Okręgu ZWZ Białymstoku. Organizator zrębów konspiracji niepodległościowej na tym terenie. Podczas sowieckiej okupacji mieszkał w Białymstoku i pracował oficjalnie na kolei. W sierpniu 1940 zostaje aresztowany przez NKWD i uwięziony w miejscowym więzieniu. Wg niepotwierdzonych informacji wywieziony do więzienia w Mińsku i tam zamordowany. Brak innych danych.
    Odznaczony VM kl. 5, KW 2x.

    Dz. Pers. Nr 22 z 22 VII 1922;Dz. Pers. Nr 12 z 1 III 1923; Dz. Pers. Nr 131 z 17 XII 1924;Dz. Pers. Nr 9 z 26 IV 1928; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928; Rocznik Oficerski Rezerw 1934; Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. W-wa 1999,s. 414; W. Liniarski „Mścisław”. Okręg Białystok ZWZ-AK 1939-1944. Odtwarzanie Sił Zbrojnych. Mps. W-wa 1972r.; W. Żarski – Zajdler. Ruch Oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Referat materiałowy 1966r., cz. I.

     

    Bąbiński Kazimierz Damian

    [ 1895 – 1970], legionista, oficer sł. st. WP, ppłk [1934], w konspiracji ZWZ/AK, płk sł. st. [1943], ps. „Boryna”, „Krzysztof”, „Luboń”, „Marcin”, „Orlica”, „Wiktor”, „Zrąb” vel Maciej Boryna. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Okręgu AK Wołyń 1942-1944.

    Ur. 29 X 1895 w Stopnicy pow. Opatów. Syn Rudolfa Stanisława /geometry/ i Marii z d. Marska. Uczył się w Szkole Polskiej w Lublinie a następnie w gimnazjum w Radomsku gdzie ukończył siedem klas. W sierpniu 1914 wstępuje do Legionów Polskich. Jako szeregowiec otrzymał przydział do II batalionu Zgrupowania J. Piłsudskiego. Walczy pod Krzywopłotami gdzie zostaje dwukrotnie ciężko ranny. Ze szpitala polowego odesłano go na leczenie do Pragi. Po wyleczeniu ran powraca po przeprowadzonej reorganizacji zgrupowania. Otrzymuje przydział do 5 pp Leg. Przeszedł szlak bojowy 5 pp Leg. aż nad Styr. Brał udział w bitwie pod Kostiuchnówką, gdzie zostaje ranny i odesłany do szpitala wojskowego w Rzeszowie. W okresie od XII 1916 do VII 1917 przebywał na kursie oficerskim, potem po odmowie złożenia przysięgi na wierność Austrii był w obozie dla internowanych w Szczypiornie, a następnie był k-dtem Podobwodu I Okręgu POW Lublin. Od listopada 1918 służy w 5 pp Leg. W szeregach 5 pp Leg. wyrusza na odsiecz Lwowa. Brał udział w walkach o Przemyśl i w obronie Lwowa, jako d-ca plutonu. W marcu 1919 skierowany do kadry w Komorowie gdzie formowała się 1. DP Leg. Bierze udział jako ppor. uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej. Od listopada 1919 d-ca 5 kompanii 5 pp Leg. Od IX 1920r. adiutant II batalionu a od XII 1919 ponownie d-ca kompanii. Brał udział w wyprawie kijowskiej. Walczył pod Równem i nad Styrem, gdzie jest d-cą II batalionu. Od VI 1920 adiutant 1 Brygady Piechoty, a od X 1921 oficer w sztabie 1. DP Leg. w Wilnie, potem szef adiutantury. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. ze starszeństwem 1 VI 1919r. Od II 1922 I oficer sztabu, od V 1924 szef sztabu dywizji. W X 1924 powraca do 5 pp Leg. na stanowisko adiutanta batalionu. Przeniesiony następnie do Nowych Święcian na stanowisko d-cy kadry instruktorskiej pułku, gdzie pracował do 1928 kierując wyszkoleniem kadr Przysposobienia Wojskowego /PW/ i szkoleniem młodzieży PW. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 1 I 1928r. Od IV 1928 d-ca II batalionu 5 pp Leg. Jesienią 1930 przeniesiony do KOP i mianowany d-cą XXII batalionu KOP w Nowych Trokach. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. 1 I 1934. W marcu 1935r. przekazał funkcję ppłk sł. st. Emilowi Fieldorfowi. Ukończył kurs dla dowódców pułków w Rembertowie. Potem mianowany zastępcą d-cy 42 pp w Białymstoku. Od 15 XI 1938 d-ca 5 pp Leg. w Wilnie, którym dowodził w kampanii wrześniowej 1939r. w składzie 1. DP Leg. W czasie walk w nocy z 13/14 IX 1939 zostaje kontuzjowany w walce z wrogiem pod Seroczynem, gdzie 14 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej, z której po kilku godzinach uciekł. W X 1939 przedostał się do Warszawy gdzie zatrzymał się u swego brata Stefana. Od XI 1939 działa w szeregach SZP/ZWZ. Od początku 1940 kierownik Wydziału Piechoty i Wyszkolenia w Oddz. III K-dy Gł. ZWZ. W połowie 1941 po podziale Oddz. III na dwa piony zostaje szefem Oddz. IIIb /wyszkolenia, regulaminów i instrukcji bojowych/ KG ZWZ-AK. W VI 1942 zostaje przez K-dta Gł. AK mianowany k-dtem Okręgu AK Wołyń. Pełni tą funkcję z siedzibą w Warszawie a od III 1943 w Kowlu. Rozkazem NW z 20 III 1943 został awansowany do stopnia płk sł. st. piechoty. Organizator i pierwszy d-ca 27 WDP AK. W lutym 1944r. odwołany do Warszawy na stanowisko Inspektora KG AK. Był przewidywany do działalności w NIE. Nie Brał udziału w powstaniu Warszawskim i 16 VIII 1944 wraz z ludnością cywilną opuścił Warszawę. W tym okresie przeżył osobistą tragedię. Jego jedyny syn 8 – letni Marcin zmarł na zapalenie wyrostka robaczkowego. Kontynuował działalność konspiracyjną., Od I 1945 był krótko II zastępcą gen. E. Fieldorfa „Nila” – k-dta NIE. W trakcie przygotowań do wyjazdu za granicę zostaje 2 XI 1945 aresztowany w Warszawie przez funkcj. UB. Wyrokiem WSR w Warszawie zostaje skazany na 6 lat więzienia. W dniu 16 III 1947 na podstawie amnestii z 22 II 1947 został zwolniony z Centralnego Więzienia we Wronkach. Przebywał w Poznaniu gdzie się leczył, potem w Warszawie i Gdańsku. Aresztowany ponownie przez oficerów Informacji Wojskowej 16 XII 1947 w Poznaniu, gdzie mieszkał przy ul. Kraszewskiego. Przewieziony do więzienia Informacji w Warszawie. Wyrokiem WSR w Warszawie z dnia 30 I 1950, sygnatura akt Sr.1749/49 został skazany na karę 10 lat więzienia. Potem przewieziony do więzienia we Wronkach. Zwolniony z więzienia 16 XII 1953 na podstawie amnestii z listopada 1952. Po wyjściu z więzienia zamieszkał w Szczecinku, gdzie od 1954 pracował jako referent w Rejonie Przemysłu Leśnego. Zrehabilitowany postanowieniem Sądu Wojewódzkiego dla m. Warszawy z 7 VIII 1958.W 1959 przeszedł na rentę specjalną. Zmarł na zawał serca 24 IX 1970. w Szczecinku. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
    Odznaczony VM kl. IV i V, KW 4x, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928, 1932 /tu data ur. 10 X 1895/; A. Kunert.Słownik Biograficzny Konspiracji Warszawskiej 1939-1944, t. II, s. 29-30 / tu data ur. 29 X 1895/; J. Turowski. „Pożoga”, s. 538 / tu data ur. 17 X 1896/; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych 1945-1956r.,s. 12, wyd. Poznań 1993.

     

    Berowski Antoni

    [1905-1941], kpt. sł. st. piech. [1938]
    Kmdt Okręgu III Lwów –prowincja

    Ur. 03 VI 1905 w Pińczowie, syn Jana i Katarzyny. Uczęszczał do gimnazjum uzyskując w 1925 świadectwo dojrzałości.  W okresie od o1 IX 1925 do 01 VII 1926 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie., gdzie odbywał przeszkolenie na kursie unitarnym. W latach 1926-1928 w Oficerskiej Szkole Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piech. 15 VIII 1928 z przydziałem do 60 pp w Ostrowie Wlk. na stanowisko d-cy plutonu. do stopnia por. awansowany 1 I 1932. W 1935 przeniesiony z 60 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko d-cy plutonu, potem kompanii granicznej w Baonie KOP „Dawigródek”. Do stopnia kpt. awansowany 19 III 1938. Do mobilizacji w 1939 dowodził kompania odwodową Baonu KOP „Dawigródek”. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy 2 kompanii strzeleckiej I batalionu  97 pp rez. w składzie 38 DPRez. Podczas walk z wrogiem w nocy z 15/16 IX 1939 w rejonie m. Hartfeld zostaje ciężko ranny. Przewieziony do szpitala we Lwowie. Po kapitulacji Lwowa i zajęciu go przez wojska sowieckie ukrywa się we Lwowie. Czynny w konspiracji niepodległościowej

    Dz. Pers. Nr 13 z 15 VIII 1928; Dz. Pers. Nr  ; Rocznik oficerski 1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; G. Mazur – J. Węgierski./ Konspiracja Lwowska 1939-1944.Słownik biograficzny. Katowice 1997; O Niepodległą i granice. KOP 1924-1939. W-wa-Pułtusk 2001

     

    Białoszewicz Włodzimierz

    [1902-1999], oficer sł. st. kaw. WP, por. [1935], żołnierz ZWZ/AK/NIE rtm [1942, mjr [1944], działacz WiN. Ps. „Dan”, „Grzmot”, „Kłos”, „Okularnik”, „Wiktor”, „Zapolski”, „30”, „80”, „1030”, „1080” vel Włodzimierz Woźniak. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Okręu nr II Lwów - Zachód ZWZ -1  V 1940-V 1941 - Kmdt Dzielnicy Wschodniej ZWZ/AK – Inspektorat Lwów-miasto. Okręg ZWZ/AK Lwów.

    Ur. 28 VI 1902 w miejscowości Brodzica pow. Hrubieszów w rodzinie nauczycieli Stefana i Anny z d. Krynicka. W 1912 ukończył szkołę powszechną w Brześciu n/Bugiem. W latach 1912 – 1914 uczęszczał do gimnazjum typu klasycznego w Białej Podlaskiej i Chełmie Lub. W 1914 wywieziony z rodziną do m. Starodub – gubernia czernichowska na Ukrainie gdzie do 1918 ukończył 6 klasę gimnazjum. W XII 1918 powraca do kraju i zamieszkał w Brześciu. Do 1921 pracował jako urzędnik przy polowym szpitalu okręgowym II Armii w Brześciu n. Bugiem. Do 1924 pracuje w kancelarii adwokackiej „w Chełmie Lub. Dnia 24 I 1924 zostaje powołany do służby wojskowej w WP i wcielony do 75 pp. W lutym 1924 przeniesiony do 25 p. ułanów w Prużanie. Pozostaje w wojsku jako zawodowy podoficer. Od XII 192 do 1928 zastępca d-cy plutonu w I szwadronie 25 p.uł. Awansowany do stopnia wachmistrza. Od X 1928 do VIII 1931 w Szkole Podchorążych dla Podoficerów Zawodowych w Bydgoszczy. Do stopnia ppor. sł. st. kawalerii awansowany 15 VIII 1931. Od VIII 1931 do VI 1933 d-ca plutonu w 16 p.uł. w Bydgoszczy. Od VI 1933 do XI 1935 d-ca plutonu w 11 p.uł. w Ciechanowie. W 1 I 1935 awansowany do stopnia por. sł. st. kaw. W XI 1935 przeniesiony do 13 szwadronu KOP „Czortków” – Brygada „Podole”, na stanowisko d-cy 1 plutonu. Jednocześnie zastępca d-cy szwadronu. Od V 1938r. w 11 szwadronie KOP w Mizoczu woj. wołyńskie, gdzie pełni funkcję d-cy plutonu i zastępcy d-cy szwadronu. W marcu 1939 wraz z szwadronem przetransportowany nad granicę zachodnią i rozlokowany w okolicy miejscowości Rusiec Łódzki, gdzie utworzono zgrupowanie kawalerii KOP „Feliks” pod dowództwem ppłk Feliksa Kopcia. W maju 1939 przeorganizowane w 1 pułk kawalerii KOP „Rokitno”. Pełni funkcję d-cy 1 plutonu w 3 szwadronie pułku. W VI 1939 pułk zostaje przesunięty w rejon Wielunia i włączony w skład Oddziału Wydzielonego płk dypl. Jerzego Grobickiego wchodzącego w skład 10.DP. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Już od 1 IX 1939 pułk odpiera ataki zmotoryzowanego pułku SS- Leibstandarte „Adolf Hitler”. W nocy z 5/6 IX 1939 B. został ranny pod Szadkiem, ale po opatrunku w szpitalu w Łodzi powraca do pułku. W dniu 12 IX 1939 prowadzi natarcie swego szwadronu pod Górą Kalwarią zostaje ranny i przewieziony do szpitala w Warszawie, skąd w X 1939r. uciekł przy pomocy aktorki Marii Malickiej. Po podleczeniu ran zgłosił się u swego d-cy z Brygady KOP Podole płk dypl. S. Roweckiego –szefa sztabu SZP. Z jego rozkazu udaje się przez Jasło, Krosno, Sanok do Lwowa gdzie dotarł 11 XI 1939. Po przejściu w bród Sanu zachorował na zapalenie płuc. Po wyleczeniu zgłasza się do pracy konspiracyjnej w organizacji płk W. Żebrowskiego. Po utworzeniu ZWZ-1 objął dowództwo batalionu „ul. Gródecka” w Okręgu nr II Lwów-Zachód. W IV 1940 objął dowództwo tego okręgu w miejsce mjr E. Macielińskiego i funkcję pełnił do V 1941. W tym okresie czasu pracował jako urzędnik w biurze garaży samochodowych przy Zarządzie Miasta. Od stycznia 1942 pełni funkcję komendanta Dzielnicy Wschodniej Inspektoratu Lwów-miasto. Funkcję pełni do akcji „Burza”. Zorganizował sztab dzielnicy i cztery rejony. Awansowany do stopnia rtm. 11 XI 1942. W tym czasie mieszkał we Lwowie przy ul. Sykstuskiej 23 pod swoim nazwiskiem i tam przeprowadzał odprawy. Oficjalnie pracował w lwowskiej fabryce mebli jako magazynier. W okresie „Burzy” d-ca Zgrupowania 5. DP AK.W dniach 22-27 VII 1944. Oddziały dzielnicy ujawniły się jako walczące w składzie 14p.ul. AK. Po akcji „Burza” uniknął aresztowania przez NKWD, ale wobec ujawnienia musiał opuścić Lwów. We IX 1944 wyjechał do Jarosławia. Awansowany do stopnia mjr sł. st. kaw. 11 XI 1944. W dniu 9 IX 1944 zgłosił się w Jarosławiu w dowództwie oddziałów „Warta” i objął dowództwo batalionu „D”. 1 VII 1945r. oddziały „Warta” zostały rozwiązane. Wyjechał na Dolny Śląsk. Wrocławski Wojewódzki Urząd Ziemski skierował go Cieplic, gdzie pracował jako rewident oddziału rachunku i kontroli w Wydziale Ziemi Pow. Urzędu Ziemskiego. Pod nazwiskiem W. Woźniak zaangażował się do pracy konspiracyjnej w lwowskim Okręgu WiN. Do I 1946 kierownik organizacyjny okręgu, a następnie referent informacji. Jednocześnie od X 1945 do IV 1946 szef kancelarii. Organizator sieci kolportażu okręgowego pisma WiN pt. Wolność. Aresztowany przez funkcj. UB wraz z żoną 12/13 VI 1946 pod nazwiskiem Woźniak. W dniu 14 VI 1946 przewieziony do Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu. Aresztowany przez WPR Wrocław 24 VI 1946. Śledztwo prowadzono do 20 XII 1946. Po zakończeniu śledztwa przeniesiony do więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. Sądzony pod nazwiskiem Woźniak w pokazowej rozprawie zarządu okręgu. Wyrokiem WSR Wrocław z dnia 7 I 1947, sygnatura akt Sr 1565/46 został skazany na karę 9 lat więzienia. Po procesie więziony we Wrocławiu, skąd w dniu 3 XII 1947 został przewieziony do Centralnego więzienia Karnego we Wronkach. Potem więziony w Potulicach. Zwolniony z więzienia 12 VI 1954. Powraca do Jeleniej Góry, skąd przeniósł się do Wrocławia i tu zamieszkał na stałe. Pracował jako starszy inspektor we wrocławskim Państwowym Przedsiębiorstwie „Warzywa – Owoce” a do 1987 do przejścia na emeryturę w Spółdzielni Ogrodniczej. Używał nazwiska Woźniak i dlatego do końca życia był inwigilowany przez SB. Działał w ZBOWiD-zie oraz współorganizował Związek Żołnierzy AK. W dniu 11 XII 1991 wyrok z 7 I 197 został unieważniony. 16 VIII 1991 został awansowany do stopnia ppłk a 31 I 1999 płk w st. sp. Zmarł we Wrocławiu 21 VIII 1999. Pochowany w dniu 26 VIII 1999 w kwaterze kombatanckiej, na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu.
    Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi /1936/, KW /1939/, Złotym Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami /1945/. Od 192 żonaty z Jadwigą z d. Woźniakowska [ referentka WSK w Dzielnicy Wschodniej Inspektoratu Lwów-miasto AK, łączniczka, WiN /1906-1987/, aresztowaną przez UB.

    T. Balbus. Biogram. MSUDN 1939-1956, t. 5,s. 13-16, Kraków 1999r.; tenże: Konspiracja I Opór Społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik Biograficzny, t. I ,s.35-38. IPN Kraków-Wrocław 2002;tenże: Konspiracja Dolnośląska AK-WiN /1945-1948/,wyd. 2000r.,s.43-45 ; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny-Katowice 1997, s. 27-28; J. Pomorski. KOP w obronie Rzeczypospolitej 1924-1939, wyd.1998r. s.19. Rocznik oficerski 1932r.

     

    Bittner Ludwik

    [ 1892-1960], legionista, oficer sł. st. WP, płk sł. st. piechoty [1927], żołnierz konspiracji SZP/ZWZ/AK, gen. bryg. [1943], ps. „Baza”, „Dunio”, „Halka”,„Krakowiak”, „Rot”, „Tarnowski”, „Tereid”. Więzień NKWD.
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Lublin 1 IV 1941- I 1943.

    Ur. 24 IV 1892r. w Stanisławowie, syn Ludwika Jana / pracownika kolei/ i Marii z d. Drozdowska. Uczeń szkoły realnej we Lwowie i Stanisławowie, gdzie w 1911r. otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1911-1914 studiował malarstwo a Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Od 1914 studiował również filozofię. Od 1912r. czynny w Związku strzeleckim, gdzie ukończył szkołę podoficerską. W sierpniu 1914r. wstępuje w Krakowie do Legionów Polskich. Dowodzi sekcją potem d-ca plutonu w III batalionie 2. pp II brygady. Od listopada 1916r. w stopniu por. dowodzi kompanią na kursach oficerskich w Ostrowi Maz. i w Zegrzu. Po tzw. kryzysie przysięgowym w lipcu 1917r. jest dowódcą 5 kompanii 2. pp Polskiej Siły Zbrojnej w Ostrowi Maz.-Komorowie. Od listopada 1918r. w Wojsku Polskim. Uczestniczył w opanowaniu Dęblina gdzie został pierwszym dowódcą miejscowego garnizonu. Od XII 1918r. dowodzi batalionem zapasowym 34. pp, od VI 1920 był szefem Sekcji Piechoty w Departamencie I MSWoj., a od VIII 1920 d-cą 34 pp i okresowo dowódcą garnizonu Białą Podlaska. W stopniu mjr-a brał udział w szeregach 34 pp w wojnie polsko-bolszewickiej 1920r. Dowodzi batalionem zapasowym pułku. Po wojnie zweryfikowany w stopniu ppłk ze starszeństwem 1 VI 1919r. Do stopnia płk awansowany 1 I 1927r. W VI 1930 mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 5. DP a w XI 1938 pomocnikiem dowódcy KOP. W kampanii wrześniowej 1939r. zastępca d-cy grupy KOP, działającego w składzie SGO „Polesie” gen. bryg. F. Kleeberga. W konspiracji SZP-ZWZ-AK od X 1939r. w Warszawie. Początkowo od IV 1940 szef Biura Inspekcji KG ZWZ. Przeniesiony w IV 1941r. na stanowisko k-dta Okręgu ZWZ/AK Lublin. Funkcję k-dta pełni do I 1943r. W dniu 11 I 1943r, mianowany przez KG AK pełnomocnikiem d-cy AK ds. wcielenia BCh, jednocześnie inspektor KG AK na Okręg AK Lublin. Funkcję sprawuje do lipca 1944r. Rozkazem NW z 24/25 III 1943r. mianowany gen. brygady ze starszeństwem 20 III 1943r. Od lipca 1944r. d-ca odtwarzanej w AK 9. Podlaskiej DP AK formowanej w rejonie Białej Podlaskiej. W dniu 14 VIII 1944r. aresztowany przez NKWD i po kilkudniowym pobycie w areszcie NKWD w Lublinie wywieziony samolotem ze Świdnika do Moskwy gdzie został uwięziony w więzieniu Lefortowo. Od IX 1944 więziony w obozie w Charkowie, a później w Diagilewie i Griazowcu. Repatriowany do Polski 4 XI 1947r. przez Brześć. Mieszkał w Warszawie. Pracował w Warszawie do czasu przejścia na emeryturę w 1957r. Od XI 1957r. wiceprzewodniczący Głównej Komisji Weryfikacyjnej, a od IX 1959 wiceprzewodniczący RN ZBOWiD. Zmarł w Warszawie 24 I 1960r. Pochowany w kwaterze 24 A na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odznaczony VM kl. IV i V kl. 5, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości, ZKZ z M.
    Żonaty z Anielą Haliną z d. Rychłowska. Z tego związku mieli syna Macieja ur. 1923 żołnierza AK, zamordowanego w okresie okupacji przez Niemców w 1944.

    Słownik Biograficzny Konspiracji Warszawskiej 1939-1944; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. Warszawa 1990.Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; I. Caban. Ludzie Okręgu Lubelskiego AK. Lublin 1995; A. Kunert.

     

    Blumski Zygmunt Izydor

    [ 1895-1946], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1939], żołnierz AK, ps. „Strychański” vel Lewandowski, więzień łagrów sowieckich.
    p. o kmdt Okręgu Wileńskiego AK w VII 1944.

    Ur. 4 IV 1895 w Zborowie woj. tarnopolskie, syn urzędnika skarbowego Tadeusza i Stanisławy z d. Rafałowska. W 1914 ukończył w Złoczowie gimnazjum uzyskując świadectwo dojrzałości. Od 1912 do 1914 członek tajnej polskiej organizacji „Zarzewie”. W latach 1913 – 1914 działał także w Polowej Drużynie Sokolej w Złoczowie. Aktywny członek skautingu. Na początku VIII 1914 wyjechał z Złoczowską Drużyną Sokolą do Lwowa i 9 VIII 1914 wstępuje do Legionu Wschodniego. Otrzymał przydział do 2 pp. Po rozwiązaniu w Mszanie Dolnej Legionu Wschodniego, ujęty przez wojskową żandarmerię austriacką zostaje w dniu 23 IX 1914 wcielony do galicyjskiego 20. pp armii austriackiej z którego wkrótce przeniesiony został do baonu zapasowego 80. pp, skąd po wstępnym przeszkoleniu wojskowym skierowany do Szkoły Oficerów Rezerwy przy 11 korpusie c.k., gdzie przebywa od 1 V 1915 do VII 1915. Po ukończeniu szkoły- w stopniu kpr. powraca do 80. pp. Do XI 1915 walczy na froncie rosyjskim. Podczas walk 2 XI 1915 zostaje ranny i umieszczony w szpitalu wojskowym. Po rekonwalescencji w końcu 1915 zostaje przeniesiony na front włoski, gdzie ponownie zostaje ranny. Po wyleczeniu ran nadal na froncie włoskim. Na początku 1917 został awansowany do stopnia chorążego. Kolejny awans do stopnia ppor. otrzymuje 18 VII 1918. W armii austriackiej służył do 31 X 1918. Po powrocie do Krakowa, ochotniczo wstępuje już 3 XI 1918 do Wojsk Polskiego. W stopniu ppor. sł. st. piechoty otrzymał przydział do Baonu Akademickiego, w którego szeregach wyjechał w XI 1918 na front ukraiński. Brał udział w walkach o Lwów i potem w jego obronie. W grudniu 1918 otrzymał przydział na stanowisko dowódcy oddziału CKM w składzie Pociągu Pancernego nr 2 „Śmiały”. Uczestniczy nadal w walkach pod Lwowem i Niżankowicami, a następnie na froncie bolszewickim na Wileńszczyźnie. Bierze udział w bojach z bolszewikami pod Baranowiczami, Wołożynem, Borysowem Bobrujskiem, Mińskiem, Stołpcami, Pogorzelcami i Żabinką. Awansowany 19 IV 1920 do stopnia por. sł. st. piechoty. Po zakończeniu wojny z bolszewikami w 1921 otrzymał przydział do 1. psp w Nowym Sączu. W 1922 przeniesiony na stanowisko dowódcy kompanii do 3. psp w Cieszynie. 17 XII 1924 awansowany z starszeństwem 15 VIII 1924 do stopnia kpt. sł. st. piechoty. W 1927 przeniesiony do 83 pp w Kobryniu, a od 5 XI 1928 służy w 52 pp w w Złoczowie, gdzie był dowódcą kompanii. Po ukończeniu w 1931, kursu dla dowódców batalionu w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie zostaje dowódcą batalionu w 52. pp. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 1 I 1932. Od 1932 do 5 XII 1937 pełni funkcję komendanta obwodowego PW przy 52. pp. Z dniem 6 XII 1937 przeniesiony do 86. pp w Mołodecznie na stanowisko II zastępcy dowódcy pułku. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 I 1939. Latem 1939 mianowany dowódcą Ośrodka Zapasowego 19. DP w Lidzie. Następnie dowódca sformowanego w Lidzie 86 pprez., w skład, którego weszły dwa bataliony. Na czele tego oddziału przybył 20 IX 1939 z Oran do Grodna i walczył w jego obronie z wojskami sowieckimi. Po wycofaniu się z Grodna wobec przewagi sił sowieckich w dniu 21 IX 1939 dowodzi atakiem swego oddziału na sowiecką piechotę w rejonie osady Druck, zdobywając broń maszynową wroga. Po zwycięskiej walce wycofuje się w rejon Sopoćkinie, potem w rejon miejscowości Kodzie, gdzie 23 IX 1939 przekracza granicę z Litwą. Internowany w obozie jenieckim skąd w 1940 uciekł i przedostał się do Wilna. Czynny w konspiracji ZWZ/AK na terenie Okręgu ZWZ/AK Wilno. Wchodził w skład sztabu K.O. z przydziałem do III Oddziału K.O. W IV 1944 zostaje mianowany szefem III Oddziału Operacyjnego w Sztabie Oddziałów Partyzanckich. Bierze udział w przygotowaniach do akcji „Burza”. Podczas walk o Wilno w sztabie gen. „Wilka” /A. Krzyżanowskiego/. Po aresztowaniu k-dta okręgu „Wilka” i grupy oficerów AK w Boguszach przejął jako najstarszy stopniem funkcję k-dta okręgu. Skierował wówczas oddziały AK do Puszczy Rudnickiej. Po rozbrojeniu przez wojska sowieckie niektórych oddziałów AK podejmuje decyzję o rozwiązaniu pozostałych oddziałów AK i pozostawia im decyzję o przejściu marszem na Zachód. Większość ujętych akowców wywieziono do obozu w Kałudze. Sam ppłk. Z. B. zdecydował się na powrót do Wilna i pozostanie na tym terenie. Zdołał uniknąć aresztowania przez NKWD i od VIII 1944 kontynuuje działalność konspiracyjną w odtworzonym sztabie K.O Wilno AK kierowanym przez ppłk dypl. Juliana Kulikowskiego ps. „Ryngraf”. Mianowany szefem Oddz. III Operacyjnego. Funkcję pełni do chwili aresztowania przez NKWD w dniu 26 IX 1944 w Wilnie. Posługiwał się przybranym nazwiskiem Lewandowski. Więziony w więzieniu przy ul. Ofiarnej w Wilnie, gdzie go poddano ciężkiemu śledztwu. Wywieziony do obozu nr 140 w Kalininie, skąd go przewieziono do obozu nr 41 w Ostaszkowie. Ciężko chory po śledztwie w NKWD zostaje 26 VIII 1946 odesłany do szpitala specjalnego nr 1246 w Ostaszkowie, gdzie zmarł z wycieńczenia w dniu 15 XII 1946 pod przybranym nazwiskiem Lewandowski.
    Odznaczony: Krzyżem VM kl. 5 /Dz. Pers. Nr 2/22/, KW 2x /Rozkaz D-twa 2 Armii nr 60/21/, za męstwo okazane w wojnie z bolszewikami, Brązowym Krzyżem Zasługi / 1931/, Złotym Krzyżem Zasługi /1938/, Medalem Niepodległości / Dz. Pers.  Nr 6/32/, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 / Rozkaz 30. DP Nr 8/28, Medalem Dziesięciolecia / Rozkaz nr 9/28/, Brązowym Medalem Za Długoletnią Służbę /Rozkaz 19. DP Nr 6/32/.
    Był żonaty z Anną Marią z Ottów Krupińską. Miał dwoje dzieci: syna Romualda Ignacego i przybraną córkę Hannę.

    Roczniki Oficerskie 1923, 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; CAW: kwestionariusz VM 3-267, T. Łaszczewski. „Blumski Zygmunt Izydor”, /w/ Zeszyty Hist. WiN –u, nr 12/1999, s. 247-248; tenże MSUDN 1939-1956, t. 4/ 1999,s. 19-21; Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu. Warszawa 2002, s. 137; J. Pomorski. Korpus Ochrony Pogranicza w obronie Rzeczypospolitej 1924-1939, Pruszków 1998, s. 84

     

    Borkiewicz Adam Józef

    [ 1896-1958], członek ZWC, POW, legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1935], żołnierz ZWZ-AK, płk sł. st. [1945], ps. „Adam”, „Czachurski”, „ Grzymała”, „Leszczyński”, „Pepi”, „Poleski”, „Siedlecki”, „Widacki”,
    Kmdt Podokręgu Wschodniego „Białowieża” AK V-XI 1942 Obszar Warszawski AK.
    Ur. się 17 III 1896r. w Bąkowej Górze pow. Radomsko, syn Franciszka i Marii z d. Susicka. Uczył się w gimnazjum im. W. Górskiego w Warszawie gdzie w 1914r. otrzymał świadectwo dojrzałości. Od lutego 1913r. działa w Związku Walki Czynnej, od VIII 1914 w POW. Uczestnik manifestacji 29 XI 1914r. Aresztowany tego samego dnia i osadzony w więzieniu przy ul. Daniłowiczowskiej, ale zwolniony 17 XII 1914r. dzięki wstawiennictwie Lucyny Messal. Następnie działa w lotnym POW potem w batalionie warszawskim, z którym w VIII 1915r. przeszedł do Legionów Polskich. Wcielony do 1. pp Leg. awansując z szeregowca do stopnia kaprala. Był dwukrotnie ranny. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 był więziony w obozie dla internowanych legionistów w Szczypiornie k/Kalisza, skąd zbiegł w końcu VII 1917r. Od VIII 1917 ponownie w POW. Od IX 1917 był k-dtem Obwodu POW Koło i p.o k-dta Obwodu Kalisz, a potem k-dtem Obwodu Koło i Konin. Od 15 VII do 15 VIII 1918 więziony w Koninie. Po zwolnieniu studiuje krótko filozofię na UW w Warszawie. W XI 1918 dowodzi rozbrajaniem oddziałów niemieckich w Kole. Od tego samego miesiąca służy w WP. Początkowo d-ca VI batalionu Ziemi Kaliskiej / utworzonego z sił Obwodu Koło POW, potem zastępca dowódcy kompanii 29 pp. Po ukończeniu w okresie I -III 1919 Szkoły Podchorążych Piechoty był krótko instruktorem w Szkole Podoficerskiej w Dęblinie, od IV 1919 służył w 1. pp Leg. jako d-ca plutonu, a od XII 1919 d-ca 7 kompanii ,a od V 1920 d-ca 2 kompanii. Brał udział w szeregach 1. pp Leg. udział w wojnie polsko - bolszewickiej 1919-1920. Dwukrotnie ranny. Po wojnie służy nadal w 1. pp Leg. w Wilnie Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VI 1919r. Do 1925 pełni kolejno funkcje : d-ca 6 i 5 kompanii, od IX 1924 p.o. d-cy II batalionu, a od I 1925 kwatermistrz 1 pp Leg. W 1925 przeniesiony do Wojskowego Biura Historycznego, był tam referentem a od IX 1927 kierownikiem referatu. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 1 I 1928.Od V 1930 kierownik Wydziału Wojen Polski Odrodzonej. W 1933 przeniesiony do 41 pp w Suwałkach, gdzie pełni funkcję d-cy batalionu. Do stopnia ppłk sł. st. piechoty WP awansowany 1 I 1935. Przeniesiony w tym samym roku na stanowisko d-cy batalionu „KOP” Suwałki. Od jesieni 1935 organizator i dyrektor Muzeum Józefa Piłsudskiego w Belwederze. W latach 1930 –tych był członkiem Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski i członkiem Komisji Rewizyjnej. Od 1938 sekretarz generalny ZG Związku Peowiaków. Współpracownik czasopism „Bellona” i „Niepodległość”, oraz wydawanej od 1931 Encyklopedii Wojskowej. Autor wielu prac historycznych. Wiosną 1939 z własnej inicjatywy opracował i przesłał do GISZ projekt tworzenia konspiracji na wypadek przegranej wojny z Niemcami. W kampanii wrześniowej 1939r. ewakuowany do Lwowa gdzie był oficerem sztabu obrony Lwowa. Po kapitulacji Lwowa wobec Sowietów przedostaje się na Węgry. Jako starszy obozu w Lengyeltoti skazany w XII 1939 na 6 miesięcy twierdzy za zorganizowanie ucieczki polskich oficerów. Sam uciekł jesienią 1941, powraca do Warszawy i włączył się do działalności konspiracyjnej w ZWZ-AK. Od V – XI 1942 k-dt Podokręgu Wschodniego AK „Białowieża”. Na skutek złego stanu zdrowia, na własną prośbę z dniem 13 XI 1942 odszedł do dyspozycji KG AK. Od początku 1943 zastępca ppłk Władysława Galicy Głównego Inspektora WSOP. W okresie Powstania Warszawskiego redaktor dziennika „Barykada” wydawanego od 12 VIII 1944 w Obwodzie Śródmieście-Południe, a po jego połączeniu z pismem „Warszawa Walczy”, a od IX 1944 jego redaktor. Po kapitulacji oddziałów powstańczych przedostał się do Częstochowy, by kontynuować działalność konspiracyjną. Od XI 1944 kierownik sekcji historycznej w BiP KG AK. Do stopnia płk sł. st. awansowany 1 I 1945. Po wojnie od jesieni 1945 kustosz Działu Kartograficznego Biblioteki Głównej, a od lata 1946 kierownik samodzielnego referatu ruchu oporu w nowo utworzonym Instytucie Pamięci Narodowej, przekształconym w 1948 w Instytut Historii Najnowszej zlikwidowanym w 1950. W I 1949 odebrano mu wszystkie materiały historyczne, a w 1950 przeniesiono na emeryturę. Współpracował z Instytutem Historii oraz Instytutem Urbanistyki i Architektury PAN, od 1951 był współpracownikiem komisji redakcyjnej Atlasu Historycznego. Zmarł 29 XII 1958 w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odznaczony VM kl. 5, KW 4x, KN z M.
    Autor wielu publikacji z dziedziny historii WP i AK.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Kunert. Słownik Biograficzny Konspiracji Warszawskiej 1939-1944, t. 1. W-wa 1987; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. Warszawa 1990; J. Gozdawa - Gołębiowski. Obszar Warszawski AK, wg indeksu Lublin 1992.

     

    Brzeski Witalis

    [1894-1979], por. [1919], komisarz Straży Granicznej, w konspiracji ZWZ/AK/WiN, kpt.[1942], mjr [1944], ps. „Socha”, „Żegota” , vel Wiktor Borejko.
    Prezes Okręgu WiN Białystok I-II 1947

    Ur. 28 II 1894 w m. Biała Cerkiew, syn Ryszarda i Marii. Ukończył gimnazjum w Kijowie, gdzie po zdaniu matury studiował na miejscowym uniwersytecie matematykę. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 wcielony do służby w armii rosyjskiej, gdzie ukończył kurs  oficerów  rezerwy piechoty. Wałczył  na roncie zachodnim. Od 1918 w III Polskim korpusie Wschodnim. Do kraju powraca w 1919. Od II 1920 służy w WP. Walczy na froncie wojny polsko-bolszewickiej w 1920. Po wojnie przeniesiony do rezerwy z przydziałem do 78 pp w Baranowiczach. Zweryfikowany w stopniu por. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Po przeniesieniu do „Cywila” pracował w Małopolskiej Straży Celnej  przemianowanej potem na Straż Graniczną. W 1933 podlegał PKU Stryj. Przeniesiony po 1938 do Suwałk, gdzie służy w Straży Granicznej w randze komisarza. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w składzie Baonu Straży Granicznej przydzielonego do Grupy KOP „Sejny”. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i podejmuje  od 1 XII 1939 na terenie Białegostoku działalność konspiracyjna w ramach SZP/ZWZ. Od VIII 1941 do III 1942 pełnił funkcję kmdta Obwodu ZWZ Sokółka. Następnie mianowany szefem Oddziału II w sztabie Komendy Okręgu AK Białystok. Organizator komórek Oddziału II w obwodach oraz w sztabie okręgu.11 XI 1942 awansowany do stopnia kpt. rez. piech. Do stopnia mjr-a awansowany 3 V 1944.  Po wejściu wojsk sowieckich na teren Okręgu AK Białystok był usilnie poszukiwany przez sowieckie NKWD. Nadal pozostaje czynny w konspiracji AK. Ukrywał się razem z kpt. M. Dziejmą kmdtem Inspektoratu Mazowieckiego w schronie we wsi  Zareby-Krztęki. W dniu 1 XII 1944 na skutek zdrady zostaje aresztowany przez oddział NKWD  i przewieziony do siedziby NKWD w Białymstoku, gdzie był przesłuchiwany. W I 19345  wywieziony transportem kolejowym do obozu w Stalinogorsku, skąd został zwolniony w XII 1945. Po powrocie do kraju angażuje się w działalność konspiracyjna w organizacji win na terenie Okręgu WiN Białystok. Od początku 1946do XII 1946 pełnił funkcję z-cy prezesa Okręgu Win Białystok ppłk-a M. Świtalskiego, a po jego aresztowaniu 31 XII 1946 pełni przejściowo funkcję p. o./ prezesa okręgu. Funkcję wkrótce przekazuje kpt. J. Ochmanowi. Ze względów zdrowotnych nie prowadzi aktywnej działalności konspiracyjnej. Ujawnił się w IV 1947. Po ujawnieniu mieszkał w Olsztynie, gdzie zmarł w XII 1979.
    Oznaczony: VM kl. 5, KW, ZKZ z M, SKZ z M.

    Roczniki oficerskie 1923,1924; Rocznik oficerski rezerw 193; Z. Gwozdek. Białostocki Okreg ZWZ-aK 1939-01945. t. 1 Bialystk 1993, tenże: t. II Białystok 1994, tenże: t. III. Białystok 2001; W. Zaydler-Żarski. Ruch Oporu na Białostocczyźnie 1939-1944. Referat materiałowy z 1966, cz. 1-4.M. Liniarski. „Mścisław”. Komenda Okręgu ZWZ-AK Białystok 1939-01944. Odtwarzanie sił Zbrojnych w Kraju. Mps. Z 1972.

     

    Chruściel Antoni

    [ 1895-1960], legionista, od XII 1918 w WP, ppłk dypl. sł. st. piechoty WP [1932] w konspiracji ZWZ/AK płk dypl.[1942], gen. bryg. [1944], PSZ na Zachodzie, ps. „Adam”, „Cięciwa”, „Dozorca”, „Jantar”, „Konar”, „Madej”, „Monter”, „Nurt”, „Ryż”, „Sokół”, „X” vel Kaliński , Rzeczyca, Andrzej Smalawski . Działacz WiN
    Kmdt Okręgu Warszawa – miasto ZWZ – AK V 1941 - VIII 1944.

    Ur. 16 VI 1895 we wsi Gniewczyna Łańcucka pow. Przeworsk, syn Andrzeja, / rolnika i wójta gminy Gniewczyna / i Katarzyny z d. Słysz. Od 1909 działa w tajnym skautingu w Jarosławiu. Czynny w ruchu zarzewiackim. W 1914 ukończył z wyróżnieniem gimnazjum w Jarosławiu i w VIII 1914 z całą drużyną skautową im. Dionizego Czachowskiego wstąpił do Legionu Wschodniego. Pod koniec września 1914 wobec odmowy złożenia przysięgi zostaje wcielony do armii austriackiej. Po szkole podoficerskiej w 1915 ukończył szkołę oficerów rezerwy. Od V 1915 do 1918 był kolejno dowódcą plutonu, instruktorem w szkole podoficerskiej, potem w stopniu por. był d-cą kompanii w 90 pp. Jego zasługą był powrót tego pułku do Jarosławia z bronią i sprzętem wojskowym. Od XII 1918 służy w WP. Przydzielony do 14 pp we Włocławku na stanowisko d-cy 5 kompanii. / 14 pp powstał z byłego 90 pp/. W szeregach 14 pp brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Za okazane w wojnie męstwo i odwagę zostaje odznaczony VM kl. 5 i KW. Po wojnie zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VI 1919. Od XII 1921 do X 1922 jest dowódcą I batalionu 14 pp. W X 1922 przeniesiony do 42 pp w Białymstoku, gdzie do IX 1923 dowodzi 3 kompanią a potem do 6 kompanią. Służąc w WP od 1920 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie, gdzie w 1923 uzyskał absolutorium. Od X 1923 do V 1927 w Korpusie Kadetów nr 1 we Lwowie. Był tu dowódcą kompanii. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 1 VII 1925.W V 1927 przeniesiony na stanowisko d-cy II batalionu w 6. psp w Stryju. W latach 1929 – 1931 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Od IX 1931 do IV 1932 był wykładowcą a od IV 1932 do X 1934 kierownikiem kursu w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany z dniem 1 I 1932 do stopnia ppłk dypl. sł. st. piechoty. Od X 1934 do XII 1936 wykłada taktykę w WSWoj. w Warszawie. Od I 1937 do II 1938 był zastępcą dowódcy 40. pp we Lwowie, a od III 1938 do 28 IX 1939 był dowódcą 82. pp w Brześciu n/Bugiem. W latach 1935-1937 był członkiem komitetu redakcyjnego „Przeglądu Piechoty”. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 82. pp w składzie 30. DP w Armii Łódź. Uczestnik obrony Modlina. Po kapitulacji Modlina w niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Działdowie, skąd w końcu X 1939 został zwolniony na podstawie umowy kapitulacyjnej. Potem pod przybranymi nazwiskami mieszkał w Warszawie m.in. przy ul. Grochowskiej, Spacerowej, Belwederskiej, Polnej i Grzybowskiej. Od IV 1940 czynny w konspiracji ZWZ. Od IV – X 1940 szef Wydziału III / taktyczno-wyszkoleniowego/ w Komendzie Okręgu ZWZ Warszawa – Miasto. Od X 1940 do V 1941 szef sztabu i zastępca k-dta okręgu płk sł. st. piechoty Zdzisława Zajączkowskiego. Od V 1941 do VIII 1944 k-dt Okręgu ZWZ-AK Warszawa-Miasto. Mianowany płk dypl. sł. st. rozkazem NW WP z 10 VIII 1942. W Powstaniu Warszawskim dowódca całości walczących sił AK. Rozkazem NW WP z 14 IX 1944 awansowany do stopnia gen. bryg. Od IX 1944 dowodzi nowoutworzonym Warszawskim Korpusem AK. Po kapitulacji oddziałów powstańczych przebywał w obozie jenieckim w Langwasser k/ Norymbergi, a od II 1945 w obozie Colditz k/ Lipska, skąd został uwolniony w V 1945 przez wojska amerykańskie. Po uwolnieniu przebywał w Wielkiej Brytanii, gdzie od VII – IX 1945 był zastępcą Szefa Sztabu Głównego PSZ do Spraw Wojska /ogólnych/, następnie szefem Głównej Komisji Likwidacyjnej PSZ, a w końcu Inspektorem Komisji Likwidacyjnej. W III 1947 został członkiem Rady Naczelnej Koła AK. Po demobilizacji polskich jednostek wojskowych w 1948 pozostał na emigracji w Londynie. Decyzją Rady Ministrów PRL z 26 IX 1946 pozbawiony został obywatelstwa polskiego, co uniemożliwiło mu planowany na 1955-56 powrót do kraju. / Decyzję tę uchylono nie ogłaszając publicznie/. W połowie 1950 po rozmowie z kierownikiem Delegatury Zagranicznej WiN Józefem Maciołkiem przyjął proponowaną mu funkcję delegata WiN na Stany Zjednoczone. Przyjął ps. „Jantar”. W 1951 działa w Delegaturze WiN w Londynie. W 1951 wyjechał do USA, ale po dwóch miesiącach powraca do Londynu na rozmowy z J. Maciołkiem. Potem ponownie na 6 miesięcy wyjechał do USA, gdzie utrzymywał kontakty z Pawłem Sapiechą i komitetem „Wolnej Europy’. W 1952 po powrocie do Londynu nie piastował żadnych funkcji w WiN. W połowie 1952 opracował dla WiN plan „X” wzorowany na planie „Wulkan”. W 1956 wyjechał na stałe do Stanów Zjednoczonych i osiadł w Waszyngtonie gdzie pracował w biurze adwokackim jako tłumacz.
    Zmarł 30 XI 1960 w Waszyngtonie i pochowany na cmentarzu Doylestown w Pensylwanii.
    Jego imieniem nazwano szkołę w jego rodzinnej Gniewczynie Łańcuckiej.
    Odznaczony VM kl. 5,4 i 3; KW 5x, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem AK.

    A. Zagórski. Dział Łączności Zewnętrznej Okręgu AK Kraków 1943-1945. Kraków 1998r.,s. 233-235; A. K. Kunert. Słownik Biograficzny Konspiracji Warszawskiej 1939-1944. Warszawa 1987r., t. I,s. 53-55; Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932.

     

    Chrząszczewski Wincenty

    [1903-1989], oficer sł. st. kaw. WP, rtm. [1937], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1943], ps. „Janusz”, „Kruk”, „Ksawery”, „Wincenty”.
    Kmdt Okręgu AK Wilno /w likwidacji/ VI-VII 1945.

    Ur. 04 II 1903 w Jarzębińcach na Kijowszczyźnie, syn Antoniego - Ludwika/ właściciela majątków ziemskich/ i Zofii z d. Kwiatkowskiej. W 1921 ukończył w Humaniu 7 – klasową średnią szkołę polską. Działa w tym okresie aktywnie w harcerstwie polskim na Ukrainie. W VII 1921 drogą nielegalną przedostaje się do Warszawy i tu po zdaniu egzaminu wstępnego i jednoczesnym egzaminie maturalnym zostaje przyjęty do Szkoły Podchorążych, gdzie przebywa od VIII 1921 do VIII 1922. Po ukończeniu rocznego kursu unitarnego zostaje skierowany do Oficerskiej Szkoły Kawalerii w Grudziądzu, gdzie przebywa od VIII 1922 do VIII 1923. Promowany na stopień ppor. sł. st. kaw. z starszeństwem od 1 IX 1923 z przydziałem do 1 p. Ułanów Krechowieckich. Do stopnia por. sł. st. kaw. awansowany 1 IX 1925. Pełni funkcję d-cy plutonu, potem oficera oświatowego i oficera informacyjnego. Ukończył kurs dla oficerów łączności w Szkole Łączności w Zegrzu, potem kurs dla     d-ców szwadronów w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Był też kustoszem w latach 1930-1939 pułkowego muzeum. Był autorem artykułów w piśmiennictwie wojskowym, a także tłumaczem publikacji z języka angielskiego i francuskiego. Awansowany do stopnia rtm. sł. st. kaw. 19 III 1937. Po mobilizacji w VIII 1939 przeniesiony z funkcji oficera informacyjnego na stanowisko d-cy 2 szwadronu 1 pułku Ułanów Krechowieckich. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 2 szwadronem 1 p. uł., potem oficer sztabu w Grupie Kawalerii gen.  Z. Podhorskiego, a następnie w Grupie Kawalerii płk E. Z. Tarnasiewicza dowodzi szwadronem. Uczestniczy w walkach z wojskami sowieckimi pod Kodziowcami w rejonie Sopoćkiń. W nocy z 23 na 24 IX 1939 przechodzi ze swoim oddziałem na Litwę, gdzie zostaje internowany i umieszczony w obozie w Rakiszkach. 26 XII 1939 podejmuje udaną ucieczkę z obozu i 6 I 1940 przybywa do Wilna. Od I 1940 podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ na terenie Wilna. Jednocześnie czyni starania o wyjazd do Francji co nie dochodzi do skutku. Od VII 1940 z polecenia mjr A. Krzyżanowskiego „Wilka” zajmuje się organizacją przerzutów osób przez granicę litewsko-łotewską. We IX 1940 zostaje mianowany zastępcą ds. wojskowych k-dta Podokręgu Kowieńskiego - ppor. Zbigniewa Jentysa „Habdanka”. W III 1941 zostaje wraz z grupą członków sztabu Podokręgu aresztowany przez NKWD. Więziony w więzieniu w Kownie, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo. Po wybuchu 21 VI 1941 wojny niemiecko-sowieckiej zostaje ewakuowany w grupie więźniów do więzienia w Mińsku, a stamtąd w kierunku Czerwienia. Podczas marszu uchodzi szczęśliwie z życiem z masakry dokonanej na więźniach przez konwojentów NKWD. Na początku VII 1941 powraca do Wilna, gdzie nawiązuje kontakt z k-dtem okręgu wileńskiego ZWZ „Wilkiem”, przez, którego zostaje mianowany p. o. k-dta Podokręgu Kowieńskiego ZWZ krypt. „Klon”. Do jesieni 1942 zajmował się pdbudową i rozbudową siatki konspiracyjnej ZWZ/AK na terenie podokregu. W efekcie trudnej ciężkiej pracy organizacyjnej zorganizował 7 obwodów. Jesienią 1942 nowym k-dtem Podokręgu zostaje mianowany dr med. Adam Dowgird „Dominik”. Obejmuje wówczas ponownie funkcję zastępcy k-dta ds. wojskowych, a następnie    dodatkowo funkcję  inspektora utworzonego w strukturze wojskowej okręgu wileńskiego AK Inspektoratu „E” obejmującego teren Podokręgu kowieńskiego. Awansowany przez KG AK do stopnia mjr sł. st. kaw. 11 XI 1943. Zajmuje się tworzeniem ośrodków i placówek wojskowych, organizuje akcje zdobywania broni, z której część przekazano do Wilna. W 1943 z jego inicjatywy zorganizowano w Kownie 12 osobowy patrol dywersyjny, który do wiosny 1944 przeprowadził 7, akcji zbrojnych. Na początku 1944 w efekcie jego starań skierowano kilkudziesięciu żołnierzy AK z podokregu na 3 – miesięczne przeszkolenie do brygady AK „Szczerbca” /G. Fróga”. Na początku III 1944 zostaje aresztowany przez Gestapo i osadzony w obozie w Prowieniszkach, gdzie przebywa do 12VII 1944 do chwili odzyskania wolności. Udaje się do Kowna, skad następnie wyjeżdżą do Wilna, gdzie nawiązuje w końcu VII 1944 kontakt z ppłk Dypl. Julianem Kulikowskim „Ryngrafem” – nowym k-dtem Okręgu AK Wilno i włącza się ponownie do pracy konspiracyjnej. Od 10 XII 1944 po wyjeździe do Polski A. Dowgirda przejmuje po nim obowiązki k-dta Podokręgu Kowieńskiego AK. Jednocześnie członek sztabu okręgu Wilno AK. Od IV 1945 pełni funkcję z-cy i szefa sztabu w Komendzie Okręgu Wilno AK w likwidacji kierowanej przez mjr dypl. sł. st. a. Olechnowicza. Po wyjeździe do Polski mjr A. Olechnowicza „Pohoreckiego”, „Lawicza” od połowy VI 1945 do VII 1945 kieruje pracami nad ostateczna likwidacją struktur okręgu. Czynna była nadal komórka legalizacyjna zaopatrująca „spalonych” akowców w lewe dokumenty ewakuacyjne, które umożliwiały im wyjazd do Polski. Aresztowany przez NKWD 18 VII 1945 i uwięziony, a następnie skazany na karę 10 lat łagrów. Po odbyciu pełnej kary repatriowany do Polski 26 IX 1955. Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie.
    W latach 1956-1968 pracował na kierowniczych stanowiskach administracyjnych w PAN w Warszawie. W 1968 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł w Warszawie 28 IX 1989.
    Odznaczony VM kl. 5 , nr leg. 13630, KN, KW 3x,ZKZ z M, Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939, Krzyżem AK, Medalem Wojska 4x.

    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; R. rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; S. Buczyński. Suwalszczyzna 1939-1944. W-wa 1991; Zarys Dziejów Szkół Kawalerii Polskiej. Roczniki SPK. Londyn. L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji. W-wa 1999

     

    Chyliński Józef

    [1904-1985], kpt. sł. st. piech. WP [1936], w konspiracji SZP/ZWZ/AK/DSZ mjr [1942]ppłk [1949] z starszeństwem od 1 I 1945, ps. „Andrzej”, „Bolesław”, „Grom”, „Jan”, „Kamień”, „Ludwik”, „Mieczysław”, ”Piotr”, „Ptak”, „Rekin”, „Tadeusz”, „Tomasz”,„Wicher”, „Zbyszek”, „Zygmunt”, vel Georg Reim, vel Johann Segler, vel Józef Rumiński
    Szef sztabu Okręgu, p. o. kmdta ZWZ/AK Pomorze,  Kmdt Okręgu Pomorskiego DSZ

    Ur. 20 X 1904 w Jabłonowie Pomorskim, syn Antoniego /ogrodnika / i Weroniki z Cichych. W 1917 ukończył szkołę powszechną w Rawiczu, a w 1925  zdał maturę w gimnazjum w Kościerzynie. W okresie od 01 IX 1925 do 01 VII 1926 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, gdzie odbywał przeszkolenie na kursie unitarnym. Od 1 IX 1926 do 15 VIII 1928 w Oficerskiej Szkole Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piech. 15 VIII 1928 z przydziałem do 58 pp w Poznaniu, gdzie od 23 XI 1928 dowodzi plutonem w 3 kompanii strzeleckiej I batalionu. Do stopnia por. sł. st. piech. awansowany 1 I 1931. Z dniem 21 IX 1931 skierowany z 58 pp na 3 miesięczny kurs instruktorów ćwiczeń ruchowych w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie. Po ukończeniu kursu powraca do macierzystego pułku. Następnie ponownie  w okresie od 15 IX 1932 do 18 VI 1933 przebywał na rocznym kursie dla instruktorów WF  w Centralnym Instytucie Wychowania Fizycznego w Warszawie. Ukończył także w CWPiech. w Rembertowie kurs dla dowódców kompanii. Od 9 IX 1933 do 19 VI 1935 dowodził 1 kompania strzelecką w I batalionie, potem d-ca 1 kompanii CKM w 58 pp. Od 2 IX 1938 przydzielony do prac specjalnych w sztabie gen. Tadeusza Kutrzeby. Na początku IX 1939 organizował 6 batalion strzelców do dyspozycji d-cy Armii „Poznań” gen. T. Kutrzeby. Walczy z wrogiem na stanowisku d-cy 1 kompanii w 6 batalionie piechoty w składzie Armii „Poznań”. Podczas walk 18 IX 1939 w rejonie Kiernozi k. Łowicza zostaje ranny. Walczy w obronie Modlina, gdzie zostaje ponownie ranny. Po kapitulacji Modlina znalazł się w niewoli niemieckiej i osadzony w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie, gdzie został zaprzysiężony do konspiracji przez mjra J, Ratajczaka. Po zwolnieniu z obozu zgodnie z umową kapitulacyjną przebywał w warszawie, gdzie podejmuje działalność konspiracyjną w SZP/ZWZ. Od 10 X 1939 do 28 II 1940 oficer w Oddziale I – Organizacyjnym KG SZP/ZWZ. Z dniem 20 X 1939 był mianowany na p. o. Szefa sztabu pomorskiej SZP. W celu rozpoznania sytuacji jesienią 1939 pojechał do Torunia, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne, Po powrocie do Warszawy spotkał się w mieszkaniu Anny i Henryka Czuperskich z mjr J. Ratajczakiem oraz z gen. M. Tokarzewskim-Karaszewiczem. W I 1940 wyjechał jako oficer organizacyjny potem szef sztabu ponownie na Pomorze  i zaczął działać w Toruniu jako wysłannik KG ZWZ. Organizuje sieć łączności do Włocławka, Bydgoszczy i Grudziądza. Pokonując ogromne trudności rozpoczął kontynuację nawiązanych wcześniej kontaktów  z Szarymi Szeregami, „Grunwaldem”, Stronnictwem Narodowym i członkami „Orła Białego”. Od XI 1940 do XII 1941  i od V -X 1943 p. o. kmdta okręgu. Współorganizator Podokręgu Południowo-Wschodniego ZWZ-AK. Aktywnie działa w organizowaniu struktur konspiracyjnych na podległym terenie. Awansowany 22 V 1942 do stopnia mjr-a sł. st. piech. Z starszeństwem od 30 IV 1942, Często zmieniał kwatery konspiracyjne. Po przybyciu w VII 1944 na Pomorze nowego kmdta okręgu mjr-a/ppłk F. Trojanowskiego  ps. „Fala”, „Trojańczyk” nie uznał w pełni jego zwierzchnictwa, krytykując jego plany odtworzenia sił Zbrojnych i wzmożenie działań dywersyjnych. Próbował odsunąć go od kierowania okręgiem. Utrzymał system dowodzenia i łączności w swoich rękach do końca 1944. W I 1945 oficjalnie oskarżony o niesubordynację  w raporcie „Fali” do kmdt-a Obszaru Zachodniego płk-a J. Szczurka- Cergowskiego „Mestwina”. Stanął przed WSS i poniósł konsekwencje służbowe m. in.  wstrzymano mu awans i zawieszono w czynnościach. Od II 1945 ponownie w sztabie Komendy Okręgu AK Pomorze. Po zajęciu Pomorza przez wojska sowieckie zgodnie z instrukcją KG AK podjął decyzję o pozostaniu w konspiracji. W III-IV 1945 podął wspólnie z płk J. Pałubickim decyzję o utrzymaniu wydzielonych ogniw sztabowych w dalszej konspiracji. Od IV/V 1945 pełni funkcje szefa sztabu Okręgu Pomorskiego DSZ, a od 10 VI 1945 kmdt Bydgoskiego Okręgu DSZ. Usilnie poszukiwany przez UB został ujęty 24 VIII 1945 przez funkcj. UB w Bydgoszczy na kwaterze konspiracyjnej w mieszkaniu Teresy Ruxówny przy ul. Poznańskiej. Podczas akcji B wyskoczył oknem z drugiego piętra łamiąc sobie rękę. Wezwana mundurowa milicja legitymując agentów UB chwilowo wstrzymała pościg, ale ciężko potłuczony z złamaną ręką został ujęty i po ciężkim pobiciu przewieziony do więzienia karno-śledczego w Gdańsku. Pomimo bicia i tortur nie załamał się. Aktem oskarżenia wraz z 3 więzionymi żołnierzami konspiracji zostaje oskarżony o „przynależność  do AK i próbę obalenia demokratycznego ustroju Państwa Polskiego przyznał się do winy ale swej funkcji nie ujawnił do końca. W końcu III 1946 przeniesiony z izolatki do szpitala więziennego. W dniu 26 IV 1946 WSO w Koszalinie oddalił sprawę do kompetencji WSR Gdańsk. W dniu 7 VI 1946 WSR Gdańsk w składzie przewodniczący ppłk Piotr Parzeniecki- mjr Adam Gajewski i por. Jan Hubert  uchylił areszt tymczasowy  i zarządził jego natychmiastowe zwolnienie. Jednak po rewizji prokuratora wojskowego z Gdańska mjr Wiktora Suchockiego sąd utrzymał areszt do czasu rozstrzygnięcia skargi rewizyjnej przez NSW w Warszawie.  Na mocy decyzji NSW z 6 IX 1946 wyrok zostaje uchylony , areszt utrzymany a sprawę skierowano do ponownego rozpatrzenia. 25 IX 1946 WSR Gdańsk w składzie kpt. Marian Brzoziński, chor. Andrzej Borkowski skazuje go na 1,6 roku więzienia z zaliczenie dotychczasowego aresztu. Mimo kolejnej skargi rewizyjnej  NSW w Warszawie postanowieniem z 17 I 1947 utrzymał ostatni wyrok co oznaczało jego zwolnienie. Zwolniony z więzienia 24 II 1947. Po odrzuceniu propozycji służby w WP przebywał na leczeniu w Szklarskiej Porębie. Przebywał później w Bydgoszczy imając fikcyjne zameldowanie w Warszawie. Był częściowo izolowany w środowisku akowskim i potępiony przez płk A. Sanojcę za niesubordynację , przerosłe ambicje  dowodzenia Okręgiem  i nie udzielania stosownego wsparcia kolejnym kmdtom R. Ostrihanskiemu, j. Pałubickiemu – odsunięty od kierowania okręgiem w Borach tucholskich i F. Trojanowskiem – bojkot. Jednocześnie zagrożony aresztowaniem przez UB. W dniu 04 IX 1948 wydostał się nielegalnie z kraju na statku  bandery szwedzkiej i dotarł do Goeteborga. Przerzut zorganizował  L. Tojza. W Szwecji rozpoczął nowe życie, początkowo pracuje jako uczeń stolarski. 02 XI 1948 wysłał list do NW gen. T. Komorowskiego z prośbą o rehabilitację w drodze Sądu honorowego.25 V 1949 zweryfikowany przez Główną Komisję Weryfikacyjną jako szef sztabu i kmdt Okręgu Pomorze w stopniu ppłk-a sł. st. piech. Z Szwecji wyjechał do Kanady i zamieszkał w  1951 Toronto. Pracował fizycznie w miejscowej fabryce mebli. W 1957 zakupił tan sklep spożywczy pod nazwą „Gryf” przekształcony później w market. Działa w miejscowej Polonii Kanadyjskiej i pełnił przez pewien okres czasu funkcje jej prezesa. Był też członkiem Koła Żołnierzy AK, z którego się wycofał. Zebrał sporo dokumentów  i pamiątek dot. AK na Pomorzu m. in. Część akt komendy Okręgu AK Pomorze. Utrzymywał kontakty z środowiskami kombatanckimi  i badaczami dziejów konspiracji pomorskiej okazując im pomoc. Napisał obszerne wspomnienia przekazane do kraju. Chory na artretyzm /skutki pobytu w więzieniu/ często jeździł – zwłaszcza zimą na południe USA na Florydę lub do Meksyku.
    Zmarł w Toronto 09 VI 1985. Jego prochy zostały sprowadzone do kraju i pochowane w IV 1987 na cmentarzu w Łodzi.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, ZKZ z M,
    Żonaty od 1939 z Ireną Jankowską, która z synem zginęła podczas Powstania Warszawskiego w Warszawie. Po raz drugi ożenił się na emigracji z Anną z d, Tyblewską zmarłą w 1983, Miał brata Franciszka mjr -a WP, jeńca oflagu II C Woldenberg, po wojnie w mieszkał w Łodzi, gdzie zmarł w 1985 i siostrę Jadwigę zam. Wojtowicz zam. W Łodzi.

    Dz. Pers. Nr 13 z 9 XII 1932;R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006;k. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993; Słownik biograficzny

     

    Czerwiński Stefan

    [ 1895-1971], legionista , oficer dypl. sł. st. art. WP, ppłk dypl. [1932], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, płk dypl., ps. „Dalia”, „Karabin”, „Luśnia”, „Stefan”, „Zamek”, „Zamkowski”
    Kmdt Okręgu AK Lwów II – VIII 1944
     
    Ur. 30 VIII 1895 w Marchwaczu, gmina Rajsko, pow. Kalisz, syn Ludwika i Walentyny z d. Rudnickiej. Po ukończeniu nauki w szkole powszechnej kształci się w gimnazjum w Kaliszu. Odbył w Krakowie kurs skautingu, dzięki czemu po powrocie do Kalisza tamtejszy Oddział Ćwiczebny /tak określano początkowo drużyny skautowe/ rozwinął szerszą działalność. W 1911 został aresztowany przez carską żandarmerię pod zarzutem przynależności do nielegalnych organizacji i kolportażu bibuły, ale jako małoletniego wkrótce po dwóch miesiącach zwolniono. Wg innej wersji został w 1911 wysiedlony z Kalisza za obicie rosyjskiego szpicla. W XII 1912 ukończył kurs podoficerski Polskich drużyn Strzeleckich w Rabce. W 1912-1914 był przewodniczącym Koła Młodzieży Zarzewiackiej w Piotrkowie, członkiem Narodowej Partii Robotniczej oraz tamże organizatorem i komendantem zastępu PDS, a w roku szkolnym 1913-1914 przewodniczącym Organizacji Młodzieży Niepodległościowej i drużynowym skautów. W 1914 uzyskał maturę w gimnazjum w Piotrkowie. Od 14 VIII 1914 służy w Legionach Polskich, początkowo w Oddziale Wywiadowczym I Brygady, a od II 1915 w 1 pułku artylerii Legionów. W 1915 ukończył szkołę podchorążych piechoty, w 1917 szkołę podchorążych artylerii w Górze Kalwarii, a ponadto kurs piechoty niemieckiej w Zambrowie. Od 17 VII 1917 do 12 VII 1918 był internowany w Szczypiornie. Na specjalny rozkaz E. Rydza-Śmigłego zgłosił się do Polskiej Siły Zbrojnej, ale został z niej wyrzucony 12 IX 1918 jako „ niepewny politycznie”. Potem studiował prawo na UJ w Krakowie, zaliczając trzy semestry. Od 2 XII 1918 służył w 2 pap / późniejszym 3 pap/, najpierw jako oficer wywiadowczy, a potem pierwszy oficer i dowódca baterii do 13 VII 1920. Od 14 VII 1920 do 28 IX 1920 przebywał w niewoli litewskiej, z której udało mu się uciec. Ponownie służy w 3 pap, od 1 XII 1920 do 20 I 1921 był dowódcą jego batalionu szkolnego. Następnie do 4 III 1921 dowódca baterii w 1 pułku art. najcięższej. Od 5 III 1921 do 31 III 1921 był referentem w Oddziale IV Sztabu Generalnego WP, po czym do 9 XI 1922 ponownie dowódca baterii i w/z dowódcy dyonu w 1 pan. Zweryfikowany w 1922 w stopniu kpt. sł. st. art. ze starszeństwem 1 VI 1919. W latach 1922-1924 studiował w WSWoj. w Warszawie, po czym od 29 X 1924 do 26 II 1927 był wykładowcą w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia w Rembertowie. Awansowany do stopnia mjr dypl. sł. st. art. 1 VII 1925. Następnie dowodzi II dyonem 1 pan. W 1928 przeszedł do pracy w Oddziale III Sztabu Generalnego, a 26 XI 1931 do GISZ na stanowisko oficera sztabu przy gen. T. Piskorze. Awansowany do stopnia ppłk dypl. sł. st. art. 1 I 1932. Funkcję sprawuje do 9 VI 1932. Przeniesiony na stanowisko dowódcy 1 dyonu artylerii konnej /DAK/. 24 X 1936 został zastępcą szefa gabinetu wojskowego prezydenta RP. W XI 1938 objął dowództwo 1 pal w Wilnie, które sprawował do 25 VIII 1939. Awansowany do stopnia płk dypl. sł. st. art. / stopień zatwierdzony w 1950/. W kampanii wrześniowej 1939 był dowódcą artylerii dywizyjnej 1 DPLeg., walczącej w ramach SGO „Narew” / Armia Modlin /, począwszy od granicy z Prusami Wschodnimi do południowej Lubelszczyzny. Po bitwie pod Tarnawatką w rejonie Wozuczyna dostał się dnia 25 IX 1939 do niewoli niemieckiej, ale wkrótce w X 1939 uciekł w Ostrowcu Świętokrzyskim z transportu do obozu jenieckiego w Niemczech. Już od X 1939 rozpoczął działalność konspiracyjną w SZP w Warszawie. W II 1940 został wyznaczony komendantem Okręgu Białystok ZWZ, ale nie wyjechał tam z powodu choroby. W wyniku zagrożenia aresztowaniem w końcu 1940 urlopowany, wyjechał z Warszawy, i pracował jako leśniczy i kierownik tartaku w pow. Garwolin. W 1942 pełnił w KG AK funkcję inspektora. 31 I 1944 skierowany zostaje przez KG AK na stanowisko zastępcy komendanta Okręgu AK Lwów. Po odejściu dotychczasowego k-dta okręgu płk L. Czyżewskiego objął 16 II 1944 funkcję k-dta, oraz funkcje zastępcy k-dta Obszaru Lwowskiego AK. 30 VI 1944 objął dowództwo powstałego wtedy Podokręgu AK Lwów. 15 VII 1944 wydał rozkazy wykonawcze do „Burzy” we Lwowie. W trakcie jej trwania pełni funkcję k-dta miasta. 31 VII 1944 wraz z k-dtem Obszaru płk W. Filipkowskim i kilkoma oficerami z jego sztabu udał się na rozmowy z gen. M. Żymierskim do Żytomierza. Po rozmowach w nocy z 2/3 VIII 1944 zostali aresztowani przez NKWD i kolejno byli więzieni w Kijowie, pod Rawą Ruską i w Trzebusce k/ Sokołowa Małopolskiego. 5 IX 1944 przetransportowani do obozu w Charkowie, a od 29 XII 1944 więziony w obozie w Diagilewie pod Riazaniem i od VII 1947 w Griazowcu. W pierwszych dniach X 1947 przewieziono go do obozu w Brześciu. Powrócił do Polski przez obóz przejściowy w Białej Podlaskiej 4 XI 1947. Po powrocie do polski zamieszkał w Gdańsku, gdzie od 1 XII 1947 do 15 IV 1948 pracował w Biurze Turbinowym przy Politechnice Gdańskiej jako referent zaopatrzenia, po czym jako kierownik sekcji zaopatrzenia w Centrali Zbytu Węgla –Ekspedycji Morskiej w Gdańsku. W V 1951 przenosi się do Warszawy, gdzie pracował w Ministerstwie Zdrowia i Opieki Społecznej. W lipcu 1967 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł w Warszawie 16 czerwca 1971 i pochowany został na cmentarzu Wojskowym Powązki, kwatera 19A-8-1.
    Odznaczony: VM kl.5,KW 3x, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Niepodległości, Orderem Odrodzenia Polski kl. 5, i innymi. W VII 1944 płk W. Filipkowski wnioskował o odznaczenie go ZKZ z M, motywując, że „wybitnie przyczynił się do ożywienia organizacyjnego swego Okręgu i działalności w samoobronie ludności”.
    Żonaty z Stefanią Czyżewicz: córka Hanna /ur.1920/ zam. Wojnarowiczowa.

    G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny. Katowice 1997r., s. 47-49 ; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932.  Cmentarz komunalny Powązki. Dawny wojskowy w Warszawie. Warszawa 1989r.,s. 211

     

    Czyżewski Ludwik

    [1892-1985], oficer sł. st. piechoty WP, płk [1937], żołnierz konspiracji ZWZ-AK, ps. „Beskid”, „Grzmot”, „Franciszek”, „Julian”, „Wiktor” vel Albin Miler, vel Józef Zabłudziewicz .
    Kmdt Okręgu AK Łódź V 1942- I 1943 i Okręgu Lwów AK III 1943-II 1944.

    Ur. 8 X 1892 w Wadolinie, pow, Rohatyn, syn Michała i Wiktorii z d. Zawistowskiej. W 1911 uzyskał maturę w gimnazjum w Brzeżanach, gdzie od 1906 bierze udział w pracach Polskiej Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej / poprzednio: „Odrodzenie” i „Promień” /, wraz z bratem Julianem redagował pismo „Iskry”. Od 1908 należy do ZWC gdzie używał ps. „Grzmot”. Studiował we Lwowie medycynę i przyrodę i nadal działał w ZWZ i Związku Strzeleckim 1911-1913. 1 X 1913 został powołany do armii austriackiej. W momencie wybuchu I wojny światowej /1 VIII 1914/ kończył szkołę oficerów piechoty rezerwy przy 100 pp. W okresie 1914-1918 jako oficer rezerwy dowodzi plutonem i kompanią 100 pp na froncie wschodnim. Brał udział w bitwach pod Kraśnikiem, Majdanem Skrzyneckim, gdzie został ranny. Walczy pod Gorlicami Bieczem i Jasłem oraz następnie na froncie włoskim. W X 1918 utworzył w Lublanie oddział polski, na którego czele powraca do kraju. Od XI 1918 do X 1920 współorganizator w Piotrkowie Trybunalskim 9 pp późniejszego 26 pp, w którym dowodził kompanią, a potem baonem najpierw na Górnym Śląsku, a potem na Śląsku Cieszyńskim. Awans do stopnia kpt. sł. st. piechoty WP otrzymał ze starszeństwem 1 VI 1919. Od I 1920 dowodził I Baonu 26 pp w walkach na Ukrainie. Walczy w rejonie Zwiahla i Rohaczewa potem nad Styrem i Stochodem. Był dwukrotnie ranny. Po wojnie przeniesiony na stanowisko referenta wyszkolenia w sekcji piechoty Departamentu I, gdzie służy od 28 X 1920 do II 1922. W tym czasie odbył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla oficerów /dowódców batalionów i pułków/. Przeniesiony w III 1922 na stanowisko d-cy III batalionu w 25 pp. Awans do stopnia majora sł. st. uzyskał 15 VIII 1924. W okresie X 1927 do 1932 był kwatermistrzem 25 pp. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. 1 I 1931. Od marca 1932 do I 1936 był zastępcą d-cy 2 ppLeg. Od  I 1936 d-ca tego pułku. Awansowany do stopnia płk 1 I 1937. Dowodził 2 pp Leg. w kampanii wrześniowej 1939, który wchodził w skład Armii „Łódź”. Walczy z wrogiem w obronie Ojczyzny w rejonie Rozprzy. Później w walkach odwrotowych m.in. w obronie Ożarowa, gdzie 2 pp Legionów poniósł ciężkie straty. Od 14 IX 1939 uczestniczy w obronie Modlina. Dowodzi tu odcinkiem obrony „Zakroczym”. Po kapitulacji Modlina 28 IX 1939 wzięty do niewoli i umieszczony w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie, skąd go zwolniono w końcu X 1939 na zasadzie umowy kapitulacyjnej. Potem przebywa w Warszawie, gdzie działa w konspiracji ZWZ/AK. Od lutego 1940 do V 1942 był Inspektorem KG ZWZ/AK. Przeniesiony w maju 1942 na stanowisko k-dta Okręgu AK Łódź. Okręgiem dowodził z Warszawy, gdzie skompletował sztab okręgu. Jednak dowodzenie z Warszawy nie dawało należytego efektu. Sztab istniejący w Warszawie nie mógł zapewnić dowodzenia okręgiem. Liczne aresztowania wśród żołnierzy AK na terenie okręgu spowodowały zmiany organizacyjne. W końcu XII 1942 zostaje odwołany z stanowiska i przeniesiony z dniem 1 III 1943 na funkcję k-dta Okręgu AK Lwów. Na początku 1944 zwraca się z prośbą o zwolnienie z funkcji w związku ze swoim sprzeciwem wobec scalenia komendy miasta z komendą Okręgu Lwów, a także zagrożeniem aresztowaniem przez Niemców. 16 II 1944 odwołany z pełnionego stanowiska. Następnie przeniesiony do dyspozycji KG AK. Po rozwiązaniu AK w I 1945 podjął pracę jako nauczyciel szkoły podstawowej w Adamkach pow. Kalisz. W 1946 ujawnia się i powraca do rodowego nazwiska. Wyjechał do Wrocławia gdzie się osiedla na stałe. Pracuje przy odbudowie tamtejszego ratusza a następnie w Książnicy „Atlas”, przeniesionej z Lwowa do Wrocławia i przekształconej w oddział Państwowego Przedsiębiorstwa Wydawnictw Kartograficznych, którego został dyrektorem. Na tym stanowisku pozostawał do czasu przejścia na emeryturę w III 1968.
    Zmarł 25 marca 1985 we Wrocławiu, pochowany w Piotrkowie Trybunalskim.
    Awansowany do stopnia gen. bryg. 3 V 1972. Był odznaczony: VM kl. 4 i 5, Orderem Odrodzenia Polski kl.5, KW 4x,Złotym Krzyżem Zasługi, ZKZ z M i innymi.
    Opublikował swe wspomnienia z kampanii wrześniowej 1939.
    Żonaty z Stanisławą Ostrowską, mieli córkę Zofię i syna Zbigniewa.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932 ; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; G. Mazur - J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997r.,s. 51-52; S. Wyrzycki. 2 pp Legionów. Pruszków 1992

     

    Dobrski Stanisław Józef Gabriel

    [ 1898 – 1955], oficer sł. st. piechoty WP, kpt. [1935], w konspiracji ZWZ-AK mjr [1941], ppłk [1943], ps. „Majster”, „Żuk”
    Kmdt Okręgu AK Polesie XII 1942 - V 1944.

    Ur. 18 III 1898 w Chmielniku k/Lublina. Syn Józefa. Od 1917 w Polskiej Sile Zbrojnej, potem od XI 1918 w WP. W szeregach 1 pp Leg. uczestniczy w 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie ukończył kurs szkoły podchorążych w Warszawie i awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 1 V 1922. W latach następnych oficer 1 pp Leg. w Wilnie. Do stopnia por. awansowany 1 V 1924. Pełni różne funkcje: m.in. d-ca plutonu kompanii. Do stopnia kpt. awans uzyskuje ze starszeństwem 1 I 1935. W kampanii wrześniowej 1939 był kwatermistrzem 1 pp. Leg. Brał udział w walkach z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Po zakończeniu działań wojennych przebywał na terenie Warszawy. Od jesieni 1939 czynny w konspiracji SZP, potem ZWZ/AK. Początkowo był skierowany jako oficer organizacyjny obwodu Warszawa-Wola. Od 1940 do V 1941 pełni funkcję k-dta Obwodu ZWZ Warszawa – Wola. Awansowany do stopnia mjr 19 III 1941. W maju 1941 zostaje aresztowany przez Gestapo i osadzony na Szucha potem na Pawiaku. W dniu 3 III 1942 wspólnie z por./kpt. A. Filipowiczem ps. „Czajka” i innymi więźniami przy pomocy strażnika dokonał udanej ucieczki z więzienia. Ukrywa się na terenie Warszawy. Po nawiązaniu kontaktów organizacyjnych z KG AK na przełomie IV/V 1942 zostaje skierowany do pracy konspiracyjnej na terenie Okręgu AK Polesie, gdzie objął funkcję zastępcy k-dta okręgu – ppłk sł. st. F. Faixa „Adam”, a po opuszczeniu przez „Adama” terenu okręgu jesienią 1942 z uwagi na zagrożenie aresztowaniem, zostaje mianowany w jego miejsce k-dtem okręgu. Awansowany do stopnia ppłk 19 III 1943. Zagrożony aresztowaniem wyjechał w kwietniu 1944 do Warszawy. Ukrywa się na Saskiej Kępie. W maju 1944 przekazał okręg ppłk H. Krajewskiemu „Trzaska”. Brał udział w Powstaniu Warszawskim VIII – IX 1944. Oficer operacyjny w sztabie Obwodu Warszawa-Mokotów AK, a po utworzeniu Korpusu Warszawskiego AK oficer operacyjny 10 DP AK. Po powstaniu nie idzie do niewoli. Przebywa na terenie Milanówka gdzie z ramienia Komendy Obszaru Warszawskiego AK kieruje Komisją Weryfikacyjną KG AK. Działalność prowadzi do 11 I 1945. We wrześniu 1945 w ramach akcji „Radosława” ujawnia się przed Komisją Likwidacyjną ds. AK. Zweryfikowany w stopniu ppłk. Zarejestrowany w Rejonowej Komendzie Uzupełnień. W 1950 przeniesiony do rezerwy. Mieszkał w Falenicy przy ul. Wiślanej nr 8. Aresztowany w 1950-52 przez funkcj. MBP Warszawa był bezprawnie więziony. Przejścia więzienne spowodowały, że w stanie ciężkiego utracenia zdrowia został zwolniony bez rozprawy do domu. Ciężko chory przebywa w warszawskim szpitalu, gdzie w dniu 5 I 1955 umiera. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym Powązki w Warszawie. Odznaczony VM kl. 5, KW 3x.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928, 1932 ; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. Warszawa 1990r.,s. 385; Cz. Hołub. Okręg Poleski ZWZ-AK 1939-1944. Warszawa 1991r.,s. 55,79,83,112; Armia Krajowa. Szkice do dziejów Sił zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. W-wa 1999r., s.172,423; List córki Aleksandry Sawickiej do tygodnika „Stolica” bdw.

     

    Dworzak Stanisław Erazm Franciszek Antoni

    [1895–1944], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, płk dypl. [1938], żołnierz ZWZ-AK, ps. „Daniel”, „Przemysław”, „Tęcza”, „Topór”.
    Kmdt Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK II 1942 – III 1944.

    Ur. 2 VI 1895. Syn Franciszka?. Uczęszczał do gimnazjum w Krakowie, gdzie otrzymał w 1914 świadectwo dojrzałości. W okresie nauki w gimnazjum aktywnie działa w „Sokole”. Od 1914 w Legionach Polskich. 14 maja 1915 ukończył kurs szkoły podchorążych Legionów Polskich w Marmaros-Sziger i Kamieńsku. Następnie służył w 6 pp Leg. 1 VII 1915 mianowany chorążym piech. Od września 1915 uczestniczył w szeregach 6 pp Leg. w walkach na froncie wołyńskim na linii Styru i Stachodu. W październiku 1916 wraz z 6 pp Leg. wycofany z frontu i przewieziony do Baranowicz, skad w listopadzie zostaje przewieziony koleją na teren Królestwa Polskiego. Od 10 XI 1918 służy w WP. 15 XI 1919 mianowany ppor. sł. st. piech., a 1 VII 1920 por. sł. st. piech. Bierze udział w szeregach 6 pp Leg. w wojnie polsko- bolszewickiej 1919-1920. Był kolejno d-cą kompanii, potem baonu. Po zakończeniu wojny nadal służy w 6 pp Leg. Zweryfikowany w 1922 w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W stopniu kpt. dowodził III batalionem 6 pp Leg.  Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 1 VII 1923. Potem do 1928 zastępca d-cy tego pułku. W latach 1928 – 1930 studiuje w WSWoj. w Warszawie. Awansowany do stopnia ppłk dypl. sł. st. piechoty 1 I 1930. Następnie nadal zastępca d-cy 6 pp. Leg. Od 1933 do 1935 był szefem sztabu DOK VIII w Toruniu. W 1935 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla dowódców pułków. Z dniem 27 VII 1935 mianowany dowódcą 69 pp. w Gnieźnie. Do stopnia płk dypl. awansowany 19 III 1938. Od jesieni 1938 do 15 marca 1939 przebywał na kursie dla udoskonalającym dla oficerów dyplomowanych przewidywanych do objęcia stanowisk szefów sztabów i kwatermistrzów armii. Po ukończeniu kursu dowodzi nadal 69 pp. w kampanii wrześniowej dowodzi 69 pp w składzie 17 DP. Uczestniczy w bojach z wrogiem nad Bzurą oraz przedpolach Warszawy. Wzięty 17 IX 1939 do niewoli niemieckiej, ucieka i ukrywa się w okolicach Wyszogrodu. W dniu 29 IX 1939 w ubraniu cywilnym przedostaje się do Warszawy. Nawiązuje tu kontakty konspiracyjne. Od 1940 do I 1942 jest inspektorem KG ZWZ na Okręg Radomsko-Kielecki ZWZ. Od lutego 1942 pełni funkcję k-dta Okręgu Radom-Kielce AK. Okręgiem dowodzi formalnie do marca 1944. Zagrożony aresztowaniem przez Gestapo w trybie alarmowym w XII 1943 opuszcza Skarżysko, gdzie mieściła się jego kwatera i siedziba K.O. Wraz z nim wyjechał do Warszawy szef sztabu K.O ppłk sł. st. art. Jan Stenzel ps. „Jan”, „Rawicz”. Po odwołaniu z funkcji K.O, od marca 1944 w KG AK, gdzie pełni funkcję inspektora KG AK. W sierpniu 1944 bierze udział w Powstaniu Warszawskim. W nocy z 17/18 VIII 1944 podczas inspekcji nocnej Odcinka „Topór” zostaje śmiertelnie ranny. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
    Odznaczony za męstwo w wojnie z bolszewikami VM kl.5 za kampanię wrześniową 1939 VM kl. IV, Orderem Odrodzenia Polski kl. 5, Krzyżem Niepodległości, KW 3x, pośmiertnie odznaczony KW 2x, ZKZ z M.
    Żonaty z Sylwią  z d. Kelles – Krauze.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. 17 Wielkopolska Dywizja Piechoty w kampanii 1939r.; P. Bauer. 69 pp. Pruszków 1997; M. Ney – Krwawicz. Komenda Główna AK 1939 – 1945. Warszawa 1990; W. Borzobohaty. „Jodła”. Warszawa 1988; Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych. Warszawa 1999.

     

    Endel – Ragis Leopold

    [1894-1943], legionista, płk dypl. sł. st. piech. [1930], SZP/ZWZ ps. „Leopold”, „Lipiński”, „Marian”, „Ślaski”, „Wiesław” vel Leśniewski

     Ur. 11 XI 1894 w Żółkwi, woj. lwowskie, syn Mikołaja i Xawery z Falęckich. W 1913 ukończył w Lwowie Seminarium Nauczycielskie. Członek Związku Strzeleckiego. W latach 1910/1911 ukończył szkołę podoficerską a następnie w 1912 szkołę podchorążych ZS. Od 8 VIII 1914 do 13 X 1917 w Legionach Polskich. Po kryzysie przysięgowym 15 X 1917 zostaje wcielony do armii austriackiej, w której służy do 10 1918. W tym okresie ukończył kurs oficerski. Od 1 XI 1918 komendant POW/Polskiej Organizacji Wojskowej/ w Piotrkowie Trybunalskim. Od 22 XI1918 służy w WP. Był kolejno awansowany do stopnia ppor.[1914],por.[1916],kpt.[1918]. W latach 1919 – 1921 uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej jako dowódca batalionu 26 pp. Awansowany w 1920 do stopnia majora. W 1921 ukończył w Warszawie kurs informacyjny wyższych dowódców, potem w okresie 1922 – 1924 odbył studia w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Awansowany 17 XII 1924 do stopnia ppłk-a dypl. ze starszeństwem 15 VIII1924. Od XI 1924 do 11 II 1925 kierownik referatu w oddziale III SG. Od 12 II 1925 do 1 IV 1927 szef sztabu 7 DP w Częstochowie. Potem od 2 IV 1927 do 1 XII1930 dowódca 8 pp Leg. W Lublinie. Awansowany do stopnia płk-a dypl. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 I 1930. Od 1 XII1930 do 1935 szef sztabu DOK II w Lublinie. Od końca 1935 do VIII 1939 dowódca piechoty dywizyjnej 9 DP w Siedlcach. W sierpniu 1939 przeniesiony na stanowisko dowódcy 22 DP Górskiej w Przemyślu, którą dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939 w składzie armii „Kraków”. Po bitwie stoczonej pod Broniną, usiłował popełnić samobójstwo, w wyniku, czego zostaje ciężko ranny. Po wyleczeniu ran podejmuje już od października 1939 działalność konspiracyjną w szeregach SZP. Pierwszy dowódca wojewódzki SZP w Kielcach. Po przekształceniu SZP w ZWZ do grudnia 1941 k-dt Okręgu Radomsko-Kieleckiego ZWZ. W grudniu 1941 przeniesiony do Warszawy gdzie objął funkcję Inspektora KG ZWZ/AK. Funkcję pełni do lutego 1943.
    Zmarł w Warszawie 19 II 1943 i tu pochowany.
    Za działalność niepodległościową był odznaczony m.in. VM kl. 5, KW 3x, KN, Polonia Restituta kl. IV, Złotym Krzyżem Zasługi.

    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932;R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; W. Chocianowicz. W 50 – Lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; CAW. KN 20. o1 1931; T. Jurga. Obrona Polski 1939. W-wa 1990; W. B. Moś. Strzelcy Podhalańscy 1918-1939. Kraków 1989; W. K. Cygan. Oficerowie LP 1914-1917. T. I. W-wa 2005; H. Żelewski. Dzieje bojowe 8 pp Leg.Lublin 1984; W. steblik. Armia „Kraków” 1939. W-wa 1975.

     

    Faix Franciszek Józef

    [1896-1953], członek ZS, legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1938], żołnierz konspiracji ZWZ/AK, płk [1943], ps. „Adam”, „Bystrzański”, „Limanowski”, „Turnia”, vel Turnia - Bystrzański vel Bolesław Limanowski vel Andrzej Ordyński. Więzień UB.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Kraków III 1940 - III 1941. Okręgu ZWZ/AK Polesie XI 1941 – IX/X 1942.

    Ur. 09 III 1896 w Gródku pow. Cieszyn. Syn Karola i Marii z d. Szmidt. Do V 1914 był uczniem gimnazjum w Cieszynie. Od 18 XI 1911 członek Związku Strzeleckiego. 16 VIII 1914 z drużyną ZS z Cieszyna wstępuje ochotniczo do Legionów Polskich. Do 08 XI 1915 służy kolejno w stopniu sierż., potem chorążego jako d-ca sekcji, plutonu i d-ca kompanii 2 pp. Leg. o5 XI 1915 zostaje podczas walk na froncie rosyjskim ranny, a 08 XI 1915 dostał się do niewoli rosyjskiej. Umieszczony w rosyjskim szpitalu wojskowym na Syberii. Po wyleczeniu ran uczęszczał do gimnazjum, gdzie zdał egzamin maturalny. W 1917 wstępuje do 5 Syberyjskiej Dywizji Piechoty. Awansowany w IV 1917 do stopnia ppor. Od 16 VIII 1918 był słuchaczem szkoły oficerskiej przy 5. SDP, którą ukończył 1 XI 1918 z przydziałem do 3 pp na stanowisko oficera wyszkolenia. Do stopnia por. awansowany 1 XI 1918. Od 1 V 1919 k-dt Szkoły Podoficerskiej przy 3 pp. Od 12 VII 1919 walczy na froncie wojny polsko-bolszewickiej. 06 I 1920 po kapitulacji 5 DP znalazł się w niewoli sowieckiej. W VII/VIII 1920 podejmował dwie nieudane próby ucieczki z niewoli. We IX 1920 udało mu się zbiec z niewoli i następnie 25 IX 1920 powrócić do Polski. Od 01 II 1921 przebywa na kursie dla kapitanów w Bydgoszczy, który ukończył z 4 lokatą. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919, służy w 2 pp. Leg. Do 01 VII 1921 d-ca kompanii szkolnej w Bat. Zapasowym 2 pp Leg. potem kolejno szef wyszkolenia, a od 25 III 1922 p. o. d-ca baonu. Od 15 IX 1922 d-ca kadry Bat. Szkolnego, od 07 III 1924 d-ca I baonu 2 pp Leg. Następnie od 30 V 1924 oficer materiałowy pułku. Od 15 II 1925 do 16 V 1925 przebywa na kursie udoskonalającym w CWP w Rembertowie. Po powrocie do 2 pp Leg., nadal na funkcji oficera materiałowego, a od 02 IV 1927 d-ca 2 kompanii I baonu. Następnie po awansie 1I 1927 kwatermistrz 2 pp Leg. Od 10 V 1927 do V 1928 d-ca II baonu 2 pp Leg. Przeniesiony do 15 pp w Dęblinie, gdzie od 10 V 1928 do 06 III 1931 dowodzi I baonem 15 pp. Od 07 III 1931 do 1936 kwatermistrz 15 pp. W latach 1936-1938 d-ca Batalionu Obrony Narodowej w Toruniu. 19 III 1938 awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. piechoty. W latach 1938-1939 zastępca d-cy 42 pp w Białymstoku. W kampanii wrześniowej 1939   d-ca Ośrodka Zapasowego 18. DP. W dniu 26 IX 1939 z podległą grupą żołnierzy w rejonie Parczewa na Lubelszczyźnie wszedł w skład 79 pp. walczącego z wrogiem w GO „Polesie” dowodzonej przez gen. F. Kleeberga. Walczy, od 2 – 6 X 1939 pod Kockiem. Unika pójścia do niewoli niemieckiej przedostaje się do Kielc, gdzie od X 1939 podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach SZP/ZWZ. Od X 1939 do XII 1939 zastępca d-cy wojewódzkiego SZP Kielce, potem od I – III 1940 organizator i k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Kielce. W końcu III 1940 przeniesiony do Krakowa, gdzie od III 1940 do III 1941 był k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Kraków. Prowadził aktywna działalność konspiracyjną. Podlegały mu obwody ZWZ: Kraków-miasto, Kraków-powiat, Bochnia i Myślenice. Położył duże zasługi w organizowaniu struktur ZWZ na podległym terenie oraz w kierowaniu podległym inspektoratem. W tym okresie czasu mieszkał w Krakowie. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Kielc, gdzie od III – IX 1941 był k-dtem Obwodu ZWZ Kielce. We IX 1941 mianowany przez KG ZWZ k-dtem Okręgu ZWZ/AK Polesie, gdzie wyjechał na przełomie X/XI 1941. Pomimo trudnych warunków organizuje na tym terenie zręby konspiracji ZWZ/AK. Przeprowadza reorganizacje struktur terenowych z podziałem na obwody. Zorganizował szkieletowy sztab okręgu. We IX 1942 odwołany z funkcji. Wyjechał do Warszawy do dyspozycji KG AK. Następnie skierowany do Okręgu AK Kraków. Aresztowany 18 V 1943 przez gestapo i uwięziony w więzieniu Montelupich w Krakowie. Nierozszyfrowany jako oficer AK po ciężkim śledztwie skierowany do obozu w Oświęcimiu, skąd w VII 1943 ucieka. Awansowany do stopnia płk sł. st. 11 XI 1943. Następnie pełni funkcję zastępcy d-cy Grupy Operacyjnej AK „Śląsk Cieszyński” – gen. B. Olbrychta. Brał udział w działaniach zbrojnych przeciwko Niemcom prowadzonych przez oddziały AK. Po wkroczeniu wojsk sowieckich i rozwiązaniu 19 I 1945 AK przebywał w Krakowie. Tworzył w Krakowie organizację skupiająca w swych szeregach b. oficerów i żołnierzy AK. W IV 1945 współorganizuje w Krakowie Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj. Przewodzi grupie oficerów AK prowadzącej rozmowy z UB w sprawie przeprowadzenia ujawnienia organizacji. Podpisał apel o ujawnieniu opublikowany 20 IX 1945 w Dzienniku Polskim. Pełnił od IX 1945 funkcję przewodniczącego Komisji Likwidacyjnej ds. AK Obszaru Południowego z siedzibą w Krakowie. W dniu 14 X 1945 członkowie komisji spotkali się w Warszawie z Bierutem, któremu przedłożyli prośbę o zwolnienie więzionych żołnierzy AK w sowieckich łagrach i umożliwienie im powrotu do kraju. Od VI 1945 oficjalnie był zatrudniony w Inwalidzkiej Spółdzielni Handlowo-Przemysłowej w Katowicach. Po ujawnieniu oficjalnym w X 1945 członek Zarządu Woj. Związku Uczestników Walki Zbrojnej o Niepodległość i Demokrację w Krakowie. Zgłosił się do służby w WP, ale został przeniesiony do rezerwy. Od I 1946 przeniesiony na stanowisko dyr. Oddziału Woj. SHP we Wrocławiu. W dniu 08 I 1948 aresztowany we Wrocławiu przez funkcj. UB. Przeszedł ciężkie śledztwo z zastosowaniem tortur fizycznych i psychicznych. Więziony w śledztwie do 25 IX 1949, poczym został zwolniony. Podejmuje pracę w Miejskim Handlu Detalicznym. W latach 1950-1952 wzywany na przesłuchania. Nękany i inwigilowany i zmuszany do podjęcia współpracy z UB. W czasie pobytu na kuracji leczniczej w sanatorium w Świeradowie zostaje tam aresztowany 02 IX 1952 przez funkcj. UB. Przewieziono go wówczas do więzienia MBP na Mokotowie w Warszawie, gdzie go poddawano torturom. Bity i maltretowany nie przyznał się do prowadzenia działalności konspiracyjnej. 01 III 1953 zwolniony bez procesu z więzienia jako inwalida z bezwładem prawej ręki. W stanie ciężkim zdrowia rodzina umieszcza go w we wrocławskim szpitalu z rozpoznaniem m.in. żółtaczki. Operowany 25 IV 1953 przez zespół lekarzy w Klinice Chorób Wewnętrznych we Wrocławiu, gdzie zmarł 27 IV 1953.
    Żonaty z Jadwigą z d. Podmagórską. Miał dwie córki – Elżbietę /1924/ i Jadwigę /1927/.
    Odznaczony VM kl. 5, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych 4x, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, SKZ, Medalem Wojska.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; Z. Gnat-Wieteska. 15 pp. Pruszków 1996; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; S. Dąbrowa-Kostka. W okupowanym Krakowie. W-wa 1972; T. Wroński. Kronika okupowanego Krakowa. Kraków 1974; Biuletyn AK nr 7. Kraków 1991; Biogram /w:/ MSBUDN 1939-1956, t.1. Kraków 1997; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK 1939-1945. Kraków 1994; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; J. Rell. Okręg ZWZ - AK Kielce-Radom /w:/ j.w.;  Cz. Hołub. Okręg Poleski ZWZ-AK w latach 1939-1944. W-wa 1991; J. Mrożkiewicz. W konspiracji i w walce. Kielce 1992; K. Komorowski /red./ Armia Krajowa. W-wa 1999; Armia Krajowa. Okręg Radomsko-Kielecki. Kielce 1999; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005.

     

    Fieldorf August Emil

    [1895-1953],ppłk. sł. st. piech. [1932], w PSZ płk [1940], ZWZ/AK gen. bryg. [1944], ps. „Jordan”, „Lutyk”, „Nil”, „Maj”, „Sylwester”, „Walenty”, „Waluś” „Weller” vel Sylwester Maj, vel Emil Wielowieyski, vel Walenty Gdanicki

    Ur. 20 III 1895 w Krakowie, syn Andrzeja i Agnieszki z d. Szwenda.  Od 1906 uczył się w Gimnazjum  V w Krakowie, po ukończeniu 7 klasy przeniósł się do Seminarium nauczycielskiego. Od XII 1912 członek Związku Strzeleckiego- odbył przeszkolenie wojskowe i kurs podoficerski. Od 6 VIII 1914 w Legionach Polskich. Służył w IV, potem III batonie I Brygady, a od III 1915 d0 XII 1916 w kompanii karabinów maszynowych kolejno w 1 pp, 7 pp, 5 pp. Od XII 1916 –VII 1917 dowodził plutonem w 5 pp LP, oraz na kursie oficerskim w Ostrowi Maz. –Komorowie. Po kryzysie w LP od IX 1917 do IX 1918 służył w armii austriackiej, walczył na froncie włoskim. Od IX-XI 1918 w POW. Brał udział w rozbrajaniu Austriaków w Krakowie 31 x 1918. W WP od XI 1918 służy ochotniczo w 4 pp organizowanym w Krakowie. Rozkazem Nr 7 NDWP z 24 XII 1918 mianowany ppor. piech. Zatwierdzony 1 III 1919 w stopniu por. sł. st. piech. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1991-1920 w szeregach 1 pp Leg. Zweryfikowany po wojnie w 1921 w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Po wojnie wieloletni oficer 1 pp Leg. w Wilnie, gdzie m. in. dowodził kompanią oraz p.o. d-cy II batalionu od 13 VI-5 XI 1925. Następnie ponownie d-ca kompanii. Od VII 1926 do p. o. d-cy I batalionu 1 pp Leg. W okresie XI 1926-III 1930 oficer PW, potem kmdt Obwodowy PW przy 1 pp Leg. Awansowany na stopień mjr-a sł. st. piech. 1 I 1928. Od IV 1930 do IV 1931 pełnił funkcję kwatermistrza 1 pp Leg. W okresie V 1931-III 1932 pełnił funkcje z-cy kierownika Inspektoratu WF przy Ambasadzie RP w Paryżu. Kierował Związkiem Strzeleckim we Francji. Awansowany 1 I 1932 do stopnia ppłk-a sł. st. piech. Od 23 III 1932- X 1935 pełnił funkcję z-cy d-cy 1 pp Leg. w Wilnie. Przeniesiony w Xi 1935 do korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko d-cy Batalionu KOP „Troki”. Mianowany z dniem 28 I 1938 d-cą 51 pp w Brzeżanach, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939 w składzie 12 DP Armii „Prusy’”. Walczył na Kielecczyźnie. Po rozbiciu pułku przez Jarosław dotarł 25 IX 1939 do Krakowa. W X 1939 z mjr dr. S. Łypkiem i mjr M. Rotterem wyjechał z Krakowa do Zakopanego, skąd przedostaje się prze Słowacje na Wegry. Internowany w obozie w PESEL, gdzie przebywał od 8 XI 1939 do 25 I 1940. Następnie przedostaje się do Francji, gdzie dotarł 9 II 1940. Przydzielony do Rezerwowego Ośrodka Szkolenia Oficerów w Vichy, potem od 22 IV 1940 przebywał na kursie dla oficerów sztabowych w Cöetquidan. 3 V 1940 mianowano go płk sł. st. piech. W VI 1940 otrzymał przydział do Wojskowego Biura dla Spraw Kraju, którym kierował gen. K. Sosnkowski. Skierowany w VII 1940 jako emisariusz do Kraju, przez Wlk. Brytanię, Afrykę Południową, Kair Turcję dotarł do Belgradu, potem na Węgry, skąd zostaje przerzucony do kraju. 9 IX 1940 dotarł do Warszawy. Od IX 1940 do IX 1941 inspektor KG ZWZ. Od X 1941 –III 1942 kmdt Obszaru Białystok AK. Od jesieni 1942 kmdt Kedywu KG AK. Wchodził w skład Kierownictwa Walki Konspiracyjnej, potem Kierownictwa Walki Podziemnej. Od II – VII 1944 Kmdt Główny organizacji „Nie’”. Rozkazem NW WP z 28 IX 1944 mianowany gen. bryg. Po upadku Powstania Warszawskiego od X 1944 był z-cą gen. L. Okulickiego jako kmdta gł. AK, potem „NIE”. Aresztowany 7 III 1945 w Milanówku jako Walenty Gdanicki, nierozpoznany został wywieziony do obozu w Rosji, skąd powrócił  26 X 1947 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej.  Początkowo przebywa w Warszawie, potem w Łodzi. W II 1948 ujawnił się w RKU w Łodzi. Zatrzymany 10 XI 1950 przez funkcj. UB i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała WPR W-wa 21 XI 1950. Od XII 1950 więziony na Mokotowie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m. Warszawy w Wydziale Karnym w składzie przewodnicząca M. Gurowska oraz jako ławnicy M. Szamański i B. Malinowski z dnia 16 IV 1952 skazany na karę śmierci zatwierdzonej przez NS 20 X 1952. Zamordowany w wiezieniu mokotowskim 24 II 1953. Zrehabilitowany pośmiertnie postanowieniem Generalnej Prokuratury z 4 VII 1958. Symboliczny grób znajduje się na cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Żonaty z Janina z d. Kobylińska. Miał córki Marię i Krystynę
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, OP5, KW4x, ZKZ
    Należał do grona najwybitniejszych postaci podziemia niepodległościowego w kraju 1940-1945.

    Roczniki oficerskie 1924,1928,932 R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-944. T. 1. W-wa 1897; M. Fieldorf – L. Zachuta. Generał „Nil” August Emil Fieldorf. Fakty, dokumenty, relacje. W-wa 1993; T. Kryska- karski – St. Żurakowski Generałowie Polski Niepodległej. W-wa 1990; A. Letkiewicz. Kawalerowie Polski Niepodległej. W-wa 1989

     

    Filipkowski Władysław Jakub

    [1892-1950], legionista, członek ZS, oficer sł. st. art. płk [1931], w ZWZ/AK, ps. „Cis”, „Janka”, „Orkan”, „Stach”
    Kmdt Obszaru Lwowskiego AK 01 VIII 1943-VIII 1944.

    Ur. 01 V 1892 w Filipowie pow. Suwałki, syn Dominika /ziemianina/ i Anny z Łopieńskich. W 1909 ukończył gimnazjum handlowe w Suwałkach, po czym od 1909 do 1914 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego, uzyskując absolutorium oraz przez 6 semestrów na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej. Był w tym czasie członkiem Związku Strzeleckiego. Od 1 VIII 1914 służył w Legionach Polskich. Przydzielony w stopniu kpr. do I baterii kadrowej, potem w 1 pułku artylerii, gdzie kolejno był d-cą działa, plutonu, oficerem wywiadowczym. Uczestniczył w walkach w Karpatach i na Bukowinie. Mianowany 14 III 1915 do stopnia chorążego. Po wycofaniu z frontu latem 1915 jako d-ca plutonu służył w nowej 1 baterii. Przeniesiony do II dyonu artylerii działającego w ramach I Brygady LP. W jego składzie uczestniczył w kampanii wołyńskiej. Mianowany 1 V 1916 ppor. art. i pełnił funkcję adiutanta dyonu haubic. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 zwolniony z Legionów. Od 22 VII 1917 do 1 XI 1918 więziony przez Niemców. Przebywał w obozie w Szczypiornie, a potem w Rastatt i od 1 XII 1917 w Werl. Zwolniony 1 XI 1918 powrócił do kraju. Od 5 XI 1918 służy w WP. Początkowo był referentem w Inspektoracie Artylerii w Warszawie, a od 29 XI 1918 adiutantem w Adiutanturze Generalnej Naczelnego wodza. 25 XI 1918 awansowany do stopnia por. sł. st. art. Od 11 II 1919 dowodził baterią w 2 pap, następnie od 1 XI 1910 do 15 VII 1921 kierował wydziałem II Sztabu /kontrwywiad/ DOG Lwów. Zweryfikowany przez MSWojsk. w stopniu mjr sł. st. art. z starszeństwem od 1 VI 1919. Od 16 II 1921 był w 1 pap kolejno d-cą dyonu i od 11 II 1922 z-cą d-cy pułku. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. art. 15 VIII 1924. Od 21 I 1927 do 15 XII 1935 był d-cą 1 pal w Wilnie. Awansowany do stopnia płk sł. st. art. 1 I 1931. W XII 1935 objął dowództwo I Grupy Artylerii w Warszawie /DOK I/, a 30 III 1936 z-cy II wiceministra spraw wojskowych – Szefa Administracji Armii i z tego tytułu od 1 IV 1936 do 15 V 1937 zajmował stanowisko prezesa Rady Administracyjnej Państwowych Zakładów Inżynierii w Warszawie. Był też od 24 V 1936 członkiem Komendy Naczelnej Związku Legionistów Polskich. Od VI 1938 dowodził piechotą dywizyjną w 16 DP, a od VII 1939 1 DP Leg. w Wilnie. W składzie 1 DP Leg. brał udział w kampanii wrześniowej 1939. W końcu IX 1939 dowodził samodzielną grupą w skład, której wchodził siły z załogi Brześcia i szeregu pomniejszych oddziałów. 27 IX 1939 dowództwo nad grupą przejął płk dypl. Tadeusz Zieleniewski. W walkach na Lubelszczyźnie uczestniczy do kapitulacji 2 x 1939. Dostał się do niewoli sowieckiej, skąd udało mu się zbiec we Lwowie i przedostać się do Otwocka, potem do Warszawy. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od 1940. Początkowo od 1940 d0 był inspektorem KG ZWZ/AK na teren obszaru lwowskiego ZWZ/AK. Od 1 VIII 1943 k-dt Obszaru Lwowskiego AK. Kierował do 31 VII 1944 akcją „Burza” na terenie obszaru. W kontaktach z dowództwem sowieckim za zgodą KG AK używał tytułu generała. 31 VII 1944 wyjechał na czele delegacji Komendy Obszaru na rozmowy z gen. M. Żymierskim do Żytomierza. Aresztowany w nocy z 2/3 VIII 1944 przez Sowietów. Przetrzymywany w centralnym wiezieniu w Kijowie, a potem przewieziony do dyspozycji kontrwywiadu I Frontu Ukraińskiego do Lwowa, Rawy Ruskiej i Trzebuski. 5-6 IX 1944 przewieziony samolotem do obozu w Charkowie, skąd go przewieziono do obozu w Riazaniu-Diagilewie i tu osadzony 04 I 1946. Odesłany 06 VII 1947 z obozu nr 454 do obozu nr 158 w Griazowcu, skąd go odesłano 02 X 1947 do obozu nr 437 w Bogorodskoje. Odesłany 05 X 1947 do obozu przejściowego nr 284 w Brześciu n/Bugiem. Repatriowany do Polski 03 XI 1947 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej. Po powrocie do kraju zamieszkał w Pieńsku k/Zgorzelca, gdzie podjął pracę jako dyrektor administracyjny zespołu hut szkła.
    Zmarł w Pieńsku 17 IV 1950. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.
    Odznaczony; VM kl. 5/1922/, KW2x, ZKZ, KN/1931/,OOP 4 kl. /1936/.
    Żonaty z Janiną Obiedzińską, która w czasie okupacji była żołnierzem AK ps. „Grabina” na północnym Mazowszu.
    Mieli dwóch synów: Jana/ur.1922/, studenta Politechniki Warszawskiej, żołnierza AK w pułku „Baszta”, poległego we IX 1944, Andrzeja  /ur. 1925/, żołnierza AK ps. „Bohdan”.
    Awansowany pośmiertnie do stopnia gen. brygady 28 IX 1994.

    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; J. Węgierski- G. Mazur. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; W. K. Cygan. Oficerowie Legionów Polskich 1914-1917. Słownik biograficzny, t. I. W-wa 2005; Uwięzieni w Staszkowie i Riazaniu. W-wa 2002.

     

    Filipowicz Eugeniusz

    [1903-1999], działacz samorządowy, oficer rezerwy piechoty WP, ppor.[1932], por. [1939], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, kpt. ps. „Czajka”
    Kmdt Podokręg Północne Mazowsze ZWZ III 1940 - IX 1941. Okręg Warszawa-województwo ZWZ.

    Ur. 31 XII 1903 w Koluszkach, syn Ludwika i Franciszki z d. Wasilewska. W latach 1918-1924 uczęszczał Państwowego Gimnazjum im. J. H. Dąbrowskiego w Kutnie, gdzie w VI 1924 otrzymał świadectwo dojrzałości. W VI 1920 ochotniczo wstąpił do 37 pp. W szeregach 37 pp brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Walczył z bolszewikami pod Górą Kalwarią, Baboszowem, Rohatynem i Złoczowem. W latach 1924 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie, gdzie ukończył Wydział Samorządowy. Następnie mieszka i pracuje w Kutnie jako urzędnik. Ukończył skrócony kurs Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty. Awansowany po odbytych ćwiczeniach wojskowych 1 I 1932 do stopnia ppor. rez. piechoty z przydziałem mobilizacyjnym do 37 pp w Kutnie. Ewidencyjnie podlegał PKU Kutno. W 1934 pełnił okres półtora miesiąca funkcję burmistrza komisarycznego miasta Kutna. 25 XI 1936 zostaje wybrany burmistrzem miasta Kutna. Po kolejnych ćwiczeniach wojskowym awansowany 19 III 1939 do stopnia por. rez. Był znanym działaczem samorządowym i Związku Zawodowego Pracowników Samorządu Terytorialnego, a od 1938 posłem na Sejm RP z ramienia ruchu pracowniczego oraz wieloletnim pracownikiem samorządu terytorialnego w województwie warszawskim, posiadał liczne znajomości we wszystkich miastach i powiatach oraz dobrą znajomość terenu. Po wybuchu wojny pozostał do 06 IX 1939 w Kutnie, pełniąc funkcję szefa obrony narodowej. Z polecenia wojewody łódzkiego zabezpieczył dokumenty i kasę miejską i ewakuował do Warszawy, gdzie 8 IX 1939 przekazał w ręce władz wojskowych. Po zakończeniu działań wojennych powraca do Kutna, gdzie zostaje aresztowany przez gestapo i osadzony w obozie jenieckim w Łodzi, skąd w XI 1939 uciekł i przedostał się do Warszawy. W okresie okupacji niemieckiej mieszkał w Warszawie. Od początku 1940 czynny w konspiracji ZWZ. W I kwartale 1940 płk dypl. A. Horak k-dt Okręgu Warszawa – Województwo ZWZ powierzył mu stworzenie i rozbudowanie siatki organizacyjnej ZWZ na Północnym Mazowszu. Organizator i pierwszy k-dt Podokręgu ZWZ Północne Mazowsze „Olsztyn”, „Tuchola” w Okręgu Warszawa –Województwo ZWZ. Dzięki jego energicznej i pełnej poświęcenia pracy konspiracyjnej udało mu się pozyskać do działalności w ZWZ szereg wartościowych współpracowników. Zorganizował siatkę ZWZ na podległym terenie pomimo trudnych warunków i trudności wynikających m. in. z przeprowadzanych wysiedleń ludności polskiej. Pracą konspiracyjną kierował z Warszawy. Jednak osobiście także często wyjeżdżał na podległy teren, gdzie odbywał spotkania i przeprowadzał odprawy. Zorganizował sztab Podokręgu. Aresztowany przez gestapo razem z kpt. J. Jaworskim „Sas” k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ nr III, w Warszawie IX 1941 na spotkaniu w lokalu kontaktowym przy ul. Żurawiej 24. Początkowo więziony w siedzibie gestapo przy Alei Szucha, następnie na Pawiaku, gdzie przebywał w celi izolacyjnej. W czasie śledztwa torturowano go, jednak nie załamał się i nikogo nie wydał. Po zdjęciu izolacji został wciągnięty do pracy w więziennej siatce konspiracyjnej. Najpierw pracował w bibliotece więziennej, a później jako pisarz w polskiej kancelarii przy przodowniku administracyjnym, oddając duże usługi kolegom. W dniu 03 III 1942 przy pomocy strażnika Kuczorskiego uciekł z więzienia przez zwyżkę strażniczą razem m.in. S. Dobrskim i innymi więźniami. Po odzyskaniu wolności został skierowany do pracy konspiracyjnej na Polesiu. Brał udział w akcji „Burza”. Służbę w AK zakończył we IX 1944. Awansowano go do stopnia mjr. rez. Po wojnie mieszkał w Warszawie. Pracował w Gospodarczym Zrzeszeniu Samorządu Terytorialnego i w Centrali Druków Administracji Publicznej. Następnie w służbie zdrowia. Przez wiele lat pełnił funkcję dyrektora ekonomicznego w Państwowym Zakładzie Wydawnictw Lekarskich, a od I 1965 do 1967 pełnił tam funkcję dyrektora naczelnego. Z dniem 1 I 1972 przeszedł na emeryturę. Był aktywnym działaczem Stowarzyszenia Weteranów Wojny Polsko-Bolszewickiej oraz przewodniczącym Zarządu Środowiska byłych Więźniów Politycznych Pawiaka
    11 XI 1990 został mianowany przez MON ppłk WP.
    Odznaczony m.in. KKOOP, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
    19 VI 1998 Rada Miejska Kutna nadał mu Honorowe Obywatelstwo Miasta Kutna.
    Mieszkał w Warszawie przy ul. Marszałkowskiej.
    Zmarł 03 III 1999 w Warszawie.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; H. Piskunowicz. Podokręg Północny krypt. „Czajka”, „Królewiec”, „Garbarnia”, „Olsztyn”, „Kooperatyw”, „Tuchola”, „Browar” /w:/ Z dziejów walk na Kurpiach. W-wa 1999; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; L. Wanat. Za murami Pawiaka. W-wa 1985. Informacja z USC Warszawa. Skrócony akt zgonu nr II/463/1999.

     

    Filipowicz Julian

    [1895-1945], legionista, działacz POW, oficer dypl. sł. st. kawalerii WP, płk [1933], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, gen. bryg. [1942], ps. „ Kogan”, Pobóg”, „Róg”.
    D-ca Wojewódzki SZP w Krakowie. Kmdt Okręgu ZWZ Kraków X 1939-V 1941. Kmdt Obszaru Białystok ZWZ IX 1941 – XII 1941.

    Ur. 13 IX 1895 we Lwowie, gdzie ukończył w 1914 gimnazjum i zdał maturę. Od VIII 1914 do VII 1917 służył w 1 pp Leg., potem w 1 kaw. Beliny-Prażmowskiego. Ukończył w Legionach szkołę oficerską. Po kryzysie przysięgowym 23 VII 1917 został internowany i we IX 1917 wcielony do armii austriackiej, z której zdezerterował i wstąpił do POW. Od XI 1918 w stopniu por. służy w WP. Uczestniczył w obronie Lwowa XII 1918-III 1919, potem uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie zweryfikowany w stopniu rtm sł. st. kaw. z starszeństwem 01 VI 1919. Służył w 11 ułanów w Ciechanowie. Ukończył kurs dla dowódców szwadronów w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Następnie dowodził szwadronem. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 15 VIII 1924. Do 1928 pełnił funkcję kwatermistrza w 11 p. ułanów i jednocześnie z-ca d-cy 11 p. ułanów. W latach 1928-1930 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. 1 i 1930. Po ukończeniu MSWoj. od IX 1930 oficer dyplomowany. Od X 1930 do VI 1935 d-ca 7 p. ułanów w Mińsku Mazowieckim. Awansowany do stopnia płk-a dypl. sl. st. kaw. 1 i 1933. Od VII 1935 do VI 1939 dowodzi 3 psk w Wołkowysku. Od VI 1939 do IX 1939 d-ca Wołyńskiej Brygady Kawalerii w Równem, którą dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939 od 6 IX – 23 IX 1939 w składzie GO „Piotrków”, potem GO kawalerii gen. W. Andersa do ostatniej bitwy pod Tomaszowem Lubelskim. Przeszedł szlak bojowy od bitwy z Niemcami pod Mokrą do obrony Warszawy, potem w walkach na Lubelszczyźnie m. n. 22-23 IX 1939 pod Jacnią i Tomaszowem Lubelskim. Uniknął niewoli. Od początku X 1939 przebywał w Warszawie, gdzie podjął działalność konspiracyjną w strukturach SZP. 10 X 1939 wyznaczony przez gen. M. Tokarzewskiego d-cę gł. SZP na stanowisko d-cy wojewódzkiego SZP Kraków. Około 19 X 1939 przybył do Krakowa, gdzie podjął współpracę z krakowską Radą Społeczno-Polityczną, której przewodniczył T. Orzelski. Uczestniczył w odprawie z oficerem z SZP w Krakowie. Po tym spotkaniu wraz z płk T. Komorowskim wyjechał do Warszawy, gdzie brał udział w odprawie prowadzonej przez płk dypl. S. Roweckiego. Na przełomie XI/XII 1939 wyznaczył oficerów inspekcyjnych z zadaniem organizowania struktur konspiracyjnych na podległym terenie. W I 1940 przekształcił dowództwo wojewódzkie SZP w oparciu o kadry SZP w Okręg ZWZ Kraków i został jego  k-dtem. W II 1940 uczestniczył w spotkaniu Komendy Obszaru ZWZ Kraków z Okręgowym Kierownictwem Ruchu Ludowego. Zorganizował sztab Komendy Okręgu ZWZ Kraków oraz struktury terenowe. Teren okręgu został podzielony na 9 Inspektoratów Rejonowych ZWZ: Kraków, Miechów, Nowy Sącz, Nowy Targ, Tarnów, Jasło, Tarnobrzeg, Rzeszów i Przemyśl. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Na przełomie IV-V 1941 po masowych aresztowaniach wśród członków ZWZ na tym terenie i wyjeździe z Krakowa gen. T. Komorowskiego pełni jako p. o. dodatkowo funkcję k-dta Obszaru Kraków ZWZ. Zagrożony aresztowaniem przeniesiony do KG ZWZ w Warszawie. Od IX – XII 1941 k-dt Obszaru Białostockiego ZWZ. Następnie ze względu na stan zdrowia przeniesiony do rezerwy osobowej KG ZWZ/AK. Awansowany 15 VIII 1942 do stopnia GRN. Brygady. Następnie w latach 1943-1944 inspektor KG AK. W VIII-X 1944 brał udział Powstaniu Warszawskim. Po upadku powstania w niewoli niemieckiej, skąd powraca do kraju wiosną 1945. Ciężko chory przebywał w sanatorium wojskowym w Otwocku, gdzie zmarł 14 VIII 1945.
    Odznaczony: VM kl. 5, Krzyżem Niepodległości, KW2 x, Złotym Krzyżem Zasługi

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; Rocznik oficerów kawalerii 1930; M. Bielski. Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. W-wa 1991; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939. W-wa 1985; tenże: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; T. Kryska – Karski, S. Żurakowski. Generałowie Polski Niepodległej. W-wa 1991;T. Jurga. Obrona polski 1939. W-wa 1990; T. Gąsiorowski. Biogram J. F /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 1. Kraków 1997/ tu obszerniejsza bibliografia/; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP-ZWZ-AK. Kraków 1994; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. W-wa 1990.

     

    Galinowski Adolf

    [1897-1944], oficer sł. st. piechoty WP/KOP, mjr [1932], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk [1942], ps. „Andrzej”, „Azef”, „Dolek”, „Noe”, „Robert”, „Stary”, „Zbigniew”, „Żbik” vel Jan Bogdanowicz.
    Kmdt Inspektoratu Lwów – miasto ZWZ-AK IX 1941-VIII 1943. Okręg Lwów ZWZ-AK.    Kmdt Okręgu Lwów AK XII  1942-III 1943.

    Ur. 20 VI 1897 w Smoleńsku /Rosja/, jako syn Hipolita i Anny z d. Kontoftt. Po ukończeniu 6 klas gimnazjum zostaje 20 IV 1915 wcielony do armii rosyjskiej i skierowany na wojenny kurs oficerski. Następnie bierze udział w walkach na froncie zachodnim. Od 1 X 1917 służy w dowództwie Brygady Zapasowej I Korpusu Polskiego na Białorusi. Uczestniczył w walkach z oddziałami bolszewickimi. W II 1918 przedostał się do Taszkientu i wstępuje do Związku Wojskowego Polaków. W V 1919 przedostał się do Polski. Od VI 1919 w stopniu ppor. sł. st. piech. służy w WP. W latach 1919-1920 bierze udział w wojnie polsk0-bolszewickiej. Dowodzi plutonem, a po awansie w 1 VII 1920 dowodzi kompanią 41 pp. Po zakończeniu działań wojennych nadal w 41 pp. W 1923 zweryfikowany przez MSWoj. W Warszawie w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem 1 VI 1919. Od 1924 adiutant 82 pp. w Brześciu n/Bugiem, następnie w 1925 d-ca kompanii. Następnie na przełomie 1925-1926 oficer sztabu 30. DP i d-ca Placu w Kobryniu. Z dniem 23 X 1926 przeniesiony na stanowisko adiutanta baonu w 18 pp. w Skierniewicach. Następnie w 1927 d-ca kompanii, potem w latach 1928-1930 adiutant 18 pp, a od 1930 do 25 III1932 d-ca baonu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. 1I 1932. Od 26 III 1932 do IV 1935 d-ca baonu w 66 pp. w Chełmnie, skąd w IV 1935 zostaje przeniesiony do Państwowego Urzędu WF i PW przy Głównej Komendzie WF i PW w Warszawie na stanowisko inspektora wyszkolenia. Z dniem 1V1937 zostaje przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko d-cy Baonu KOP „Budsław” stacjonującego w miasteczku Budsław pow. Wilejka woj. wileńskie. W I 1939 przeniesiony na dowódcę Batalionu KOP „Nadwórna” stacjonującego w miasteczku Nadwórna woj. stanisławowskie, który wchodził w skład pułku KOP „Karpaty”. Latem 1939 w trakcie służby uległ wypadkowi motocyklowemu. Odniesione obrażenia, które odniósł w wypadku niewyleczone spowodowały początki gruźlicy. Baonem KOP „Nadwórna” dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Po rozbiciu baonu w okresie sowieckiej okupacji 1939-1941 ukrywał się w Sąsiadowicach k/Sambora u swego przyjaciela ppłk sł. st. art. Kazimierz Jackowskiego. W VII 1941 po zajęciu tych terenów przez Niemców wyjechał do Lwowa. Od 1 IX 1941 czynny w konspiracji ZWZ. Powierzono mu organizację i   k-dę Inspektoratu Rejonowego ZWZ Lwów –miasto, którą pełnił do VII 1943. Jednocześnie I z-ca kmdta okręgu ZWZ/AK Lwów, a przejściowo  od XII 1942 do III 1943 p. o.  k-dta Okręgu AK Lwów. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. 11 XI 1942. W III 1943 był też asesorem WSS przy K.O AK Lwów. Od VIII 1943 do III 1944 z powodu choroby zastępował go na funkcji kpt. rez. M. Jędrzejewski. Od III – VII 1944 po scaleniu K-dy Inspektoratu AK Lwów – miasto z Komendą Okręgu AK Lwów, nadal z-ca k-dta okręgu. Podczas akcji „Burza” przebywał we Lwowie. Z powodu ciężkiej choroby nie brał udziału w walkach. Po wejściu wojsk sowieckich był poszukiwany przez NKWD. Zmarł we Lwowie w VIII 1944. Pochowany jako Jan Bogdanowicz w bezimiennym grobie w kwaterze powstańców z 1863 na cmentarzu Łyczakowskim. Jego grób odnaleziono w 1996. Dzięki inicjatywie Zarządu ŚZŻAK Obszaru Lwowskiego AK z siedzibą w Krakowie zebrano pieniądze i odnowiono grób A.G. spoczywa pod swym rodowym nazwiskiem.
    Był kawalerem.
    Odznaczony VM kl. 5 /1922/, KW 3x, SKZ /1928/, ZKZ z M /wniosek VII 1944/.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; O niepodległa i Granice. KOP 1924-1939. Warszawa – Pułtusk 2001; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997, tam pozostała bibliografia; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000.

     

    Gaładyk Jan Franciszek

    [1898-1947], legionista, członek POW, oficer dypl. sł. st. piechoty WP, płk dypl. [1939], w konspiracji SZP, ps. „Strzała”, vel Strzelecki
    Dowódca Wojewódzki SZP/ZWZ Wilno XI 1939.

    Ur. 03 XI 1898 w Warszawie. Syn Franciszka i Marii z Góreckich. W latach 1907-1914 uczęszczał do gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie, gdzie w 1914 uzyskał świadectwo dojrzałości. Rozpoczął studia na Politechnice Warszawskiej. Od 03 XI 1913 działa w Polskich Drużynach Strzeleckich. Od 06 VIII 1914 żołnierz Legionów Polskich. W 1916 ukończył legionowy kurs oficerski. Awansowany do stopnia ppor. w VII 1916. Dowodził plutonem w 1 pp Legionów w składzie I Brygady Legionów. Brał udział w walkach na Wołyniu. Był trzykrotnie ranny. W XI 1916 wraz z 1 pp Leg., zostaje przewieziony z Baranowicz do Królestwa Polskiego. W czasie tzw. kryzysu legionowego został 22 VII 1917 po odmowie złożenia przysięgi internowany w Beniaminowie. Po zwolnieniu z obozu od 06 VIII 1918 do 11 XI 1918 działa w Polskiej Organizacji Wojskowej /POW/. Od 11 XI 1918 w stopniu por. służy w WP. Od XI 1918 do 1 II 1919 oficer do zleceń w I oddziale SG. Awansowany w 1919 do stopnia kpt. sł. st. Następnie od 1 II – 10 XII 1919 referent w Biurze Wywiadowczym II oddziału Naczelnego dowództwa WP, potem do VII 1920 szef II oddziału 3. Armii. Od VII 1920 do XII 1920 d-ca batalionu w 201 pp., którym dowodzi podczas „Bitwy Warszawskiej” w wojnie polsko - bolszewickiej. Od 05 XII 1920 do 09 V 1921 na kursie w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a następnie od 1 VI 1921 do 1 X 1921 przebywa na kursie dla oficerów różnej broni przy Oficerskiej Szkole Artylerii w Poznaniu, poczym otrzymał przydział do 5 pp Leg. w Wilnie, gdzie od XI 1921 do III 1922 odbywa staż na stanowisku d-cy batalionu. Od IV 1922 do X 1923 d-ca III batalionu w 79 pp w Słonimiu. W okresie od 31 X 1923 do 1 X 1925 studiował w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu WSWoj. oficer dypl. sł. st. piechoty. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 15 VIII 1924. Następnie kolejno pełni funkcje, od 1 X 1925 do X 1926 referent operacyjny w Inspektoracie Armii nr I, potem X 1926 – X 1927 II oficer w Generalnym Inspektoracie Sił Zbrojnych w Warszawie, a od 04 X 1927 – 1929 dyrektor nauk w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi - Komorowie, skąd w 1929 przeniesiono go na stanowisko szefa sztabu 29. DP w Grodnie. W okresie od 03 XI 1931 do 10 VII 1933 dowodzi batalionem 6. psp w Samborze. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piech. 1 I 1933. Od 10 VII 1933 do 22 V 1934 zastępca d-cy 18 pp w Skierniewicach, potem od 23 V 1934 do 5 XI 1935 zastępca d-cy 76 pp w Grodnie. Z dniem 5 XI 1935 przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy pułku KOP „Wilejka” z siedzibą dowództwa pułku w Wilejce na Wileńszczyźnie. Awansowany do stopnia płk-a dypl. sł. st. 19 III 1939. Pułkiem KOP „wklejka” dowodzi do V 1939. W VI 1939 przeniesiony na stanowisko dowódcy organizowanej w Suchej Beskidzkiej 1 Brygady Górskiej KOP „Żywiec”, którą dowodził w czasie kampanii wrześniowej 1939 w składzie Armii „Kraków” z przydzieleniem do GO „Bielsko”. 1 BGór. KOP toczyła już z niemieckim agresorem od 2 IX 1939 zacięte boje pod Węgierską Górką, potem w walkach odwrotowych. Ostatnie walki Brygada stoczyła w ramach 55. DP Rez.. dowodzonej przez płk-a. Kalabińskiego, w rejonie Księżopola, Majdanu wrześniowych Oleszyc, gdzie 20 IX 1939 nastąpiło rozwiązanie Brygady. Po wrześniowych walkach uniknął niewoli niemieckiej i przedostał się do Warszawy. Od X 1939 działa w konspiracji SZP na terenie Warszawy. W końcu X 1939 mianowany dowódca wojewódzkim SZP w Wilnie. Z Warszawy do Wilna wyruszył 11 XI 1939 w towarzystwie ppłk Nikodema Sulika i mjr Aleksandra Krzyżanowskiego. Podczas przekraczana granicy sowiecko-litewskiej pod Marcińkańcami, zostaje zatrzymany przez litewską straż graniczną i osadzony w obozie dla internowanych w VI Forcie w Kownie. Podawał się za artystę malarza. Podejmowane próby wykupienia go nie powiodły się. Na początku VII 1940 po zajęciu Litwy przez wojska sowieckie wywieziony z Kowna do obozu w Kozielsku /tzw. Kozielsk II/, a po uderzeniu w 22 VI 1941 Niemców na ZSRR- do Griazowca k/Wołogdy, gdzie go więziono do VII 1941. Po uwolnieniu służy w Armii Polskiej w ZSRR. Od VIII 1941 do II 1942 był k-dtem Obozu Kotubanka, potem od III 1942 do V 1942 d-cą 8. DP, która w chwili ewakuacji do Iranu 23 III 1942 liczyła około 3 000 tys. żołnierzy i nie posiadała uzbrojenia. Po formalnym rozwiązaniu 8. DP 14 VI 1942 w Palestynie pełnił funkcje sztabowe w dowództwie Armii Polskiej na Środkowym Wschodzie. Potem służył w 2 Korpusie Polskim. Po zakończeniu wojny przebywał w Wlk. Brytanii. Do Polski powrócił 17 VI 1946. Ciężko chory przebywał w szpitalu wojskowym w Rogowie, gdzie zmarł 18 VII 1947. Pochowany na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 4x, ZKZ, Krzyżem Zasługi Litwy Środkowej, MI.
    Rodziny nie założył.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka - K.Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; O Niepodległą i granice. KOP 1924-1939. W-wa -Pułtusk 2001; W. Steblik. Armia „Kraków” 1939. W-wa 1975; J. Pomorski. Korpus Ochrony Pogranicza w obronie Rzeczypospolitej 1924-1939. Pruszków 1998; T. Jurga. Obrona Polski 1939. W-wa 1990; Wrzesień 1939 w relacjach i wspomnieniach. Wspomnieniach. W-wa 1989; L. Tomaszewski. Kronika Wileńska 1939-1941. W-wa 1989; tenże Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. W-wa 1999; K. Tarka. Generał Aleksander Krzyżanowski „Wilk”. W-wa 2000; Ks. K. Kucharski. Konspiracyjny Ruch Niepodległościowy w Wilnie od IX 1939 do 25 V 1941. Bydgoszcz 1994; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK w latach 1939-1945. W-wa 1996; K. Komorowski /red./ Armia Krajowa. Szkice do dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego.  W-wa 1999.

     

    Garwol Franciszek

    [1904-1982], por. sł. st. art. WP [1938], w konspiracji ZWZ/AK/WiN kpt. [1943], mjr [1945], ps. „Alina“, „Dziryt“, „Karasiński“, „ Karaś“, „Stanisław“ vel Zygmunt Grzybowski, vel Franciszek Tokarczuk
    Kmdt Inspektoratu ZWZ/AK Brzeżany 01 II 1942-VI 1944. Okręg Tarnopol ZWZ/
    AK. Kmdt Podokręgu AK Tarnopol VII 1944

    Ur. 06 VIII 1904 Przysietnica pow. Nowy Sącz. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczęszczał do V Gimnazjum im. S. Żółkiewskiego we Lwowie, gdzie w 1927 ukończył 6 klasę. Od 17 X 1927 do 2 X 1931 służył w 5 pal we Lwowie jako podoficer sł. st. art. w 1932 zdał jako ekstern maturę. W latach 1932-1934 w Szkole Podchorążych dla Podoficerów w Bydgoszczy. Promowany 15 VIII 1934 na stopień ppor. sł. st. art. z przydziałem do 12 pal w dyonie detaszowanym w Tarnopolu na stanowisko młodszego oficera baterii. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 19 III 1938. Od 03 XII 1938 d-ca plutonu art. w 52 pp w Złoczowie. W szeregach 52 pp odbył kampanię wrześniową 1939. Walczył z wrogiem w rejonie Kielc, Iłży i Starachowic. Po zakończeniu kampanii wrześniowej unika niewoli i powraca do Tarnopola znajdującego się pod okupacją sowiecką. Po VII 1941 przebywał w Brzeżanach. Od  końca 1941 czynny w konspiracji ZWZ. Z dniem 1II 1942 mianowany k-dtem Inspektoratu ZWZ/AK Brzeżany z zadaniem zorganizowania struktur inspektoratu. W skład inspektoratu weszły obwody; Brzeżany k-dt por. sł. st. piech. B. Tomaszewski „Bat”, Podhajce k-dt ppor. sł. st. n/n, potem, kpt. sł. st. M. Kollbek „Czop”, „Wicek” i Buczacz, k-dt st sierż./ppor. cz. w. S. Ignatowicz „Stachura”, „Stary”. Aktywne działanie przynosi pozytywne efekty. Powstała sprawnie działająca sieć konspiracyjna inspektoratu. Z jego inicjatywy i pod jego kierunkiem w 1943 przeprowadzono szereg akcji dywersyjno-sabotażowych na liniach komunikacyjnych. Do stopnia kpt. sł. st. art. awansowany 11 XI 1943. Rozkazem k-dta Okręgu AK Tarnopol ppłk F. Studzińskiego „Radwan” zostaje 10 VI 1944 wyznaczony d-cą Zgrupowania Partyzanckiego AK tworzonego jako batalion odtwarzanej w ramach AK 12. DP. W skład baonu weszły 2 kompania 51 pp AK i 1 kompania 52 pp AK. Rozkazem k-dta Obszaru AK Lwów płk W. Filipkowskiego „Cis”, „Janka” z 30 VI 1944 zostaje mianowany k-dtem utworzonego wtedy Podokręgu AK Tarnopol. Na jego rozkaz 18 VII 1944 podjęto wykonywanie zadań bojowych w ramach akcji „Burza”. Skoncentrowane w lasach na wschód od Brzeżan jego oddziały nie zdążyły wziąć udziału w walkach z Niemcami. 25 VII 1944 otoczone przez wojska sowieckie zostały skierowane do Brzeżan i tu 1 VIII 1944 rozbrojone. Około 100 żołnierzy zgrupowania zostało wcielonych do t.z.w. Istriebitielych oddziałów NKWD. Udało mu się wówczas wyjechać do Lwowa, gdzie się ukrywał. Nadal czynny w konspiracji NIE. Od II – VII 1945 był k-dtem Dzielnicy Północnej NIE w Inspektoracie Lwów NIE. 22 VII 1945 zatrzymany we Lwowie przez NKGB pod fałszywym nazwiskiem. Nierozszyfrowany po trzech tygodniach w VIII 1945 zostaje zwolniony. Wyjechał z Lwowa. Ewakuował się do Polski i jesienią 1945 osiadł w Gliwicach. Podejmuje pracę zawodową na stanowisku zastępcy dyrektora Zjednoczenia Górniczo-Wiertniczego w Gliwicach. Kontynuuje działalność konspiracyjną w Eksterytorialnym Okręgu WiN Lwów, gdzie objął funkcję k-dta Dzielnicy Północ krypt. „Gdynia”. Prowadził ewidencję ludzi i broni, rozdzielał zasiłki dla żołnierzy podległej struktury, sporządzał raporty sytuacyjne i kadrowe. Bezpośrednio, współpracował z mjr/ppłk A. Sawickim k-dtem okręgu. Awansowany do stopnia mjr-a /wniosek 15 XII 1945/. W X 1946 ustalił przyczyny i skutki dekonspiracji komórki wiejskiej rejonu V w Suchej Psinie pow. Głubczyce. W IV 1947 ujawnił się w WUBP Katowice. Zagrożony aresztowaniem przez UB przenosi się do Jabłonowa pow. Żagań na Dolnym Śląsku, gdzie pod nazwiskiem Zygmunt Grzybowski pracował jako księgowy w Powiatowych Zakładach Mleczarskich, skąd go skierowano w 1952 na kurs głównych księgowych w Warszawie. W 1948 był intensywnie rozpracowywany przez UB w ramach sprawy obiektowej „Radwan”. Poszukiwany przez UB. Podczas wyjazdów do Wrocławia korzystał z pomocy por. Czesława Lubelskiego znanego mu z okresu działalności konspiracyjnej w Brzeżanach. Jego żona mieszkająca w Gliwicach była inwigilowana przez WUBP Katowice. Przeglądano jej korespondencję. Prowadzone działania miały na celu ustalenie miejsca jego pobytu i aresztowania. Jednak do 1956 skutecznie się ukrywał. Dopiero 10 VII 1956 ujawnił się w Wydziale IV Departamentu Prokuratury Generalnej w Warszawie, skąd po przesłuchaniu został zwolniony. Powraca do swego rodowego nazwiska. Zamieszkał z rodziną w Gliwicach. Pracował jako księgowy w Przedsiębiorstwie Robót Inżynieryjnych w Gliwicach. W I 1971 przeszedł na emeryturę. Zmarł w Gliwicach 21 III 1982. Pochowany na Cmentarzu Lipowym przy ul. Poniatowskiego w Gliwicach.
    Żonaty z Julią Barbarą Barycką /1912-1974/ wnuczką powstańca i zesłańca z 1863, nauczycielką do IX 1939, wywiezioną z rodzicami przez NKWD w 1940 do Omska i Tobolska, skąd powróciła w 1946.
    Mieli córkę Krystynę /ur. 1940 i syna Janusza /ur. 1947/ mgr inż. elektryka – pracownika Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2001; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce Południowo-Zachodniej /1945-1948/, cz. II, Wrocław 2004, tam pozostała bibliografia;

     

    Głut Marian

     [1895-1959], legionista, oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1923], od 1934 w rez. mjr rez. [1939],  konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, ps. „Gniewa”, „Buk”, „Mucha”, „Roch”, „Stefan”, „Żuk”,  „Żur”, „Żyd”,  vel Wójcik
    Kmdt Okręgu NIE Kraków  VI 1944-IV 1945.

    Ur. 25 I 1895 w Krakowie, syn Ludwika i Marii z d. Wróbel. Uczęszczał do gimnazjum w Tarnowie, gdzie w 1914 zdał maturę. Działał w Związku Strzeleckim. Od VIII 1914 w Legionach Polskich. Służył w 5 pp LP - dział finansowo-gospodarczy. Od IX 1918 w WP. Dekretem z dnia 18 III 1919 mianowany z dniem 1 III 1919  ppor. sł. st. piech. Służył w 5 pp Leg. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie  zweryfikowany w stopniu por. z starszeństwem od 1 VI 1919. Przeniesiony z 5 pp Leg. do 75 pp w Chorzowie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 1 VII 1923. Dowodził m. in. kompanią , potem pełni funkcję adiutanta I batalionu stacjonującego w Rybniku. Przeniesiony z 75 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko d-cy kompanii szk0lnej w pułku KOP „Wilejka”. Z dniem 1 VII 1934 skierowany na 6 miesięczną praktykę do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, gdzie przebywa w okresie  IV-X 1934, potem dla urzędników administracji państwowej w 1934. Przeniesiony  do rezerwy w I 1935. W okresie od II 1935-IX 1939 był Starostą Powiatowym w Nowym Targu. Awansowany 19 III 1939 do stopnia mjr-a rez. piech. Ukończył przed wojna studia prawnicze na UJ uzyskując dyplom mgr-a prawa. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji niepodległościowej. Czynny początkowo na odcinku wywiadu, potem działał w strukturach Szefostwa Walki Cywilnej kierowanych przez płk-a L. Muzyczkę, gdzie był  I z-cą  szefa. Następnie kierownik Wydziału Bezpieczeństwa „Teczki” na Okręg Krakowski AK. W czasie scalania „Teczki” z Delegaturą Rządu jesienią 1943 był proponowany przez A. Kaczmarczyka na stanowisko naczelnika wydziału  bezpieczeństwa ODR, ale sprzeciwił się tej propozycji Delegat J. Jakubiec. Po scaleniu Delegatury z „Teczką” od jesieni 1943 pozostaje bez przydziału, potem od początku 1944 pełni funkcję kierownika Referatu Społeczno-Politycznego w Delegaturze Okręgowej w Krakowie. Od VI 1944 do V 1945 k-dt Okręgu Kraków „NIE”. Pod koniec 1944 por. E. Bzymek-Strzałkowski podporządkował Okręgowi NIE Kraków dowodzonemu przez niego „Brygady Wywiadowcze” Okręgu AK Kraków. Po rozwiązaniu ”NIE”  w V 1945 podporządkował struktury krakowskiego „NIE”  z-cy kmdta  Obszaru Południowego DSZ płk F. Niepokulczyckiemu, a sam zaprzestaje działalności konspiracyjnej. 21 IV 1947 ujawnił się w WUBP Kraków jako żołnierz AK. Podejmuje pracę zawodową. Zatrzymany 29 XII 1952 przez funkcj. WUBP Kraków za przynależność do NIE i DSZ i uwięziony. Zwolniony 18 IX 1953 z braku dowodów winy.  Zatrudniony jako księgowy i prawnik w Instytucie Wydawniczym „Wola” w Krakowie. Mieszkał przy ul. Józefińskiej 21 w Krakowie, potem ul. Dietla 51/18
    Zmarł w Krakowie 19 VII 1959. Pochowany na cmentarzu Rakowieckim w Krakowie.
    Żona Wanda Głut. Miał troje dzieci
    Odznaczony: KN, KW 4x, SKZ

    Dz. Rozkazów Wojskowych Nr 36 z 1 IV 1919; USC Kraków. Skrócony akt zgonu nr 382/59/St. M; Roczniki  Oficerskie 1923, 1924, 1928, 1932;Dz. Pers. Nr 6 z 23 III 1932; Dz. Pers. Nr 14 z 22 XII 1934;R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Charakterystyka nr 200. Okręg AK/NIE/WiN Kraków. IPN Kraków kr 074/199, t. 5. Kwestionariusz osobowy; K. Pluta-Czachowski. Organizacja Orła Białego. W-wa 1987; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 2. Wrocław 2000; G. Ostasz. Krakowska Delegatura Okręgowa Rządu na Kraj 1941-1945. Rzeszów 1996. Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” 1945-1948. Kraków 2005.

     

    Godlewski Edward Józef

    [1895-1945], dowborczyk, oficer sł. st. kawalerii WP, płk [1936], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, gen. bryg. [1944], ps. „Garda”, „Izabelka”.
    Kmdt Okręgu AK Kraków VI-X 1944.

    Ur. 10 VII 1895 w Harasimowiczach pow. Sokółka, syn Szymona /ziemianina/ i Marii z Rodziewiczów. W latach 1902 -1908 uczęszczał do szkoły powszechnej w Sokółce, a od 1908 do 1914 uczył się w gimnazjum w Grodnie gdzie w 1914 zdał maturę. Od o1 VIII 1914 służy w armii rosyjskiej. Ukończył szkołę oficerską kawalerii. Walczył na froncie zachodnim I wojny światowej, był kilkakrotnie ranny. Skierowany do Szkoły oficerskiej kawalerii, po ukończeniu, której był awansowany 10 II 1917 do stopnia chorążego, a 01 VIII 1917 do stopnia ppor. kaw. Od jesieni służył w I Polskim Korpusie Wschodnim gen. J. Dowbora – Muśnickiego. Po rozwiązaniu i Korpusu w VI 1918 przedostał się do oddziałów Armii Ochotniczej gen. M. Aleksiejewa, gdzie w Stanicy Paszowskiej nad Donem wstąpił do szwadronu polskiego, który później dał początek 14 p. uł. Jazłowieckich. Od 01 IX 1918 służy w 1 dyonie kawalerii polskiej na Kubaniu. Od I 1919 w Odessie służy w 4 D. Strzelców gen. L. Żeligowskiego. Brał udział w szarży pod Jałowcem w 1919. 15 VI 1919 razem z 14 p. ułanów przekroczył granicę Polski. Następnie służy w 14 p. ułanów WP, w którego szeregach brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Dowodził w stopniu ppor. sł. st. kaw., kolejno plutonem, szwadronem. Wyróżnił się szczególnie w boju pod Niestanicą 14 VIII 1920 jako d-ca 4 szwadronu odparł ogniem atak przeważających sił piechoty bolszewickiej. Za ten czyn odznaczony zostaje VM kl. 5 nr 2627. Awansowany do stopnia por. sł. st. kaw. 1 VII1921. Po wojnie nadal służy w 14 p. ułanów i dowodzi szwadronem. Awansowany do stopnia rtm. sł. st. kaw. 1 VII 1922. Ukończył w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu kurs doszkalający dla dowódców szwadronów. Awansowany do stopnia mjr sł. st. kaw. 15 VIII 1924. Ukorzył kurs unifikacyjno-doszkalający w Rembertowie. Od 1924 pełni funkcję kwatermistrza i II zastępcy d-cy 14 p. uł. Jazłowieckich we Lwowie. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. 1 I 1930. Z dniem 30 XII 1930 objął funkcję d-cy 20 p. ułanów w Rzeszowie. Awansowany do stopnia płk-a sł. st. kaw. 1 I 1936. Od 05 II 1935 d-ca 14 p. ułanów, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Walczył na czele pułku w składzie Podolskiej Brygady Kawalerii nad Bzurą. 19 IX 1939 wsławił się szarżą pod Wólką Węglową. Brał udział w walkach w Puszczy Kampinoskiej i 23 IX 1939 przebił się do Warszawy i uczestniczy w jej obronie. Po kapitulacji 28 IX 1939 Warszawy nie poszedł do niewoli. Od X 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK. Do jesieni 1942 inspektor kierunkowy KG ZWZ/AK na Okręg Białystok. Następnie od jesieni 1942 do III 1944 k-dt Obszaru białostockiego AK w skład, którego wchodziły okręgi AK: Białystok, Nowogródek, Polesie. Rozkazem KG AK nr 530/I z 24 III 1944 Obszar AK Białystok został zlikwidowany. Przeniesiony do KG AK na stanowisko inspektora. W V 1944 mianowany przez KG AK k-dtem Okręgu Kraków AK. Funkcję objął faktycznie w VI 1944. 24 VII 1944 mianowany d-cą Grupy operacyjnej AK „Kraków”. 26 VII 1944 nakazał rozpoczęcie akcji „Burza” na terenie podległym. 30 VIII 1944 po wręczeniu nominacji oficerskich nakazał batalionowi „Skała” przejście do lasów na zachód od szosy Warszawa-Kraków. 01 IX 1944 wydał rozkaz baonowi „Skala” do marszu na pomoc Warszawie. 11 IX 1944 wydaje rozkaz do prowadzenia ograniczonych działań prowadzonych w ramach akcji „Burza”. Rozkazem KG AK z 28 VII 1944 mianowany gen. bryg. Aresztowany 19 X 1944, gdy podróżował bryczką z Kielc do pobliskiej wsi. Przewieziony do Krakowa i uwięziony od XI do XII 1944 na Montelupich. 06 XII 1944 wywieziony do obozu w Gross Rosen, a lutym 1945 do obozu w Mauthausen, gdzie zmarł z głodu i wycieńczenia w V 1945 na kilka dni przed wyzwoleniem obozu.
    Odznaczony: VM kl. 5 i 4 /za kampanię wrześniową 1939,KN, KW4x, ZKZ, ZKZ z M, Krzyżem Żołnierskim św. Jerzego IV kl., Medalem Dziesięciolecia.
    Żonaty z Idą Westmark, miał dwóch synów: Haralda i Witolda.

    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina w 1939. W-wa 1985; T. Gąsiorowski. Iogram E. G. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 1. Kraków 1997 /tu obszerna bibliografia/; słownik Kawalerów VM 1792-1945, t. II, cz. I /1914-1921/. Koszalin 1991.

     

    Gośliński Sylwester

    [1899-1987], powstaniec wielkopolski, kpt. sł. st. piech. WP [1934], w konspiracji KOP/KZ_AK mjr [1945], ppłk [1957], ps. „Marcin”, „Marian”, „Mściwój”, „Wacław”, „Zrąb”.

    Ur. 28 XI 1899 w Poznaniu, syn Ignacego i Rozalii z d. Klaina. Uczęszczał do gimnazjum w Poznaniu. 15 VIII 1918 wcielony do armii niemieckiej, gdzie odbywa przeszkolenie rekruckie. W XII 1918 – I 1919 bierze udział w Powstaniu wielkopolskim. Od II 1919 służy w armii wielkopolskiej. Od 10 IV-10 IX 1919 w Szkole Podoficerskiej Telegraficznej, potem od 11 IX 1919 w I Wielkopolskim Baonie Telegraficznym w Poznaniu. 10 II 1920 jako ekstern zdaje egzamin maturalny przed Wojewódzką Komisją Egzaminacyjną uzyskując świadectwo dojrzałości. Rozkazem DOK VII Poznań w stopniu kpr. Zostaje przeniesiony do dyspozycji Wojskowego Sądu Apelacyjnego, gdzie służy od 15 I -13 VIII 1920. Następnie od 14 VIII 1920 do 04 XII 1920 ponownie służy etatowo w Wielkopolskim Baonie Telegraficznym. Jednocześnie od 5 XII 1920 do 15 III 1921 przebywa na I Wojskowym Kursie Oficerów Gospodarczym przy DOK VII w Poznaniu. Mianowany podch. zostaje przeniesiony 16 III 1921 do 73 pp na stanowisko z-cy oficera gospodarczego. Od 15 I do 15 VI 1922 na kursie doszkalającym dla oficerów gospodarczych w Centrum Szkolenia Piechoty w Grudziądzu. Rozkazem Personalnym MSWoj. Zostaje mianowany ppor. sł. st. W grupie oficerów gospodarczych. Od 16 VI 1922 do 31 I 1923 pełni funkcję oficera gospodarczego w 73 pp w Katowicach. Zweryfikowany w stopniu por. sł. st. z starszeństwem od 1 VI 1921. Z dniem  01 II 1923 przeniesiony z 73 p do 11 pp w Tarnowskich Górach na stanowisko oficera gospodarczego. Następnie od 01 IV 1923 pełni funkcję referenta w Szefostwie Intendentury DOK VII w Poznaniu. Od 15 I 1924 do 15 IV 1924 przebywa na kursie dla oficerów w zakresie towaroznawstwa zorganizowanym przy DOK V w Krakowie. Z dniem 20 IV 1924 przeniesiony z  szefostwa Intendentury DOK VII do 57 pp w poznaniu na stanowisko d-cy plutonu, potem kompanii. Z dniem 15 IV 1930 rozkazem MSWoj. Przeniesiony z 57 pp do Korpusu ochrony Pogranicza z  przydziałem na stanowisko d-cy kompanii granicznej w Baonie KOP „Żytyń” stacjonującego w osadzie Żytyń pow. Równe  na Wołyniu. Awansowany 1 I 1934 do stopnia kpt. sł. st. Z dniem 25 X 1935 przeniesiony z Baonu KOP „Żytyń” do 75 pp w Chorzowie na stanowisko d-cy kompanii, potem do 09 VI 1939 m. in. adiutant pułku. W okresie od 10 VI-23 VIII 1939 przebywa na kursie unifikacyjnym dla kapitanów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. 24 VIII 1939 przeniesiony do sztabu 23 DP na stanowisko d-cy dywizyjnej kompanii rozpoznawczej, którą dowodzi podczas kampanii wrześniowej 1939 na szlaku bojowym 23 DP od Katowic na Lubelszczyznę, gdzie 21 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej, skąd już 23 IX 1939 udało mu się zbiec. Przedostaje się po zakończeniu walk do Warszawy, gdzie ukrywa się. Od III 1940 do 15 VII 1940 działa w organizacji konspiracyjnej KOP i pełni funkcję z-cy uzbrojenia. Zagrożony aresztowaniem od 16 VII 1940 do 01 IV 1941 ukrywa się poza Warszawa. Od 17 VII 1941 czynny w Korpusie Zachodnim na terenie Kielc i pełnił funkcję szefa sztabu Okręgu KZ Kielce. Następnie od 01 II 1942 kmdt Podokręgu KZ//AK w Częstochowie. Organizator i d-ca szkieletowego pułku KZ/AK, jednocześnie kmdt Szkoły Podchorążych Rezerwy piechoty AK. Od 15 VII 1944 do 02 XI 1944 w sztabie 7 DP AK a stanowisku oficera operacyjnego i kwatermistrza. Od 03 XI 1944 do 16 I 1946 oficer wywiadu w sztabie IR AK w Częstochowie. Rozkazem KG AK z 23 I 1945 awansowany do stopnia mjr-a sł./ st. Z starszeństwem od 1 I 1945. W Iii 145 powraca do rodzinnego Poznania, gdzie kontynuuje działalność konspiracyjną w AK. , potem w strukturach konspiracji poakowskiej. od III-IV 1945 pełni funkcję szefa Inspektoratu Rejonowego Poznań, następnie szefa sztabu Komendy Okręgu DSZ. Latem 1945 spotykał się dwukrotnie z płk dypl. J. Rzepeckim Delegatem na Kraj DSZ. Od IX 1945 do 02 I 1946 pełni funkcję prezesa Okręgu WiN Poznań. Z jego inicjatywy organizowano w oparciu o aktywa DSZ i WSGO „Warta” siatkę terenową WiN rozbita częściowo przez funkcj. WUBP Poznań jesienią 1945. Zagrożony aresztowaniem wycofuje się 02 I 1946 z pracy konspiracyjnej i ukrywa się przekazując pozostałości organizacji kpt. L. Szczęsnemu „Szpringer”. Wiosną 1946 przedostaje się przez granicę do Czech, potem do Niemiec, skąd wyjechał do Włoch  i tam 26 IV 1946 dotarł do II KP gen. w. Andersa, gdzie składa relację z swojej działalności. Wraz z oddziałami II KP wyjechał z Włoch do Wlk, Brytanii i tam osiadł na stałe, Po demobilizacji w 1947 pracuje w różnych firmach w Londynie. Później prowadził w Londynie własny sklep jubilerski. Czynny w ruchu kombatanckim. Awansowany do stopnia ppłk-a w 1957. /MON Londyn Dz. Pers. Nr 1/57.
    Zmarł w Londynie 07 III 1987. Pochowany na cmentarzu South Ealing w Londynie.
    Odznaczony: KW, SKZ /1937/ Medalem za wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia, Brązowym Medalem za długoletnią służbę.
    Żonaty z Marią z d. Lewandowska. Miał córkę Irenę /ur. 1926/

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; Zeszyt ewidencyjny SG; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. II. Wrocław 200o; r. Wnuk. Poakowska konspiracja antykomunistyczna w Wielkopolsce w 1945.ZH WiN nr 14. Kraków IX 2000.Dz. Pers. Nr z 1930.

     

    Grenda Kazimierz

    [1906-1959], działacz harcerski, nauczyciel, geograf, w konspiracji „Szare Szeregi”, AK/NIE/.DSZ/WiN ps. „A”, „Gruda”, „Ł-4”, „Marek”
    Prezes okręgu WiN Łódź IX 945-XII 1946.

    Ur. 15 IV 1906 w Toruniu, syn Jana i Joanny z d. Witkowska. Ukończył w Toruniu Gimnazjum im. M. Kopernika uzyskując świadectwo dojrzałości. Następnie studiuje na Wydziale Filozoficznym UP w Poznaniu, gdzie w 1929 otrzymał dyplom mgr-a geografii. Pracuje jako nauczyciel geografii w szkołach powszechnych w Luboniu i Swarzędzu. Od najmłodszych lat działa w harcerstwie. Od 1934 był kmdt Hufca Poznań-Powiat. W 1937 uzyskał stopień harcmistrza RP. We IX 1939 nie zostaje zmobilizowany do WP. Na początku okupacji niemieckiej zagrożony aresztowaniem wyjechał do Warszawy, gdzie podjął współpracę z Kwaterą Główną Szarych Szeregów/Pasieka/. Zorganizował chorągiew „Ul Kresowy Chrobry”, która podlegała wydziałowi Zachodniemu. Był wizytatorem chorągwi harcerskich z terenu zachodniej Polski., potem z-ca kierownika Wydziału Zachodniego. Od V 943-V 1944 był wizytatorem Kwatery Głównej Szarych Szeregów w Chorągwi Radomskiej /Ul Rady/, Podczas Powstania Warszawskiego w VIII 1944 jest szefem II rzutu „Pasieki”. Po śmierci hm. E. Zürna zostaje 23 VIII 1944 mianowany szefem Kwatery Głównej. Zainicjował pracę poczty polowej w  Śródmieściu-Południe, Po kapitulacji powstania w X 1944 przedostaje się do Krakowa, pozostając nadal szefem „Pasieki” do rozwiązania 03 I 1945.Czynny w konspiracji NIE/DSZ. Był bliskim współpracownikiem Józefa Rybickiego „Andrzeja” z którego polecenia w VIII 1945 udał się do Łodzi, gdzie zamieszkał przy ul. Św. Andrzeja 28. Uzyskał pracę jako asystent geografii w Głównej Szkole Handlowej. Od IX 1945 pełni funkcję prezesa Okręgu WiN Łódź. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. Zorganizował skład Zarządu Okręgu WiN Łódź i obsadził kadrowo kierownictwa 6 obwodów WiN wchodzących w skład okręgu. Organizuje działania propagandowe i aktywizuje pracę wywiadowczą. Utrzymuje kontakty z kierownictwem Obszaru Centralnego WiN. - J. Rybickim, potem z W. Kwiecińskim. Jego działalność konspiracyjna została zdekonspirowana przez agenta MBP ps. „Kapitan”/K. Czarnocki/, który był bliskim współpracownikiem W. Kwiecińskiego. Aresztowany w Łodzi przez funkcj. WUBP Łódź i uwięziony. Po krótkim śledztwie zostaje wyrokiem łódź w WSR Łódź z dnia 15 I 1947 sygn. Akt Sr. 8/47 skazany na karę śmierci. Sądzony przez WSR Łódź w składzie ppłk Bronisław Ochnio – przewodniczący, oraz por. Wacław Bohatyrowicz i kpt. Anna Landau jako ławnicy i  chor. Bolesław Muździk protokolant. Oskarżał prokurator mjr Czesław Łapiński.28 II 1947 postanowieniem NSW w Warszawie zmieniono mu karę śmierci na karę 15 lat więzienia z pozbawieniem praw obywatelskich honorowych i publicznych na lat 5. po uprawomocnieniu siew wyroku zostaje z ZK łódź przetransportowany do CWK Wronki. W więzieniu w Łodzi przeszedł  zawał serca. Ze względu na stan zdrowia zostaje warunkowo zwolniony z CWK  Wronki 06 III 1956. Po zwolnieniu z więzienia w ciężkim stanie zdrowia zamieszkał w Poznaniu. 21 III 1958 WSG w poznaniu wydaje postanowienie o przywróceniu mu wszystkich praw. Do zdrowia już nie powraca. Ciężko chory zmarł 10 III 1959 w Poznaniu. Pochowany na cmentarzu parafialnym Bożego Ciała przy ul. Bluszczowej w Poznaniu.
    Żonaty od 1937. miał 2 synów.

    M. R Bombicki. AK i WiN przed Sądami Specjalnymi. Poznań 1993; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI, cz. 2. Wrocław 2000; M. Michalik. Biogram K. G. /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny. W-wa-Wrocłąw-Kraków 2002.

     

    Grodzki Stanisław Edward

    [1895-1946], płk dypl. piech.[1937], gen. bryg.[1946], w konspiracji AK ps. „Dr. Edward”, „Edward”, vel Leszczyński, vel Sadowski

    Ur. 19 X 1895 w Zieleniewicach k. Grodna, syn Kazimierza i Heleny Hermanowicz. W latach 1905-1912 do Szkoły Realnej w Pińsku. Od X 1914 służy w  armii rosyjskiej. Ukończył Szkołę Ofierską piechoty w Wilnie i od II 1915 w stopniu chor. piech. potem ppor.. dowodził kompania w 111 pp Od III 1917 oficer do zleceń rosyjskiego attache wojskowego w Paryżu, a od XI 1917 oficer II Oddziału sztabu Misji Francusko- Polskiej, a od I 1918 członek misji rekrutującej do armii gen. J. Hallera w USA i Kanadzie. Następnie d-c 3 pstrzel. W armii gen. J. Hallera, z którą powrócił w IV 1919 do kraju. Następnie w WP d-ca 43 pp, potem z-ca d-cy 45 pp. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Zweryfikowany w stopniu mjr-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Do 1922 d-ca batalionu w 43 pp, potem w 44 pp. Od V 1922 był kierownikiem referatu organizacyjno-mobilizacyjnego Departamentu Piechoty MSWojsk., a od 1923 kierownik referatu ewidencji „Rosja” w Oddziale II Sztabu Generalnego WP. W latach 1927-1928 attache wojskowy w RP w Jugosławii. Awansowany do stopni ppłk-a sł. st. piech. 1 I 1928. w latach 1928-1930 słuchacz Wyższej szkoły Wojennej w Warszawie. Po ukończeniu WSWoj. z dniem 1 XI 1930 został przydzielony w stopniu ppłk-a dypl. do 71 pp w Zambrowie na stanowisko z-cy d-cy pułku. W 1934 przeniesiony z funkcji z-cy d-cy 7 1 pp do 57 pp w Poznaniu na stanowisko d-cy. Awansowany 19 III 1937 do stopnia płk dypl. sł. st. piech. Od jesieni 1938 uczestniczy w kursie dla szefów sztabu i kwatermistrzów armii – przerwanego w III 1939. Od VI 1939 i oficer sztabu Generała do Prac w GISZ gen. E. Przedrzymirskiego-Krukowicza. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku szefa sztabu Armii „Modlin”. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji niepodległościowej. Od XII 1939 członek Rady Wojskowej Organizacji Wojskowej „Wilki”, z którą wszedł w skład w Organizacji Wojskowej „Unia”, której od IX 1941 był  k-dtem. Po scaleniu „Unii” z AK od III 1942 obejmuje funkcję pełnomocnika d-cy AK AK/AK scalenia Polskich Wojsk Unijnych , Unijnych następnie inspektor K-dy Głównej AK. Od 1943  k-dt Obszaru Zachodniego AK z siedzibą w Warszawie. Od 1945 w kraju. Służył w WP i dowodził kolejno 16, potem 5 DP. Z dniem 9 V 1946 mianowany gen. bryg.
    Zmarł 2 XII 1946 w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW4x, ZKZ 2 x, MN, Krzyżem Grunwaldu III klasy.

    Dz. Pers. Nr 14 z 20 IX 1930; Dz. Pers. Nr 14 z 22 XII 1934; Tajny D. Pers. Nr 2 z 1937; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; T. Jurga- W. Karbowski. Armia „Modlin” 1939. W-wa 1987; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944. T. 1. w-a 1987; W. Chocianowicz. W 50 lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969.

     

    Gruetzmacher Henryk Stanisław

    [1913-1944], ppor. rez. art.[1937], w konspiracji ZWZ/AK, por./kpt. , ps, „Michał”, “Marta”vel Henryk Maciejewski, vel Wikliński, vel Kozłowski, vel Greatberger
    p. o. Kmdt Podokręgu Północ „Pomorze” /od 1943 po reorganizacji kmdt Podokręgu Północno-Zachodniego.

    Ur. 02 VII 1913 w Jarosławiu nad Wołgą w Rosji, syn Włodzimierza /inżyniera/1871-1959/ i Kazimiery z Czyżewskich /1880-1954/Po zakończeniu I wojny światowej wraz z rodzicami mieszkał w Wolnym Mieście Gdańsku, gdzie kształcił się w placówkach Gdańskiej Macierzy Szkolnej. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczył się w Gimnazjum Polskim im. J. Piłsudskiego, gdzie 8 III 1933 zdał maturę. W okresie od 19 IX 1933 do 29 VI 1934 odbywał służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. W stopniu kpr. podch. Odbywał praktyki w 15 pal w Bydgoszczy. Studiował na Wydziale Rolniczo-leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. art. z starszeństwem od 1 I 1937. Studia ukończył w 1938. W 1938 otrzymał przydział mob do 17 pal w Gnieźnie. Od 11 VII – 6 VIII 1938 obywał ćwiczenia wojskowe w 7 pal. Od IX 1938 pracuje jako administrator majątku Chrząszczewskich  w Broniewkach k. Radziejewa Kujawskiego. W VIII 1939 zmobilizowany do WP z przydziałem do 17 pal. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w 17 pal w składzie 17 DP. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym 17 DP. Uczestnik walk nad Bzurą. Przebijał się w kierunku Warszawy, ale z częścią baterii dotarł  w rejon Brześcia, gdzie oddział zostaje rozbrojony przez  żołnierzy sowieckich. Unika niewoli i powraca do Broniewek, gdzie podejmuje pracę w majątku. Podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ/AK. Od jesieni 1941 do 1942 pełni funkcję szefa Oddziału V  /łączność konspiracyjna/ w sztabie Okręgu Pomorskiego ZWZ/AK. Przebywał wówczas na stopie legalnej i pracował jako kontroler mleka. Następnie od X  1942 pełni funkcję kmdta Podokręgu Morskiego /Północnego/ AK. Organizował jednocześnie struktury organizacyjne sieci łączności i wywiadu na terenie podległym. Uczestniczy także w akcjach przerzutów drogą morską z Gdyni do Szwecji w ramach specjalnej komórki „Viking”. Po aresztowaniu w I 1944 szefa łączności K. O. Pomorze” AK G. Olszewskiego „Gracjan”, „Willi” zostaje ponownie mianowany szefem Oddziału V K. O Pomorze AK. Usprawnił sieć łączności z partyzantką w Borach Tucholskich  i z  garnizonami miejskimi. Konsekwentnie dążył do podporządkowania AK całej konspiracji pomorskiej co doprowadziło do odwołania go z stanowiska. Otrzymał rozkaz do ewakuacji do Generalnej Guberni. Na początku VII 1944 wyruszył rowerem z Torunia w kierunku Lipna. W połowie VII 1944 w rejonie m. Makowiec poległ w starciu  z patrolem żandarmerii niemieckiej. /lub 13 IX 1944. a konspiracji awansowany do stopnia por./kpt.
    Po wojnie pochowany na cmentarzu parafialnym w Skępem.
    Odznaczony: VM kl. 5
    Jego rodzice po wojnie mieszkali w Poznaniu, gdzie zmarli. Pochowani na cmentarzu Junikowo.

    J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii. Pruszków 2000; R. Rybka – K. Stepan, Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2009; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939 -1947. Gdańsk 1993.

     

    Gruss Józef

    [1897-1969], por. sł. st. piech. [1921], komisarz policji, kpt. rez. piech. [1939], w konspiracji niepodległościowej  SZP/ZWZ/AK/DSZ/WiN mjr [1941], ps. „Andrzej”,  „Józef”, „Smuga”, „Stanisław”, „Wojtek” vel Józef Ruszkowski, vel Józef Starzyński, vel Latoszewski
    kmdt Podokręgu AK-kmdt Okręgu Pomorskiego WiN IX 1945- XII 1945. 
    Więzień polityczny PRL

    Ur. 09 III 1897 w Starzynach k. Kiekrza pow. poznański , syn Stanisława i Agnieszki z d. Nowak. Po ukończeniu w 1911 szkoły powszechnej uczy się w zawodzie elektromechanika w warsztacie inż. Jareckiego w Poznaniu, gdzie jednocześnie uczy się w szkole handlowej, potem w gimnazjum. W 1916 wcielony do armii niemieckiej  z przydziałem do 4 pułku gwardii w Berlinie. W szeregach tego pułku bierze udział w walkach na froncie zachodnim I wojny światowej. Podczas walk ranny przebywał na leczeniu szpitalnym w Berlinie i Monachium . W VIII 1918 zostaje skierowany do bazy łodzi podwodnych w Hamburgu, skąd w XI 1918 powrócił do Poznania. W Poznaniu wstępuje do Straży Obywatelskiej i od końca Xii 1918 do I 1919 bierze udział w Powstaniu Wielkopolskim. W I 1919 z 1 p. strzel. Wlkp. wyrusza na odsiecz Lwowa., potem od VIII 1919 w szeregach 2 p. strzel. Wlkp. walczy na froncie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. W dniu 10XII 1919 2 p. strzel. przemianowano na 56 pp. Po zakończeniu wojny z pułkiem powraca do Krotoszyna. Za  męstwo okazane na polu walki zostaje odznaczony KW i mianowany do stopnia sierż. w 1920 zdał egzamin z zakresu 6 klas gimnazjum  przed Komisja Kuratorium  w Poznaniu. Od 16 I 1921 do 20 VI 1921 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie-klasa 37. Rozkazem L 1853 NW z dniem 21 VI 1921 mianowany podch. piech.  Po ukończeniu szkoły przydzielony do 59 pp w Inowrocławiu. Dekretem Naczelnego Wodza WP L. 3403  z dnia 1 XI 1921 pkt 1901 zostaje mianowany ppor. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 IX 1921. Przeniesiony z 59 pp do Wielkopolskiej Szkoły Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy / przekształconej z dniem 20 VII 1922 w Oficerską Szkołę dla Podoficerów/ na stanowisko instruktora. Zweryfikowany w 1922 w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 IX 1920. W 1925 powraca do macierzystego 59 pp. z dniem 1 III 1926 przeniesiony z 59 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do 13 Baonu KOP Kopyczyńce na stanowisko d-cy kompanii. Z KOP zostaje w III 1930  do 1 Batalionu Strzelców w Chojnicach, gdzie pełni różne funkcje m. in. d-ca kompanii. Latem 1931 mianowany kmdtem PW  i WF w Tucholi przy 1 batalionie strzelców. W 1936 przeniesiony do rezerwy. Od 1936  służy w Policji Państwowej. Po przeszkoleniu  mianowano go kmdtem powiatowym policji w Krotoszynie. Awansowany 19 III 1939 do stopnia kpt. rez. piech. Jako oficer policji brał udział w działaniach kontrwywiadowczych na terenie Wielkopolski. Po wybuchu II wojny światowej we IX 1939 wraz z rodziną ewakuował się z komendą  policji do Lwowa. Po kapitulacji  Lwowa wyjechał w kierunku Warszawy. Aresztowany w drodze przez Niemców i osadzony w obozie w Krakowie, skąd jako oficer policji został zwolniony. Zamieszkał z rodziną w Warszawie, gdzie początkowo pracował na utrzymanie zajmując się  drobnym handlem. W III 1940 czynny w konspiracji ZWZ. Początkowo jako oficer wywiadu  podporządkowany szefowi Wydziału II K. O ZWZ Warszawa - Miasto. Wyznaczony na stanowisko szefa Oddziału II w sztabie Komendy Okręgu Pomorze ZWZ. W VIII 1940 wyjechał do Torunia  i zgodnie z otrzymanym rozkazem rozpoczął organizowanie struktur Inspektoratu Rejonowego ZWZ Brodnica. Zagrożony aresztowaniem w X 1940 powraca do warszawy, skąd wyjechał do Zakopanego, gdzie mieszkał jego brat. Po powrocie na teren Pomorza pełni funkcję szefa II K. O. ZWZ Pomorze i jednocześnie prowadzi prace organizacyjne struktur Inspektoratu ZWZ Grudziądz kmdt Podokręgu Południowo-Wschodniego od 1941-1944. Awansowany przez KG ZWZ  3 V 1941 do stopnia mjr-a. Przebywał ponownie przejściowo w Warszawie. Powraca na teren okręgu w IV 1941. Od  XI 1942 przejściowo pełnił funkcję z-cy szefa sztabu k. O. AK Pomorze i nadal szef Oddziału II K. O.  W 1943 zorganizował na terenie Niemiec siatkę wywiadowczą. Przebywał stale na Pomorzu na kwaterach konspiracyjnych w Grudziądzu, Brodnicy, Radoszkach , Bydgoszczy. Aresztowany  przez funkcj. gestapo 7 V 1944 na kwaterze  przy ul. Artyleryjskiej w Bydgoszczy po wsypie w Grudziądzu. Przewieziony do siedziby gestapo w Łodzi, gdzie podczas przesłuchań był torturowany i maltretowany. W śledztwie zachowywał się godnie i nie sypał. Z powodu jego licznych powiązań z różnymi  organizacjami i prowadzenia działań wywiadowczych na terenie Niemiec śledztwo trwało do połowy I 1945. Wywieziony z Łodzi transportem ewakuacyjnym więźniów zdołał biec podczas zamieszania wywołanego nalotem z  transportu  w Szadku.  Do  wolnej Bydgoszczy powrócił w końcu II 1945 i pozostawał tam pod opieką rodziny dochodząc do sił. W III 1945 nawiązał kontakty z ppłk J. Pałubickim i mjr J. Chylińskim organizatorami Pomorskiego Okręgu DSZ. Nie ujawnił swej działalności i podejmuje dalsza działalność w strukturach konspiracji antykomunistycznej. Po objęciu bydgoskiej Komendy DSZ przez mjr-a J. Chylińskiego 10 VI 1945 obejmuje funkcję szefa sztabu, oraz szefa wywiadu. Po aresztowaniu kierownictw okręgu DSZ pozostaje nadal w konspiracji. Po rozwiązaniu w VIII SZ od IX 1945 działa w WiN. Zorganizował komórkę okręgową oraz strukturę terytorialna w Bydgoszczy i na Wybrzeżu. Otworzy także pion zbrojny WiN  dysponujący na ternie kilku powiatów 6 oddziałami bojowymi. Zorganizował także siatkę wywiadu i kontrwywiadu.  O 05 XI 1945 pełni funkcję prezesa Okręgu Pomorskiego WiN. Zatrzymany 05 XII 1945 na kwaterze konspiracyjnej przy ul. Św. Trójcy w Bydgoszczy. Przewieziony następnie do Warszawy i uwięziony w więzieniu MBP. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 11 XII 1945 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie. Przeszedł ciężkie śledztwo które trwało 12 miesięcy. W czasie przesłuchań maltretowany fizycznie i psychicznie. Wyrokiem WSR Warszawa z dnia 21 XII 1946, sygn. akt R 98/46 zostaje skazany na karę 10 lat więzienia oraz pozbawienie praw na okres lat 5. Na podstawie amnestii NSW Warszawa  postanowieniem z 01 III 1947 złagodziła mu karę do lat 5.  Więziony w więzieniu na Mokotowie, skąd został przetransportowany do CWK we Wronkach i tu osadzony 29 VI 1947. W XI 1948 ówczesny Naczelny Prokurator Wojskowy bezprawnie uchylił mu postanowienie o amnestii. Był nadal więziony w CWK Wronki, gdzie ciężko choruje na gruźlicę. Na wniosek więziennej komisji lekarskiej zostaje ze względu na stan zdrowia zwolniony z więzienia 1 XII 1954. Dopiero 10 VI 1957 NSW w Warszawie uchylił decyzję Skulbaszewskeigo. Został zrehabilitowany. Otrzymał odszkodowanie, oraz skromną rentę inwalidzką. Mieszkał w Bydgoszczy, gdzie zmarł 24 I 1969. Pochowany na cmentarzu Św. Trójcy na Jarach w Bydgoszczy.
    Był żonaty od 1934 z  Ireną Wawrzyniak. Miał z tego związku synów Stanisława /1934/  Jerzego /1940/
    Odznaczony: VM kl. 5, KW4x,SZKZ, KN

    Dz. Per. Nr 31 z 6 VIII 1921; Dz. Pers. Nr 42 z  24 XII 1921; Dz. Pers. Nr 11 z 25 II 1926; Dz. Pers. Nr 8 z 31 III 1930; Dz. Pers. Nr 5 z 3 VIII 1931;R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Zagórski. Zrzeszenie Win w dokumentach. T. VI, cz. 2. Wrocław 2000; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 588/1947.

     

    Habiniak Aleksander

    [ 1897-1940],oficer sł. st. piechoty WP, kpt.[1931], w konspiracji niepodległościowej OOB/SZP/ZWZ, mjr sł. st. p. [1940] ps. „Kmicic”, „Kuźma”
    K-dt Okręgu ZWZ Polesie /Brześć/, III –VIII 1940

    Ur. 18 VIII 1897. W latach nauki w gimnazjum był członkiem tajnego skautingu. Od 1913 członek „Strzelca”. Następnie od sierpnia 1914 w Legionach Polskich. Od 1915 działa w POW, gdzie zostaje przeszkolony wojskowo. Od listopada 1918 służy w Wojsku Polskim. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. W okresie od 22 VIII 1919-31 I 1920 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. Absolwent klasy 18. Mianowany ppor. sł. st. piech. 31 I 1920. Po zakończeniu działań wojennych służy w 25 pp. w Piotrkowie Trybunalskim. Do stopnia por. sł. st. piechoty awansowany po weryfikacji z starszeństwem 1 VI 1919. W 1923-1926 oddelegowany z 25 pp. do PKU Piotrków Tryb., gdzie jest oficerem instruktażowym. Następnie przeniesiony do 77 pp. w Lidzie/1927-1928/, skąd zostaje przeniesiony do 28 pp. w Łodzi. Mianowany k-dtem obwodowym PW na miasto Łódź przy 28 pp. Do stopnia kpt. sł. st. piechoty awansowany 1 I 1931. W 1933 przeniesiony do 36 pp. w Warszawie, gdzie pełni funkcję k-dta obwodowego PW przy 36 pp. Legii Akademickiej. Następnie k-dt Związku Strzeleckiego na woj. warszawskie. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 na stanowisku dowódcy batalionu zapasowego 86. pp. zorganizowanego w Ośrodku Zapasowym 19. DP w Lidzie. Walczył z agresorem sowieckim na Kresach Wschodnich. Po zakończeniu działań wojennych czynny na terenie Warszawy i okolic w konspiracji niepodległościowej. Od jesieni 1939 współorganizator sieci konspiracyjnej Organizacji Orła Białego. Jest wiceprzewodniczącym OOB na teren Warszawy. W końcu 1939 włączony z OOB do SZP potem ZWZ. Na początku 1940 zostaje mianowany k-dtem Okręg ZWZ Polesie /Brześć/. Polesie znajdowało się w tym czasie pod okupacją sowiecką. Z niewielką grupką współpracowników wyjechał w III 1940 na teren okręgu. Funkcję k-dta Okręgu ZWZ Polesie pełni od III 1940 do VIII 1940. Zręby ZWZ tworzy w niezwykle trudnych warunkach sowieckiej okupacji. Rozkazem k-dta Gł. ZWZ awansowany do stopnia mjr sł. st. piechoty 1 VII 1940 Główną swoją siedzibę miał w Brześciu, gdzie w sierpniu 1940 zostaje prawdopodobnie w wyniku zdrady zdekonspirowany przez agentów NKWD. Podczas próby aresztowania podjął obronę w trakcie, której zginął.
    Był żonaty. Żona Maria Habiniakowa była żołnierzem ZWZ/AK.

    Roczniki Oficerskie MSWoj. 1924,1928, 1932; Armia Krajowa. W-wa 1999, s. 422; Cz. Hołub. Okręg poleski ZWZ-AK w latach 1939-1944. Warszawa 1991, s. 77; K. Pluta-Czachowski. Organizacja Orła Białego. Warszawa 1987, s. 93,130,191; Armia Krajowa. Szkice do dziejów Polskiego Państwa Podziemnego. Opr. K. Komorowski. Warszawa 1999, wg indeksu. Armia Krajowa w Dokumentach, t. t. II, wg indeksu. Szczecin 1989.

     

    Heilman Stanisław Józef

    [1894-1947], legionista, oficer dypl. sł. st. piechoty WP/KOP, mjr dypl. [1934], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk dypl. [1945], ps. „Stanisławski”, „Tomasz”, „Wileńczuk” vel Zatorski. Więzień łagrów sowieckich.
    K-dt Okręgu AK Wilno I - III 1945.

    Ur. 08 X 1894 w Błażowej pow. Rzeszów, syn Antoniego /nauczyciela/ i Teodozji. Pochodził z rodziny nauczycielskiej o głębokich tradycjach patriotyczno-niepodległościowych. W latach 1901-1904 uczęszczał do szkoły ludowej, a od 1904 uczył się w gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W 1911 po ukończeniu 7 klasy gimnazjum był ze względów materialnych przerwać dalszą naukę. W okresie nauki w gimnazjum był aktywnym członkiem skautingu i organizacji niepodległościowej w Krakowie. Od 1912 był pracownikiem pocztowym, a od 1913 po ukończeniu kursu dla urzędników pocztowych był zatrudniony w charakterze oficjanta pocztowego. Jako członek Związku Strzeleckiego 1 VIII 1914 wstąpił ochotniczo do Legionu Wschodniego, Wschodniego po jego rozwiązaniu 23 IX 1914 został jako poddany austriacki wcielony do armii austriackiej. Po przeszkoleniu w batalionie zapasowym skierowany na front rosyjski, a następnie na kurs oficerski do szkoły oficerskiej w Opawie, po ukończeniu, którego został awansowany do stopnia chorążego. Dowodził plutonem, potem kompania na froncie włoskim. Awansowany w 1917 do stopnia ppor. rez. Po upadku monarchii Austrio-węgierskiej od 1 XI 1918 wstąpił w Krakowie ochotniczo w WP. W stopniu ppor. otrzymał przydział do 5 pp Leg. po sformowaniu 5 pp Leg. 10 XI 1918 wraz z pułkiem wyruszył na front ukraiński. Brał udział w walkach o Przemyśl, potem w składzie III Baonu 5 pp Leg. wyruszył na pomoc obrońcom Lwowa, w którego obronie brał udział do III 1919. W III 1919 po wycofaniu 5 pp Leg. z frontu ukraińskiego zostaje przeniesiony z 5 pp Leg. do Ostrowi Maz., skąd po uzupełnieniu stanu osobowego 5 pp Leg. zostaje skierowany na front litewsko-białoruski wojny polsko-bolszewickiej. Dowodzi plutonem, kompania, a w końcu był adiutantem I Baonu 5 pp Leg. brał udział w wyprawie na Wilno, gdzie uczestniczył w walkach o zdobycie tego miasta. Po zawarciu rozejmu od jesieni 1920 pełni służbę wraz z pułkiem na linii demarkacyjnej. Jego jednostka stacjonowała wówczas w m. Domasze. W VII 1921 5 pp Leg. przeniesiono do Lidy, skąd jesienią 1922 zostaje przeniesiony do Wilna. W tym czasie 5 pp Leg. wchodzi w skład 1 DP Leg. w 1922 jako ekstern zdał egzamin maturalny przed Komisją Egzaminacyjną Kuratorium Szkolnego w Wilnie. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 15 VIII 1922. Nadal służy w 5 pp Leg. w Wilnie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 15 VIII 1924. We IX 1924 przeniesiono go do sztabu 1 DP w Wilnie, gdzie objął funkcję I oficera sztabu 1 DP. We IX 1925 powraca do służby liniowej w 5 pp Leg., gdzie pełni różne funkcje oficerskie. Po zdaniu egzaminów i odbyciu praktyk zostaje przyjęty od X 1929 do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, którą ukończył we IX 1931 z tytułem kpt. dypl. sł. st. piechoty. Z dniem 03 X 1931 został z 5 pp Leg. rozkazem MSWojsk. Nr 40 przeniesiony do Dowództwa KOP w Warszawie. Z dniem 01 XII 1931 objął w Dowództwie KOP funkcję szefa Oddziału Ogólno-Organizacyjnego. W okresie od 25 IV 1933 do VI 1934 przebywał na kursie Taktyczno - Strzeleckim w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Po ukończeniu kursu w VI 1934 przeniesiony z KOP do 5 pp Leg. w Wilnie na stanowisko d-cy batalionu. .Awansowany 1 I 1934 do stopnia mjr-a dypl. sł. st. Przeniesiony jesienią 1934 z 5 pp Leg. do sztabu 1 DP Leg. w Wilnie na stanowisko szefa sztabu dywizji. Potem od 1935 ponownie w 5 pp Leg., gdzie do 1938 pełni funkcję kwatermistrza 5 pp Leg. i jednocześnie II zastępca d-cy pułku. W 1938 przeniesiony do sztabu 1 DP w Wilnie stanowisko kwatermistrza, potem d-cę II baonu w 5 pp. W kampanii wrześniowej 1939 oficer w dowództwie Ośrodka Zapasowego 1 DP. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 powraca do Wilna. Od 1940 rozpoczął działalność konspiracyjną w Kołach Pułkowych. Po zajęciu w VI 1941 Wilna przez Niemców rozpoczął działalność konspiracyjną w ZWZ/AK. Od VIII 1941 pełni funkcję szefa Oddziału I /organizacyjnego/ w sztabie K. O ZWZ/AK Wilno. Używał wówczas ps. „Stanisław”, „Tomasz”. W VIII 1942 z polecenia k-dta Okręgu AK Wilno ppłk-a A. Krzyżanowskiego „Wilka” przekazał funkcję szefa Oddziału I ppłk dypl. J. Kulikowskiemu „Ryngraf” i objął funkcję szefa Oddziału IV /kwatermistrzowskiego/. Na przełomie 1943-1944 wraz z mjr dypl. T. Cetysem ps. „Sław” – szefem Oddziału III K. O. AK Wilno opracował plan akcji „Burza” dla Okręgu AK Wilno. Na początku VI 1944 wyjechał do Warszawy na odprawę do KG AK. Wyznaczono go wówczas na stanowisko szefa sztabu Okręgu NIE Wilno tworzonej organizacji NIE. Po powrocie do Wilna rozpoczął pracę w sztabie ppłk-a sł. st. art. L. Krzeszowskiego „ Ludwika”. Jednak z powodu zaistniałej sytuacji w Wilnie nie doszło tam do utworzenia struktury NIE. Brał udział w Operacji „Ostra Brama” na terenie miasta Wilno. Po zajęciu Wilna przez wojska sowieckie by uniknąć aresztowania ukrywał się pod przybranym nazwiskiem Stanisław Zamorski. W VIII 1944 wszedł w skład odtworzonej komendy Okręgu AK Wilno, którego k-dtem został ppłk dypl. J. Kulikowski „Ryngraf”. Pełni funkcję szefa sztabu okręgu i jednocześnie z-cy k-dta okręgu. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piechoty rozkazem KG AK nr L/34 z 23 I 1945. Po aresztowaniu 08 I 1945 ppłka dypl. J. Kulikowskiego „Ryngrafa” w Wilnie przez NKWD objął po nim funkcję k-dta Okręgu AK Wilno. Rozkazem nr 10 z 18 II 1945 jako k-dt okręgu rozwiązał n podległym terenie AK. Nadal k-dt Okręgu AK w likwidacji. Był zwolennikiem prowadzenia dalszej walki z okupantem sowieckim. Aresztowany 28 IIII 1945 w Wilnie przez NKWD pod przybranym nazwiskiem Zamorski razem z żoną Ireną i uwięziony. Nierozpoznany jako k-dt okręgu przebywał w więzieniu na Łukiszkach. Po kilku dniach zostaje zidentyfikowany i poddany okrutnemu śledztwu. Sądzony w dniach 28-29 VIII 1945 przez TW Wojsk NKWD LSRR w Winie w procesie Komendy Okręgu AK Wilno, nr sprawy 259/45 NKGB ZSRR. Wilno 09 V 1945. Wraz z nim sądzono m. in. J. Kulikowskiego. Wyrokiem TW NKWD z 29 VIII 1945 został skazany na karę 15 lat katorgi z art. 58-1a i 58-11 kk RFSRR z zast. art. 2 Dekretu z 19 IV 1943 /licząc karę od 27 III 1945/. Wywieziony z więzienia w Wilnie do Workutłagu, gdzie przybył 25 X 1945. W łagrze zmuszany do niewolniczej pracy. Zmarł z wycieńczenia i głodu 16 IX 1947.
    Żona Irena przeżyła sowieckie represje i prześladowania. Powróciła do Polski i zamieszkała w Sopocie, gdzie zmarła. Dzieci nie posiadali.
    Odznaczony: VM kl.5, nr 12555, KN, KW 3x, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Odznaką „Orlęta” za obronę Lwowa, Krzyżem Wojsk Śr. Litwy za udział w walkach o Wilno.

    Dz. Pers. Nr 11 z 7 VI 1934; Dz. Pers. Nr 14 z 22 xII 1934;Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Więźniowie łagrów w rejonie Workuty, cz. II. W-wa 2oo1; T. Łaszczewski. Biogram S. H /w:/MSBUDN 1939-1956, t. 4. Kraków 1999, tam obszerna bibliografia.

     

    Herman Władysław

    [1901-1981], profesor Politechniki Lwowskiej i SGGW, oficer rez. piech. WP, por.[1933], żołnierz ZWZ/AK, kpt. rez. [1942],mjr [1943, ps. „Adam”, „Doktor”, „Felczxer”, „Globus”, „Junosza”, „Kudak”, „Portier”, „Strzelecki', „Wrzos”, „Żuraw” -- ppłk [1970]
    kmdt okręgu AK Stanisławów-Obszar Lwowski AK 1943-1944

    Ur. 08 VIII 1901 we Lwowie, syn Maksymiliana/profesora medycyny UL/ i Józefy – Karoliny z d. Bunzel. W latach 1911-1919 uczęszczał do VIII Gimnazjum Realnego we Lwowie. Od 1911 do 1914 był członkiem 5 Lwowskiej Drużyny skautów im. Króla Władysława Jagiełły. W 1914 bierze udział w formowaniu Legionu Wschodniego we Lwowie, ale jako małoletni zostaje po wymarszu oddziału w domu. W czasie okupacji Lwowa w 1915 przez Rosjan pracował jako sanitariusz w szpitalu Czerwonego Krzyża. Po wycofaniu Rosjan z Lwowa wyjechał do Zakopanego, gdzie działał w 1 zakopiańskie drużynie skautów, a następnie powraca do Lwowa, gdzie wchodzi w skład między gimnazjalnego komitetu młodzieży szkolnej. W XI 1918 bierze udział w obronie Lwowa. Następnie służy w 1 pp strzelców lwowskich, walczył pod Grzybowicami, Obroszynem i Skiłowem. W końcu I 1919 wraz z kompania w której służył zostaje przydzielona do 5 pp Leg. Z przydziałem do sekcji armat. Podczas walk na Pasiekach Miejskich k. Lwowa 12 IV 1919 zostaje ciężko ranny. Po wyleczeniu ran powraca do 5 pp Leg, ale we IX 1919 zostaje zwolniony z wojska w celu podjęcia studiów na Wydziale Rolniczo-Lasowym Politechniki lwowskiej. W V 1920 powołany do wojska i wcielony do 40 pp, potem służy w 239 pp i 13 pp. Brał udział w walkach z bolszewikami pod Warszawą nad Bugiem na pograniczu z Prusami Wschodnimi, nad Dniestrem i Zbruczem. W III 1921 zostaje zwolniony do rezerwy. W X 1922 ukończył studia uzyskując dyplom inż., rolnika. W okresie od XI 1923 do V 1925 prowadził samodzielne gospodarstwo na działce osadniczej w Marcinkowie woj. Pomorskie, po czym do V 1927 pracował jako nauczyciel w krajowej Szkole rolniczej w Bereźnicy k. Stryja/ wg innych danych w l. 1922-1925 administrował majątkami ziemskimi. Następnie pracuje w Tymczasowym  Wydziale Samorządowym we Lwowie. Jednocześnie  jako asystent przy Katedrze Zoologii i parazytologii i klinice Chorób Wewnętrznych  Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. W tym czasie studiował nauki biologiczne na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym UJK we Lwowie uzyskując w 1928 absolutorium. Od 1928 pracuje już jako asystent na AME we Lwowie. W 1929 przebywał jako stypendysta na rocznej praktyce  MWRiOP  w Wyższej Szkole Weterynaryjnej w Wiedniu i Ogrodzie Zoologicznym w Hamburgu. Po powrocie do kraju pracuje nadal w AMW. W 1931 uzyskał doktorat  na wydziale Rolniczo-Leśnym PL i podjął pracę w Katedrze hodowli Zwierząt Użytkowych. Prowadził tez wykłady  w Szkole Głównej Gospodarstwa Żeńskiego w Snopkowie k. Lwowa. W 1935 przebywał jako stypendysta w Rumunii, Bułgarii, Jugosławii i na Węgrzech, a w 1937-1938 studiował w Lipsku i Halle. W IV 1937 habilitował się uzyskując tytuł docenta hodowli zwierząt. W 1938 sprowadził karakuły z Rumunii i założył w Dublanach stację badania skór owczych , kożuchowych i futer, którą kierował. Awansowany do stopnia ppor. rez. 1 VII 1925 a do stopnia por. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1933. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku    d-cy improwizowanego batalionu 40 pp/5 baon 5 DP/ i walczy w obronie Lwowa na odcinku Łyczakowa. Po kapitulacji Lwowa unika niewoli i następnie podczas sowieckiej okupacji Lwowa pracuje w Lwowskim Instytucie Politechnicznym, a od III 1940 obejmuje katedrę Hodowli i Żywienia Zwierząt w Lwowskim Instytucie Weterynaryjnym. Czynny od XI 1939 w konspiracji niepodległościowej na terenie Lwowa. Od XII 1939 w ZWZ. W 1940 dowodził baonem w obwodzie „Zielona” Okręgu Lwów-Wschód ZWZ-1. W czasie okupacji niemieckiej był wykładowcą  na Państwowych Kusach Weterynaryjnych, Od VII 1942 pełni funkcję szefa Wydziału I Organizacyjnego w K. O. Lwów AK. Awansowany w 1942 do stopnia kpt. rez. Następnie z dniem 5 II 1943 obejmuje kierownictwo komórki odtwarzające rozbity aresztowaniami Okręg AK Stanisławów. W II 1943 mianowany kmdtem Okręgu AK Stanisławów z m. p. we Lwowie, a od 1 XII 1943 w Stryju.  Po  reorganizacji struktur od  30 VI 1944 dowodzi podokręgiem AK  Stanisławów. W VII 1944 wnioskowano o odznaczenie go ZKZ z M „ za wybitne wyniki osiągnięte w odtwarzaniu i dowodzenie okręgiem po jego rozbiciu 1942. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Lwowa powraca do pracy w Lwowskim Instytucie weterynaryjnym, sprawując zarazem funkcję kmdta Okręgu  AK/NIE. 13 II 1945 aresztowany przez funkcj. NKWD  i uwięziony we więzieniu we Lwowie, skąd 25 V 1945 zostaje przewieziony do Moskwy i osadzony w więzieniu  na Łubiance, potem Butyrki, by po odpowiednim „przygotowaniu” zeznawać jako świadek w procesie gen. L. Okulickiego. Po procesie więziony w Kijowie, gdzie zostaje skazany na 3 lata łagrów, ale  już w IV 1946 powraca do Polski. Początkowo mieszka w Krakowie, gdzie pracuje w polskim Towarzystwie Zootechnicznym i redakcji „Przeglądu Hodowlanego” jako sekretarz redakcji, a od XI 1946 na Wydziale Rolnym SGGW w Warszawie. Był także w latach 1946-1950 wykładowcą na Wydziale Rolniczo-Leśnym UP w  poznaniu. W 1948 mianowany profesorem nadzwyczajnym. Mimo pogarszającego się zdrowia  był członkiem wielu towarzystw naukowych. W 1971 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł w Warszawie 29 XII 1981. Pochowany na cmentarzu w Brwinowie.
    Odznaczony; VM kl. 5 /1965/ SKZ z M, ZKZ z M, KW
    Żonaty z Krystyną Teszner. Z tego związku miał córki -Joannę /1944/ i Katarzynę – Danutę /1948/.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; G. Mazur – j. Węgierski. Konspiracja lwowska 1939-1944. słownik biograficzny. Katowice 1997;J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000.

     

    Horak Alojzy

    [1891-1943], członek PZW, PDS, oficer dyplomowany sł. st. piechoty ppłk [1928], w konspiracji SZP/ZWZ/AK/BCh, płk [1940], ps. „Majewski”,„Nesterowicz”, „Neuman”, „Witold Młot” vel Dietrich, vel Justyn Małecki.
    D-ca powiatowy SZP Warszawa – Powiat, kmdt Okręgu Warszawa – Województwo ZWZ III 1940 - XII 1941.

    Ur. 10 VIII 1891 w Krakowie. Syn Alojzego i Marii z d. Nesterowicz. Od 1901 uczył się w III Gimnazjum Realnym we Lwowie, gdzie w 1909 uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie studiuje na Wydziale Filozoficznym UJK we Lwowie. W 1914 uzyskał absolutorium i rozpoczął zdawanie egzaminów na nauczyciela szkół średnich. Od 1909 działał w Polskim Związku Wojskowym, od 1910 w Armii Polskiej, potem od 1911 w jawnych Polskich Drużynach Strzeleckich. Ukończył kurs szkoły oficerskiej i otrzymał tytuł podchorążego. Był d-cą kompanii, instruktorem i wykładowcą na kursach instruktorskich. Od II 1913 członek Sztabu Naczelnego PDS. Jednocześnie wiosną 1911 był współorganizatorem skautingu we Lwowie, potem zastępcą drużynowego II Lwowskiej Drużyny im. Hetmana Chodkiewicza i członkiem Naczelnej Komendy skautowej. W IV 1914 ustąpił ze skautingu poświęcając się działalności w PDS. Używał wówczas ps. Witold Młot. Od IX 1914 służył w armii austriackiej. Po ukończeniu szkoły oficerów rezerwy dowodził od II 1915 plutonem 16 pułku strzelców. Ciężko ranny w V 1915 leczył się w szpitalu w Krakowie. W VI 1918 przeniesiony do jednostki tyłowej armii austriackiej na Ukrainie. Od XI 1918 służy ochotniczo w WP, początkowo d-ca plutonu karabinów maszynowych 5 pp Leg., od III 1919 referent , a od XII 1919 szef Oddziału I Organizacyjno-mobilizacyjnego DOG I w Warszawie. Od V do VII 1921 szef Oddziału I Naczelnej K-dy Wojsk Powstańczych w czasie III Powstania Śląskiego, potem ponownie szef Oddziału I DOG Warszawa. Zweryfikowany w 1921 w stopniu mjr-a sł. st. z starszeństwem 1 VI 1919. Po ukończeniu kursu dowódców batalionów w Rembertowie XI 1921-I 1922 był d-cą baonu w 27 pp, potem kolejno referentem mobilizacyjno-materiałowym w Oddziale I, od II 1922 szefem Oddziału I, a od III 1922 kierownikiem referatu wyszkoleniowego w Wydziale Regulaminów i Wyszkolenia Oddziału III Sztabu Generalnego WP. W 1922-1924 ukończył WSWoj. w Warszawie. Od X 1924 kierownik referatu organizacyjnego Oddziału V SG WP, od II 1926 szef sztabu 4 DP, od VI 1927 szef Oddziału Ogólnego w sztabie DOK IX Brześć. Awansowany do stopnia ppłk-a SG sł. st. 1 I 1928. Od XI 1928 II oficer sztabu Inspektora Armii we Lwowie, potem od XII 1929 szef Biura Ogólno-Organizacyjnego MSWojsk., a od VI 1933 d-ca 73 pp w Katowicach. W 1935 przeniesiony w stan nieczynny. Z dniem 31 V 1935 został zastępcą szefa Wojskowego Biura Historycznego. Działał także w Towarzystwie Wiedzy Wojskowej 1930-1931 i 1938-1939 wchodząc w skład jego Zarządu Głównego.  Do lata 1939 szef Wydziału Wojny Polsko-Bolszewickiej. W kampanii wrześniowej 1939 od 12 IX 1939 szef sztabu obrony twierdzy Brześć n/Bugiem, a po wycofaniu się z tego miasta szef sztabu, potem dowódca Grupy „Brześć”, która złożyła broń przed wojskami sowieckimi 03 X 1939 nad Sanem. Po ucieczce z niewoli sowieckiej przedostał się w X 1939 do Warszawy i mieszkał przy ul. Chmielnej 27, potem jako sublokator w mieszkaniu Zofii Praussowej przy ul. Żurawiej 24. Czynny w konspiracji SZP/ZWZ od X 1939. Początkowo d-ca powiatu warszawskiego SZP, od I 1940 był krótko szefem sztabu i od wiosny 1940 po Henryku Józewskim k-dtem Okręgu ZWZ Warszawa – Województwo. Rozkazem L.1/BP KG ZWZ z 01 VII 1940 mianowany płk dypl. sł. st. piechoty. Odwołany z funkcji       k-dta Okręgu Warszawa – Województwo ZWZ rozkazem nr L.27/BP z 01 XII 1941 po odmowie objęcia stanowiska k-dta Obszaru Białystok ZWZ. Przeniesiony do pracy w Biurze Historycznym BIP KG ZWZ/AK. Od 01 VIII 1942 szef Wydziału Wyszkolenia w Oddziale III Szkoleniowym KG BCh Jesienią 1942 zamierzał jednocześnie kierować wyszkoleniem w organizacji PS, ale zdążył tylko przeprowadzić wykłady na dwóch kursach. Był autorem szeregu prac historycznych. Opracował instrukcje wyszkoleniowe i wydawnictwa Kurs szeregowych /lekcja 1-20/. Był też redaktorem pisma pt. „Powstaniec”. 10 XI 1942 aresztowany w Warszawie przez gestapo mieszkaniu Zofii Praussowej przy ul. Żurawiej 24 pod przybranym nazwiskiem Justyn Małecki. Rozpoznany i po ciężkim śledztwie rozstrzelany 12 II 1943 w lasach pod Stefanowem.
    O jego śmierci poinformowano władze polskie w Londynie depesza z 25 II 1943.
    Po ekshumowaniu zwłok odbył się na Powązkach 20 VII 1946 uroczysty pogrzeb.
    Odznaczony: Śląska Wstęgą Waleczności, SKZ /1925/, KN, Krzyżem Kawalerskim Polonia Restituta /1932, pośmiertnie KW 3x, /28 IX 1944/, Krzyżem Grunwaldu /1946/.

    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1936; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939; M. Ney –Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; A. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944. t, 1. W-wa 1987 /tam dalsza bibliografia/.

     

    Iglewski Antoni

    [1899-1979],członek POW, powstaniec wielkopolski, urzędnik, st. sierż. rez. piechoty WP, w konspiracji SZP-ZWZ-AK, kpt. rez. [1944], cichociemny, ppłk [1957], ps. „Antoni”, „Igła”, „Mazecki”, „Nieczuja”, „Ponar”, „Suseł”, „Vanadi”, vel Władysław Drożdżewski, vel Antoni Marecki, vel Jan Barański, vel Nikodem Galewski, vel Józef Sikorski, więzień polityczny PRL.
    Komendant Okręgu Białystok ZWZ VIII 1940 – X 1940.

    Ur. 1 I 1899 w Radziejowie Kujawskim pow. Nieszawa, syn Franciszka i Julii z d. Mazeckiej. W Radziejowie spędza młodość. Tu uczy się w szkole powszechnej. Od 1916 należy do POW, gdzie pełni funkcje sekcyjnego w Komendzie Lokalnej Radziejów I obwodzie. Od sierpnia 1918 k-dt oddziału lotnego /bojówki/ POW i jednocześnie kurier. Po ukończeniu kursów instruktorskich w 1917 zostaje instruktorem. W ramach działalności oddziału, kolportował ulotki, częściowo spalił niemiecki tartak, zlikwidował niemieckiego szpicla i stoczył potyczkę z żandarmerią. 16 X 1918 przeprowadza akcję niszczenia urządzeń telefoniczno-telegraficznych. W dniu 11 XI 1918wstąpił do WP i jako plut. brał udział w Powstaniu Wielkopolskim a potem w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Służył kolejno w 5 pp Leg., 14 pp, i do 1 VII 1921r. w 31 pp. Od VI 1922 do XI 1933 służył w stopniu st. sierż. w 81 pp Strzelców Grodzieńskich w Grodnie. W międzyczasie ukończył w Krakowie gimnazjum matematyczno-przyrodnicze. Po zwolnieniu się z wojska pracował początkowo jako zastępca kierownika finansowego w Szefostwie Budownictwa Wojskowego Okręgu Korpusu nr III w Grodnie, a od X 1935 w Zarządzie Miejskim Grodna na stanowisku naczelnika Wydziału Przedsiębiorstw Miejskich. Przed wojną został przeszkolony w Oddziale II Sztabu Głównego WP w zakresie dywersji pozafrontowej na Prusy Wschodnie. Zmobilizowany do WP 22 VIII 1939 do DOK III Grodno. 1 IX 1939 w dniu wybuchu II wojny światowej wyjechał do Suwałk, a po powrocie do Grodna wyjechał do Wilna. Tam otrzymał przydział do Grupy gen. Wacława Przeździeckiego, który kwaterował w Białymstoku i w Wołkowysku. W czasie przemarszu sformował z rozbitków oddział 200 osobowy i na jego czele, tocząc walki przejechał zdobycznym autobusem przez niemieckie placówki i dotarł do Wołkowyska, skąd wycofał się na nowe m. p. skrzyżowanie dróg Lida - Grodno-Szczuczyn Lidzki. Po sowieckiej agresji 17 IX 1939 na Polskę stoczył dnia 19 IX 1939 w pobliżu Skidla walkę z dywersantami sowieckimi. Następnie od 21 - 22 IX 1939 bierze udział w obronie Grodna przed Sowietami. Na czele swego oddziału broni odcinka Myśliwska Górka – Rubanówka. Wobec przeważających sił wroga i groźby okrążenia wycofał się do miejscowości Grandzicze i przeprawił się na lewy brzeg Niemna razem z oddziałem kpt. Henryka Koppla / żołnierza SZP/ZWZ ps. „Prąd”, działającego w okręgu białostockim a potem w krakowskim, gdzie po aresztowaniu w 1941 przeszedł na stronę Gestapo. Był jednym z najgroźniejszych agentów Gestapo w Krakowskich strukturach ZWZ/AK/,  dotarł do Sopoćkiń gdzie okrążony zostaje przez sowiecki oddział pancerny. Dzięki pomocy miejscowej ludności udało mu się wymknąć z pułapki i pomaszerować w kierunku Warszawy. Po stoczeniu wielu potyczek z wrogiem na początku X 1939r. rozwiązał w okolicach Ostrowi Maz. swój oddział. Z grupa 5 osób organizuje zalążek organizacji niepodległościowej „Polska Armia w Kraju”- Odcinek Łomża-Grodno. Następnie przystępuje do organizowania komórek konspiracyjnych w okolicznych miejscowościach, oraz w Białymstoku, Grodnie. Organizował zbieranie i zabezpieczenie broni. Od 15 X 1939 pełni funkcje zastępcy dowódcy wojewódzkiego SZP w Białymstoku. W końcu X 1939 nawiązał kontakt z pełnomocnikiem KG SZP mjr sł. st. S. Drewnowskim ps. „Brzoza,” na którego polecenie udał się do Warszawy gdzie w I dekadzie XI 1939 spotkał się dowódcą głównym SZP gen. M. Tokarzewskim ps. „Torwid” Jego miejsce postoju znajdowało się w Mroczkach - Radwanach do III 1940. Kilkakrotnie udaje mu się uniknąć aresztowania przez NKWD. Pomimo sowieckiego terroru organizuje w miastach pow. komórki ZWZ oraz zalążki przyszłych komend obwodowych ZWZ. Do VIII 1940 jest zastępcą k-dta okręgu białostockiego ZWZ mjr F. Banasińskiego, który w VIII 1940 został aresztowany przez NKWD. Po zaprzysiężeniu na rotę ZWZ pełni od VIII – X 1940 jako p.o obowiązki k-dta Okręgu ZWZ Białystok. W tym okresie zorganizował całkowicie pow .łomżyński, szczuciński, wysoko-mazowiecki, oraz część pow. Ostrołęka i Ostrów Maz. i zainicjował prace na terenie innych powiatów m.in. Bielsk Podlaski, Augustów, Białystok, Sokółka, Wołkowysk i Grodno. Bierze udział w kilku akcjach bojowych. Organizuje bazę przerzutową, która miała specjalnych przewodników. Troszczył się o utrzymanie łączności. W VIII 1940 został w Warszawie odznaczony przez gen. „Grota” k-dta KG ZWZ Krzyżem Walecznych. Od X 1940 jest szefem oddz. I i IV w organizowanym przez ppłk J. Spychalskiego ps. „Samura” sztabie Obszaru nr 2 Białystok. W czasie zamierzonej podrózy do Wilna i inspekcji obwodów został na skutek zdrady razem z J.Spychalskim aresztowany nocą z 17/18 X 1940 przez NKWD w rejonie wsi Morusy. Więziony w Białymstoku potem w Mińsku gdzie zostaje zdekonspirowany przez aresztowanego wcześniej szefa oddz. II KOB ZWZ „Stefana”. Później więziony w Moskwie na Łubiance, gdzie przesłuchiwał go sam Beria. 12 VI 1941 uwięziony na Butyrkach. i więziony w izolatce. 24 VI 1941 skazany przez Najwyższy Sąd Wojenny NKWD na karę śmierci za organizowanie antykomunistycznej konspiracji. Zwolniony na podstawie układu Sikorski – Majski. 13 VIII 1941 wstępuje do Armii gen. Andersa, gdzie zostaje szefem kancelarii Naczelnego Dowództwa. Funkcję pełni do 10 XII 1941r. awansowany do stopnia ppor. ze starszeństwem 15 IX 1941. Zgłasza chęć do pracy konspiracyjnej w kraju. Ewakuowany z Moskwy do Buzułuku potem Kujbyszewa po wielu perypetiach i podróży statkiem przybył do Wlk. Brytanii, gdzie od 2 III 1942 służy w PSZ. Przechodzi przeszkolenie w dywizjonie pociągów pancernych potem spadochronowe. Awansowany do stopnia por. 17 II 1943. W nocy z 17/18 II 1943 przerzucony droga powietrzną do kraju. Początkowo przebywa w Warszawie potem przeniesiony do Okręgu Kraków AK. Oficjalnie pracuje w majątku Balice k/Krakowa i mieszka w Krakowie. Przeniesiony do Inspektoratu Rejonowego AK Miechów, gdzie pełni funkcję szefa Kedywu Inspektoratu i III zastępcą inspektora miechowskiego AK ds. dywersyjno-partyzanckich. Położył wielkie zasługi w organizowaniu dywersji na podległym terenie. Prowadził szkolenie dowódców dywersji, tworzył plutony, które prowadziły walke z wrogiem. W IV 1944 zorganizował pierwszy oddział partyzancki o krypt. „Skrzetuski”. W V 1944 przeprowadza na podległym terenie akcję „Kośba” w wyniku, której zlikwidowano kilkudziesięciu konfidentów niemieckich. Mieszkał wtedy u Janiny Gołąb w Miechowie jako Józef Sikorski. W ramach akcji „Burza” dowodzi licznymi akcjami przeciwko siłom wroga. Był awansowany do stopnia kpt. Od 28 VII 1944 dowodzi Samodzielnym Baonem Szturmowym AK „Suszarnia”. Do jesieni 1944 kieruje walką z wrogiem. Odznaczony przez gen. Okulickiego VM kl. 5. Po wkroczeniu w 1945 na teren inspektoratu wojsk sowieckich zagrożony aresztowaniem wyjechał do Ostrowa Wlk., gdzie zamieszkał u d-wcu 1 baonu 112 pp AK kpt. Józefa Sikorskiego ps. „Karo”. Działa dalej w strukturach NIE/DSZ i WiN. Ujawnił się w 1945. Potem przenosi się do Gdyni i pracuje jako kierownik zaopatrzenia w firmie „Kormoran” od VIII 1945 do VII 1946. Od VIII 1946 do IV 1947 pracuje w spółdzielni „DOR” w Gdańsku także jako kierownik zaopatrzenia. W maju 1947 wyjechał do Wrocławia i podjął pracę w firmie „Przetwory Zbożowe” jako prokurent, gdzie pracuje od V –XII 1947. Po likwidacji tej firmy od IX 1948 pracuje w Państwowej Centrali Handlowej jako powiatowy kierownik Biura Obrotu Artykułami Rolnymi /BOAR/. W dniu 17 XII 1948 zostaje aresztowany przez funkcj. WUBP Wrocław i następnie przewieziony do lochów WUBP Kraków przy ul. Plac Inwalidów, gdzie go poddawano bestialskim przesłuchaniom. Sądzony razem z ppłk Bolesławem Nieczują – Ostrowskim „Bolko”, „Tysiąc” i innymi. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Krakowie Wydz. IV Karny z dnia 30 v 1953, sygnatura akt IV.K. 141/52 został skazany na karę 8 lat więzienia. Postanowieniem Prokuratury Wojewódzkiej w Krakowie z dnia 11 V 1956 na mocy ustawy o amnestii z 27 IV 1956 złagodzono mu karę do lat 4 i jednocześnie uznano za odbytą. Zwolniony z więzienia w Sieradzu na początku VI 1956. Od VII 1956 podjął pracę w kierownictwie Wykonawczej Grupy Robót Konserwatorskich przy Woj. Konserwatorze Zabytków we Wrocławiu jako naczelnik zaopatrzenia. Pracuje tu do III 1959r. Od 2 IV 1959 zatrudniony we Wrocławskim Przedsiębiorstwie Budowlanym na stanowiskach kierownika działu ekonomicznego, organizacyjnego. Tu pracuje do 30 VI 1965. Następnie od 1 VII 1965 na emeryturze. W 1957 zweryfikowany w stopniu ppłk. Od 24 V 1976 przebywa w Państwowym Domu Rencistów przy ul. Świątnickiej we Wrocławiu. Dużo pisał. M.in. pozostawił obszerne Wspomnienia z lat 1939-1945.
    Zmarł 27 I 1979 we Wrocławiu. Pochowany w rodzinnym grobowcu na cmentarzu parafialnym w Radziejowie Kujawskim.
    Był żonaty. Żona Maria z Ulatowskich, urzędniczka /1901-1975/ , dzieci nie mieli.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN z M, KW 4x, ZKZ z M, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Krzyżem POW.

    A. Kuler. MSBUDN 1939-1945, t. 3,s. 61-64, biogram A.I.; H. Czarnecki. Informator o Dokumentach Sądowo-Więziennych z lat 1944-1956, Poznań 199, s. 102; K. Tochman. Słownik Biograficzny Cichociemnych. Tam pozostała bibliografia.

     

    Iszkowski Jerzy

    [1914-1962], ppor. sł. st. lot. [1937], w PSZ por./kpt., w AK mjr  [1944], ps. „Orczyk”, „Kord” vel Jerzy Czerski.
    kmdt Okręgu AK Lublin

    Ur. 31 III 1914 w Nowym Sączu, syn Erazma i Anieli. Uczęszczał do II Gimnazjum  im. B,. Chrobrego w Nowym Sączu, gdzie w 1933 otrzymał świadectwo dojrzałości. Od IX 1933-do X 1934 odbywał służbę wojskową w 1 kompanii szkolnej w  Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, potem praktyki w 1 psp. Przeniesiony we IX 1934 do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piech. W okresie V-VI 1935 odbywał ćwiczenia wojskowe w 1 psp. Od X 1935 – X 1937 w Szkole podchorążych Lotnictwa w Dęblinie. Promowany na stopień ppor. sł. st. lot. 15 X 1937 z przydziałem do 2 p. lot. w Krakowie, gdzie służy w 24 eskadrze liniowej. Później d-ca plutonu szkolnego, d-ca kursu instruktorskiego. W VII 1939 przesunięty do 22 eskadry, a 1 IX 1939 w 6 p. Lot, a od 2 IX 1939 ponownie w 2 p. lot. Od 3 IX 1939 w ewakuowanej Szkole Podchorążych Lotnictwa.   Mianowany 14 IX 1939 d-cą plutonu pilotów podchorążych, którymi opiekował się do przekroczenia granicy z Rumunią 17 IX 1939. Od 22 IX 1939 do 6 X 1939 przebywał  w obozach w Frecatei, Slatinie i Effori, skąd uciekł i przez Jugosławię, Grecję, potem drogą morska z Aten dotarł do 24 X 939 do Marsylii do Francji, gdzie przebywa w koszarach w m. Solon, potem w polskiej Bazie Lotniczej w Lyon-Bron. Służył  od V 1940 w brygadzie bombowej. Po klęsce francuzów w VI 1940 przedostaje się drogą morską z Bordeaux do Wlk. Brytanii i służy tam w w polskiej bazie w Blackpool, a od VIII 1940 włączony do304  Dywizjonu Bombowego. Przeszkolony na brytyjskim sprzęcie bierze udział jako drugi pilot w pierwszym bombardowaniu w nocy z 21/22 IV 1941 zbiorników paliw w Rotterdamie, w 304 Dywizjonie  Bombowym latał do 1943. Bierze udział w nalotach na cele we Francji i Niemczech. W przerwie operacyjnej był instruktorem w 18 OTU. W IV 1943 Dowództwo Polskich Sił Powietrznych zaproponowało mu przeszkolenie na cichociemnego i zrzut do kraju z podjęciem działalności konspiracyjnej w AK. Po ukończeniu specjalnych kursów 15 XII 1943 zostaje zaprzysiężony i wiosną 1944 skierowany drogą morską do Włoch, gdzie przebywał w obozie dyspozycyjnym w Lauretto. Potem w stacji wyczekiwania w Latiano. Nocą z 27/28 IV 1944 przerzucony z Brindisi do kraju. Skoczył na spadochronie na placówkę „Koza” w rejonie Lublina. Przy skoku doznał skręcenia nogi w kostce co spowodowało, że przebywał na leczeniu. W VI 1944 przybył do Lublina. Wyznaczony na stanowisko z-cy kierownika referatu lotniczego w Oddziale III Komendy Okręgu AK Lublin, zajmował się wizytowaniem komórek lotniczych. Opracował plan mobilizacji sił lotniczych w rejonie Dęblina. Zorganizował złożony z lotników oddział partyzancki z którym wykonywał działania dywersyjno-bojowe. Wybuch Powstania Warszawskiego zastał go 1 VIII 1944 w rejonie Wołomina w trakcie podróży służbowej z Warszawy do Lublina. Dołączył do oddziału partyzanckiego  32 pp AK. Walczył o miasto Tłuszcz. Po rozbiciu oddziału dostaje się do niewoli niemieckiej, skąd d udało mu się zbiec – dzięki Ślązakowi żołnierzowi niemieckiemu i po przejściu frontu dotarł 22 IX 1944 do Lublina. W XI-XII 1944 z braku łączności z kmdtem okręgu ppłk F. Żakiem utworzył w Lublinie szkieletową Komendę Okręgu AK Lublin na której czele stanął. Po nawiązaniu kontaktu z kmdtem okręgu rozwiązał sztab komendy szkieletowej. Jednocześnie od 1 IX 1944 zajmował się organizowaniem szkolnictwa w Lublinie. Aresztowany przez agentów NKWD w nocy z 31 XII 1944 n 1 I 1945  i uwięziony w więzieniu NKWD przy ul. Chopina. Następnie przekazany WUBP Lublin. 15 II 1945 o godz. 18, oo osadzony na Zamku Lubelskim. 13 III 1945 zostaje skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w Lublinie, sygn. akt 0223/45 skazany na karę śmierci z art. 1 Dekretu PKWN o Ochronie Państwa z 30 X 1944 oraz kary dodatkowe pozbawienie wszelkich praw na zawsze i przepadek całego mienia. Decyzją zwierzchnika sadowo-karnego WP  zmieniono mu karę  na 10 lat więzienia oraz kary dodatkowe. Początek kary 13 III 1945 upływ 13 III 1955. Był przez WSO w składzie przewodniczący ppor. Edward Rataj,  st. sierż. Bolesław Nowakowski i sierż. Dymitr Olejków – ławnicy. Więziony na Zamku Lubelskim, skąd zostaje wywieziony transportem więziennym do CWK we Wronkach i tu osadzony 26 V 1945.  Postanowieniem WSO Lublin z 29 I 1946 na podstawie amnestii złagodzono mu karę do 2 lat więzienia z zaliczeniem kary od 1 I 1945 do 1 I 1947. Zwolniony z CWK Wronki 1 I 1947 udał się do Nowego Sącza. Po powrocie do Nowego Sącza podejmuje pracę zawodową w Powiatowym Zarządzie Drogowym , a od IV 1947 był instruktorem w szkole szybowcowej w Tęgoborzu, skąd jako „politycznie” niepewny zostaje zwolniony w końcu 1947.W 1948 zdemobilizowany jako mjr rez., a w 1951 zdegradowany do stopnia szer. Nieustannie prześladowany przez miejscowych kacyków komunistycznych musiał często zmieniać pracę. Dopiero po 1956 zostaje całkowicie zrehabilitowany z przywróceniem stopnia mjr-a. Zajął się wówczas w 1957w Nowym Sączu organizowaniem Aeroklubu Podhalańskiego, którego jest wiceprezesem.  W latach 1957-1962 wielokrotnie brał udział w zawodach samolotowych jako zawodnik, komisarz sportowy i przewodniczący komisji sędziowskiej.
    W latach 1945-1946 podczas pobytu w więzieniu napisał podręcznik do szkolenia załóg bombowych, który mu skonfiskowano i nigdy nie oddano.
    Spisał swoje wspomnienia, które nie zostały wydane.
    Zmarł 29 VIII 1962. Pochowany na cmentarzu w Nowym Sączu.
    Odznaczony: VM kl. Nr 9192, KW 4x, ZKZ i angielskim Distinguished Flying Cross. 

    J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty. Pruszków 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; Kraków 2006; Tajny Dz. Pers. Nr 4 z 1 X 1937;J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1988; tenże: Spadochroniarze. W-wa 1991;  I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995;Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki 74/45 z 26 V  1945; Księgi więzienne na Zamku w Lublinie 1944-1954. Księga T. 2 Lublin 2010.

     

    Iwanicki Aleksander

    [1903-1980] ks. kmdt Lublin ROAK/DSZ ps. „Achilles”, “ Ksiądz” vel Antoni Kaliński

    Ur. 21 XII 1903 w Choniakowie pow. Ostróg na Wołyniu, syn Wawrzyńca i Teresy z Kotołowskich. Uczęszczał do gimnazjum w Ostrogu. Po zdaniu matury wstępuje Seminarium Duchownego Wyświęcony na kapłana 10 II 1929 w Łucku. Kapłan diecezji łuckiej. Po święceniach rozpoczął pracę duszpasterską jako wikariusz w Kowlu. W 1932 zostaje wikariuszem i katechetą w Korcu, a w  1938 w Horochowie. Po zajęciu Wołynia przez sowietów przedostaje się do Lublina, gdzie już w X 1939 związał się z konspiracyjna organizacją KOP. W 1940 po aresztowaniu przez Niemców kmdta lubelskiego okręgu KOP W. Staniszewskiego zagrożony aresztowaniem wyjechał z Lublina. Ukrywał się pod przybranym nazwiskiem Antoni Kaliński. W 1942 powrócił do Lublina i objął  stanowisko kapelana Okręgu AK Lublin. W końcu 1943 zostaje awansowany na stopień  starszego kapelana /mjr-a/ czasu wojny. Był związany z parafią powizytkowskiego kościoła Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej oraz z klasztorem OO. Jezuitów w Lublinie. W I 1945 mianowany dziekanem  /ppłk/  Po 21 III 1945 gdy NKWD aresztowało dowództwo okręgu w Warszawie jako szef organizacyjny podjął próbę odbudowy komendy okręgu. Nawiązał kontakt z  płk J. Mazurkiewiczem – kmdtem Obszaru centralnego DS., który z jego poręczenia  pod koniec V 1945 mianował kmdtem Okręgu DSZ Lublin mjr/ppk w. Szczepankiewicza „Drugak” . Od IX 1945 związany z WiN. W Xii 1945 wyjechał do diecezji warmińskiej. Pracował jako referent administracyjny w Kurii Diecezjalnej. Dalej używał przybranego nazwiska Kaliński.  Od 20 x 1948 był konsulatorem diecezjalnym. 27 V 1950 został wezwany na przesłuchanie  do Sądu Apelacyjnego w Olsztynie. Po przesłuchaniu , postanowieniem Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Olsztynie zostaje aresztowany pod fałszywym zarzutem dążenia do zmiany przemocą ustroju oraz posługiwanie się dokumentami na fałszywe nazwisko.. W czasie przesłuchań był bity i maltretowany psychicznie. Zwolniony z więzienia 8 II 1951 w bardzo złym stanie fizycznym. 20 II 1951 uzyskał  z Biura Ewidencji Ludności o powrocie do rodowego nazwiska. 28 VII 1951 został kanonikiem Kapituły Warmińskiej, a 28 VIII 1951 zostaje wicekanclerzem Kurii Biskupiej w Olsztynie, potem 23 VII 1952 kanclerzem. Na początku 1953 władze wojewódzkie w Olsztynie zarządały opuszczenia przez niego diecezji. 14 III 1953 otrzymał od wikariusza kapitulnego diecezji warmińskiej  ks.Wojciecha Zinka urlop na czas nieokreślony. Wyjechał do diecezji lubelskie. Pracował w parafii w Krężnicy Jarej i Zembrzycach k. Lublina, a od 1955 w Pawłowie k. Chełma. Do diecezji warmińskiej mógł wrócić dopiero pod koniec 1956. 22 XII 1956 został administratorem parafii Świętego Wojciecha w Elblągu. W V 1979 przeszedł na emeryturę. W 961 wydział do Spraw Wyznań w Olsztynie nie wyraził zgody na objęcie prze niego parafii Świętego Jakuba w tym mieście ze względu na to, że działalność księdza na terenie woj. olsztyńskiego i gdańskiego świadczyły o nielojalnym  stosunku do państwa.
    Zmarł 28 V 1980 w Elblągu. Pochowany na cmentarzu Dębica w Elblągu.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 13234, KW ZKZ z M, Medalem Wojska 4x.

    I. Caban. Luzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; A. Kister. Komenda Okręgu Lublin AK w 1944 roku. W-wa 2000; B. Szwedo. Zawsze na pierwszej linii. Kapłani odznaczeni Orderem VM 1914-1921 oraz 1939-1945. W-wa 2004; P. Mirski- J. Twardowski. /red./ Zrzeszenie Wolność i Niezawisłość n Lubelszczyźnie w latach 1944-1947 w opracowaniach funkcj. MSW. Lublin 2002

     

    Jabłoński Alfons

    [1899-1946], ps. „Apis”, „Alf’”, „Golc”, „Inżynier”, „Kmicic”, „Korsak”, „Orlik”, Paderewski”, „Radca”, „ Wujek”,   „1020”, „ 1030”, vel Stnisław Oranowski, vel Stanisław Pawluk, vel Stanisław Urban
    kmdt Inspektoratu Rejonowego Zachodniego- Gródek Jagielloński I 1943-IX 1943, p. o. prezesa Okregu WiN Jelenia Góra – Zachód” 20 V 1946-9 VI 1946

    Ur. 19 III 1899 w Sternberg. Syn Jana i Marii z d. Sadilek Do 1916 ukończył trzy klasy szkoły realnej i trzy klasy szkoły technicznej/ technik-mechanik/. Od 15 XII 1916 do XI 1918 służył w armii austriackiej, m.in. w 23 pp, o od 5 XI 1917 w stopniu st. szer. W 5 niemieckiej eskadrze lotniczej i walczył w Albanii. Po powrocie do kraju od II 1919 w WP. Przydzielony początkowo do I baonu lotniczego, a od 19 III do 15 V 1919 był w szkole mechaników. Następnie przebywał na leczeniu w sanatorium w Zakopanem i dopiero od 13 III 1921 do 1 VI 1922 był słuchaczem w Szkole Podchorążych Piechoty w Bydgoszczy. Po jej ukończeniu mianowany ppor. i przeniesiony na krótko do rezerwy. W tym samym roku ponownie w służbie czynnej. Do 24 II 1923 służył w 1 p. lotniczym, a potem w 48 pp. Od 29 V 1923 był oficerem 8 pp. Leg. oraz k-dtem Szkoły Podoficerskiej. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 1 VI 1924. W 1931 rozkazem MSWoj. został przeniesiony z 8 pp. Leg. do Centrum Szkolenia Podoficerów KOP w Osowcu na stanowisko d-cy plutonu. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 1 I 1933. Potem przeniesiony z powrotem do 8 pp. Leg., gdzie pełni różne funkcje. Latem 1939 przeniesiony na stanowisko oficera mobilizacyjnego do Baonu Fortecznego KOP „Sarny” /2 pułk KOP/, odtwarzanego dla osłony granicy wschodniej, ale w kampanii wrześniowej 1939 w dowództwie obrony przeciwlotniczej w Sarnach. Był już wtedy chory na gruźlicę. Był ranny w nogę. W konspiracji od II 1940 ZWZ i Szarych Szeregach w Warszawie. Był dowódcą odwodowego batalionu harcerskiego w Obwodzie Warszawa-Śródmieście. Jako instruktor wyszkolenia prowadził zajęcia terenowe z członkami warszawskiej Komendy Chorągwi oraz wykłady teoretyczne i zajęcia terenowe z harcerzami. Był też k-dtem harcerskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty. Od lata 1942 prowadził szkolenie dla wizytatorów Głównej Kwatery Szarych Szeregów. Na początku 1943 został skierowany przez KG AK do Lwowa, gdzie objął w końcu stycznia 1943 funkcję k-dta Inspektoratu Zachodniego AK /Gródek Jagielloński/. We wrześniu 1943 przeniesiony na stanowisko szefa Wydziału III operacyjnego sztabu Komendy Okręgu Lwów. Awansowany 11 XI 1943 do stopnia mjr sł. st. piechoty. Jednocześnie był we Lwowie instruktorem „Szarych Szeregów”. Po wejściu do Lwowa wojsk sowieckich w lipcu 1944 pozostaje w konspiracji. Od IX 1944 pełni funkcję szefa sztabu okręgu AK potem NIE Lwów. W 1945 był intensywnie poszukiwany przez kontrwywiad sowiecki. W grudniu wyjechał do kraju i zamieszkał w Jeleniej Górze przy ul. Stalina nr 96 jako Stanisław Pawluk. Zaraz po przybyciu zostaje wysłany przez kierownika Okręgu WiN Jelenia Góra ppłk B. Tomaszewskiego na kilkudniowe leczenie do sanatorium w Szklarskiej Porębie. Podjął oficjalnie pod nazwiskiem S. Pawluk pracę w jako urzędnik w miejscowej Ubezpieczalni Społecznej. W styczniu 1946 wyznaczony szefem Wydziału Organizacyjnego /wykonawczego/ jeleniogórskiego Okręgu WiN. Jednocześnie zastępca ppłk dypl. sł. st. B. Tomaszewskiego. Rozbudował strukturę organizacyjną, przeprowadzał inspekcje i kontrole placówek terenowych. Od 4 II 1946 – 31 III 1946 przebywał na urlopie zdrowotnym. Nie prowadził wtedy żadnej działalności konspiracyjnej. Od 20 V 1946 p. o kierownika Okręgu WiN Jelenia Góra. Nadal aktywny konspiracyjnie. Utrzymywał kontakt z Ł. Cieplińskim z którym spotykał się w Krakowie. W dniu 9 VI 1946 około godz. 15,00 zostaje aresztowany w Jeleniej Górze przez funkcj. UB. W trakcie podjętej ucieczki zostaje ranny u ujęty. Później przewieziony do lochów WUBP we Wrocławiu. Aresztowany przez WPR Wrocław dnia 6 VII 1946. Ciężko chory przewieziony do szpitala więziennego przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu gdzie zmarł 9 X 1946 pod nazwiskiem Pawluk. Nie został rozszyfrowany przez UB. Pochowany na cmentarzu Osobowickim, następnie w nocy ekshumowany przez kolegów i pochowany pod nazwiskiem Stanisław Urban. Dopiero w 1988 umieszczono na grobie jego prawdziwe nazwisko.
    Był odznaczony SKZ, żonaty z Zofią z d. Strzałkowska zam. około 1970r. w Lublinie.

    G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny, s. 81-82. Katowice 1997; T. Balbus. Aresztowanie majora Alfonsa Jabłońskiego „Radcy” / 9 VI 1946/ w świetle dokumentów UB. ZH WiN nr 14/2000,s. 169-185; tenże Konspiracja Dolnośląska AK-WiN /1945-1948/. Leksykon s. 81-83 tam dalsza bibliografia. Wrocław 2000. Roczniki oficerskie 1924,1928,1932

     

    Jacheć Franciszek Jan

    [ 1889-1965], prawnik, legionista, oficer PSZ, WP, mjr  dypl. sł. st. piechoty [1924], od 31.XII 1935 w st. sp., w konspiracji  niepodległościowej ZWZ/AK, ppłk dypl. [1941], ps. „Dyrektor”, „Franciszek”, „Roman”.
    K-dt Obwodu ZWZ Błonie II –X 1940 – K-dt Podokręgu ZWZ/AK „Hallerowo” .
    Ur. 2 XII 1889 w Krakowie. Syn Stefana i Anny z d. Kafka. Po ukończeniu Gimnazjum św. Anny studiował na Wydziale Prawa UJ. Studia ukończył w 1914. W sierpniu 1914 wstępuje do Legionów polskich w Krakowie i otrzymuje przydział do K-dty Taborów. Awansował do stopnia chorążego. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 oficer w stopniu por. w Polskiej Sile Zbrojnej /PSZ/, a od XI 1918 oficer sł. st. 3 pp Leg. WP. Bierze udział w 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Dowodzi plutonem a następnie 9 kompanią 1 pp Leg. Po wojnie w stopniu kpt w sztabie warszawskiego okręgu WP. W latach 1922-1924 studiuje w WSWoj. w Warszawie. Awansowany do stopnia mjr SG 15 VIII 1924. Następnie od 1925 – 1926 d-ca I batalionu 10 pp w Łowiczu. Podczas zamachu majowego w 1926 przybył na czele dowodzonego przez siebie batalionu z Łowicza do Warszawy i obsadził Łazienki ubezpieczając Belweder. W latach 1926-1932 oficer Oddz. IV Sztabu Głównego, a od 1932 komendant Szkoły Podoficerskiej Piechoty dla Małoletnich Nr 1 w Koninie. Z dniem 31 XII 1935 przeniesiony w stan spoczynku. W latach 1929-1939 wiceprezes Polskiego Związku Piłkarskiego. Po zwolnieniu z wojska osiedla się z żoną i dwiema córkami w Milanówku gdzie zamieszkał przy ul. Wspólnej 15. Latem 1939 zmobilizowany do WP.W kampanii wrześniowej 1939 walczy z wrogiem w sztabie Armii „Pomorze” rozbitej przez Niemców pod Sochaczewem. Unika niewoli i powraca do Milanówka. W konspiracji ZWZ od początku 1940. W okresie II – X 1940 k-dt Obwodu ZWZ Błonie. W XI 1940 mianowany inspektorem obwodów lewobrzeżnych ZWZ w okręgu Warszawa-Województwo ZWZ. Mianowany ppłk dypl. rozkazem L. 12/BP z 22 I 1941.Od II 1941 zastępca k-dta, a od XII 1941 p.o.        k-dta Okręgu W-wa –Woj. ZWZ. Po utworzeniu Obszaru Warszawskiego AK, od 15 I 1942 a faktycznie od 1 IV 1942 do rozwiązania AK w styczniu 1945 k-dt Podokręgu Zachodniego w Obszarze Warszawskim AK. Od I 1942 redaktor miesięcznika „Insurekcja”. Po wojnie przebywał w Zabrzu skąd powraca w 1949 powraca do Milanówka. W 1950 aresztowany przez UB był więziony przez półtora roku w Warszawie na tzw. Gęsiówce. Po zwolnieniu powraca do Milanówka. Założył tu w 1956 koło ZBOWiD. Aktywnie działa społecznie. Zmarł w Milanówku 30 I 1965. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
    Odznaczony: Krzyżem Niepodległości, KW 5x, 
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; L. Dzikiewicz, Konspiracja i Walka Kompanii „Brzezinka” 1939-1945. Warszawa 2000r.,s. 331; A. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 1, s.85-86, Warszawa 1987; T. Sowiński. Jedwabna konspiracja. Warszawa 1998r.,s.157-158; J. Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992r. 

     

    Janke - Walter Zygmunt

    [1907-1990, kpt. dypl. sł. st. art.[1939], w ZWZ/AK ps. „Gertruda”, „Henryk”, „Walter”, „Witold”, „Zygmunt” vel Zygmunt Żurawski mjr [1941], ppłk [1944]– gen. bryg. [1988]

    Ur. 21 II 1907 w Łodzi, syn Józefa /nauczyciela/ i Anastazji z d. Wasilewskiej. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczego w Pabianicach, gdzie w 1927 otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1927-1928 odbywał służbę wojskową w Batalionie Podchorążych Piechoty w Różnie, gdzie odbywał przeszkolenie na kursie unitarnym. W latach 1928-1930 w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1930 z przydziałem do 7 Dywizjonu Artylerii Konnej na stanowisko młodszego oficera baterii. Do stopnia por. awansowany 1 I 1933. W 1934 ukończył w Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu kurs dla oficerów artylerii w zakresie łączności. W latach 1937-1939 słuchacz WSWoj. w Warszawie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 19 III 1939. Po ukończeniu WSWoj. w stopniu kpt. dypl. sł. st. art. został przydzielony na stanowisko oficera operacyjnego do sztabu Kresowej Brygady Kawalerii. Podczas kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku oficera operacyjnego, potem szefa sztabu Kresowej Brygady Kawalerii. Walczył z Niemcami na szlaku bojowym brygady m. in. nad rzeką Wartą, Sieradzem, potem w bojach odwrotowych i na Lubelszczyźnie. 27 IX 1939 w rejonie Medyki dostał się do niewoli niemieckiej, skąd zbiegł 17 X 1939 w Krakowie podczas transportu jeńców do oflagu w Niemczech. Przedostał się do Pabianic. W XII 1939 podejmował nieudane próby przedostania się do Francji. Ujęty przez Ukraińców został przekazany gestapo i uwięziony w Sanoku, skąd udało mu się zbiec i powrócić do Pabianic, gdzie zorganizował konspiracyjny batalion kadrowy. Po nawiązaniu kontaktów z ZWZ w II 1940 został mianowany szefem wydziału II komendy Okręgu ZWZ Łódź. Zorganizował siatkę wywiadowczą na podległym terenie. Awansowany rozkazem KG ZWZ 3 VIII 1941 mjr sł. st. art. W 1942 pełnił dodatkowo funkcję szefa sztabu i z-cy k-dta okręgu. Zagrożony aresztowaniem przez gestapo został w III 1943 przeniesiony przez KG AK na stanowisko szefa sztabu Komendy Okręgu Śląsk AK. W X 1943 mianowany p. o. k-dtem Okręgu Śląsk AK. Pracą okręgu początkowo kierował z Krakowa. 14 I 1944 otrzymał formalną nominację na k-dta Okręgu Śląsk AK. 25 VII 1944 mianowany ppłk sł. st. art. z starszeństwem od 3 V 1944. Po rozwiązaniu w I 1945 AK nadal w konspiracji poakowskiej, potem od V 1945 kieruje Okręgiem Śląsk Delegatury Sił Zbrojnych. 25 IX 1945 ujawnił się w ramach akcji „Radosława” waz z kierowanym przez siebie Okręgiem Śląskim DSZ. Był przewodniczącym komisji Likwidacyjnej ds. AK w Katowicach. Po zakończeniu akcji ujawnienia wyjechał do Pabianic, gdzie podjął pracę zawodową jako nauczyciel w miejscowym Liceum Ogólnokształcącym. Nękany przez funkcj. UB i zmuszony do zwolnienia się z pracy w liceum. W końcu 1948 wyjechał z Pabianic do Katowic, gdzie miał podjąć pracę zawodową. Mieszkał wówczas przy ul. Opolskiej 15/2 w Katowicach. Zatrzymany w Katowicach 1 II 1949 przez funkcj. WUBP Katowice i uwięziony. Przewieziony następnie do więzienia MBP w Warszawie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 14 II 1949 NPW w Warszawie sygn. akt Pn II /285/49. W czasie trwającego niemal 4 lata śledztwa był poddawany torturom , głodzony itp. Utracił zęby oraz zachorował na gruźlicę. Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt Sr 522/52 z dnia 11 VIII 1952 został skazany z art. 86 KKWP i art. 8 Dekretu z dnia 16 XI 1946 na dwukrotną karę śmierci, pozbawienie praw publicznych obywatelskich praw honorowych, przepadek mienia. Karę śmierci postanowieniem NSW z dnia 24 IX 1952 karę śmierci zamieniono na karę dożywotniego więzienia. Postanowieniem WSG w Warszawie z 10 v 1956 karę dożywotniego wiezienia złagodzono na podstawie amnestii z 26 IV 1956 do lat 12. Przewieziony z więzienia W-wa I do CWK Wronki i tu osadzony 17 XII 1952 o godz. 8,oo. Początek wykonania kary 14 II 1949, Upływ kary 14 II 1961.Postanowieniem Sądu NSW z dnia 18 VII 1956 wyrok uchylono i nakazano jego zwolnienie. Zwolniony z więzienia 25 VII 1945. Po zwolnieniu udał się ul. Zgoda 5 w Pabianicach. W VIII 1956 w wyniku rozprawy rewizyjnej został całkowicie zrehabilitowany. Po podleczeniu zdrowia podjął pracę zawodowa jako nauczyciel w licem w Pabianicach. W 1957 został zatrudniony w ZZG „INCO” w charakterze inspektora terenowego. Mieszkał w Warszawie. W 1972 przeszedł na emeryturę. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Łódzkim uzyskując dyplom mgra, a w 1974 dr historii. Prowadził przy ul. Złotej w Warszawie PAX-owski Klub LOK. Opublikował na łamach WTK kilkadziesiąt artykułów, autor książek dot. dziejów Armii Krajowej w Łodzi i na Śląsku. 12 XI 1988 mianowany gen. bryg.
    Zmarł 25 II 1990 w szpitalu w Łodzi. Pochowany na cmentarzu w Pabianicach.

    Dz. Pers. Nr 13 z 15 VIII 1930; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000;Rocznik oficerski 1932 R. Rybak – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; W. Chocianowicz. W 50 lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1939;Z. Janke-Walter. W AK w Łodzi i na Śląsku. W-wa 1969;tenże: W AK na Śląsku. Katowice 1986;Ksiega Ewidencyjna Więźniów CWK Wronki nr 237/1952

     

    Janowski Tadeusz

    [1910-1942], harcerz, oficer rez. piech. WP, ppor.[1936], w konspiracji ZWZ/AK, por. rez., ps. „Wojnar”, vel Gzowski.
    p. o. Kmdt Okręgu AK Poznań III-IV 1942.

    Ur. 16 VIII 1910 w Poznaniu, syn Władysława/urzędnika bankowego/ i Izabeli z d. Kazubowska. Uczęszczał do szkoły powszechnej i wydziałowej w Poznaniu. W latach 1925-1929 uczył się w Liceum Handlowym Izby Przemysłowej, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości w 1929. W latach 1933-1934 odbywa służbę wojskową w 3 kompanii szkolnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Po odbytych ćwiczeniach w 58 pp w Poznaniu w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piech. przeniesiony do rezerwy. Po odbyciu obowiązkowych ćwiczeń aplikacyjnych w 1935 został awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1936 z przydziałem mobilizacyjnym do 58 pp. Ewidencyjnie podlegał PKU Poznań M. Do 1938 pracował jako urzędnik w Referacie /bezpieczeństwa w Starostwie Powiatowym w Ostrowie Wlkp., a od 9 XII 1938 sekretarz administracyjny w konsulacie Generalnym RP w Gdańsku. W VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 58 pp, w którego szeregach brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył nad Bzurą i w obronie Warszawy. W X 1939 włączony został do zespołu mjr A. Pawłowskiego, który miał tworzyć w Poznaniu siatkę konspiracyjną SZP/ZWZ. W XII 1940 przez swego brata Kazimierza nawiązał kontakty z ppłk l. Ostrihańskim i po zaprzysiężeniu do ZWZ objął funkcję p. o szefa wydziału III K. O. ZWZ Poznań. Następnie od IX 1941 do III 1942 szef sztabu okręgu, a od III –IV 1942 p. o. k-dta Okręgu AK Poznań.
    Aresztowany 23 IV 1942 przez gestapo w Poznaniu. Uwięziony w Domu Żołnierza, gdzie przeszedł ciężkie śledztwo. Gestapo zarzucało mu pełną odpowiedzialność za działania bojowe ZO. 28 XII 1942 skazany przez policyjny Sąd Doraźny na karę śmierci. Zamordowany przez powieszenie 8 I 1943 w Forcie VII w Poznaniu.
    Był awansowany przez KG AK rozkazem nr 41  z 30 IV 1942 do stopnia por. rez. piech.

    J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Pruszków 2003; R. rybka – k. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Encyklopedia konspiracji wielkopolskiej. Poznań 1998; Z. Szymankiewicz /opr./. w konspiracji wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1993; M. Olszewski. Fort VII w Poznaniu. Poznań 1974 /tu błędnie podano nazwisko Jankowski/

     

    Janson Feliks

    [ 1900-1970], dyplomowany oficer służby stałej, mjr dypl. [1939], żołnierz ZWZ-AK-NIE, ppłk dypl. [1943], ps. „Julian”, „Julek”, „Kamil”, „Modrzew”, „Nawar”, „Rajgras”, „Sylwa” vel Cyryl Janson, więzień sowieckich łagrów.
    K-dt Obszaru Lwowskiego NIE - VIII 1944 – 19 II 1945

    Ur. 13 I 1900 we wsi Kuców pow. Piotrków Trybunalski, w rodzinie chłopskiej / wg innych informacji jego ojciec był właścicielem majątku 30-50 ha /. Syn Aleksandra i Teofili z d. Zawadzka. W latach 1911-1917 ukończył 6 kl. gimnazjum realnego w Radomsku, maturę uzyskał w 1922 w Brześciu n/Bugiem. Potem w 1922-1923 przez dwa semestry studiował filozofię na UW. Od 9 XI 1918 do 22 VI 1919 był  w Szkole Podchorążych w Warszawie, potem służył w 79 pp w Białymstoku jako adiutant baonu i dowódca kompanii. Awansowany 1 VII 1920 do stopnia por. sł. st. Brał udział w wojnie polsko – bolszewickiej 1919-1920. Od 18 VII 1920 do 1 XII 1920 przebywał w niewoli litewskiej, a po powrocie z niej został oficerem ewidencyjnym baonu zapasowego w 79 pp. Od 23 XI 1922 w 12 pp w Wadowicach gdzie był m.in. dowódcą plutonu i adiutantem baonu. Z dniem 17 VII 1924 przeniesiony do DOK V w Krakowie na stanowisko oficera mobilizacyjnego. 20 X 1926 powraca do 12 pp. na stanowisko d-cy plutonu. 3 XII 1927 przeniesiony na stanowisko instruktora w Szkole Podchorążych Rez. nr 5. Następnie do 1929 wykładowca w Batalionie Podchorążych nr 6 we w Lwowie, skąd w 1929 został przeniesiony do Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, gdzie do 1932 był instruktorem w 5 kompanii szkolnej. W latach 1932-1934 studiował w WSWoj. w Warszawie, a po jej ukończeniu awansowany 1 I 1934 do stopnia kpt. dypl. sł. st. piechoty i przeniesiony do Oddziału I Sztabu głównego WP, gdzie od 1 XI 1934 jest referentem, a od 1 III 1935 kierownikiem referatu. W marcu 1936 powołany został przez szefa Sztabu Głównego w skład komisji mającej zbadać niemieckie możliwości mobilizacyjne oraz zakres i tempo ich zbrojeń. Od 1 XII 1937 instruktor i dowódca kompanii 3 batalionu Strzelców w CWP w Rembertowie. Brał udział w operacji zajęcia Zaolzia, po czym od 6 II 1939 objął stanowisko asystenta taktyki ogólnej w CWP. Awansowany do stopnia mjr dypl. sł. st. piechoty 19 III 1939. W VI 1939 powraca na stanowisko referenta mobilizacyjno – personalnego w Oddziale I SG WP. W czasie kampanii wrześniowej 1939 był I oficerem w sztabie dowódcy obrony Lwowa gen. W. Langnera. Zbiegł z niewoli sowieckiej i przedostał się do Wiln, gdzie jako Cyryl Janson zaopatrzył się w potrzebne dokumenty, dzięki czemu mógłby dotrzeć Francji. 10 XII 1939 estońskim statkiem wypłynął z Tallina do Sztokholmu, ale po drodze statek zostaje zatrzymany przez niemiecki okręt wojenny i skierowany do Szczecina. Znajdujących się na statku Polaków osadzono w obozie jenieckim w Gross Born, gdzie przebywał do VI 1940. Nierozpoznany jako oficer zostaje przewieziony do więzienia na Pawiaku w Warszawie, skąd go wkrótce zwolniono. Od VIII 1940 do VI 1942 przebywał w Straszowie k/Piotrkowa Tryb., gdzie od VIII 1941 miał kontakt z ZWZ. Zagrożony aresztowaniem, w VI 1942 zostaje skierowany do Lwowa. Od VIII 1942 szef Oddziału IV /kwatermistrzostwo/, a od 18 X 1943 do 28 VII 1944 szef sztabu Komendy Obszaru AK Lwów. W III 1943 był asesorem WSS przy Komendzie Obszaru. W VI 1944 wyznaczony został na k-dta organizacji NIE Obszaru Lwów. Organizował ją i sprawował funkcję k-dta od VIII 1944 do 19 II 1945.W okresie drugiej okupacji sowieckiej Lwowa pracował w spółdzielni „Czuwaj” we Lwowie. Aresztowany przez NKWD 19 II 1945. Początkowo więziony we Lwowie do 9 V 1945, a następnie przez kilka dni w Kijowie, potem przewieziony do więzienia w Moskwie. Więziony tu na Łubiance, potem Butyrki, aby po odpowiednim „przygotowaniu” zeznawać jako świadek w procesie gen. L. Okulickiego. Następnie prze rok więziony w Kijowie, gdzie 12 I 1946 został skazany na 5 lat pobytu w obozach. Karę odbywał w Charkowie, potem II-IV 1949 w Dniepropietrowsku, wreszcie w Mordwińskiej ASRR. Zwolniony 15 IV 195o i zesłany do Krasnojarskiego Kraju. Mieszkał i pracował jako murarz, malarz i zdun w Przedsiębiorstwie Leśnym „Jenisiejskles” we wsi Tasiejewo. 16V 1954 został zwolniony z zesłania wraz z unieważnieniem wyroku. Po zwolnieniu osiadł we wsi Las Rudnicki k/Jaszun pod Wilnem. 23 III 1956 powraca do Polski i zamieszkał u rodziny w Będzinie, a od 1 IX 1956 podjął pracę zawodową w „Mostostalu” jako zastępca kierownika zaopatrzenia. 31 V 1968 przeszedł na emeryturę. Zmarł w Sosnowcu 14 II 1970 i tam pochowany został na cmentarzu przy ul. Mireckiego.
    Odznaczony był SKZ /1936/, SKZ z M, wnioskowany o odznaczenie go VM i KW.
    Żonaty z Aurelią z d. Janson; syn Zdzisław ur. 1923, inż. elektryk, a następnie docent i profesor na wydziale Elektrycznym Politechniki Śląskiej.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; G. Mazur – J. Wegierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny, s.85-86 tam pozostała bibliografia.

    Jaszczuk August Justyn

    [1891-1971], oficer rez. piechoty WP, por. [1919?]. W konspiracji żołnierz ZWZ/AK//DSZ, kpt. [1944], mjr rez. [1945], działacz WiN, ps. „Anatol”, „Antoni”, „Groźny”, „Stary”, „Uparty”, „Uparciuch”. Więzień polityczny PRL.
    Prezes Okręgu Warszawskiego WiN jesień 1945 – 25 VII 1946.

    Ur. 28 maja 1891 w Chynowie pow. Hrubieszów. Syn Janusza i Aliny. Ukończył szkołę średnią., potem studiował na politechnice. Uczestnik I wojny światowej. W latach 1918-1921 brał udział w walkach na froncie ukraińskim i w wojnie polsko-bolszewickiej. Po 1924 zweryfikowany w stopniu por. rez. ze starszeństwem 1 VI 1919. Po wojnie ukończył wyższe studia politechniczne. Z zawodu inżynier elektryk Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczył z wrogiem w obronie Warszawy. W okresie okupacji niemieckiej działa w konspiracji ZWZ-AK w Warszawie. Od 1940 czynny w ZWZ/AK na terenie Obwodu Warszawa Ochota. Oficer dywersji w sztabie obwodu. Oficjalnie prowadzi warsztat elektromechaniczny i sklep przy ul. Smolnej. W końcu 1942 zostaje mianowany przez k-dta Obwodu AK ppłk. M. Sokołowskiego ps. „Unikat”- dowódcą Oddziału Dywersji Bojowej DB 18. Osobiście brał udział w wielu akcjach dywersyjno-zbrojnych przeciwko okupantowi. Awansowany w 1944 do stopnia kpt. rez. piechoty. Uczestnik Powstania Warszawskiego VIII – IX 1944. Po rozwiązaniu w styczniu 1945 AK i zakończeniu działań wojennych powraca do Warszawy. Mieszkał przy ul. Środkowej 7/3. Działa w konspiracji niepodległościowej DSZ na Kraj. Do stopnia mjr rez. piechoty awansowany rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata DSZ na Kraj płk dypl. J. Rzepeckiego ps. „Wojnar”. Od jesieni 1945 działa w strukturach WiN na terenie Okręgu Warszawskiego WiN. Bliski współpracownik Józefa Rybickiego „Macieja”, prezesa Obszaru Centralnego WiN. W IV 1946 mianowany przez W. Kwiecińskiego ps. „Lotny”, prezesa Obszaru Centralnego WiN – kierownikiem /prezesem/ Okręgu WiN Warszawa. Prowadził aktywną działalność konspiracyjna, głównie wywiadowczą oraz organizował teren. Oficjalnie zatrudniony jako urzędnik. Aresztowany 25 VII 1946 przez funkcj. MBP w Warszawie i uwięziony na Mokotowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 13 VIII 1946 WPR Warszawa. Więziony w śledztwie do lutego 1947. Wyrokiem WSR Warszawa z dnia 26 II 1947, sygnatura akt Sr. 1345/47 został skazany na karę 10 lat więzienia z art. 86 KKWP w związku z art. 7 MKK, a po zastosowaniu amnestii z 22 II 1947 złagodzono mu karę do lat 5. Początek wykonania kary 25 VII 1946 zaś upływ kary 25 VII 1951. Więziony po procesie w ZK Warszawa I /Mokotów/, skąd zostaje przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach i tu osadzony 23 IX 1948. We Wronkach szykanowany przez personel więzienny. Po odbyciu kary 5 lat więzienia zostaje w dniu 25 VII 1951 zwolniony. Po opuszczeniu więzienia we Wronkach powraca do Warszawy, gdzie mieszkał przed aresztowaniem. Później pracuje i mieszka w Warszawie, gdzie zmarł 14 V 1971.
    Odznaczony: KW, KN.

    Księga więźniów CWK Wronki nr 987/50; J. Wroniszewski. Ochota 1939-45. Warszawa 1976,s.239,308,318,319,332,344,348,584;T.Strzemborz.Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944.Warszawa 1983,s. 237,240,252,257,263,285,286,354,416; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319 z 1 VI 1945. Warszawa 2000,s. 18,25,34,35,61-63; A. Zagórski, Zrzeszenie WiN w dokumentach, t. VI cz. 2, s. 265, Wrocław 2000.

     

    Jentys Zbigniew

    [1902-1984], urzędnik bankowy, żołnierz I Korpusu Polskiego w Rosji, w konspiracji ZWZ por. rez. [1941], kpt. [1944],ps. „Habdank” vel Mikołaj Buczyński vel Mikołaj Bagiński, więzień NKWD.
    Kmdt Podokręgu ZWZ Kowno VIII 1940-III 1941 /Okręg Wilno ZWZ

    Ur. 20 XI 1902 w Mińsku Litewskim. Syn Adama i Amelii z d. Pereświt-Sołtanów. Do szkół uczęszczał w Mohylewie i Mińsku. Jako uczeń gimnazjum w XII 1917 wstępuje ochotniczo do I Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Dowbor-Miśnickiego i służył tam w artylerii konnej. Po rozwiązaniu korpusu w VII 1918 powraca do kraju. W XI 1918 wstępuje do WP, gdzie służy w dowództwie frontu litewsko-białoruskiego, potem w oddz. II, a następnie w 3 pp. Leg. w którego szeregach bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie zdemobilizowany w 1922. Uzupełnia swe wykształcenie. Podejmuje studia prawnicze na USB w Wilnie, ale ich nie ukończył. Przeszedł przeszkolenie na kursie dla Podchorążych Rezerwy Piechoty, który ukończył w stopniu kpr. Pracował potem jako urzędnik bankowy w Wileńskim Banku Ziemskim. 24 VIII1939 zmobilizowany do WP w DOK III Grodno i przydzielony do SRI. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939. Walczy z wrogiem na Kresach Wschodnich. Po napaści sowieckiej 17 IX 1939 na Polskę w grupie żołnierzy i oficerów 19 IX 1939 przekracza granicę z Litwą Przebywał jako internowany w obozie jenieckim w Kołotowie potem w Kalwarii na terenie Litwy, skąd w listopadzie 1939 uciekł. Przebywał potem w Wilnie, gdzie nawiązał kontakty z organizacją SZP, kierowaną przez ppłk. Nikodem Sulika. Zaprzysiężony do SZP zostaje przez N. Sulika skierowany do Kowna z zadaniem zorganizowania tam siatki konspiracyjnej SZP przekształconej wkrótce w ZWZ. Od III 1940 do VIII 1940 pełni funkcję Delegata ZWZ na teren Kowna. Od VIII 1940 do marca 1941 pełni funkcję komendanta Podokręgu ZWZ Kowno. Znając realia kresowe działa na powierzonym stanowisku bardzo aktywnie. Zorganizował siatkę terenową oraz podzielił teren podokręgu na obwody. W dniu 17 marca 1941 został aresztowany przez NKWD i wywieziony do więzienia na Łubiance potem na Lefortowie w Moskwie, gdzie był przesłuchiwany. Zwolniony 13 VIII 1941 z więzienia w wyniku podpisania umowy pomiędzy gen. Sikorskim a ministrem sowieckim Majskim w końcu 1941. Po zwolnieniu z wiezienia pracował jakiś czas w Polskiej Ambasadzie w Związku Sowieckim. Awansowany 27 XII 1941 do stopnia por. rez.  z starszeństwem od 1 I 1941. W III 1932 przydzielony do dowództwa 5 DP. Następnie w II KP pełni różne funkcje. Do stopnia kpt. awansowany 1 XI 1944. Później w Wlk. Brytanii. Po zakończeniu wojny w 1945 wyjechał w 1951 do Kanady, gdzie osiedlił się na stałe. Miał brata Adama, harcerza i żołnierza konspiracji niepodległościowej.
    Zmarł w szpitalu wojskowym w Ottawie 27 X 1984. Pochowany na cmentarzu w Hamilton.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW

    Armia Krajowa. Warszawa 1999; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. Warszawa 1999.

     

    Jędrychowski Feliks-Franciszek

    [1894-1942], legionista, działacz POW, oficer sł. st. WP, płk [1939], żołnierz SZP/ZWZ/AK, ps. „Brzechwa”, „Chudy”, „Ostroga” vel Feliks Stypułkowski.
    D-ca powiatu SZP Częstochowa, Obwodu ZWZ Częstochowa, Inspektoratu Rejonowego ZWZ Częstochowa, K-dt Okręgu ZWZ/AK Radom-Kielce XII 1941- II 1942.

    Ur. 11 stycznia 1894 w Bochni. Syn Józefa i Antoniny z d. Kociołek. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Bochni, a następnie do gimnazjum realnego w Bochni i Tarnowie, gdzie w 1914 otrzymał świadectwo dojrzałości. Od 1912 czynny w Związku Strzeleckim, gdzie przeszedł przeszkolenie wojskowe. We wrześniu 1914 wstępuje tworzonego w Krakowie 4 pp Legionów Polskich, wchodzącego później w skład II Brygady Leg. Mianowany chor. piech. 29 IX 1914. W styczniu 1915 uczestniczy w kampanii karpackiej w walkach na froncie rosyjskim. W bitwie pod Cseries zostaje ranny. Umieszczony w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu przydzielony do 2 kompanii 4 pp. Leg. formowanego w Piotrkowie Trybunalskim przez płk B. Roję. Ukończył legionową szkołę oficerską. Awansowany 20 VIII 1915 ppor. piech. Walczy na Wołyniu był a po kryzysie przysięgowym wcielony do służby w armii austriackiej, gdzie służy do VI 1918. Następnie w  Krakowie, a potem Tarnowa, gdzie działa w Polskiej Organizacji Wojskowej /POW/ W XI 1918 wcielony z oddziałem POW do tworzonego w Krakowie 4 pp. Leg. 15 XI 1918 awansowany do stopnia por. piech. W 1919 uczestniczy w walkach z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej, a następnie w 1920 na froncie białoruskim wojny polsko-bolszewickiej. Jako dowódca kompanii za wykazane męstwo i odwagę został odznaczony VM kl. 5 i KW. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. w 4 pp Leg. służy do 10 VI 1920. Przeniesiony z dniem 10 VI 1920 do 66 pp, gdzie służy do  22 VII 1922. Następnie przeniesiony do 16 pp. w Tarnowie na stanowisko dowódcy kompanii potem batalionu. W 16 pp służy do 6 XII 1923. Z dniem 6 XII 1923 przeniesiony do 16 pp. do 45 pp. na stanowisko dowódcy I batalionu w Równem. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 1 VII 1923. Następnie pełni funkcję m. in. kwatermistrza 45 pp do 28 V 1927. W okresie od 29 V 1927 do  15 IV 1929 służy w sztabie 5 DP, gdzie pełni funkcję oficera PW. W 1929 był m. in. kmdtem Placu Lwów. Ukończył  kurs dla dowódców pułków w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany 1 I 1929 do stopnia ppłk sł. st.. Następnie przeniesiony  z dniem 15 IV 1930 do 17 pp. w Rzeszowie na stanowisko zastępcy dowódcy tego pułku. Z dniem 20 IV 1934 mianowany dowódcą 22 pp. w Siedlcach. Do stopnia płk sł. st. awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 22 pp. Walczy z wrogiem na szlaku pułku, w Borach Tucholskich, w zaciętych bojach odwrotowych prowadzonych na kierunku przez Bydgoszcz, ku Dolnej Bzurze przez Puszczę Kampinoską do Warszawy. Walczy nad Bzurą, potem z grupą żołnierzy i oficerów przedziera się do Warszawy. Uczestniczy w obronie stolicy do 28 IX 1939. Przed kapitulacją znalazł się w gronie organizatorów SZP. Na początku X 1939 przebywał krótko w Siedlcach. W końcu X 1939 wyjechał do Częstochowy z zadaniem zorganizowania tam sieci konspiracyjnej SZP. Zalegalizowany pod nazwiskiem Feliks Stypułkowski zamieszkał w Grabówce i oficjalnie zatrudniony zostaje jako referent społeczny gminy Grabówka. Do grudnia 1939 pełni funkcję dowódcy powiatu SZP Częstochowa potem po przekształceniu SZP w ZWZ, od XII 1939 jest k-dtem Obwodu ZWZ Częstochowa. Zręby konspiracji tworzy na tym terenie w oparciu o zawodowych oficerów, oficerów rezerwy, działaczy niepodległościowych. Jako doświadczony konspirator systematycznie rozbudowuje sieć konspiracyjną SZP/ZWZ. Organizuje sztab organizacji, potem struktury terenowe. Wiosną 1940 zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego ZWZ Częstochowa w skład, którego weszły obwody: Częstochowa, Włoszczowa i Opoczno przekazane do okręgu łódzkiego w zamian za obwód Radomsko. Inspektorat organizacyjnie podlega Komendzie Okręgu ZWZ Radom-Kielce. W grudniu 1941 zostaje mianowany przez KG ZWZ jako p.o. K-dtem Okręgu Radom-Kielce ZWZ/AK. Ciężko chory na gruźlicę zostaje odwołany w lutym 1942 z funkcji k-dta i przewieziony na leczenie do Poronina, gdzie w końcu marca 1942 zmarł. Pochowany jako Feliks Stypułkowski na cmentarzu w Poroninie.
    Żonaty. Miał syna Andrzeja /ur. 7 VI 1922/, syna Wita /ur. 20 V 1931/ syna Jerzego /ur. 25 IV 1933/.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 6205, KW 3x, KN, Krzyżem Zasługi Srebrnym.

    W. Borzobohaty. „Jodła”. Warszawa 1988; Roczniki oficerskie: 1923,1924,1928,1932; Akta personalne CAW. R. Rybka -K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003.

     

    Józewski Henryk Jan

    [1892-1981], artysta malarz, działacz POW, urzędnik, polityk, w konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ, ps. „Niemirycz”, „Olgierd”, „Przemysław”
    D-ca Okręgu SZP Warszawa –Miasto X 1939- I 1940.K-dt Okręgu Warszawa-województwo ZWZ I –V 1940. Więzień polityczny PRL.

    Ur. 06 VIII 1892 w Kijowie. Syn Walerego i Józefy z d. Swięckiej. W 1909 ukończył I Gimnazjum w Kijowie, a następnie w 1914 studia na Wydziale Fizyko-Matematycznym Uniwersytetu Kijowskiego. Artysta – malarz, muzyk, założyciel i scenograf teatru „Studio”. Współzałożyciel i następnie prezes Stowarzyszenia Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej „Filarecka” w Kijowie, w 1914 był także współzałożycielem Wojskowej Organizacji „Dniepr”, wcielonej następnie do POW. Zesłany do Saratowa w XI 1915. do Kijowa powraca w VI 1917. Od II 1919 kierował wydz. politycznym, a od VII 1919 wydz. organizacyjno-agitacyjnym, a od VIII 1919 stał na czele Komendy Naczelnej III POW w Kijowie, potem jednocześnie przewodniczy Radzie Komendantów Naczelnych. W 1920 wiceminister spraw wewnętrznych w rządzie Ukraińskiej Republiki Ludowej Ciemiona Pelury, w VIII 1920 przewidywany był na dowódcę akcji dywersyjnej w wypadku zajęcia Warszawy przez Armię Czerwoną. Uczestnik przygotowań do zamachu majowego w 1926, potem urzędnik do zleceń w Radzie Ministrów, a od IX 1927 szef gabinetu premiera Józefa Piłsudskiego. Od VII 1928 wojewoda wołyński, potem od XII 1929 minister spraw wewnętrznych i ponownie od VI 1930 wojewoda wołyński, a od IV 1938 wojewoda łódzki.  Po wybuchu 01 IX 1939 wojny polsko-niemieckiej ewakuował się na Wołyń. Nosił się z zamiarem zorganizowania działań partyzanckich za Bugiem, ale po wkroczeniu na Wołyń 17 IX 1939 wojsk sowieckich wrócił do Warszawy. W okresie okupacji niemieckiej mieszkał przy ul. Barbary 10 w Warszawie. Od X 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ. Od X 1939 k-dt Okręgu Warszawskiego SZP/ZWZ. Od I 1940 k-dt Okręgu ZWZ Warszawa-województwo. Z przyczyn politycznych na polecenie rządu RP w IV 1940 usunięty z tego stanowiska. Pozostał politycznym doradcą gen. S. Roweckiego, potem gen. T. Komorowskiego. Od VII 1940 redaktor dwutygodnika „Polska Walczy” i innych. Ostrzeżony w 1943 o przygotowywanym zamachu na siebie od wiosny 1943 ukrywał się m. in. w Podkowie Leśnej, potem w Milanówku. Po powstaniu Warszawskim stał na czele małego ugrupowania pod nazwą Polskie Stronnictwo Demokratyczne i  redagował pismo „Polska Niezawisła”. Od wiosny 1945 ukrywał się m. in. w Podkowie Leśnej, Warszawie, Radomiu i Jaszczowi k/Lublina, gdzie został aresztowany przez UB 01 III 1953. Wyrokiem WSR Warszawa z 24 IX 1954 zostaje skazany na karę dożywotniego więzienia, złagodzoną w 1956 na 12 lat więzienia. 06 XI 1956 zostaje zwolniony na roczna przerwę zdrowotną w odbywaniu kary. NSW w Warszawie 19 XII 1956 zmniejszył mu karę do lat 5, zaś 31 I 1958 zwolnił  go warunkowo od odbycia reszty kary. Poświęcił się wówczas malarstwu. W 1960 odbyła się w Galerii Związku Polskich Artystów Plastyków wystawa jego prac.
    Zmarł w Warszawie 23 IV 1981.
    Odznaczony; VM kl. 5 /1923/, Krzyżem Komandorskim Polonia Restituta /1929/, Krzyżem Niepodległości z Mieczami.

    AK w dokumentach, t. 1. A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944. /tam pozostała bibliografia/; J. Gozdawa – Gołebiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; G. Mazur. Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939-1945. Warszawa 1987.

     

    Juszczakiewicz Stanisław

    [ 1897-1967], oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1936], żołnierz SZP/ZWZ/AK, ppłk [1940], płk 1944], ps. „Kornik”, „Kuba”, „Preisner”, „Stanisław” vel Stanisław Kornik
    K-dt Okręgu ZWZ/AK Łódź VII 1940 – V 1942.

    Ur. 21 X 1897 w Bielsku, syn Jakuba /urzędnika podatkowego/ i Marii z d. Waszkan. Uczy się kolejno w gimnazjum w Lidzie, Oświęcimiu, św. Anny w Krakowie i w Wadowicach, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości. W X 1915 wcielony do armii austriackiej, po ukończeniu w VI 1916 szkoły rezerwy dla oficerów w Opawie, przydzielony do 20 pp. na stanowisko d-cy plutonu. W szeregach 20 pp. walczy na froncie rosyjskim. We IX 1916 dostał się do niewoli rosyjskiej, skąd w VII 1917 ucieka. Nadal służy w 20 pp. Potem na froncie włoskim, gdzie dowodzi plutonem i kompanią. Chory na malarię leczy się w szpitalu w Tolmezzo, a następnie w Opocznie. Od XI 1918 służy w WP. Początkowo d-ca plutonu i kompanii 1, psp w Nowym Sączu. W 1919-1920 uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie od II-VI 1921 przebywa w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VI 1919. Od VIII 1921 dowódca kompanii szkolnej 28 batalionu celnego Straży Granicznej w Słobódce na granicy z Łotwą. Od VIII 1923 dowódca kompanii w 4. psp w Cieszynie, potem od IX t.r. instruktor -d-ca plutonu w batalionie szkolnym DOK V Kraków w Niepołomicach. Od VII 1925 d-ca plutonu, potem adiutant 2. Batalionu KOP „Bereźno” pow. Kostopol na Wołyniu. Do stopnia kpt. sł. st. piechoty awansowany 1 I 1927. W 1930 przeniesiony do 25 pp w Piotrkowie Trybunalskim na stanowisko d-cy kompanii CKM, potem referent mobilizacyjny, obwodowy k-dt PW i WF. Awansowany do stopnia mjr sł. st. 1 I 1936. W 1937 mianowany d-cą I batalionu 25. pp. którym dowodził w kampanii wrześniowej 1939. Unika niewoli niemieckiej i powraca do Piotrkowa, gdzie działa w grupie konspiracyjnej płk. A. Świtalskiego przekazanej do struktur SZP. Od X 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ. Zaprzysiężony przez ppłk dypl. L. Okulickiego. Początkowo od X 1939 – VII1940 szef sztabu w dowództwie wojewódzkim SZP/ZWZ w Łodzi, oraz K-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Łódź do IX 1940. Od VII 1940 jednocześnie k-dt Okręgu ZWZ/AK Łódź. Rozkazem KG ZWZ nr L. 1 z 1 VII 1940 awansowany do stopnia ppłk sł. st. piechoty. Zagrożony aresztowaniem w maju 1942 przeniesiony do KG AK w Warszawie, gdzie objął funkcję szefem Biura Personalnego i zastępcą ppłk A. Sanojcy „Kortuma” – szefa Oddz. I KG AK. W II 1943 przekazał szefostwo Biura Personalnego ppłk. J. Gorazdowskiemu „Wolańskiemu”, pozostając na stanowisku zastępcy szefa I Oddz. KG AK aż do wybuchu Powstania Warszawskiego 1 VIII 1944. Od 8 VIII 1944 dowódca Zgrupowania „Kuba” i dowódca zachodniego odcinka obrony Starego Miasta. 13 VIII 1944 zostaje ciężko ranny. Po kapitulacji oddziałów powstańczych wywieziony z szpitalem do Niemiec. Przebywał kolejno w oflagach Sandbostel i Lubeka. O uwolnieniu z niewoli 29 IV 1945 przez wojska brytyjskie był od V – VI 1945 komendantem polskich obozów wojskowych i b, jeńców w rejonie Hanoweru, w lipcu 1945 przebywał w Obozie Zbornym Nr 1 w Paryżu, a w VIII 1945 wyjechał do Londynu, zamieszkał na stałe. Od XI 1945 przez wiele lat przewodniczący nowo utworzonej Głównej Komisji Weryfikacyjnej AK przy Sztabie Głównym w Londynie. Od XII 1945 członek Komitetu Organizacyjnego Koła AK, od jego I Zjazdu w marcu 1947 członek Głównego Sądu Koleżeńskiego do V 1949 i ponownie od I 1950, członek Rady Naczelnej od 1956, zaś od 1962 przewodniczący Głównego Sądu Koleżeńskiego.
    Zmarł 10 listopada 1967 w Londynie. Pochowany na cmentarzu Streatham Vale w Londynie.
    Odznaczony VM kl. 5 /1921/, VM kl. IV /1944/, KW 3x, Medalem Wojska.
    Żonaty z Anną z d. Woronowicz, miał pasierbicę Eugenię /ur. 1918/ zamężną Woyna-Gwiaździańska zam. w Gdańsku-Oliwie, i syna Mieczysława nauczyciela zam. w Londynie.

    CAW: teczka osobowa nr 2162; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 3, s. 95-96, Warszawa 1991.

     

    Kalenkiewicz Maciej

    [1906-1944], inż. kpt. sł. st. sap. [1936], w PSZ/AK mjr [1941] ppłk[1944], cichociemny, ps. „Kotwicz”, „Bóbr”, „Kotwica”, „Maciej” vel Jan Kaczmarek

    Ur. o1 VII 1906 w m. Pancenicze k. Wołkowyska, syn Jana /ziemianina/ i Heleny z d. Zawadzkiej. W latach 1916-1920 uczęszczał do Gimnazjum Nauczycieli i Wychowawców w Wilnie, potem, w Korpusie Kadetów Nr 2 w Modlinie, gdzie w 1924 otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1924-1927 w Oficerskiej Szkole Inżynierii w Warszawie. Promowany na stopień ppor. z starszeństwem od 15 VIII 1926. Od 19278 służy w 1 p. sap. w Modlinie. Do stopnia por. awansowany 15 VIII 1928. Od IX 192 instruktor w Szkole Podchorążych Rezerwy Saperów, a od 1929 w centrum Wyszkolenia Saperów. W 1930 skierowany służbowo na studia na Wydział Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej, które ukończył w 1935 uzyskując dyplom inżyniera urządzeń i komunikacji miejskich. Następnie powraca do Centrum Wyszkolenia saperów. Awansowany 1 I 1936 do stopnia kpt. sł. st. sp. obejmuj dowództwo 4 kompanii w I batalionie saperów Modlinie. Jednocześnie wykładowca w Szkole Podchorążych rezerwy saperów. Od 1938 słuchacz WSWoj. w Warszawie – promocja 1938-1940. Ukończył 1 rok studiów. Dalsze studia przerywa wybuch wojny. Na podstawie rozkazu NW z 2 X 1944 mógł używać tytułu oficera dypl. W VIII 1939 przydzielony do sztabu Suwalskiej Brygady Kawalerii. Kieruje budową umocnień nad Kanałem Augustowskim i Biebrzą. Od 15 IX 1939 pełni funkcję adiutanta taktycznego w 110 p. uł. w Grupie gen. Wacława Przeździeckiego, potem od 28 IX 1939 oficer sztabu Oddziału Wydzielonego WP mjr-a H. Dobrzyńskiego „Hubala”, którego był później z-cą. Brał udział w starciach zbrojnych z Niemcami w Górach Świętokrzyskich  i Lasach Starachowickich. I pod Chodkowem. 2 XII 1939 opuszcza oddział i przez Węgry, Włochy dociera 24 XII 1939 do Paryża. Od I 1940 słuchacz kursu aplikacyjnego saperów w Wersalu. Od 15 III 1940 instruktor na kursie w centrum wyszkolenia Saperów. Od V 1940 pracuje w biurze KG ZWZ w Paryżu, potem w Angers. Po klęsce Francji ewakuuje się do Wlk. Brytanii. Obejmuje wówczas dowództwo kompanii saperów w rejonie Biggar w Szkocji wchodzącej w skład 1 Brygady Strzelców. Od x 1940 pracuje w Oddziale III Sztabu NW w Wydziale Studiów i Szkolenia Spadochronowego. Był współtwórcą koncepcji lotniczej łączności z krajem oraz polskich wojsk spadochronowych. Skok do kraju w nocy z 27/28 XII 1941. Po skoku zostaje ranny podczas walki z patrolem niemieckim. Po dotarciu do Warszawy odbywa tzw. kwarantannę. W I 1942 otrzymał przydział do Komendy Głównej ZWZ/AK na stanowisko kierownika referatu operacyjnego w Oddziale III. Oficjalnie występuje jako Jan Karczmarek właściciel przedsiębiorstwa branży piśmienno-papierniczej. Należał do grona najbliższych współpracowników gen. St. Tatara, współtwórca planu powszechnego powstania. W II 1944 zostaje skierowany przez KG AK na teren Okręgu AK Nowogródek z zadaniem unormowania stosunków w tym okręgu. Na początku III 1944 brał udział jako pełnomocnik KG AK w rozprawie WSS nad rtm. Józefem Świdą. Od połowy III 1944 przejmuje dowództwo Zgrupowania, w którego skład wchodzą I i II batalion, później VIII batalionu „Bohdanka”. Przeprowadza szereg akcji bojowych przeciwko Niemcom. W IV 194 nawiązał kontakty z ppłk A. Krzyżanowskim – kdtem Okręgu AK Wilno celem podjęcia odpowiednich ustaleń do „Operacji Ostra Brama”. W VI 1944 wydziela z swego Zgrupowania  Oddział „Bagatelka” o sile 600 żołnierzy i wyrusza na jego czele na pomoc Zgrupowaniu Stołpeckiemu. 24 VI w rejonie m. Lwie zostaje w starciu z Niemcami ciężko ranny w ramię. Bierze jeszcze udział w walce w rejonie majątku Kwiatkówka. 29 VI 1944 w wyniku wywiązania się gangreny przetransportowany do szpitala polowego w antoniszkach, gdzie dr Wł. Żemojtel przeprowadził operację amputacji ręki. Przebywał potem w szpitalu polowym w Onżadowie. 9 VII 1944 melduje się u „Wilka” w Wołkorabiszkach i powraca do swego oddziału, z którym przesuwa się w kierunku Puszczy Prudnickiej, potem w Puszczy Ruskiej, gdzie walczy z sowieckimi oddziałami NKWD. 5 VIII 1944 przejmuje od kpt. dypl. St. Sędzia a dowództwo nad Podokręgiem Nowogródek. Awansowany przez gen. T. Komorowskiego k-dta AK 18 VIII 1944 ppłk-a sł. st. sap. 21 VIII 1944 ginie wraz z 35 żołnierzami w bitwie z oddziałem NKWD pod Surokontami w pow. Lida.
    Odznaczony: VM 5 kl., KW 2x,ZKZ z M.
    Żonaty Ireną Erdman. Miał 2 córki; Danutę i Agnieszkę.

    Rocznik oficerski 1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; J. Erdman. Droga do Ostrej bramy. W-wa 1990; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985; K. Krajeński. Na Ziemi Nowogródzkiej. „Nów”- nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997; NKWD o Polskim Podziemiu. W-wa 1997; Słownik Polski walczącej na Kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej. Bydgoszcz 1995.

     

    Kamieński Jan

    [1906-1987], oficer dypl. sł. st. piechoty WP, kpt. dypl. [1939], oficer PSZ, w konspiracji AK, cichociemny, mjr dypl. [IV 1944], ppłk dypl. [IX 1944] ps. „Cozas”, „Chyży”, „Frant”, „Konar”, „Litwin”, „Kozioł” vel Klimaszewski.
    Kmdt Okręgu DSZ Kraków V-VIII 1945.

    Ur. 17 VI 1906 Klewinów woj. białostockie. Pochodził z wielodzietnej rodziny chłopskiej. Syn Michała i Amelii z d. Matel. Był najmłodszym z ośmiorga rodzeństwa. Po ukończeniu szkoły powszechnej od 1922 uczył się w Gimnazjum Państwowym im. T. Kościuszki w Słonimiu, gdzie w V1928 zdał egzamin maturalny. W latach 1928-1929 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Berezie Kartuskiej i Szkole podchorążych Saperów w Modlinie, a następnie od IX 1929 do VIII 1931 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1931 z przydziałem do 62 pp w Bydgoszczy na stanowisko d-cy plutonu w 9 kompanii, 8 kompanii i w 2 kompanii. Okresowo d-ca 8 i 2 kompanii. Do stopnia por. awansowany 1 I 1934. W latach 1934-1937 dowodzi kompanią. Wiosną 1937 zdał egzaminy i został przyjęty na studia do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie, gdzie studiuje od X 1937 do VIII 1939. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 19 III 1939. Po ukończeniu WSW kpt. dypl. sł. st. piechoty WP. W kampanii wrześniowej 1939 oficer operacyjny 4 DP w składzie Armii „Pomorze”. Brał udział w walkach z wrogiem na szlaku bojowym 4 DP prowadzącym od Pomorza przez walki nad Bzurą i przedpolach Warszawy. Po rozbiciu dywizji przedostał się 17 X 1939 przez granicę południową na Węgry, gdzie został internowany w obozie jenieckim. W XII 1939 ucieka z obozu i przedostaje się 02 I 1940 do Francji, gdzie wstępuje do organizowanego tu WP. Pełni m. in. funkcję szefa Oddziału III sztabu 1 Dywizji Grenadierów. Brał udział w walkach z Niemcami w obronie Francji. Za męstwo okazane na polu walki odznaczony KW 4x i Criox de Guerre. Podczas walk ranny. W VI 1940 dostał się do niemieckiej niewoli, umieszczony w szpitalu, skąd udało mu się zbiec 16 IX 1940. Od 21 IX 1940 działa w konspiracyjnej komórce organizującej przerzuty żołnierzy i oficerów polskich z Francji do Wlk. Brytanii. Pod ps. „Frant” był kierownikiem Placówki Ewakuacyjnej w Lyonie. Do IV 1941 kierował placówka wywiadowczą II Oddziału WP w Lyonie. W IV 1941 aresztowany przez policję francuską /Vichy/pod zarzutem szpiegostwa. Dzięki znajomości został zwolniony na 24 godziny i potem oficjalnie aresztowany. Wyjechał wówczas do Marsyli, skąd we IX 1941 przez Hiszpanię i Gibraltar przedostał się do Wlk. Brytanii, gdzie dotarł 05 I 1942. W Londynie należał do tajnej grupy ONR. Do 06 V 1942 służył w Brygadzie Szkolnej WP, potem referent wyszkolenia w II Oddziale WP NW, potem od 17 XI 1942 szef Wydziału Wyszkolenia Oddziału VI Sztabu NW WP. /Oddział specjalny/. Przeszkolony w Brygadzie Spadochronowej i zaprzysiężony 16 V 1942 na rotę AK. Awansowany do stopnia mjr-a dypl. sł. st. 01 III 1944. W nocy z 8/9 IV 1944 zrzucony jako cichociemny na Placówkę Odbiorczą AK „Jodła” w rejonie Kozienic. Miał przy sobie rozkazy od gen. K. Sosnkowskiego do gen. T. Komorowskiego „Bór”. Jednocześnie był tajnym kurierem emigracyjnego ONR do grupy „Szańca” w Polsce. Po odbyciu kwarantanny do 1 V 1944 otrzymał przydział do Oddziału III KG AK na stanowisko pomocnika szefa operacji KG AK płk-a dypl. „Sęka” /Janusza Bokszczanina/. Brał udział w Powstaniu Warszawskim od 1 VIII 1944 – 5 X 1944. Awansowany 27 IX 1944 do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piechoty. /wg innych danych 1 IX 1945/ Po upadku powstania wyszedł z Warszawy z ludnością cywilną. Od 18 X 1944 do 24 I 1945 szef Oddz. III KG AK. Jednocześnie od jesieni 1944 członek OP i NSZ. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK działa w NIE. Z polecenia gen. A. Fieldorfa „Nil” wyjechał z Częstochowy do Poznania, gdzie miał organizować komórkę NIE. Po spotkaniu w Poznaniu z płk sł. st. art. J. Szczurkiem – Cergowskim –    k-dtem Obszaru Zachodniego AK zostaje z rozkazu L. Okulickiego mu podporządkowany. Przebywał potem w Warszawie, gdzie spotkał się z płk J. Rzepeckim, który w 1945 mianował go k-dtem Okręgu DSZ Kraków. Jednocześnie działa w NSZ – inspektor NSZ do DSZ. Od 06 VIII 1945 po rozwiązaniu DSZ pozostaje bez funkcji. W połowie VIII 1945 wyjechał jako kurier płk-a J. Rzepeckiego do gen. W. Andersa. Przedostał się do Włoch, skąd wyjechał do Wlk. Brytanii, gdzie zameldował się w Oddziale VI Sztabu NW. Odprawiony do kraju 07 IX 1945. Na początku 1946 przyjechał do Polski. Mieszkał w Zakopanem. Zagrożony aresztowaniem, po kilku miesiącach pobytu w kraju wyjechał do Wlk. Brytanii, gdzie przybył 17 VIII 1946 i zameldował się w Centrali w Londynie. Jesienią 1946 z polecenia gen. „Bora” z siedziby 1 DPanc. w Niemczech przewiózł do Francji 2 miliony dolarów, gdzie zostaje zarządcą utworzonego funduszu na pomoc dla konspiracji w kraju. Przekazywał dotacje dla polskich organizacji emigracyjnych. Z dniem 1 VIII 1947 został głównym dysponentem funduszu. Nie zawsze szczęśliwie lokował pieniądze funduszu m.in. w przedsiębiorstwie „Fregata”, w lasach zakupionych w Pirenejach itp. Był właścicielem farmy rolniczej „Maynadarie”, gdzie zatrudniał uciekinierów z Polski. Istnieje opinia, że w latach 1946-1951 roztrwonił ponad milion dolarów, co nie zostało mu ostatecznie udowodnione. W latach pięćdziesiątych wyjechał z Francji do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał na stałe na Florydzie.
    Zmarł 29 V 1987 w Spring Hill na Florydzie w USA. Jego prochy pochowane zostały na cmentarzu w Tryczówce pow. białostocki
    Odznaczony: KW 4x, ZKZ z M, Croix de Guerre ze srebrną gwiazdą.
    Żonaty od 1935 z Aliną z Konarzewskich; mieli dwie córki, Jedna z nich była Halina Teresa /ur.1937/

    Rocznik oficerski MSWoj. 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; M. Porwit. Spojrzenie poprzez moje życie. W-wa 1986; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985; tenże: Spadochroniarze. W-wa 1991; Kamieński. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. T. VI, cz. II. Wrocław 2002; T. Biedroń. Biogram J. K. /w:/ ZH WiN nr 5. Kraków 1994; M. Fieldorf – L. Zachuta. Gen. „Nil” – August Emil Fieldorf. W-wa 1993; M. Z. Rygor Słowikowski. W tajnej służbie. Londyn 1977; K. A. Tochman. Słownik Biograficzny Cichociemnych, Cichociemnych. III. Zwierzyniec – Rzeszów 2002; Informator o nielegalnych, anty.... organizacjach. Lublin 199

     

    Kamiński Jan

    [1912-1944], kadet, oficer sł. st. piech. WP, por. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. [1943], mjr [1944], ps. „Czarny”, „Czarnecki”, „Franek”, „Hartman”, „Mały”, „Omega”, „Rokita”, „Wawrzyniak” vel Jan Wawrzyniak vel Leon Nowak, vel Franciszek Nowak vel Jan Szczegłowski vel Onufry Zawada vel Franciszek Szuwalski vel F. Kubiak vel F. Walkiewicz
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Ostrów Wlkp. IV 1942-VIII 1943. Okręg Poznań ZWZ/AK.

    Ur. 27 VIII 1912 w Ostrowie Wlkp. Syn Walentego/ powstańca wielkopolskiego z zawodu ślusarza rusznikarza/i Agnieszki z d. Klatkiewicz. Szkołę powszechną ukończył w Ostrowie, potem uczęszcza do miejscowego gimnazjum. Działa w harcerstwie. Po ukończeniu 5 klasy w 1928, zdaje egzaminy i zostaje przyjęty do Korpusu Kadetów nr 3 w Rawiczu, gdzie w 1933 uzyskał świadectwo dojrzałości. W latach 1933-1935 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 X 1935 z przydziałem do 81 pp w Grodnie na stanowisko d-cy plutonu, następnie d-ca plutonu pionierów. Do stopnia por. sł. st. piechoty awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku oficera informacyjnego 81 pp., który w składzie 29 DP Armii „Prusy” został przerzucony na teren woj. łódzkiego. Uczestniczy w walkach z wrogiem w rejonie Rawy Maz., Piotrkowi Tryb. Wyróżnił się męstwem w bojach w Lasach Przysuskich, gdzie doszło m. in. do walki wręcz. Po rozbiciu 12 IX 1939 pułku, przedziera się przez Puszczę Kampinoską z grupą żołnierzy w kierunku Warszawy. Po kapitulacji Warszawy przebywał u swego brata Józefa zam. w Warszawie. Od końca IX 1939 związany z konspiracją SZP. 08 X 1939 zaopatrzony w fałszywe dokumenty w ubraniu cywilnym wyjechał do Grodna, gdzie mieszkała jego żona. Do zajętego przez Sowietów Grodna dotarł 14 X 1939. Następnie wraz z żoną powraca do Warszawy, gdzie ponownie nawiązuje kontakty konspiracyjne. Zaprzysiężony do SZP, przechodzi w XI 1939 krótkie przeszkolenie w zakresie szyfrowania i metod prowadzenia działalności konspiracyjnej. Skierowany do Ostrowa Wlkp., gdzie dotarł 05 XII 1939. Następnie odbywa podróże do Warszawy jako robotnik z Skierniewic. Powraca do Ostrowa 23 XII 1939 z zadaniami organizacyjnymi dla wielkopolski. Nawiązał szereg kontaktów z działaczami różnych grup tworzącej się konspiracji wielkopolskiej. Tworzy komórki ZWZ głównie wśród pracowników kolejowych. W III 1940 podporządkował ZWZ otworzoną w Ostrowie Tajna Organizację Wojskową. Brał udział w tworzeniu struktur ZWZ w Poznaniu, gdzie współpracował z mjr Sz. Łukowiczem, por. K. Sosnowskim, ppor. J. Kamieńskim ps. „Ścibor”. Od wiosny 1940 tworzy związki IR Ostrów ZWZ. Działa przy ścisłej współpracy z kpt. W. Koteckim w organizowaniu struktur obwodów wchodzących w skład IR Ostrów. Doprowadził do współpracy skrytki łączności KG ZWZ działającej w Kaliszu z Okręgiem ZWZ w Poznaniu. Utworzył zawiązek Samodzielnego Wydziału Kurierskiego ZWZ/AK utworzonego wśród kolejarzy węzła ostrowskiego. W 1940 p. o oficer do zleceń k-dta Okręgu ZWZ Poznań. Od początku 1941 stały przedstawiciel k-dta okręgu do utrzymywania kontaktów organizacyjnych z KG ZWZ. Uczestniczył w większości odpraw dla k-dtów Okręgów ZWZ w Warszawie. Po rozbiciu przez gestapo w IX 1941 sztabu Okręgu ZWZ Poznań brał aktywny udział w odbudowie tej struktury. Z jego inspiracji obowiązki tymczasowych k-dtów okręgu pełnili kpt. W. Kotecki i por. T. Janowski „Wojnar”. Od XII 1941 prowadzi szeroka akcję scalania z ZWZ-AK lokalnych organizacji konspiracyjnych. Kierował wtedy jako p. o Oddziałem I /organizacyjnym/ K. O ZWZ/AK Poznań. W 1942 włączył do AK ostrowskie ogniwa OJN oraz NOB. Prowadził rozmowy z NOW. Od IV 1942 do VIII 1943 pełnił funkcję k-dta IR AK Ostrów. Awansowany 03 V 1943 do stopnia kpt. sł. st. Od VI 1943 kierował wydziałem V i VI Komendy Okręgu AK Poznań. Potem oficer zrzutowy. Do 15 X 1943 p. o szefa sztabu K O AK Poznań. W dniu 15 X 1943 w wyniku prowokacji zostaje aresztowany przez gestapo przy ul. Górna Wilda w Poznaniu. W toku długotrwałego śledztwa poddawany torturom nie przyznawał się do własnego nazwiska i pełnionych funkcji w AK. Za bohaterską podstawę został awansowany przez KG AK do stopnia mjr-a sł. st.
    Skazany przez Policyjny Sąd Doraźny w Poznaniu na karę śmierci. Zamordowany 07 VI 1944 w obozie karnym w Żabikowie.
    W działalności konspiracyjnej brała udział jego najbliższa rodzina. Żona Stefania ps. „Mama” /ur.28 VII 1913 + 23 III 2000. Pochowana 25 III 2000 na cmentarzu w Wirach k/Lubonia, szwagierka Teresa Musiał ps. „Ewa” i jej mąż Wiktor.
    Żona Stefania z d. Musiał.
    Odznaczony: KW, Medalem Wojska, Krzyżem AK i pośmiertnie VM kl. 5 nr 12799.

    R. Rybka - K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Lisiecki. 81 pp Strzelców Grodzieńskich. Białystok 1995; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; Biuletyn Informacyjny AK. Okręg wielkopolska nr 2/41. Poznań 2000; Biuletyn AK „Gdański Przekaz” nr 4/1990. Gdańsk 1990.

     

    Kiwerski Jan Wojciech

    [1910-1944], kadet, oficer dypl. sł. st. saperów, kpt. [1939], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1943], ppłk [1944, gen. bryg. [1990], ps. „Dyrektor”, „Kalinowski”, „Lipiński”, „Oliwa”, „Rudzki”, „Ziomek”
    Kmdt Okręgu AK Wołyń II 1942 –IV 1944

    Ur. 23 V 1910 w Krakowie, syn Władysława-Wojciecha /lekarza/ i Marii z d. Rogalskiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej od 1921 uczęszczał do Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Lublinie, a od IX 1923 w Korpusie Kadetów Nr 2 w Modlinie przeniesionego w 1926 do Chełmna, gdzie w VI 1928 otrzymał świadectwo dojrzałości. Od VI 1928 do VIII 1931 uczy się w Szkole Podchorążych Inżynierii w Warszawie. Promowany na stopień ppor. sł. st. saperów z starszeństwem od 15 VIII 193o z przydziałem do 3 batalionu saperów w Wilnie na stanowisko d-cy plutonu, a od XI 1934 d-ca plutonu w kompanii przepraw rzecznych baonu mostowego. Awansowany do stopnia por. sł. st. 1 I 1933. Od VII 1937 do VIII 1939 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie uzyskując tytuł oficera dyplomowanego. Do stopnia kpt. awansowany 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 oficer operacyjny 33 DP Rez., a następnie po wcieleniu oddz. 33 DP Rez. do 41 DP Rez., od 20 IX 1939 oficer operacyjny 41 DP Rez. Walczył z wrogiem pod Kockiem w Grupie Operacyjnej „Polesie”. Po kapitulacji polskich oddziałów 5 X 1939 przebywa krótki okres czau na Lubelszczyźnie, skąd wyjechał w XI 1939 do Warszawy. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od I 1940, zaprzysiężony przez mjr F. Niepokulczyckiego „Franek”, „Teodor”. Początkowo wchodził w skład tzw. sztabu dywersji /referatu III c /w Oddziale III KG ZWZ a od IV 1940 był oficerem operacyjnym i z-cą F. Niepokulczyckiego k-dta nowoutworzonego Związku Odwetu KG ZWZ. Jednocześnie od do 1942 oficer operacyjny w Dowództwie Saperów w Oddziale III KG ZWZ/AK. Od 1942 d-ca Oddziałów Dyspozycyjnych utworzonych w ramach Kedywu K-dy Gł. AK. Rozkazem KG AK nr L. 65/BP z 11 XI 1943 mianowany mjr dypl. sł. st. saperów. Należał do czołowych organizatorów walki bieżącej AK prowadzonej głównie siłami Kedywu Dowodził osobiście wieloma akcjami dywersyjno-zbrojnymi na terenie Warszawy. W XII 1943 wyznaczony przez KG AK na szefa sztabu Okręgu AK Wołyń. Wyjechał z Warszawy, ale nie zdołał dotrzeć na Wołyń. Po zmianie rozkazu wyjechał ponownie 2 II 1944 i po przybyciu na Wołyń objął funkcję k-dta Okręgu AK Wołyń i jednocześnie d-cy 27 WDP AK. Mianowany ppłk dypl. sł. st. sap. 12 IV 1944. Poległ 18 IV 944 w walce w chutorze Dobry Kraj w niewyjaśnionych do końca okolicznościach.
    Odznaczony VM kl. 5 /1943/ i pośmiertnie 1 VII 1944 VM kl. IV, KW
    20 XI 1989 sprowadzono do kraju jego szczątki, a 20 VI 1990 uroczyście je pochowano na Cmentarzu Powązkowskim w kwaterze batalionu „Zośka”. 20 IV 1990 mianowany przez prezydenta RP gen. bryg.
    Żona Izabela Kiwerska.

    Rocznik oficerski MSWojsk. 1932;R. rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w wP 1935-1939. Kraów 2003; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 2. W-wa 1987; T. Strzembosz. Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944. W-wa 1983; M. Fijałka. 27. WDP AK. W-wa 1986;W. Romanowski. ZWZ-AK na Wołyniu 1939-1944. Lublin 1993; Księga Kadetów II Rzeczypospolitej. W-wa 2001

     

    Koba Władysław Antoni

    [1914-1949], oficer sł. st. piech. WP, por. [1938], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, kpt. [1944], działacz WiN, ps. „Gruda”, „Marcin”, „Rak”, „Tor”, „Żyła” vel Marcin Gruda.
    Kmdt Obwodu AK/NIE/DSZ Przemyśl I –VIII 1945, Kierownik Rady WiN Przemyśl IX 1945 – X 1946, Kierownik Okręgu /Wydziału/ WiN Rzeszów 4 V 1947 – 26 IX 1947.

    Ur. 08 I 1914 w Jarosławiu. Syn Józefa i Rozyny z d. Pacak. Pochodził z wielodzietnej rodziny mieszczańsko-kupieckiej o tradycjach patriotycznych. Po ukończeniu szkoły powszechnej uczy się w II Gimnazjum im. Augusta Witkowskiego w Jarosławiu, gdzie 31 V 1932 zdał maturę.
    Od 01 IX 1932 do VIII 1933 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych w Różanie, a od IX 1933 do VIII 1935 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 X 1935 z przydziałem do 3 pp Leg. w Jarosławiu na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 19 III 1938. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca kompanii w 3 pp Leg. Walczył wrogiem 05 IX 1939 w rejonie Sieradza i Lucjanowa, 08 IX 1939 w rejonie Woli Cytrusowej. W dniu 09 IX 1939 jego kompania stoczyła ciężkie walki z Niemcami pod Przyłęką. Po ciężkich bojach wycofuje się z resztkami I i III baonu 3 pp Leg. do Modlina. Brał potem udział w obronie Modlina do chwili kapitulacji. Rozkazem d-cy 3 pp Leg. z 16 IX 1939 odznaczony KW. Po kapitulacji znalazł się w niemieckiej niewoli i przebywał w obozie jenieckim w Działdowie /stalag II Soldau/, z którego został zwolniony w X 1939 z obowiązkiem meldowania się u władz niemieckich w miejscu zamieszkania. Do Jarosławia powraca w XII 1939 i zameldował się w Orstkomando podając fikcyjny adres zamieszkania, co spowodowało, że musiał się ukrywać u swoich znajomych w Jagielle k/Przeworska, potem w Kańczudze i Pruchniku. W końcu XII 1939 zaprzysiężony do ZWZ przez J. Cwynara d-cę Placówki ZWZ Jarosław-miasto. Działa na terenie placówki Jarosław-miasto potem placówki ZWZ Pruchnik. Zajmował się szkoleniem żołnierzy ZWZ/AK na terenie obwodu ZWZ/AK Jarosław. Od 1943 d-ca plutonu dywersyjnego Obwodu ZWZ/AK Jarosław oraz oficer dywersji Obwodu AK Jarosław. Organizator i uczestnik wielu akcji dywersyjno-sabotażowych. W VI 1944 jako oficer szkoleniowy i d-ca plutonu w Zgrupowaniu Partyzanckim 39 pp AK dowodzonym przez kpt. sł. st. E. Wodeckiego „Szpaka’. W VII 1944 d-ca plutonu w Zgrupowaniu Part. AK kpt. sł. st. W. Szczepańskiego „ Juliana”. Po wejściu A. Cz. na teren Rzeszowszczyzny był poszukiwany przez NKWD.
    Rozkazem KG AK awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1944. Jesienią 1944 przeniesiony do obwodu AK Przemyśl, gdzie objął funkcję adiutanta K.O AK Przemyśl. Od I 1945 k-dt obwodu NIE/DSZ Przemyśl. Występował wówczas oficjalnie pod nazwiskiem przybranym Marcin Gruda. Pracował jako księgowy w Biurze Drogowym PKP. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN pełni od XI 1945 do wiosny 1946 funkcję kierownika Rady WiN Przemyśl. Następnie do IX 1946 kierownik Rejonu WiN Wschód. Od X 1946 do V 1947 zastępca kierownika Wydziału WiN Rzeszów, a od 04 V do 26 IX 1947 kierownik Wydziału WiN Rzeszów. Aresztowany przez funkcj. Wydziału III WUBP Rzeszów w Przemyślu. Więziony przez okres roku w śledztwie. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. Wyrokiem WSR Rzeszów z dnia 21 X 1948, sygnatura akt Sr. 248/48 został skazany na karę śmierci, utratę praw publicznych i obywatelskich na zawsze, oraz przepadek mienia. W dniu 05 I 1949 NSW w Warszawie na niejawnej rozprawie nie uwzględnił apelacji i utrzymał wyrok wydany przez WSR Rzeszów w mocy. B. Bierut decyzją z 23 I 1949 nie skorzystał z prawa łaski. Zamordowany 31 I 1949 o godz. 20,30 w więzieniu na Zamku Rzeszowskich. Ciało zostało pogrzebane w zbiorowej mogile na cmentarzu w Zwierzycy. 05 II 1992 Sąd WOW w Warszawie wydał postanowienie stwierdzające nieważność wyroku wydanego przez b. WSR w Rzeszowie 21 X 1948 oraz postanowienie NSW z 05 I 1949.
    Był żonaty od 15 VI 1940 z Marią Stanisławą z d. Oleszko /ur. 18 V 1912/, nauczycielka. Miał dwoje dzieci; córkę Marię /ur. 22 IV 1941/ i syna Wojciecha /ur.23 I 1947/.
    Odznaczony: KW 2x, SKZ z M, Medalem Wojska 4x, Krzyżem AK.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK 1939-1945. Kraków 1994; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-Rozwój organizacyjny. W-wa 1996; T. Balbus-Z. Nawrocki. Rozpracowanie i Likwidacja Rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. W-wa 2001; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg WiN Rzeszów. Rzeszów 2000.

     

    Kołodziej Jan

    [1914-?], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1937], w konspiracji ZWZ/AK,WSGO „Warta”- DSZ, por. [1942], kpt. [1945], ps. „Blady”, „Długi”, „Drwal”, „Duczmal”, „Józef”, „Krawczyk”, „Stefan”, „Torba” vel Henryk Schmidt.
    Kmdt Obwodu AK Ostrów Wlkp., inspektoratu rej. AK Ostrów Wlkp. III-V 1944,p.o Kmdt Okręgu AK Poznań V –XII 1944.

    Ur. 01 II 1914 w Tarchałach Małych pow. Krotoszyn. Syn Wojciecha i Jadwigi z d. Koniarek. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Seminarium Nauczycielskim w Krotoszynie, gdzie w 1934 zdał egzamin maturalny. Od IX 1934 do VIII 1937 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 01 X 1937 z przydziałem do 77 pp w Lidzie na stanowisko d-cy plutonu. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w szeregach 77 pp. Podczas walk z wrogiem dowodzi plutonem w 8 kompanii III baonu.. Uczestniczy w walkach w rejonie Piotrkowa Tryb., potem na Lubelszczyźnie. Szlak bojowy zakończył we Lwowie, gdzie walczy w obronie miasta. Podczas walk ranny i umieszczony w lwowskim szpitalu, skąd po kapitulacji Lwowa wobec Sowietów, zbiegł z szpitala i następnie przedostał się do Wielkopolski. Od wiosny 1940 przebywał w u swoich rodziców zamieszkałych w Parzynowie pow. Kępno. W IV 1941 zostaje zaprzysiężony do ZWZ przez por. J. Kamińskiego „Franek”. Przenosi się do Ostrowa Wlkp., gdzie pełni funkcję k-dta miasta ZWZ/AK i z-cy k-dta obwodu ZWZ/AK Ostrów Wlkp.. Od VIII 1942 do III 1944 k-dta obwodu. Awansowany do stopnia por. sł. st. 11 XI 1942. W III 1944 po aresztowaniu kpt. W. Maika obejmuje funkcję k-dta Inspektoratu AK Ostrów Wlkp. Jednocześnie z-ca k-dta Okręgu AK Poznań. W V 1944 przekazał funkcję inspektora ppor./por. rez. S. Baranowskiemu „Weber” i obejmuje nieformalnie funkcję k-dta Okręgu AK Poznań, którą pełni do XII 1944. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1945. Od I 1945 pełni w sztabie nowego k-dta Okręgu Poznań AK ppłk-a A. Rzewuskiego „Przemysław” funkcję szefa Oddz. I oraz III. Mieszkał w Poznaniu. Czynny potem w konspiracji WSGO „Warta” i DSZ Okręg Poznań na stanowisku oficera do zleceń. Jednocześnie podjął studia na Wydziale Historii UP w Poznaniu. Zagrożony aresztowaniem przez UB w 1946 zbiegł z kraju na Zachód. Granicę przeszedł na Śnieżce. Przedostał się do II Korpusu we Włoszech potem w Wlk. Brytanii. Ukończył studia inżynierskie. Mieszkał z żoną angielką w hrabstwie Suffolk, gdzie mieszkał nadal w 1993. Po weryfikacjach przez komisję II Korpusu i Główną Komisję Weryfikacyjną AK w Londynie, które nie uznały jego funkcji k-dta okręgu i stopnia kpt. sł. st. przerwał wszelkie kontakty z Kołem AK w Londynie i polską emigracją oraz z krajem. Mimo prób nawiązania z nim kontaktów nie zmienił swego postanowienia.

    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; R. Wnuk. Poakowska konspiracja antykomunistyczna w Wielkopolsce w 1945. ZH WiN nr 14. Kraków 2000; M. Wodniak. Okręg Poznański AK/w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; W konspiracji wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1993; Encyklopedia konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; Okręg Pomorze AK w dokumentach 1939-1945. Toruń 1991. L. Misiek. Ostatnie walki żołnierzy AK Okręgu Poznań. Finał „Burzy” w 1945 /w:/ Biuletyn Informacyjny ŚZŻAK Poznań, nr 1/60. Poznań III/2005; E. Serwański. Ostrów Wielkopolski i jego region w okresie II wojny światowej /1939-1945/. Poznań 1992.

     

    Korol Józef

    [1900-1940], mgr, urzędnik, oficer rez. WP, ppor.[1929],por. [1939] w konspiracji SZP/ZWZ, ps. „Król”, „Starosta” vel Hajducki vel König.
    D-ca Podokręgu SZP Śląsk XI –XII 1939. Kmdt Okręg u Śląsk ZWZ XII 1939-VIII 1940.

    Ur. 18 XII 1900 w Strzelcach Opolskich. Syn Karola / urzędnika kolei/i Gertrudy z Wolnych. Po ukończeniu w 1919 gimnazjum podejmuje studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu we Wrocławiu. W 1920 zaangażowany w akcję plebiscytową przerwał studia. W czasie trwania plebiscytu 20 III 1921 został zamordowany przez bojówkę niemiecką jego ojciec, który pracował jako dyżurny ruchu na stacji kolejowej w Oleśnie Śl. Od 03 V – VI 1921 brał udział w III Powstaniu Śląskim. Po zakończeniu powstania przeniósł się do Świętochłowic i podjął pracę jako urzędnik. Następnie jednocześnie studiuje na Wydziale Prawa UJ w Krakowie, gdzie w 1927 uzyskał tytuł mgr-a prawa. Aktywnie działał w Związku Powstańców Śląskich. Z ramienia Związku Powstańców Śląskich był opiekunem Oddziału Młodzieży Powstańczej. Przeszkolony wojskowo w Szkole Podchorążych Piechoty Nr 5 w Krakowie. Od 1927 jest wicestarostą w Świętochłowicach. 01 IX 1929 awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty lokata 740 z przydziałem do Oficerskiej Kadry Okręgowej nr V w Krakowie. Ewidencyjnie podlegał PKU Tarnowskie Góry. Od 1931 do 1936 jest starostą w Tarnowskich Górach, potem od 1937 dyrektor Biur Zarządu Miejskiego w Chorzowie. Od 1939 wiceprezydent Chorzowa. Był głęboko zaangażowany we wszelkich akcjach zmierzających do odniemczenia Śląska, co spowodowało, że został umieszczony przez hitlerowców w „księdze gończej”. Aktywnie działa w harcerstwie. Inicjator i założyciel 21 DH w Chorzowie. Pełnił funkcję prezesa Koła Przyjaciół Harcerstwa. W 1937 przeszedł przeszkolenie zorganizowane przez oficerów II Oddziału Sztabu Gł. WP w zakresie organizacji i kierowania komórkami Dywersji Pozafrontowej. Mianowany kierownikiem Dywersji Pozafrontowej na teren Śląska. Organizacyjnie podlegał mjr rez. K. Kierzkowskiemu – kierownikowi dywersji pozafrontowej przy DOK V w Krakowie. Do jego zadań należało zorganizowanie walki z niemiecką dywersją na terenach przygranicznych i przygotowanie możliwości prowadzenia dywersji po wkroczeniu Niemców na Śląsk. Latem 1939 awansowany do stopnia por. rez. Po napaści Niemców 01 IX 1939 opuścił Chorzów. 09 IX 1939 znalazł się we wsi Kołków pow. Pińczów, gdzie spotkał się z grupą Ślązaków, do której się przyłączył. Do 19 IX 1939 mieszkał z innymi uchodźcami z Śląska w budynku miejscowej szkoły. W zaistniałej sytuacji w Polsce nie widząc szans na dalszą ewakuację postanowił wraz z grupą Ślązaków wracać na Śląsk. Grupa dotarła do Niedzielsk k/Szczakowej, gdzie z J. Kołaczkiem zamieszkał u maszynisty Posza. Następnie na początku X 1939 powraca do Katowic. Zamieszkał w Katowicach – Ligocie przy ul. Wileńskiej 11 u J. Kołaczka, gdzie przebywał około miesiąca czasu. Tu zapoczątkował działalność konspiracyjną. Unikał poruszania się po terenie Śląska, ponieważ był osobą bardzo znaną. Przy pomocy J. Kołaczka nawiązywał kontakty z znanymi mu osobami, które podejmowały działalność konspiracyjną z zadaniem tworzenia siatek konspiracyjnych na terenie Śląska. W XI 1939 przenosi się do Goczałkowic – Zdroju, gdzie zamieszkał u ojca J. Kołaczka. Wyjeżdżał stąd do Warszawy i Krakowa, gdzie uzyskał nominację na pełniącego obowiązki d-cę Podokręgu SZP Górny Śląsk, który wszedł później w skład Obszaru Krakowskiego SZP/ZWZ. Organizuje zawiązek sztabu oraz dzieli teren na inspektoraty rejonowe i mianuje dowódców terenowych. Z Goczałkowic – Zdroju przenosi się do Bielska – Mikuszowic, gdzie mieszka u profesora gimnazjalnego Michalika. Organizuje punkty kontaktowe. Wkrótce przenosi się do Dziedzic – Vacuum, gdzie przebywa do II 1940. W XII 1939 przebywał w Krakowie na odprawie. Posługiwał się w tym czasie dokumentami na nazwisko Hajducki. Przepustki zezwalające na przekroczenie granicy z GG wystawiane przez magistrat w Trzebini dostarczał mu Walter Gojny. W okresie działalności 1939-1940 odniósł sporo sukcesów. Dokonał scalenia szeregów harcerskich i podporządkował SZP/ZWZ organizację konspiracyjną POP, którą kierował Józef Pukowiec, nawiązał też ścisłą współpracę z działaczami Podbeskidzia, którzy organizowali TOW. Od II 1940 przebywa w Wiśle u swego znajomego inż. Józefa Michejdy. W IV 1940 powraca do Dziedzic, skąd ponownie w VII 1940 wrócił do Wisły. Jego aktywna działalność przynosi skutki pozytywne. Organizacyjnie objęła zasięgiem SZP/ZWZ cały Śląsk od Ziem Zaolziańskich po Kluczbork i od nysy po Zagłębie Dąbrowskie. Utworzył przy okręgu grupę sabotażową „Związek Odwetu”. W VII 1940 mieszkał w Wiśle – Głębce w willi Halamów. Na kierownicze stanowiska mianował ludzi, którzy nadawali się do pracy konspiracyjnej. Nie kierował się kryteriami politycznymi. Ostatnio przebywał w Wiśle – Jaworniku we willi „Lusia”. W dniu 27 VIII 1940 do willi przybyła grupa Niemców z zamiarem przeprowadzenia spisu inwentarza. Ukryty z innymi w willi pozorował, że nikogo nie ma w budynku. Gdy Niemcy odchodzili zaczął palić w piecu dokumenty organizacyjne. Jeden z Niemców zauważył uchodzący dum z komina. Wówczas grupa powróciła i przystąpiła do wyłamania drzwi. Wtedy otworzył ogień z posiadanego pistoletu do Niemców znajdujących się na zewnętrz. Na wezwanie Niemców do zaprzestania strzelania przerwał ogień i otworzył drzwi. Ponownie otworzył ogień przez otwarte drzwi. W toku strzelaniny zostaje ranny w nogę. Widząc, że jego sytuacja jest beznadziejna nie chcąc dać się wziąć żywcem zażył truciznę i zmarł. Ściągnięto po tej akcji gestapo. Jego zgon stwierdził sprowadzony lekarz. Wieczorem 27 VIII 1940 jego zwłoki przewieziono do Cieszyna, gdzie został pochowany.
    Żonaty z Władysławą Korol.
    Pośmiertnie rozkazem KG AK z 19 III 1942 został odznaczony VM kl. 5.

    Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; M. Brzost. Rybnicki Inspektorat AK. Katowice 1995; Z. Janke – Walter. W AK na Śląsku. Katowice 1986; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim 1939-1945. Katowice 1988; Armia Krajowa /red./ K. Komorowski. W-wa 1999; R. Hajduk. Nieznana karta tajnego frontu. W-wa 1985

     

    Kotarski - Przeginia Władysław Józef 

    [1895-1941], ppłk sł. st. kaw.[1939], w ZWZ ps. „Dąb”, „Druh”, „Nadolny”, „Wilk”
    Kmdt Okręgu nr I Lwów-Wschód ZWZ XII 1939-IV 1940- p. o. Kmdt obszaru nr 3  ZWZ -1 – IV 1940

    Ur. 29 IX 1895 w Oleszycach pow. Cieszynów, Józefa i Stanisławy z Cechmanowiczów. Uczył się w gimnazjum w Chyrowie, które ukończył w 1913 z wyróżnieniem. W latach 1913-1914 studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim. 17 IX 1914 powołany do służby w armii austriackiej. Ukończył w 1915 kurs szkoły oficerów rezerwy kawalerii i piechoty w Bruck. Służył na stanowisku adiutanta batalionu, potem d-ca plutonu w 83 pp i walczył na froncie rosyjskim. 13 IX 1915 dostał się do niewoli rosyjskiej, skąd został uwolniony 17 IV 1918 przez armię niemiecką. Od 20 IV 1918 do 20 VI 1918 służył jako tłumacz w 5 p. dragonów armii niemieckiej. W WP od 5 XI 1918. Mianowany por. sł. st. kaw. z starszeństwem od 1 VI 1919. Do 20 VII 1920 przebywał we Wiedniu, gdzie był oficerem ordynansowym Pełnomocnictwa Wojskowego Państwa Polskiego, potem d-cą Stacji Zbornej Komisji Wojskowej Likwidacyjnej, a następnie adiutant Kierownictwa Transportowego Wojskowego. Następnie służy w 9 p. uł. , gdzie dowodzi plutonem. Awansowany 17 XII 1924 do stopnia rtm. sł. st. kaw. 17 XII 1924 z starszeństwem od 15 VIII 1924. Dowodzi m. in. szwadronem w 9 p. uł. Od 3 IX 1925-2 II 1927 pełnił funkcję adiutanta 9 p. uł., następnie d-ca szwadronu. Od 1 VII 1929 d-ca 2 szwadronu Szkolnego Dyonu Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Kawalerii, skąd 15 IX 1933 został przeniesiony na stanowisko wykładowcy w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1933. W 1938 przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 19 p. uł. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. Podczas kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku z-cy d-cy 19 p. uł. w składzie Wołyńskiej b/brygady Kawalerii. Walczył m., in. pod Mokrą, potem w walkach odwrotowych. W ostatniej fazie walk na Lubelszczyźnie dowodził resztkami 19 p. uł. w GO Kaw. gen. W. Andersa. Unika niewoli. Od XII 1939 czynny w konspiracji. Był k–dtem Okręgu Lwów –Wschód ZWZ-1, a jednocześnie od II 1940 z-cą k-dta Obszaru. Komendę Obszaru ZWZ – 1 objął po przekazaniu mu jej przez opuszczającego Lwów płk-a W. Żebrowskiego. Aresztowany 20 IV 1940 przez funkcj. NKWD we Lwowie. Skazany przez Lwowski Sowiecki Sąd Obwodowy  19-20 XI 1940 na karę śmierci. 17 II 1941 wyrok został zatwierdzony przez Sąd Najwyższy ZSRR i 24 II 1941 został stracony. 
    Odznaczony: KW4x, SKZ, oraz w 1944 pośmiertnie VM kl. 5.
    Żonaty od 1926 z Apolonią Jasieńską. Miał córkę Elżbietę – dziennikarkę.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Rocznik oficerów kawalerii 1930; J. Węgierski – G. Mazur. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997.

     

    Kotecki Wacław

    [1897-1943], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1924], od II 1929 w st. sp., w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Kotowski”, „Wawrzyn”, „Wawrzyniec”. Pośmiertnie w 1943 awansowany przez KG AK do stopnia mjr.
    Kmdt Inspektoratu Rej. ZWZ/AK Ostrów Wlkp. 15 X 1940 – IV 1942. Okręg Poznań ZWZ/AK.

    Ur. 03 III 1897 w Piaskach pow. Gostyń. Syn Romana i Pelagii z d. Sierszulska. Pochodził z rodziny kupieckiej. Uczeń szkoły ludowej w Piaskach, gdzie uczestniczył w strajku szkolnym. W 1913 rozpoczął naukę w szkole budowlanej w Gostyniu. 24 VIII 1914 powołany jako niemiecki poddany do służby w armii niemieckiej. Wcielony do 37 pułku rez., potem w kompanii saperów 50 pp. Zdemobilizowany w stopniu kpr. 14 XI 1918. Po powrocie do rodzinnej miejscowości od końca 1918 był organizatorem kompanii powstańczej w Grupie Powstańczej „Leszno”. Po sformowaniu 19 I 1919 - 6 pułku strzelców wielkopolskich służy w tym pułku. Mianowany d-cą plutonu w 2 kompanii. Dekretem NRL z 28 IV 1919 mianowany ppor. Bierze udział w walkach z wrogiem. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Ranny 14 VI 1919 podczas boju. Przebywa w szpitalu, skąd 13 IX 1919 powraca do 6 psw przemianowanego 10 XII 1919 w 60 pp. 25 XI 1920 po ukończeniu kursu aplikacyjnego awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty. Po wojnie pełni służbę w 60 pp w Ostrowie Wlkp na różnych stanowiskach. Do stopnia kpt. sł. st. piechoty awansowany 01 XII 1924 z starszeństwem 15 VIII 1924 lokata 66. W II 1929 przeniesiony w stan spoczynku. W 1929 przejął z bratem browar w Gnieźnie, który prowadził do lata 1939. 25 VIII 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do Batalionu Obrony Narodowej „Gniezno”. Brał udział w walkach z Niemcami. Ranny w walkach w rejonie m. Piątek. Przebywał na leczeniu w szpitalu w Łodzi, skąd zbiegł do Warszawy. Na początku 1940 powraca do Ostrowa. Do X 1940 pomaga swemu bratu Ludwikowi w prowadzeniu restauracji. Skontaktowany przez por. J. Kamińskiego z por. rez. Kiryłłem Sosnowskim i ppłk sł. st. art. L. Ostrihańskim, który po zaprzysiężeniu do ZWZ mianował go 15 X 1940 k-dtem IR ZWZ Ostrów Wlkp. Znając teren swej działalności i sporo mieszkańców zorganizował już do końca 1940 szkieletowy sztab inspektoratu. Mianował k-dtów obwodów wchodzących w skład inspektoratu w Ostrowie, Krotoszynie, Kępnie i Jarocin z siedzibą w Pleszewie. Zorganizował zawiązek Ośrodka WKZO w Ostrowie. Oraz własną sieć wywiadowczo-informacyjną. Przeprowadził scalenie grup konspiracyjnych TOW,OJN z ZWZ. Prowadził rozmowy z NOB, które nie dały efektów. Kontakt z sztabem K. O ZWZ w Poznaniu utrzymywał za pośrednictwem por. J. Kamińskiego „Omega”. Z ramienia ppłk-a L. Ostrihańskiego prowadził bezskutecznie rozmowy w sprawie objęcia przez Okręg ZWZ Poznań struktur organizacyjnych ZWZ działających w ramach K. O ZWZ Łódź / obwody Turek, Konin, Kalisz, Koło/. W dniach 30 i 31 I 1942 organizował inspekcję K.O ZWZ/AK Poznań przez K-dta Obszaru Zachodniego ZWZ/AK gen. T. Komorowskiego „Bór”. Otrzymał wówczas zadanie odbudowania sieci terytorialnej ZWZ/AK po jej rozbiciu przez gestapo jesienią 1941. Na początku 1942 desygnował por. T. Janowskiego „Wojna” na p. o k-dta K. O AK Poznań. W dniu 27 IV 1942 zostaje ujęty przez gestapo na zorganizowanej zasadzce na punkcie kontaktowym. Poddany ciężkiemu i okrutnemu śledztwu w siedzibie gestapo /domu Żołnierza/ w Poznaniu, potem w Forcie VII. Więziony następnie w Zwickau, Dreźnie. Wyrokiem Wyższego Sądu Krajowego w Poznaniu /OLG/ na sesji wyjazdowej w Zwickau został 11 II 1943 skazany na karę śmierci. Zamordowany 31 III 1943 w Dreźnie.
    Pośmiertnie awansowany przez KG AK do stopnia mjr-a.
    Odznaczony; KW 3x, KN.
    Żonaty z Emilią z d. Łabęcka. Małżeństwo było bezdzietne.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; E. Serwański. Ostrów Wlkp. I jego region w okresie II wojny światowej /1939-1945/. Poznań 1992; W Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945 /opr. Z. Szymankiewicz/. Poznań 1993.

     

    Kotowicz Jan

    [1890-1963], płk sł. st. piech.[1937], w konspiracji AK  ps. „Twardy”
    kmdt Okręgu AK Wołyń 1944 /nominalny/

    Ur. 18 XII 1890 w Rzeszowie, syn Jana i Zofii z d. Chudzickiej. Uczęszczał do I Gimnazjum im. St. Konarskiego, gdzie w 1910 otrzymał świadectwo dojrzałości. Następnie studiuje na Wydziale Prawnym UJ w Krakowie. Jednocześnie pracuje jako urzędnik asekuracyjny. Od 1912 czynny w Związku Strzeleckim w Rzeszowie. Ukończył kurs oficerski ZS.  Od 06 VIII 1914 służy w Legionach Polskich. Był d-cą plutonu w 1 kompanii w półbaonie M. Kukiela z którym we IX 1914 dołączył do 1 pp LP.    Mianowany ppor. piech. 9 X  1914. Walczył pod Laskami, Borzechowem oraz pod Krzywopłotami, gdzie 18  XI 1914 zostaje ciężko ranny. Do 03 VI 1915 przebywa na leczeniu w szpitalu w Wiedniu, potem w domu uzdrowieńców , zaś od 05 VII 1915 w szpitalu w Piszczanach. Po wyleczeniu się z rany  przydzielony w okresie od 7 VII-VIII 1915 do kadry I Brygady LP, potem od 12 VIII 1915 do 15 VIII 1916 w Stacji Zbornej  w Krakowie. Następnie służy w VI Batalionie 1 pp LP. Po kryzysie przysięgowym w LP zostaje 17 IX 1917 wcielony do armii austriackiej i skierowany do szkoły oficerów rezerwy piechoty w Basovcu. Do 15 X 1918 przydzielony do komendy stacji etapowej w Opcinie  pod Triestem, skąd później przedostaje się do kraju. Od 01 XI 1918 współorganizował Pułk Ziemi Rzeszowskiej w którym dowodził I baonem. . 15 XI 1918 awansowany do stopnia por. piech. Walczył na froncie wojny polsko-ukraińskiej od 17  I 1919 do 20 VI 1919. Przeniesiony do batalionu zapasowego w Rzeszowie, gdzie był d-cą 2 kompanii, kierownikiem wyszkolenia  i z-cą d-cy baonu do 4 III 1921. Awansowany 1 XII 1919 do stopnia kpt. sł. st. piech. w okresie od 4 III – 8 IV 1921 ukończył kurs informacyjny typu „B” w Dywizyjnym Centrum Wyszkolenia w Krakowie. Następnie kierownik wyszkolenia 17 pp. Na skutek złamania nogi od 6 VII do 12 XI 1921 przebywał na leczeniu  i urlopie po czym powraca na poprzednie stanowisko. Zweryfikowany  w stopniu mjr-a . sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Następnie od 29 XI 1921 dowodził II batalionem 17 pp. Przeniesiony  w 1922 z 17 pp do 77 pp w Lidzie na stanowisko d-cy II batalionu. Przeniesiony w 1926 z 77 pp do 17 pp na stanowisko d-cy batalionu, potem z-ca d-cy pułku. Ukończył w Rembertowie kurs dl dowódców batalionu i pułków.  Awansowany 1 I 1928 do stopnia ppłk-a sł. st. piech. W latach 193o-1932 kierownik Okręgowego Urzędu PW i WF nr III w Grodnie. Przeniesiony z dniem 1 IV 1932 dowodzi 67 pp w Brodnicy, którym dowodzi do 16 VI 1935. Od 17 VI 1935 do 04 VI 1938 dowodził  6 psp w Samborze. 19 III 1937 awansowany do stopnia płk-a sł. st. piech.  Od 1938-1939 d-ca Podkarpackiej Brygady Obrony Narodowej w Przemyślu. Jednocześnie kierownik 10 Okręgowego Urzędu PW i WF przy DOK X w Przemyślu. Działał na rzecz rozwoju sportu wojskowego. W latach 1922-1925 by opiekunem WKS w Lidzie, potem współorganizator klubu sportowego „Resovia” w Rzeszowie. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy 3 Brygady Górskiej, której działania opóźniały wyjście Niemców z pasma Karpat w kierunku Lwowa. Walczy z wrogiem w obronie Starego Sambora. 19 IX 1939 z resztkami brygady przekroczył granicę z Węgrami, gdzie zostaje internowany i osadzony w obozie Györ, skąd go przeniesiono do Egeru, gdzie pełnił funkcję polskiego kmdta obozu. W VII 1943 zbiegł z obozu i przedostał się do Warszawy, gdzie sprawował funkcję szefa Wydziału Wojskowego  piłsudczykowskiego Obozu Polski Walczącej i członek Rady Naczelnej. Podejmuje działalność konspiracyjną w AK. Od 04 V 1944 pełnił funkcję inspektora w KG AK. Mianowany w 1944 d-cą 27 WDP AK, którą dowodzi w czasie akcji „Burza” na Lubelszczyźnie. Jednocześnie nominalny kmdt Okręgu AK Wołyń. Oddziały dywizji zdobyły m. in. Lubartów i Kock. Po rozpoczęciu rozbrajania żołnierzy AK przez oddziały sowieckie 26 VII 1944 podejmuje decyzję o rozwiązaniu 27 WDP AK. Próbował się osobiście przedostać do Warszawy, ale wybuch powstania 1 VIII 1944 zastał go na prawym brzegu Wisły na Pradze.  Następnie ukrywał się w Kurowie  k. Tłuszcza. W 29 XI 1944 zatrzymany przez agentów Informacji Wojskowej. Aresztowany przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w Lublinie był więziony w areszcie WUBP Lublin, potem od II 1945 na Zamku Lubelski na Zamku Lubelskim. Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego Lublin 13 VIII 1945 został skazany przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Lublinie na karę 10 lat więzienia. Od VIII 1945  więziony w CWK Wronki, skąd na podstawie amnestii został 29 X 1945 zwolniony warunkowo. Po zwolnieniu z więzienia zamieszkał w Kijawie k, Nysy, gdzie od 26 VII 1946 do 31 III 1949 pracuje jako magazynier w Państwowych Nieruchomościach Ziemskich. W 1949 zamieszkał w Rzeszowie. Pracuje od 15 V 1949 do 15 VI 1951 w Rzeszowskiej Spółdzielni Spożywców potem w Inwalidzkiej Spółdzielni Pracy, a od 20 III 1952 w Spółdzielni Inwalidów „Spólnota”. Od 1 IX 1958 na rencie inwalidzkiej. „
    Zmarł 15 X 1964 w Rzeszowie i tu pochowany na miejscowym cmentarzu Pobitno.
    Odznaczony: VM kl. 5, Orderem PR, KW 4x, KN, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem 10 Lecia Odzyskanej Niepodległości.
    Żonaty z Marią Pelczarską ,  po jej śmierci w 1924 z Janiną Topolską z którą miał córki Marię /1926-1934/ i Stefanię Annę 1927-1995/ zamężną Wirską.
    Jego pamięci poświęcone są tablice pamiątkowe w kościele św. Jadwigi w Krakowie oraz tablica na domu przy ul Dekerta 4 w Rzeszowie. Jego imię nosi skwer w Rzeszowie .

     W. K. Cygan. Oficerowie LP 1914-1917. Słownik biograficzny. T. Z 2007;Roczniki oficerskie 1923, 1924, 1928, 1932; R. Rybka-K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; W. Romanowski. Okręg Wołyński ZWZ-AK 1939-1944. Lublin 1993; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; W. Bartosz. Biogram J. K. /w:/ MSUDN 1939-1956. T. 4. Kraków 1999; Dz. Pers. Nr 22 z 22 VII 1922;Dz. Pers. nr 8 z 31 III 1930;Dz. Pers. nr 6 z 23 III 1932; R. Osiński. 6 psp. Pruszków 1996.

     

    Kowalówka Henryk

    [1897-1944], członek ZS, legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1939], żołnierz OOB/SZP/ZWZ/AK, płk [1943], ps. „Dziedzic”, „ Kosiarz”, „ Oset”, „ Profesor”, „Skawa”, „Topola”, „Zator”, „Zrąb” vel Jan Kowalski vel Jan Kasprzak. Pośmiertnie gen bryg. [1995].
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Śląsk II 1941 – VII 1942 i Okręgu AK Poznań – VII 1942 - I 1944.

    Ur. 05 I 1897 w Brzezince pow. Wadowice. Syn Franciszka /rolnika/ i Marianny z d. Ciepłej. Miał brata Franciszka /Wacław/. Od 01 IX 1903 uczęszczał do jednoklasowej szkoły ludowej w Pobierze / obecna nazwa Paszkówka/, a następnie od 01 IX 1905 do czteroklasowej szkoły ludowej w Czernihowie, którą ukończył w VI 1909. Następnie od 1909 kształci się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, gdzie ukończył do 1914 pięć klas. Następnie ukończył cztery kursy w Seminarium Nauczycielskim, gdzie zdał maturę. Od 1911 do 1914 należał do skautingu. Był zastępowym w drużynie harcerskiej w Gimnazjum św. Anny, potem w Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego. Od 1913 członek Związku Strzeleckiego. Do lata 1914 organizował zastępy harcerskie w Brzezince, Jaśkowicach, Trzebolu i w Wielkich Drogach, które przygotowywał do przyszłej pracy w ZS. 07 VIII 1914 wstępuje do II baonu dowodzonym przez M. Neugebauera w Grupie Józefa Piłsudskiego, potem 1 Pułku Piechoty Legionów Polskich. Jako żołnierz 4 kompanii II baonu odbył kampanię kielecką. W 4 pp Leg. Walczył pod Winiarami i Nowym Korczynem w marszu na Warszawę. W XII 1914 w składzie I Brygady Legionów wyruszył pod Łowczówek. Od II 1915 w 1 kompanii 5 pp Leg. Po bitwie pod Łowczówkiem skierowany w rejon Lipnicy Murowanej, a następnie do Kęt, gdzie przebywa do 28 II 1915. Od 3 III 1915 do 28 IV 1915 przebywał na leczeniu w szpitalu wojskowym na Morawach, gdzie był operowany. Po rekonwalescencji w VI 1915 wcielony do 5 kompanii 5 pp Leg. Walczył nad Nidą, potem w połowie IX 1915 pod Smolarami nad Stochodem, potem nad Styrem. 1 X 1915 brał udział w bojach pod Stowyhorożem. Od X 1915 walczy pod Koszyszczami. W XII 1915 5 pp Leg. został wycofany do Leszniówki, gdzie pozostaje do końca IV 1916. Później walczy pod Kostiuchnówką. W VII 1916 uczestniczy w walkach obronnych podczas rosyjskiej ofensywy gen. Brusiłowa. Po ustaniu walk 5 pp Leg. zostaje wycofany do odwodu, potem skierowany nad Styr, gdzie przebywa do połowy X 1916. W X 1916 wycofano oddziały legionowe z frontu i przeniesiono do Baranowicz. Po ogłoszeniu aktu 5 XI 1916 w końcu XI 1916 5 pp przeniesiono na teren Królestwa Polskiego. Początkowo przebywa w Pułtusku potem w Komorowie. W pierwszych miesiącach 1917 uczestniczył w zajęciach Niższej Szkoły Oficerskiej. 17 VII 1917 po kryzysie przysięgowym 5 pp Leg. rozwiązano. W tym okresie czasu przebywał w szpitalu. 28 IX 1917 jako poddany austriacki, został wcielony do 7 pułku piechoty armii austriackiej. Od 1 XII 1917 do 28 II 1918 w Szkole Oficerów Rezerwy w Zwindisch – Feistritz w Styrii Dolnej. Prosto z szkoły wysłano go na front włoski. Od 9 III 1918 do 30 X 1918 służył w 3 kompanii 160 batalionu Strzelców Tyrolskich, po czym w VII/VIII 1918 siedział w areszcie w Puli jako podejrzany politycznie. Po rozpadzie Austro-Węgier opuścił służbę i wyjechał do rodzinnego domu, gdzie zachorował na tyfus. Po powrocie do zdrowia 30 XII 1918 zgłosił się do służby w WP i przydzielony do 25 pp jako podchorąży w 4 kompanii II baonu. Od 16 III 1919 do 20 IV 1919 był instruktorem i dowódcą plutonu w Szkole Podoficerskiej w Dęblinie, której dowódcą był mjr Alojzy Wir-Konas. 28 IV 1919 adiutant d-cy I baonu 25 pp, od V 1919 w czasie ofensywy na froncie ukraińskim jego I baon zajął Turkę, po czym obsadził skierowany na pogranicze z Czechami, gdzie obsadził teren w okolicy Sianek. W połowie VII 1919 I baon 25 pp przebywa na terenie Podkarmienia, skąd odesłano wraz z 25 pp nad rzeką Uborcię w rejonie Radowa. W końcu I 1920 25 pp przydzielono do XXV Brygady Piechoty. Walczył nad Słuczą i uczestniczył w walkach obronnych. Od 19 III 1920 do 28 IV 1920 dowodził 3 kompanią, a po dołączeniu 25 pp do 7 DP d-ca plutonu. Brał udział w walkach z bolszewikami na Polesiu. 2 VI 1920 zostaje trzykrotnie ranny i do 15 VIII 1920 przebywał w lazarecie polowym. Od 19 IX 1920 do 20 IV 1921 dowodził 2 kompanią I baonu 25 pp. Nocą z 25/26 IX 1921 25 pp sforsował rzekę Horyń i natarł na Sarny, gdzie zastało go zawieszenie broni. Awansowany do stopnia por. sł. st. 21 XII 1920. Od IV 1921 adiutant d-cy 25 pp. Po zakończeniu działań wojennych przeniesiony wraz z 25 pp do Piotrkowie Tryb. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty w 1923 z starszeństwem 1 VI 1919. Z dniem 15 VII 1924 przeniesiony do sztabu 7 DP w Częstochowie na stanowisko I oficera sztabu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 I 1928. W tym czasie uzupełniał swe kwalifikacje na różnych kursach wojskowych. W 1928 mianowany d-cą III baonu 27 pp w Częstochowie. 23 XII 1929 przeniesiony na stanowisko inspektora wyszkolenia WF i PW w Dowództwie Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu, a od 18 VI 1930 na stanowisko inspektora rejonowego WF i PW w DOK V w Krakowie na Śląsk i Zagłębie Dąbrowskie przy 23 DP. Od 17 IV 1934 d-ca II baonu 73 pp z Katowic, który stacjonował w Oświęcimiu. Następnie kwatermistrz 73 pp w Katowicach. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 19 III 1939. W tym czasie pełni funkcję z-cy d-cy 73 pp. Mieszkał z rodziną przy ul. Raciborskiej w Katowicach. Działał społecznie w Radzie Przyjaciół Chorągwi Śląskiej ZHP i Okręgowym Zarządzie PCK. Krótko przed 01 IX 1939 mianowany d-ca Ośrodka Zapasowego 23 DP w Oświęcimiu. Kampanię wrześniową 1939 odbył z 73 pp w składzie Armii „Kraków” na szlaku bojowym od bitwy granicznej na Górnym Śląsku a zakończył w rejonie Rawy Ruskiej i Mostów Wielkich. Po kapitulacji 23 DP unika niewoli i z grupą oficerów, podoficerów przedostał się do Kielc, potem do Krakowa, gdzie należał do grona organizatorów organizacji OOB. O d połowy X 1939 działał na terenie Kielc, gdzie tworzył Okręg Kielecki OOB. Następnie od jesieni po podporządkowaniu OOB, SZP przebywa na terenie Zagłębia Dąbrowskiego, gdzie objął funkcję d-cy Podokręgu SZP Zagłębie. Swoje stanowisko dowodzenia miał w Będzinie. W XI 1939 zorganizował sztab Podokręgu SZP Zagłębie. W skład Podokręgu wchodziły obwody: Sosnowiec, Będzin, Olkusz, Zawiercie i Chrzanów. Zorganizował sprawnie działająca sieć konspiracyjną na podległym terenie. Po rozbiciu struktur ZWZ w Okręgu Śląskim z rozkazu KG ZWZ połączono Podokręg Zagłębie i Górny Śląsk tworząc jednolity Okręg Śląski ZWZ/AK, którego k-dtem od II 1941 zostaje ppłk H. Kowalówka. Odbudował struktury okręgowe organizacji. Był poszukiwany przez gestapo. Fikcyjnie zatrudniony w Robotniczej Spółdzielni Spożywców „Jedność” w Częstochowie. Zdekonspirowany zdołał uniknąć aresztowania. W 1942 przeprowadził scalenie z AK organizacji TON. Zagrożony aresztowaniem został w VI 1942 odwołany z stanowiska przez KG AK i mianowany k-dtem Okręgu AK Poznań. W VII 1942 przybył do Ostrowa Wlkp. i przystąpił do odbudowy struktur konspiracji AK w okręgu. Mieszkał na kwaterach w Ostrowie Wlkp i okolicy. Fikcyjnie zatrudniony jako stróż nocny pod nazwiskiem Jan Kowalski w niemieckiej firmie budowlanej inż. Ericha Neugebauera oraz w firmie przewozowej jako woźnica. 19 III 1943 awansowany do stopnia płk-a sł. st. w okresie dowodzenia okręgiem zreorganizował struktury okręgowe AK, mianował nowych inspektorów. Pod jego kierownictwem scalono z AK kilka lokalnych organizacji konspiracyjnych. Aktywny konspirator. Aresztowany przez gestapo w I 1944 na dworcu kolejowym w Poznaniu pod nazwiskiem Heinrich Schwartz, gdy wracał z odprawy w KG AK w Warszawie. Uwięziony w Forcie VII w Poznaniu. Przeszedł okrutne śledztwo. Skazany przez hitlerowski sąd na karę śmierci. Umieszczony w obozie Żabikowo, gdzie został rozstrzelany 02 VI 1944 o godz.19,00. Zwłoki spalono w krematorium medycyny sądowej w Poznaniu. Stracony w grupie oficerów poznańskiej AK.
    Odznaczony: VM kl. IV i V /nr 0519/, KW 3x, KN, Medalem za Wojnę 1918-1921, Odznaka i Brygady Legionów i Krzyżem AK.
    Pośmiertnie awansowany 11 XI 1995 do stopnia gen. brygady. Jego nazwisko widnieje na tablicy ofiar obozu w Żabikowie, na grobie rodziny Mystkowskich w Piotrkowie Tryb.
    Od 18 VIII 1923 był żonaty z Izabela Mystkowską /1898-1993/, mieli syna Jerzego /1927/, żołnierza AK ps. „Okrzeja”, który zginął 16 VIII 1944, córkę Żywię /ur.1924/, żołnierza AK, ps. „Nina” po wojnie lekarz medycyny, zmarła w 1993.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; MSWoj. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; S. Piwowarski. Biogram H. K. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 5, Kraków 1999. /tam pozostała bibliografia/.

     

    Kozioradzki Leszek Kazimierz

    [1910-1943], kadet, por. br. panc.[1937], w ZWZ/AK ps. „Aleksander”, „Bohowityn”, „Aleksander”, „ Męciński”
    Kmdt Okręgu Lwów – Wschód ZWZ I ZWZ IX 1940-XII 1941

    Ur. 27 IV 1910 we Lwowie. Kształcił się w Korpusie Kadetów Nr 1 we Lwowie, gdzie otrzymał w 1929 świadectwo dojrzałości. W latach 1931-1933 w Szkole Podchorążych Kawalerii w Grudziądzu. Promowany na stopień ppor. sł. st. kaw. 15 VIII 1933 z przydziałem do 1 psk w Garwolinie na stanowisko d-cy plutonu. W latach 1936-1937 przebywał na rocznym kursie aplikacyjnym dla oficerów broni pancernej w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie. Do stopnia por. awansowany  19 III 1937. W latach 1937-1939 d-ca plutonu w szwadronie pancernym 12 batalionu pancernego w Łucku. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku szwadronu tankietek 21 dyonu pnc,. Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Walczył z Niemcami m. in. pod Mokrą, potem w bojach odwrotowych i na Lubelszczyźnie. Po reorganizacji od 22 IX 1939 walczy w oddziale Rozpoznawczym GO Kawalerii gen W. Andersa. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli. Przebywa w rodzinnym Lwowie, gdzie od 1940-1941 działa w konspiracji w Okręgu Lwów-Wschód ZWZ- 1. Od IX 1940 d-ca Okręgu. W XII 1941 skierowany do pracy konspiracyjnej w Związku Odwetu Komendy Obszaru nr 3 ZWZ. W 1942 przeniesiony do Warszawy, gdzie organizował 2 szwadron pionierów AK w dyonie „Zagrobla”. Był też wykładowcą w konspiracyjnej szkole podchorążych rezerwy piechoty AK. 20 V 1943 aresztowany przez Niemców i uwięziony na Pawiaku. Rozstrzelany 29 V 1943 w getcie w Warszawie.

    Księga Pamięci Kadetów II RP. W-wa 2001; Dz. Pers. Nr 9 z 15 VIII 1933; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; J. Węgierski. Lwów pod okupacja sowiecką 1939-01941. W-wa 1991;

     

    Krajewski Henryk

    [1898-1989], oficer sł. st. piech. WP, mjr [1939], PSZ, w konspiracji ZWZ/AK ppłk cc[1943], ps. „Bąk”, „Eryk”, „Leśny”, „Trzaska”, „Wicher” vel Henryk Turowski, vel Henryk Rogowski,vel Henryk Jegierski, vel Wasyl Biszko
    Kmdt Okręgu AK Polesie V –VII 1944.

    Ur. 07 VII 1898 w Waśniewie pow. Mława na Mazowszu. Syn Teofila i Marianny z d. Turowska. Do 1913 uczęszczał do szkoły początkowej w Janowcu Kościelnym, gdzie zorganizował tajny skauting. Następnie uczy się w Seminarium Nauczycielskim im. Stanisława Konarskiego w Warszawie, gdzie we IX 1918 uzyskał dyplom nauczyciela szkoły powszechnej. W okresie 1917-1918 działał w POW. 06 XI 1918 wstępuje do WP w Mławie, a od 11 XI 1918 uczy się w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. W okresie 11-13 XI 1918 brał udział w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. Po ukończeniu podchorążówki awansowany do stopnia ppor. sł. st. 1 VII 1919 i przydzielony do 2 kompanii batalionu zapasowego 31 pp w Łodzi., a od 24 VII 1919 przydzielony do szkoły podoficerskiej jako instruktor i z-ca d-cy szkoły. 11 XII 1919 wyznaczony d-ca kompanii zapasowego batalionu 31 pp, a 23 IV 1920 d-cą 4 kompanii marszowej 31 pp.Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 w szeregach 31 pp w składzie 10 DP dowodzonej przez gen. L. Żeligowskiego, która wchodziła w skład 4 Armii gen. L. Skierskiego na Froncie białoruskim. 02 VIII 1920 ciężko ranny pod Kurkami n/Bugiem. Po leczeniu szpitalnym 13 XII 1920 powraca do służby w 31 pp. Awansowany do stopnia por. sł. st. piech. 1 III 1921. W 31 pp pełni różne funkcje, m.in. d-ca 2 kompanii CKM w II batalionie, adiutanta 31 pp. Do stopnia kpt. sł. st. piech. awansowany 1 I 1932. Z dniem 1 IX 1933 przeniesiony na stanowisko d-cy kompanii w 63 pp w Toruniu, gdzie służy do XI 1937. W latach 1937-1938 Wykładowca i d-ca kompanii w Korpusie Kadetów Nr 2 w Chełmnie. W V 1938 przeniesiony do 67 pp w Brodnicy na stanowisko d-cy batalionu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. 19 III 1939. Przed wybuchem wojny przeniesiony do Ośrodka Zapasowego 4. DP. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu działań kampanii wrześniowej 1939 przedostał się z grupą oficerów 20 X 1939 przez granicę węgierską. Internowany i osadzony w obozie jenieckim. W II 1940 opuścił obóz i przedostał się do Francji, gdzie dotarł 20 II 1940. Wstępuje do WP. Przydzielony do 8 pp 3. DP na stanowisko d-cy III batalionu. Brał udział w walkach z Niemcami. W VI 1940 ewakuował się do Wlk. Brytanii, gdzie dotarł 21 VI 1940. Otrzymuje przydział do 4. Brygady Kadrowej Strzelców przekształconej w 1 Samodzielną Brygadę Spadochronową. Zgłasza się do pracy konspiracyjnej w kraju. Przeszkolony na kursie w zakresie dywersji. Zaprzysiężony 29 X 1941. W nocy z 6/7 I 1942 odbył skok na Placówkę „Kocioł” w rejonie Mińska Maz. Przedostaje się do Warszawy gdzie odbywa kwarantannę. Otrzymał przydział do KG ZWZ/AK. Od 1 II 1942 pełni funkcję zastępcy szefa Związku Odwetu, a od 1 XI 1942 szef Oddziału IV Wyszkolenia Dywersyjnego Kedywu KG AK. Od 1 IX 1943 do V 1944 kierownik Centrali Zaopatrzenia Terenu krypt. „Stadion”. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. 11 XI 1943. Rozkazem KG AK w V 1944 został przeniesiony na stanowisko k-dta Okręgu AK Polesie, gdzie dotarł w VI 1944 z zadaniem uaktywnienia i odbudowy struktur AK na tym terenie oraz zorganizowania w ramach przygotowań do akcji „Burza” 30. DP AK w oparciu o kadry żołnierzy AK z istniejących oddziałów partyzanckich AK i siatki terenowej. Było to niezwykle trudne zadanie do wykonania. Pomimo braku odpowiedniej kadry i uzbrojenia udało mu się zorganizować odtwarzanie zgrupowania 30. DP AK, która koncentrowała się na miała na terenie Okręgu AK Białystok, gdzie też miały dotrzeć pododdziały dywizji. W rejonie Brześcia po wyłomie w froncie dokonanym przez wojska sowieckie, oddział zgrupowania 30. DP AK nawiązał kontakt z wojskami sowieckimi i uczestniczyły w walkach z Niemcami. 6 VII 1944 docierają do Sarnak, potem Janowa Podlaskiego. Prowadzono w tym czasie rozmowy z dowództwem sowieckim w celu podjęcia walki z Niemcami i pójścia na odsiecz walczącej Warszawie. 12 VIII 1944 oddziały zgrupowania 30.DP ruszyły na pomoc Warszawie. Jednakże po pozornej zgodzie Sowietów przewieziono samochodami żołnierzy i oficerów w rejon miejscowości Dębe Wielkie gdzie oddziały 30. DP AK zostały rozbrojone przez Sowietów. Oficerów wywieziono w większości do obozu w Brześciu a żołnierzy do obozu na Majdanku. Ppłk H. K uniknął aresztowania, ponieważ wyjechał do Otwocka w sprawach służbowych. Po otrzymaniu informacji o zaistniałej sytuacji ukrywa się przez kilka miesięcy w Otwocku. W końcu 1944 ujęty przez NKWD/UB i uwięziony. Wiosną 1945 skazany przez Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie-Pradze syg. akt nr 261/45 został skazany na karę 10 lat więzienia. W VII 1945 więziony w więzieniu przy ul. Ratuszowej w Warszawie, skąd 27 VII 1945 w transporcie więźniów miał być przewieziony do więzienia w Rawiczu lub Wronkach. Podczas przewozu więźniów transport został na stacji kolejowej w Bąkowcu zaatakowany w nocy z 27/28 VII 1945 przez OP DSZ dowodzony przez por. „Świta” / Z. Kęska/ z zgrupowania „Orlika” /M. Bernacika/. Po uwolnieniu musiał być niesiony, ponieważ po przejściu okrutnego śledztwa i stosowania wobec niego tortu nie mógł poruszać się o własnych siłach. Ulokowany na kwaterze konspiracyjnej w Kozicach. Po podleczeniu zdrowia w asyście patrolu żołnierzy OP wyjechał pociągiem do Otwocka, gdzie się ukrywał. Nawiązał kontakt z płk „Radosławem” / J. Mazurkiewiczem,/z którego namowy ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną ds. AK w Warszawie. W II 1946 wyjechał do Wrocławia i zamieszkał tam na stałe. Od 1 III 1946 podjął pracę jako kierownik ekspozytury w Zjednoczeniu Energetycznym Okręgu Dolnośląskiego. Następnie od 1 III 1947 w Rejonowym Centrum Aprowizacji ZEOD jako kierownik zaopatrzenia. Potem od 1 IV 1948 do 31 XII 1950 zastępca kierownika, a następnie kierownik Bazy Materiałowej Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego nr 1. Później przeszedł do Zakładu Sprzętu Motoryzacyjnego WSK Wrocław- Technicznej Obsługi Rolnictwa, gdzie od 15 IV 1950 do 30 XII 1965 kolejno pełnił funkcje st. ekonomisty, z/cy kierownika zaopatrzenia. Potem od 1 I 1966 do 31 XII 1969 zatrudniony w ZZG „Inco”, gdzie pracował w Zakładzie Produkcji Uszczelnień Technicznych w Zespole Mechanicznym i Elektrotechnicznym jako kierownik Działu Zaopatrzenia. Z dniem 1 I 1970 przeszedł na emeryturę. W latach późniejszym przeniósł się do Warszawy, a następnie do Wołomina, gdzie mieszkał przy ul. Świerczewskiego nr 62 Zmarł w Wołominie 16 XII 1989.
    Odznaczony: VM kl. 5, / nr leg. 138 71/, KW 2x, SKZ z M.


    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; W. Jarno. Strzelcy Kaniowscy w latach 1919-1939. W-wa 2004; Cz. Hołub. Okręg Poleski ZWZ-AK w latach 1939-1944. W-wa 1991; Z. Gnat-Wieteska. 30 Poleska Dywizja Piechoty AK. Pruszków 1993; J. Ślaski. Żołnierze wyklęci. W-wa 1996; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK. W-wa 1990; K. Komorowski /opr./. Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. W-wa 1999; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985; J. Tucholski. Spadochroniarze. W-wa 1991; Biuletyn AK „Gdański Przekaz” nr 4/1990. Gdańsk 1990; T. Strzembosz. Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944. W-wa 1983; USC Wołomin. Akt zgonu nr 679/1989; A. Żurowski. W walce z dwoma wrogami. W-wa 1991.

     

    Krajnik Mikołaj Aleksander

    [1901-1943], kpt. sł. st. piech. [1933], mjr [1942]
    Kmdt  Okręgu.  Nowogródek ZWZ, ps. „Grzymała”, „Marek”

    Ur. 24 VIII 1901. Uczęszczał do szkoły średniej. W WP od 1919. Brał udział w walkach na froncie wojny polsko-bolszewickiej w 1920. Ukończył w okresie 16 I 1921-20 VI 1921 kurs Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Klasa 37. Mianowany ppor. piech. 1 VII 1920. Po wojnie jako oficer rezerwy piechoty pozostawiony w służbie czynnej. Awansowany do stopnia por. piech. 1 XII 1922 służył w 986 pp. długoletni oficer 86 pp, gdzie pełnił różne funkcje. Przeniesiony z dniem, 1 X 1931 z 86 pop do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie na stanowisko instruktora. Do stopnia kpt. awansowany 1 I 1933. W latach 1937-1939 d-ca 4 kompanii w I batalionie szkolnym w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy III batalionu 114 pprez. w składzie 41 DPRez. Walczył pod Różanem, nad Narwią i w rejonie Biłgoraja na Lubelszczyźnie, gdzie dostał się do niewoli niemieckiej, skąd udało mu się zbiec z transportu do oflagu. Od XI 1939 przebywał w Warszawie, gdzie działa w konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ. Pozostaje w dyspozycji KG ZWZ jako oficer w Oddziale I Organizacyjnym. W 1941 skierowany na Nowogródczyznę z zadaniem organizowania tam zrębów konspiracji ZWZ. Następnie powraca do Warszawy. Od VII 1942 –IX 1943 szef sztabu w Komendzie Obszaru Białystok AK. Zginął zastrzelony przez niemieckich żandarmów z posterunku Lubotyń 11 IX 1943 w m. Krajewo.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, ZKZ z M

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Dz. Pers. Nr 7 z 23 X 1931; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006

     

    Krzeszowski Ludwik

    [1897-1965], dowborczyk, oficer sł. st. art. WP, mjr [1935], żołnierz konspiracji „OW-Wilki”/AK, ppłk [1942], oficer art. WP płk /1945/, ps. „Ludwik”, „Spad”.
    Kmdt Okręgu AK Wilno VI -VII1944.

    Ur.05 IV 1897 w Ciechanowie. Syn Mieczysława i Maksymiliany z d. Bujalska. W 1915 ukończył w Warszawie gimnazjum, gdzie zdał maturę. W latach 1915-1916 studiował ekonomię w Instytucie Handlowym w Kijowie. W 1916 powołany do służby w armii rosyjskiej. Skierowany do Drugiej Peterhofskiej Szkoły Chorążych, którą ukończył w V 1917. Następnie służy w stopniu chorążego w 21 Pułku Strzelców Syberyjskich. Od jesieni 1917 w I Korpusie Polskim gen. J. Dowbora – Muśnickiego, gdzie był dowódca kompanii osłony sztabu 3 DP gen. W. Iwaszkiewicza – Rudoszańskiego. Po rozwiązaniu I KP w Rosji w VII 1918 przedostał się do Warszawy. Od XI 1918 w stopniu ppor. sł. st. art. służy w WP. Brał udział w obronie Lwowa podczas wojny polsko – ukraińskiej XII 1918-IV 1919 potem w wojnie polsko - bolszewickiej 1919-1920 w szeregach 2 pac. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 1 VII 1920. W 1921 przeniesiony do 10 pac w Przemyślu, gdzie służy do 1923. Zweryfikowany w 1923 w stopniu por. sł. st. art. przez MSWoj. z starszeństwem 1 VI 1919. W 1923 przeniesiony do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu, gdzie kolejno pełni funkcję: adiutanta szkoły /1923-1924/, instruktora i wykładowcy /1924-1928/. W okresie 1924-1926 był wykładowcą języka rosyjskiego. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 1 VII 1925. W 1928 przeniesiony do 18 pap w Ostrowi Maz. na stanowisko d-cy baterii, potem od 1935 do 1938 d-ca dyonu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. 1 I 1935. W latach 1938-1939 był wykładowcą w Szkole Strzeleckiej w Centrum Wyszkolenia Art. w Toruniu. W kampanii wrześniowej 1939 uczestniczy jako d-ca Ośrodka Zapasowego 24 pal w Tarnopolu. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i przedostaje się do Warszawy. Od XII 1939 czynny w grupie konspiracyjnej „Organizacja Wojskowa” – „Wilki” /OWW/ na stanowisku k-dta pow. warszawskiego, potem szefa sztabu. Po połączeniu w 1942 OWW z grupą konspiracyjną „Unia” nadal szef sztabu. Od wiosny 1942 czynny w AK. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. art. 15 VIII 1942. Skierowany przez KG AK do sztabu Okręgu AK Wilno, gdzie od IX 1942 pełni funkcję szefa sztabu Okręgu AK Wilno. Jednocześnie zastępca k-dta Okręgu AK Wilno. Po utworzeniu dowództwa sił AK dla Okręgów Wilno i Nowogródek i objęciu dowódcy tych sił przez ppłk-a sł. st. art. A. Krzyżanowskiego „Wilka” zostaje mianowany k-dtem Okręgu AK Wilno. Funkcję pełni od VI – VII 1944. Był wyznaczony przez K-dta Głównego AK na stanowisko k-dta Okręgu Wilno, ściśle tajnej organizacji „NIE” Brał udział w walkach prowadzonych przeciwko Niemcom podczas „Operacji Wileńskiej” w VII 1944. Koordynował działania bojowe oddziałów AK w Wilnie. Po zakończeniu walk o Wilno w czasie rozmów prowadzonych z Sowietami w sprawie utworzenia korpusu AK mającego walczyć u boku A. Cz., na rozkaz „Wilka” ujawnił się wobec dowództwa sowieckiego, przez co została przekreślona możliwość uruchomienia „NIE”. Ostatecznie funkcji k-dta Okręgu Wilno „Nie” nie objął. 17 VII 1944 został podstępnie aresztowany przez NKWD i osadzony w więzieniu śledczym NKWD w Wilnie. Po rozmowach z gen. Sierowem w przeciwieństwie do innych aresztowanych wyraził zgodę na podjęcie służby w WP. 16 XII 1944 przewieziony sowieckim samolotem do Białegostoku, potem krótko przebywał w Lublinie, gdzie formalnie zostaje wcielony do WP. Awansowany w I 1945 do stopnia płk-a sł. st. art. Był m.in. wykładowcą w 1 Oficerskiej Szkole Art. w Chełmie, potem w Oficerskiej Szkole art. Nr 2 w Olsztynie, a następnie szefem Wydziału w Głównym inspektoracie Art. w Warszawie. Przeniesiony w 1950 w stan spoczynku. Pracował potem jako wykładowca Studium Wojskowego na Politechnice Warszawskiej. 27 IV 1957 brał udział w uroczystym pogrzebie na Cmentarzu Powązkowskim - płk-a A. Krzyżanowskiego „Wilka” zamordowanego w lochach MBP w Warszawie 21 III 1951.
    Mieszkał w Warszawie, gdzie zmarł 21 III 1965.
    Pochowany na Cmentarzu Powązki /dawny wojskowy/.
    Odznaczony: VM kl. 5 /za wojnę z bolszewikami w 1919-1920/, i kl. IV, KW 4x, KZ Srebrnym, KKOOP, MI, Medalem Wojska.

    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. W-wa 1999; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK 1939-1945. W-wa 1996; Cmentarz Komunalny Powązki /dawny wojskowy/ w Warszawie. W-wa 1989; K. Tarka. Jeden wyklętych. Gen. Aleksander Krzyżanowski „Wilk”. W-wa 2000; P. Niwiński. Garnizon konspiracyjny miasta Wilna. Toruń 1999; P. Niwiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. W-wa 1999; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. „Nów” Nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997; Krzewinki. Korab-Żebryk. Operacja Wileńska AK. W-wa 1988; P. Świetlikowski.  Wołało nas Wilno. Poznań 1991; L. Tomaszewski. Kronika Wileńska 1941-1945. W-wa 1992; E. Banasikowski. Na zew Ziemi Wileńskiej. Paryż 1990; „Otto” – T. Rawicki. Album 6 Dyspozycyjnej Brygady AK. Gdańsk. Bdw.; Z. S. Siemaszko. Łączność i Polityka. Londyn 1992; S. Lewandowska. Ruch oporu na Podlasiu 1939-1944. W-wa 1982.

     

    Krzywiak Stefan

    [1900-1983], kpt. sł. st. piech. [1932], w konspiracji ZWZ/ AK/DSZ/WiN, mjr /ppłk ps. „Lech”, „Profesor”, „Rams”, „Smar” vel Zan, vel Zatorski po 1945 Zan-Krzywiak
    Kmdt Obszaru Krakowsko-Śląskiego NIE

    Ur. 17 VII 1900 w Poznaniu, syn Walentego i Marianny z d. Zatorskiej. Do szkoły powszechnej i gimnazjum uczęszczał w Poznaniu. W 1918 po zdaniu matury został wcielony do armii niemieckiej. Po przeszkoleniu skierowany na front zachodni. Jesienią 1918 podczas rewolucji w Niemczech zdezerterował i powrócił do Poznania. Wstępuje na ochotnika do wojska. Skierowany do Szkoły Podoficerskiej w Biedrusku, którą ukończył w trybie przyspieszonym wiosną 1919. Pełnił służbę w Poznaniu. Od jesieni 1919 do V 1920 w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych Piechoty w Poznaniu. Mianowany ppor. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1920 z przydziałem do 48 pp, w którego szeregach od VI 192o bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Podczas walk na froncie 25 VII 192o- zostaje ciężko ranny w płuca i umieszczony w szpitalu. Po zakończeniu wojny służy nadal w 49 pp stacjonującym w Kołomyi, gdzie m. in. dowodził plutonem. Zweryfikowany w 1923 w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od VI 1919. Do 1926 pełnił obowiązki d-cy kompanii, potem adiutanta pułku. Przeniesiony w 1927 z 49 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do 15 Baonu KOP „Ludwikowi”, gdzie pełni funkcje d-cy strażnicy, potem d-cy plutonu, kompanii. Po zachorowaniu na gruźlicę przebywał na leczeniu. Po powrocie do baonu objął funkcje adiutanta baonu. Awansowany        1 I 1932 do stopnia kpt. sł. st. piech. Do 1933 służył w sztabie Brygady KOP „Polesie”, skąd zostaje przeniesiony w 1933 do 51 pp w Brzeżanach, gdzie pełnił m. in. funkcje d-cy pułkowej szkoły podoficerskiej, d-ca kompanii, adiutanta pułku, a w latach 1938-1939 d-ca plutonu łączności.  W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku I adiutanta operacyjnego 51 pp w składzie 12 DP. Walczył z wrogiem w rejonie Skarżyska-Kamiennej, lasach Starchowickich w rejonie m. Grabowiec , gdzie 10 IX 1939 pułk zostaje okrążony przez przeważające sil wroga. W małej grupie oficerów i żołnierzy wydostaje się z okrążenia i po przeprawie przez Wisłę w rejonie Annopola uczestniczy w walkach na Lubelszczyźnie. W pierwszych dniach X 1939 wraz z ppłk E. Fieldorfem d-cą 51 pp  i kpt. M. Krupnickim dotarł do Krakowa. Chory ukrywał się w mieszkaniu Zofii Stefańskiej w Krakowie. 094 XII 1939 czując się odpowiedzialny za sztandar pułku wyjechał w rejon Grobowca, gdzie przy pomocy miejscowego leśniczego udało mu się odnaleźć sztandar 51 pp i przewieść do Krakowa, gdzie ukrywa go u Zofii Stefańskiej. W I 1940 podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach ZWZ Okręgu Karków. Latem 1940 zagrożony aresztowaniem wyjechał z Krakowa. Od IX 1940 w Warszawie, gdzie po nawiązaniu kontaktów konspiracyjnych otrzymał przydział do KG ZWZ. Latem 1941 po kpt. T. Borkowskim „Rum” obejmuje funkcję szefa Wydziału OdeB w Oddziale I Organizacyjnym KG ZWZ/AK. 11 XI 1941 awansowany przez K G ZWZ mjr sł. st. piech. Chory na początku 1943 poddaje się operacji, ale pomimo choroby pozostawał na stanowisku. W czasie akcji scaleniowych z polecenia szefa Oddziału I ppłk/płk A. Sanojcy wyjeżdżał do Krakowa i Lwowa, gdzie przeprowadzał rozmowy z przedstawicielami różnych organizacji konspiracyjnych. Z ramienia szefa Oddziału I utrzymywał kontakty stałe z Naczelnikiem Szarych Szeregów F. Marciniakiem, potem z St. Broniewskim. Na przełomie 1943/1944 pełnił przejściowo funkcje szefa Wydziału Organizacyjnego w Oddziale I KG AK. 11 XI 1943 awansowany przez KG AK do stopnia ppłk-a sł. st. piech. N początku 1944 oddelegowany do pracy w tworzącej się organizacji „NIE” z zadaniem przygotowania struktur Obszaru Krakowsko-Śląskiego tej organizacji. Był bliskim współpracownikiem gen. E. Fieldorfa. Nie brał udział w Powstaniu Warszawskim. Po rozwiązaniu AK w I 1945 działa w strukturach „NIE”, potem DSZ, gdzie pełnił m. in. funkcję szefa organizacyjnego Obszaru Południowego DSZ i z-cy Delegata Obszaru Południowego DSZ płk-a A. Sanojcy. Od Ix 1945 był współorganizatorem orz z-ca prezesa Obszaru Południowego WiN. Utrzymywał kontakty z mjr/ppłk  w. Tumanowiczem –kierownikiem siatki „Ż”. Brał udział w odprawach organizacyjnych. Mieszkał w tym okresie czasu w Krakowie. W końcu X 1945 zatrzymany przez funkcj. WUBP w Krakowie i uwięziony. W czasie przesłuchań nie przyznał się do działalność konspiracyjnej w DSZ i WiN z braku materiałów obciążających został zwolniony. Po zwolnieniu z aresztu umożliwiono mu skorzystanie z amnestii i ujawnienie się z działalności w AK przed Komisją Likwidacyjną ds. AK w Krakowie. Wiosna 1946 wyjechał do Poznania, gdzie zamieszkał z rodziną przy ul. Zacisze.  Podejmuje pracę zawodową. W Vii 1947 córka Zofia przywiozła z Krakowa do Poznania sztandar 51 pp, który 24 IX 1947 przekazał razem z szarfą i gwoździami do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. W X 1950 w związku z zaostrzoną sytuacją polityczną i wojną w Korei jako b. oficer AK zostaje pod fałszywymi zarzutami zatrzymany przez funkcj. WUBP Poznań i osadzony w areszcie WUPB w Poznaniu. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydaje WPR Poznań. Więziony w areszcie śledczym w Poznaniu, potem więzień śledczy CWK w Wronkach. Ciężkie warunki więzienne spowodowały u niego nawrót gruźlicy. W IV 1951 zostaje bez procesu zwolniony z więzienia. Szykanowany w rodzinnym Poznaniu przez funkcj. WUBP wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał na stałe. Dzięki odwadze i przychylności dyrektora Ogrodu Botanicznego UW w Warszawie dr Ludmiły Karpowiczowej w VII 1952 został przyjęty do pracy jako pracownik sezonowy ogrodu do wiosny 1953. Wiosną 1953 po zmianie pracownika personalnego przyznano mu status pracownika technicznego, technicznego następnie techniczno-naukowego. Powierzono mu wówczas dział roślin użytkowych i leczniczych oraz park dendrologiczny z unikatową nowością przywiezioną z Krakowa przez dr Jadwigę Kobędzinę – metasekwoją chińską. Opracował jej rozmnażanie, a wyhodowanymi na swej działce sadzonkami obdarował m. in. Śląski Park Dendrologiczny, ogród botaniczny Akademii Rolniczej w Kortowie, a także ofiarował duże drzewka do nowopowstałego Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie. Wraz z żoną założył na działce w Pyrach własny ogród botaniczny. W 1959 ze względu na zły stan zdrowi przeszedł na rentę. Opublikował wiele cennych prac i był autorem recenzji literatury obcej. Był tez współtłumaczem z niemieckiego pracy pt. Zarys mikologii E. Mullera. Był członkiem rzeczywistym Polskiego Towarzystwa Botanicznego w Warszawie. Mieszkał przy ul. Ludwikowskiej w Warszawie. Zmarł w Warszawie 14 V 1983.
    Żonaty z Marią Tchrsnitz. Z tego związku miał córkę Zofię.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW3x,ZKZ z M, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i innymi medalami.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932;Dz. Pers. Nr 25 z 31 X 1927; Dz. Pers. Nr 5 z 11 IV 1933;R. rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; T. Łaszczewski. Biogram St. K. /w:/ MSBUDN 1939-1956. T. 10. Kraków 2004/tam pozostała bibliografia.

     

    Krzyżanowski Aleksander

    [1895-1951], mjr sł. st. art. WP[1934], W SZP/ZWZ/AK ppłk [1941[, płk [1944], pośm. gen. bryg. [1994]ps. „Wilk”, „ Andrzej Wesołowski”
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Wilno

    Ur. 18 II 1985 w Briańsku w Rosji, syn Jakuba i Zofii Wilamowskiej-Knobelsdorf. Wychowywany w atmosferze patriotyzmu. Uczęszczał do gimnazjum w Homlu. W 1914 rodzina przenosi się do Petersburga, gdzie kontynuuje naukę w XII Gimnazjum Klasycznym uzyskując w 1916 maturę. Od 1916 studiuje na Wydziale Elektromechanicznym Instytutu Technologicznego. Jako student i roku w 1917 powołany o służby w armii rosyjskiej. Skierowany na 6 miesięczny kurs do Konstantynowskiej Szkoły Artylerii w Piotrogrodzie, który ukończył w stopniu chor. art. /1 VII 1917/ Następnie przydzielono go do 18 Syberyjskiego Dywizjonu Artylerii Polowej. Od X 1917 służy w I Korpusie Polskim w Rosji dowodzonym przez gen. J. Dowbor- Muśnickiego. Początkowo służy w Legii Oficerskiej, a od IV 1918 w I Brygadzie Artylerii na stanowisku młodszego oficera. Po rozwiązaniu I KP w VI 1918 przyjechał do Warszawy i rozpoczął studia na Uniwersytecie Warszawskim. W XI 1918 brał udział w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich w Warszawie. Od XI 1918 w WP. W XII 1918 ukończył kurs unifikacyjny w Dęblinie. 15 XII 1918 mianowany ppor. art. Pozostaje w dyspozycji Departamentu Technicznego  MSWoj. W końcu XII 1918 został przydzielony do 3 pac z którym w IV 1919 wyrusza na front wojny polsko-bolszewickiej. Za męstwo okazane na polu walki odznaczono go KW. We IX 1919 skierowany na 2 miesięczny kurs dla dowódców baterii artylerii  w Rembertowie. Po ukończeniu kursu powraca do pułku przemianowanego w tym czasie na 1 pac, gdzie pełni funkcję I oficera baterii. W I 1920 walczył pod Dyneburgiem. W II 1920 zaliczony do oficerów sł. st. Od 17 III 1920  p. o. D-ca 5 baterii. 1 IV 1920 mianowany por. art.. W XII 1920 jego II dywizjon przemianowano na 21 dac, gdzie pełni funkcję I oficera 2 baterii, potem d-ca 3 baterii. 21 XII 1920 dywizjon zostaje dyslokowany z Fordonu do Niepołomic. 15 VI 1921 odkomenderowany do szkoły Strzelania Artylerii w Toruniu na 3 miesięczny kurs dowódców baterii. Z dniem 1 IX 1921 zostaje przemianowany na II dywizjon 5 pac  i dyslokowany do Krakowa. Od 20 IX- 1921 do 12 XI 1923 dowodził 6 bateria II dywizjonu 5 pac. Od 12 XI 1923 do 17 IV 1924 przebywał na kursie w Centralnej Wojskowej Szkole  Gimnastyki i Sportu w Poznaniu. Od 18 IV-30 VII 1924 pełnił funkcje adiutanta  I dywizjonu 5 pac, potem od 31 VII – 28 X 1924 ponownie d-ca baterii. Z dniem 29 X 1924 przeniesiony do artyleryjskiej Komisji Doświadczalnej w Rembertowie.17 XII 1924 awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. z starszeństwem od 15 VIII 1924. W końcu 1925  przeniesiony do  pracowni batalistyki wewnętrznej w Instytucie Badań Materiałów i Uzbrojenia na stanowisko referenta  balistyki zewnętrznej, potem d-ca kompanii obsługi  i szef pracowni broni małokalibrowej. W VIII-X 1926 przebywał służbowo we Francji, Włoszech i Czechosłowacji. W 1929 powraca do służby liniowej z  przydziałem do 15 pap/pal w Bydgoszczy na stanowisko d-cy 6 baterii w III dywizjonie. Baterią dowodził od lata 1929 do IV 1931. Z dniem 8 IV 1931 skierowany na 5 i pół miesięczny kurs udoskonalający dla oficerów artylerii w  Szkole Strzelania Artylerii w Toruniu. Po powrocie do 15 pal pełnił funkcję kmdta szkoły podoficerskiej. W II 1932 mianowany d-ca dywizjonu, potem ukończył kurs udoskonalający dla kapitanów w CWPiech. w Rembertowie oraz kurs taktyczny dla dowódców dywizjonów w CWArt. w Toruniu. W 1933 ukończył kurs narciarski. Następnie n przełomie 1933-1934 ponownie kmdt pułkowej szkoły podoficerskiej w 15 pal.  Awansowany 1 I 1934 do stopnia mjr-a sł. st. art. Od IV 1934 dowodzi dywizjonem w 20 pal w Prużanie, skąd na początku 1935 zostaje przeniesiony na stanowisko d-cy I dywizjonu w 12 pal w Tarnopolu. W  1938  przeniesiony do 26 pal w Skierniewicach, gdzie do 22 III 1939 dowodzi III dywizjonem, a od 23 III 1939 I dywizjonem 26 pal. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy I dywizjonu 26 pal w składzie 26 DP w składzie Armii „Poznań”, potem w skaldzie Armii „Pomorze”. Walczył nad Bzurą. Po rozbiciu jednostki przedostaje się grupą żołnierzy w Góry Świętokrzyskie, a w połowie X 1939 przybył do Warszawy. Podejmuje działalność konspiracyjną w SZP. W XI 1939 skierowany na Wileńszczyźnie, gdzie działa w strukturach SZP, potem ZWZ/AK. Pełni funkcję kwatermistrza w sztabie okręgu, potem od wiosny 1940 z-ca i szef sztabu komendy Okręgu ZWZ Wilno. Wchodzi w skład Rady Wojewódzkiej. Awansowany do stopnia  ppłk-a sł. st. art.  31 III 1941. Po aresztowaniu płk-a N. Sulika przez funkcj. NKWD pełni od 13 IV 1941 funkcję kmdta Okręgu ZWZ/AK Wilno. Pod jego kierownictwem organizacje rozbudowano liczebnie przygotowując  się do wystąpienia zbrojnego w chwili wycofywania się Niemców. Współpracował z powstałą w III 1942  Okręgową  Delegaturą  Rządu, a od lata 1943 uczestniczy w Kierownictwie Walki Podziemnej. Z jego inicjatywy organizowano w 1943 oddziały partyzanckie AK. 12 VII 1944 KG AK zatwierdziła zaproponowane przez niego operację „Ostra Brama”, której  zadaniem miało być opanowanie Wilna połączonymi  siłami okręgu Wilno i Nowogródek. W czasie walk o Wilno znajdował się na pierwszej linii. 13 VII 1944 podejmuje rozmowy z sowietami. Ujawnił się wówczas jako gen. Kulczycki. Zaproszony 17 VII 1944 do kwatery gen. Czernichowskiego zostaje aresztowany i uwięziony. Więziony w Wilnie i Moskwie. , potem w obozie w Diagilewie i Griazowcu. 28 IX 1944 awansowany przez ND WP płk sł. st. art. w VIII 1947 uciekł z obozu razem z mjr. A. Wasilewskim i dotarł do Wilna, gdzie zostaje ponownie aresztowany. W XI 1947 powraca do kraju. W III 1948 podejmuje pracę na stanowisku dyrektora Bazy Zaopatrzeniowej Przemysłu Roszarniczego w Pakości, a 3 VII 1948 zostaje aresztowany przez UB w Poznaniu i uwięziony w Warszawie na Mokotowie, gdzie więziono go do 1951. Ciężko chory zmarł 29 IX 1951 w szpitalu więziennym. Jego prochy ekshumowano i 27 IV 1957 uroczyście pochowano na cmentarzu wojskowym na Powązkach.
    Pośmiertnie we IX 1994 mianowany gen. bryg. WP.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW3x,KN
    Miał  córkę Olgę.

    Dz. Pers. Nr 131 z 17 XII 1924; Dz. Pers. Nr 5 z 3 VIII 1931; Dz. Pers. Nr 11 z 7 VI 1934; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków  2006; A. Kuprianis. Łódzka 4 Grupa Artylerii w latach 1929-1939. Łódź 2010; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945.W-wa 1999; K. Tarka. Generał Aleksander Krzyżanowski. „Wilk”. W-wa 2000.

     

    Kulikowski Julian

    [1893-1973], oficer dypl. sł. st. piech., mjr [1919], żołnierz ZWZ/AK, ppłk dypl. [1942], ps. „Drogomir”, „Ryngraf”, „Witold”,„Witold Drohomirski”, vel Michał Wołonin
    Kmdt Okręgu AK Wilno VIII 1944 – I 1945.

    Ur. 28 I 1893 w Mulnikach na Wileńszczyźnie. Syn Józefa /ziemianina / i Jadwigi Ludwiki z Andruszkiewiczów. W 1911 ukończył 8-klasowe gimnazjum w Petersburgu. W V 1914 powołany do służby w armii rosyjskiej. W 1915 ukończył szkołę chorążych oraz kurs wojenny Akademii Sztabu Generalnego w Tomsku. W V 1918 wstąpił jako ochotnik w stopniu kpt. do 5 Dywizji Syberyjskiej. 11 XI 1919 awansowany zostaje do stopnia  mjr-a z starszeństwem 1 VI 1919. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W IV 1920 oddelegowany do Marynarki Wojennej. W latach 1921-1922 pracował w Departamencie Morskim MSWoj. w Warszawie. W latach 1922-1925 był dowódcą II baonu w 72 pp w Radomiu. W latach 1925-1927 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. W stopniu mjr-a dypl. sł. st. był kolejno szefem wydziału wyszkoleniowego DOK X Przemyśl, zastępca d-cy 58 pp w Poznaniu i szefem Oddziału I DOK III Grodno. 31 V 1933 przeniesiony w stan spoczynku. Ewidencyjnie podlegał PKU Grodno. Mieszkał w Grodnie. Latem 1939 zmobilizowany do WP. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 jako szef Oddziału Transportowo-Kolejowego w dowództwie Armii „Prusy”. W X 1939 znalazł się na Wileńszczyźnie, gdzie włączył się do działalności konspiracyjnej. Początkowo bez kontaktu z SZP/ZWZ. W III 1940 stanął na czele samodzielnej organizacji konspiracyjnej o nazwie Liga Wojenna Walki Zbrojnej. Jesienią 1941 organizacja LWWZ zostaje podporządkowana ZWZ, gdzie objął funkcje szefa sztabu w K. O ZWZ Wilno, a od IX 1942 szefa Oddz. I K. O AK Wilno. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. w 1942. W VI 1944 po mianowaniu ppłk-a A. Krzyżanowskiego „Wilka” k-dtem połączonych okręgów AK Wilno i Nowogródek i wyjściu sztabu polowego Dowództwa Oddziałów AK do Dziewieniszek, pozostał w Wilnie jako szef sztabu i zastępca nowo mianowanego k-dta Okręgu AK Wilno ppłk-a art. L. Krzeszowskiego „Ludwika”. Po aresztowaniu 17 VII 1944 „Wilka” i „Ludwika” obejmuje funkcję k-dta Okręgów AK Wilno i Nowogródek. Aktywnie działając odtworzył sztab okręgu oraz struktury terenowe. Aresztowany w Wilnie przez NKWD 07 I 1945 i uwięziony. 29 VIII 1945 zostaje przez sąd NKWD skazany na 15 lat katorgi i 5 lat pozbawienia praw obywatelskich. 25 X 1945 zostaje przywieziony do łagru w Workucie z więzienia w Wilnie. 31 V 1949 przeniesiony do łagru o zaostrzonym rygorze – Rieczłagu, skąd został zwolniony 23 VI 1955 i skierowany na zesłanie do Uchty /Komi/. Repatriowany do polski 13 XII 1955. Po powrocie zamieszkał w Warszawie. W 1965 był przewodniczącym Komisji Weryfikacyjnej ds. odznaczeń żołnierzy AK b. Okręgu AK Wilno działającej przy Zarządzie Głównym ZBOWiD w Warszawie.
    Zmarł w Warszawie 02 X 1973.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 4x,

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Wróblewski. Armia „Prusy” 1939.   W-wa 1986; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. W-wa 1999; słownik Polski Walczącej na Kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej, T. I, Bydgoszcz 1995; „Otto” – T. Rawicki. Album 6 Dyspozycyjnej Brygady AK. Gdańsk 1993; Więźniowie łagrów w rejonie Workuty, cz. II. W-wa 2001; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK 1939-1945. W-wa 1996; P. Nowiński. Garnizon Konspiracyjny Miasta Wilna. Toruń 1999; P. Nowiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. W-wa 1999; P. Świetlikowski. Wołało Nas Wilno. Poznań 1991; R. Warakomski. Komórka Legalizacyjna Sztabu Okręgu Wileńskiego AK w latach 1939-1947. Bydgoszcz 1996; Armia Krajowa. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego /red. K. Komorowski/. W-wa 1999; J. Bohdanowicz. Brygada „Wilhelma”. Oddziały Partyzanckie „Żuka” i „Gozdawy”. Gdańsk 1998.

     

    Dobrowolski Zygmunt

    [1899-1975], mjr sł. st. art. [1938], w konspiracji ZWZ-2, ps. „Feliks”, „Zygmunt”  , w PSZ  ppłk [1947]
    Kmdt Okręgu ZWZ -2 Lwów  III/IV-29 X 1940.

    Ur. 01 V 1899 w Mościskach, syn Władysława i Marii z d. Wagner. Uczęszczał do gimnazjum realnego. W 1917 wcielony do armii austriackiej, gdzie od X 1917 do X 1918 w oficerskiej szkole rezerwy piechoty XI korpusu w Jägerndorf. Od XI 1918 w WP. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Po wojnie zweryfikowany w stopniu por. sł. st. piech.  z starszeństwem od 1 VI 1919 służył w 80 pp. w 1924 przeniesiony do korpusu oficerów artylerii. Ukończył w Toruniu kurs dla oficerów artylerii. Następnie służy w 24 pap w Jarosławiu, gdzie pełni różne funkcje.  Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. z starszeństwem od 1 I 1928. W 1928 przeniesiony do 6 pac we Lwowie, gdzie pełni m. in. funkcje d0—cy baterii. Do stopnia mjr-a sł. st. art. awansowany 19 III 1938. w 1938 obejmuje dowodzenie II dywizjonem 6 pac. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział do 14 IX 1939  na stanowisku d-cy 11 dac  przydzielonego do 38 DPRez., potem od 14 IX 1939 do 18 IX 1939  przydzielonego do 11 DP . Walczy w rejonie Wiszni Sądowej i rejonie Lwowa. Do Lwowa przedostaje się prze kapitulacja miasta. Podejmuje działalność konspiracyjną w POWW, a po aresztowaniu gen. M. Żegoty-Januszajtisa  był od XI 1939 z-cą kmdta J. Dobrowolskiego. Od I –III 1940 był z-cą kmdta ZWZ 2 ppłk dyp. J. Sokołowskiego, a od III/IV – 29 X 1940 kmdtem Okręgu ZWZ-2 Lwów. Aresztowany przez funkcj. NKWD w wyniku zdrady szefa wywiadu ZWZ-2 por. E. Goli 29 X 1940 we Lwowie. Więziony do 1941. Po podpisaniu umowy Majski-Sikorski zostaje zwolniony z więzienia. Od X 1941 służy w Armii Polskiej w Rosji, gdzie otrzymał przydział do 5 DP na stanowisko d-cy 5 dywizjonu artylerii przeciwlotniczej.  Ewakuowany z oddziałami WP z Rosji do Iranu, potem Irak i Palestyna. Po reorganizacji i utworzeniu w 1943 II KP gen. W. Andersa służy w II KP. Walczy w kampanii włoskiej. Uczestnik bitwy pod Monte Cassino. Po wojnie w 1946 ewakuowany do Wlk. Brytanii. Awansowany w 1947 do stopnia ppłk-a art. Po demobilizacji w 1947  zamieszkał  w Wlk. Brytanii. Pracował jako pracownik fizyczny w fabryce dywanów. Od 1964 na emeryturze. W 1973 powrócił do Polski i zamieszkał w Rzeszowie, gdzie zmarł 08 VII 1975. Pochowany na cm. Wilkowyja.
    Odznaczony: ZKZ, Krzyżem Monte Cassino.
    Żonaty z Marią Józefą z d. Roland, żoł. AK w Lwowie.

    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Krakó1) 2006; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE  w latach 1939-1945. Kraków 2000; G. Mazur-J. Wegierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. słownik biograficzny. Katowice 1997.

     
     
    Lazarowicz Adam Kalikst Łukasz
     
    [1902 – 1951], nauczyciel, oficer rez. piechoty por. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, działacz WiN, kpt. rez. [1943], mjr rez. [1944], ps. „Aleksander”, „Antoni”, „Danka”, „Dionizy”, „Grot”, „Gwóźdź”, „Jadzik”, „Karol”, „Klamra”, „Kleszcz”, „Orczyk”, „Olgierd”, „Pomorski”, „Zygmunt”, „ vel Antoni Kowalski vel Antoni Wolański
    Kmdt Obwodu ZWZ-AK Dębica XII 1940 – VI 1944. K-dt Inspektoratu /Podokręgu NIE/DSZ II-VIII 1945. Kierownik Okręgu /Wydziału/ WiN Rzeszów IX 1945 – X 1946, Wrocław XI 1946 - XII 1946. Prezes Obszaru Zachodniego WiN I – XII 1947.
     
    Ur. 14 X 1902 w Berezowicy Małej k. Zbaraża, syn Franciszka i Wandy z d. Ojak. Od 1913 uczył się w gimnazjum w Zbarażu, potem od II –V  klasy w gimnazjum we Lwowie, potem od VI w Tarnopolu. W związku z wojną rodzina Lazarowiczów wyjechał z Tarnopola do Lwów. Jesienią 1919 wstępuje ochotniczo do WP. Walczy na Wołyniu. W 1920 ojciec skłonił go do powrotu do domu w Jaśle, gdzie rodzina zamieszkała i tam rozpoczął naukę w 7 klasie Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego. 30 VI 1920 wraz z kilkoma profesorami i szkolnymi kolegami wstępuje do wojska . Bierze udział w walkach z bolszewikami na pograniczu Prus Wschodnich. Ranny w nogę  w bitwie pod Chorzelami  k. Ostrołęki  leczył się w szpitalu w Warszawie, gdzie zachorował na tyfus. Po wyleczeniu  06  X 1920 zostaje zwolniony z wojska. Po powrocie do Jasła kontynuuje naukę w gimnazjum, gdzie w 1921 zdaje egzamin maturalny. W latach 1921-1922 studiuje na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, potem, w latach 1922-1927 studiuje historie na  Wydziale Filozoficznym UJ  w Krakowie. Jednocześnie pracuje jako nauczyciel w podkrakowskich szkołach powszechnych m. in. w Gołuchowicach, Wielka Wieś i w Minodze. Po ukończeniu Studiów nadal pracuje jako nauczyciel. Służbę wojskową odbywał w batalionie podchorążych rezerwy Piechoty Nr 5 w Krakowie. Od 1931 kierownik szkoły w Kamieniu pow. Kraków. Działał w Związku Nauczycielstwa Polskiego, organizował oddział ZS, Kółko Rolnicze i Ochotniczą Straż Pożarną, której zostaje honorowym prezesem. Awansowany  do stopnia ppor. rez.  piech. z starszeństwem od 1 I 1931.z przydziałem do 20 pp w Krakowie. W 1935 przenosi się z rodziną do Gumnisk, gdzie pracuje jako nauczyciel i kierownik szkoły. Po odbyciu ćwiczeń wojskowych zostaje mianowany por. rez. piech.. z starszeństwem od 1 I 1936. W 1937 z powodów zdrowotnych zwolniony od obowiązku wojskowego. W VIII 1939 zgłasza się ochotniczo do wojsk oddając się do dyspozycji KRU Dębica. Pracuje w KRU Dębica, a po ewakuacji władz pełni obowiązki kmdta miasta, które opuścił  z ostatnim oddziałem wojskowym. W rejonie Rawy Ruskiej obejmuje dowodzenie kompanią piechoty. Po rozbiciu przez Niemców zgrupowania w skład którego wchodził jego pododdział pozostałości zostają rozwiązane. Przedostaje się w ubraniu cywilnym do Lwowa, potem w X 1939 przekroczył linię demarkacyjną niemiecko-sowiecką na Sanie i powrócił do Gumnisk. Powraca do pracy w szkole i jednocześnie włącza się do organizacji konspiracji niepodległościowej SZP na terenie Dębicy i okolic. Zaprzysiężony 17 XI 1939 przez por. rez. kaw. Jana Artura Towarnickiego „Tura” - d-cę pow. SZP, potem kmdta Obwodu ZWZ Dębica. Pełnił kolejno funkcję referenta woskowego i mobilizacyjnego w sztabie obwodu, petem od I-V 1940 d-ca placówki Dębica, potem z-cy kmdta obwodu, a od XII 1940 do V 1944 dowodził Obwodem ZWZ/AK Dębica. Mianowany w 1943 kpt. rez. piech. Należał do grona najbliższych współpracowników kpt. Ł. Cieplińskiego. Rozwija szeroką działalność konspiracyjną na podległym terenie. Reorganizuje struktury obwodu, rozbudowuje sieć wywiadowczą, prowadzono sabotaż i dywersję, współorganizator wojskowego ośrodka tajnej oświaty „Kuźnica” z centralą w Błażowej. W IV 1944 z jego polecenia utworzono oddział partyzancki AK o sile plutonu. Brał udział w nocy z 30/31 V 1944 w odbiorze zrzutów lotniczych na Placówce „Raszka. 1 VI 1944 mianowany zostaje I z-ca kmdta Inspektoratu Rejonowego AK Rzeszów d/s. Awansowany do stopnia mjr-a rez. piech. 23 VII 1944 powrócił na teren obwodu AK Dębica, gdzie obejmuje dowództwo odtwarzanego 5 pułku panc.-motorowego AK, w okresie akcji „Burza” rozpoczętej w obwodzie 28 VII 1944 pozostaje z swym sztabem przy oddziałach II Rejonu walki operujących w rejonie Ropczyce-Dębica-Wielopole Skrzyńskie. Po zatrzymaniu frontu pozostaje pod okupacją niemiecką. Po rozwiązaniu AK 1 iii 1945 obejmuje komendę Inspektoratu AK Rzeszów w likwidacji. W II 1945 otrzymuje nominację na inspektora rzeszowskiego „NIE”. Od V 1945 Inspektor Inspektoratu DSZ w Rzeszowie. W VIII 1945 obejmuje funkcje kmdta podokręgu DSZ Rzeszów, a od IX 1945 kierownik wydziału /okręgu/WiN Rzeszów. Prowadził intensywną działalność konspiracyjną w szczególności na odcinku wywiadu i propagandy. W X 1946 przenosi się do Krakowa, gdzie obejmuje funkcję z-cy prezesa Obszaru Południowego WiN, a od XII 1946 kierownik Wydziału /Okręgu/ Wrocław WiN, otrzymuje później polecenie zorganizowania Obszaru Zachodniego WiN, którego zostaje prezesem i kieruje pracami od podstaw do XI 1947. W I 1947 zostaje mianowany wiceprezesem ZG WiN /prezesura Ł. Cieplińskiego/ 10 X 1947 bierze udział w naradzie „prezydium” ZG WiN w Zakopanem, na której w związku z aresztowaniami podjęto decyzję o zawieszeniu kontaktów organizacyjnych oraz działalności do wyjaśnienia sprawy. Przebywał w Żninie, gdzie zostaje 05 XII 1947 zatrzymany. W Żninie mieszkał wówczas z rodziną. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego wydaje  NPW.  Początkowo był przesłuchiwany w WUBP w Poznaniu, skąd zostaje 7 XII 1947 przewieziony do Warszawy. Wieziony w gmachu MBP przy ul. Koszykowej, później na Mokotowie. Był konfrontowany 12-18 XII 1947 we Wrocławiu  z innymi działaczami wrocławskich struktur WiN. Namawiano go bezskutecznie do objęcia kierownictwa tzw. V Komendy WIN. Przeszedł ciężkie śledztwo z stosowaniem bicia i maltretowania psychicznego. Wyrokiem SR Warszawa z 14 X 1950 zostaje skazany na karę śmierci. 16 XII 1950 NSW jego skargę rewizyjna pozostawia bez uwzględnienia i utrzymał wyrok w mocy. b. Bierut nie skorzystał z prawa łaski, po czym prezes NSW zawiadomił WSR 24 I 1951 polecając wykonanie wyroku. Wyrok wykonano 01 III 1951 w wiezieniu Mokotów. Miejsce pochówku n/n.
    17 IX 1992 Sąd WOW wydał postanowienie o unieważnieniu wyroku WSR z 14 X 1950.
    Żonaty od 1923 z Jadwigą Ojak /ur. 09 X 1898-+ 23 IV 1985 we Wrocławiu. Miał syna Zbigniewa /ur. 1925/, córkę Danutę /ur. 1928/, syna Ryszarda /ur. 1930/
    W 1993 w Gumniskach na budynku szkoły wmurowano tablicę poświęcona jego pamięci, nazwano tez jego imieniem ulicę w Dębicy.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939.Kraków 2003; a. Stańko. Gdzie karpat progi .. W-wa 1990; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. T. VI, cz. II. Wrocław 2000; G. Ostasz. Okręg Rzeszów WiN. Rzeszów
     
     
    Liniarski Władysław /właś. Leniarski-zmiana nazwiska/
     
    [1897 – 1984], oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1937], w konspiracji ZWZ/AK/AKO-DSZ, mjr [1940], ppłk[1942], płk [1944], ps. „Jan”, „Mścisław”, „Mściwy”, „Stryj”, „Wuj” vel Władysław Dobrowolski vel Domiński, vel Michał Kiksa vel Jan Kulesza vel Jan Sikora vel Władysław Słomkiewicz
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Białystok 1941-1945. Przewodnik Okręgu AKO-DSZ Białystok II – VII 1945. Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 23 XI 1897 w Małachowie-Gustawowie pow. Włoszczowa, ówczesnej guberni kieleckiej. Syn Jana i Józefy z d. Bielanowicz właścicieli dwumorgowego gospodarstwa rolnego. Po ukończeniu szkoły ludowej w 1913 rozpoczął naukę w seminarium nauczycielskim w Jędrzejowie, która została przerwana latem 1914 wybuchem i wojny światowej. Przebywa w rodzinnym domu. W 1916 zgłosił się ochotniczo do Legionów Polskich, lecz ze względu na stan zdrowia nie został przyjęty. Od I 1917 działa w POW w Szczekocinach, gdzie przeszedł przeszkolenie wojskowe. W V 1919 zostaje powołany do służby wojskowej i wcielony do 24 pp w Kozienicach, skąd go skierowano na przeszkolenie podoficerskie do baonu zapasowego 24 pp w Radomiu. Po ukończeniu kursu podoficerskiego awansowano go do stopnia kaprala. W szeregach 24 pp brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Jesienią 1920 skierowany na kurs do Szkoły Oficerów Gospodarczych przy szefostwie Intendentury DOK V  w Krakowie, który ukończył w I 1922. W stopniu podch. sł. st. przeniesiony do 82 pp w Brześciu. W tym samym roku zdał jako ekstern maturę w Gimnazjum im. Romualda Traugutta w Brześciu. Promowany 1 VII 1922 na stopień ppor. sł. st. administracyjno-kancelaryjnej. Oddelegowany w końcu 1922 do Wojskowego Sądu Okręgowego w Brześciu na stanowisko oficera gospodarczego. W 1923 przeniesiony do 83 pp w Kobryniu na stanowisko d-cy plutonu, potem w 1924 do sztabu DOK IX w Brześciu n/Bugiem na stanowisko referenta. Awansowany 1 VII 1925 do stopnia por. sł. st. W VIII 1932 przeniesiony do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie na stanowisko instruktora i oficera MOB. W VIII 1934 do 62 pp w Bydgoszczy na stanowisko adiutanta 62 pp. W III 1936 objął funkcje d-cy 6 kompanii II baonu 62 pp. 19 III 1937 otrzymał awans na stopień kpt. sł. st. Od V 1938 oficer sztabu 15 DP w Toruniu. W IX 1938 odkomenderowany do Sztabu Głównego WP w Warszawie i skierowany do Centrum Wyszkolenia piechoty w Rembertowie na kurs  dla dowódców  batalionu. W III 1939 po ukończeniu kursu powraca do macierzystego 62 pp na stanowisko d-cy I baonu 62 pp. Od IV 1939 wraz z swym baonem przebywa w rejonie lasów Tryszczyńskich, gdzie buduje umocnienia obronne. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca I baonu 62 pp. bierze udział w walkach z wrogiem na szlaku bojowym 62 pp prowadzącym od z Pomorza przez Kujawy nad Bzurę, gdzie bierze udział w bojach nad Bzurą. W czasie walk odwrotowych na terenie Puszczy Kampinoskiej zostaje ranny w brzuch i wzięty do niewoli niemieckiej. Umieszczony następnie w szpitalu polowym w Rawie Mazowieckiej, skąd w XI 1939 uciekł i przedostał się do Częstochowy, gdzie leczył rany. W I 1940 wyjechał do Warszawy, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z ZWZ. Pozostawał w dyspozycji KG ZWZ. Przeszedł w tym okresie czasu przeszkolenie do pracy konspiracyjnej. Rozkazem KG ZWZ nr 17/BP z 15 VII 1940 zostaje awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty. W X 1940 razem z ppłk sł. st. Józefem Spychalskim „Maciej Samura” i rtm. Januszem Szulcem „Prawdzic” zostaje skierowany na teren Białostocczyzny z przydziałem na stanowisko szefa Oddziału III Sztabu Komendy Obszaru II Białystok. W nocy z 26/27 X 1940 przeszli granicę niemiecko – sowiecką prowadzeni przez przewodnika Kazimierza Gumowskiego i po sowieckim pościgu udało im się dotrzeć na punkt kontaktowy we wsi Szumowo, gdzie udzielono im pomocy. Początkowo przebywał na kwaterze w pobliżu Zambrowa. Po aresztowaniu 17 XI 1939 J. Spychalskiego przez NKWD wyjechał do Białymstoku, gdzie ukrywał się przy ul. Wiktorii w mieszkaniu p. Dolińskich. Otrzymał wówczas od ks. Abramowicza metrykę chrztu potem wyrobił sobie w sowieckim urzędzie książeczkę wojskową pod nazwiskiem Domiński. W tym okresie czasu do XII 1940 pełnił faktycznie funkcje z-cy k-dta okręgu ZWZ Białystok. Po aresztowaniu w XII 1940 Grodnie rtm. J. Szulca od I 1941 dowodzi jako p. o Okręgiem ZWZ Białystok. Był intensywnie już poszukiwany przez NKWD. Zagrożony aresztowaniem wyjechał z Białegostoku do wsi Gołasze Dąb. Musiał często zmieniać miejsca pobytu. W końcu zakwaterował na dłużej we wsi Skarżyno Stare u rodziców ks. S. Kossakowskiego. Sytuacja była niezwykle trudna, ciągłe aresztowania rwał sieć organizacyjna okręgu. Organizuje teren. Mianuje         k-dtów obwodów. Intensywna praca przynosi efekty. Jednak rozwinięta agentura NKWD zmusza do zachowania maksymalnej ostrożności i przestrzegania zasad konspiracji. Dopiero po napaści Niemców na ZSRR 21 VI 1941 przystąpiono do energicznego działania. Odbudowano sieć konspiracyjną okręgu podzieloną na obwody. K-dci obwodów podlegali osobiście     k-dowi okręgu. W okresie od 1 X 1941 do IV 1942 pełnił dodatkowo obowiązki k-dta obszaru II ZWZ/AK Białystok. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. rozkazem KG AK nr 79/BP z dnia 20 IV 1942 z starszeństwem 19 III 1941. Formalnie w 1942 został zatwierdzony formalnie przez gen. S. Roweckiego „Grota” k-dtem Okręgu AK Białystok. Przez cały czas dowodził osobiście okręgiem przy pomocy kilku zaufanych ludzi. Od początku 1942 organizuje sztab okręgu oraz inspektoratu rejonowe. Nadzoruje pracę inspektorów oraz k-dtów obwodów. Z jego polecenia odbito z więzienia w Białymstoku nocą z 31 X 1942 na 1 XI 1942 aresztowanych w X 1942 przez gestapo oficerów sztabu KOB; mjr-a M. Świtalskiego „Juhasa”, mjr-a S. Fijałkowskiego „Baca” i innych. Z jego polecenia organizowano w 1943 oddziały partyzanckie AK oraz rozbudowano „Kedyw” w obwodach. W uznaniu zasług rozkazem KG AK nr 182/BP z 16 IV 1944 został awansowany do stopnia płk-a sł. st. W okresie „Burzy” latem 1944 z jego polecenia prowadzono działania zbrojne w ograniczonym zakresie. Po wejściu wojsk sowieckich w VIII 1944 na Białostocczyznę pozostaje nadal w konspiracji i kieruje KOB AK. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 przez k-dta gł. AK gen. L. Okulickiego nie podporządkował się tej decyzji i w II 1945 w oparciu o kadry AK utworzył Armię Krajową Obywateli /AKO, W VI 1945 podporządkował okręg Delegaturze Sił Zbrojnych na kraj. Prowadził aktywną działalność  konspiracyjną. Uaktywnił działania zbrojne przeciwko siłom komunistycznym. W VI 1945 wyjechał na leczenie do Warszawy i zamieszkał u swej żony Ireny. Podczas pobytu w Warszawie uczestniczył w odprawach dowództwa DSZ na Kraj. 12 VII 1945 wysłał list do wojewody białostockiego z propozycją podjęcia rozmów w sprawie zaprzestania walk. List pozostaje bez odpowiedzi. Od początku VII 1945 mieszkał w Brwinowie u Bolesława Pilaresa, gdzie 31 VII 1945 został zatrzymany przez funkcj. UB z Łodzi. Początkowo nie rozpoznany osadzony w więzieniu w Łodzi. W czasie drugiego przesłuchania 3 VIII 1945 przyznał się do swego prawdziwego nazwiska. W związku z tym zostaje przewieziony do MBP w Warszawie, gdzie przechodzi ciężkie przesłuchania z stosowaniem bicia i maltretowania psychicznego. Zmuszony 15 VIII 1945 do napisania listu do swego z-cy ppłk-a St. Sędziaka  „Oseta” polecając mu przeprowadzenie ujawnienia okręgu. „Oset” jednak odmawia przeprowadzenia ujawnienia. 9 X 1945 śledztwo zostaje zakończone i sprawa skierowana do sadu. Po pierwszej rozprawie, która odbyła się 31 X 1945 akta zostały zwrócone do uzupełnienia. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydaje z datą 12 I 1946 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie. Następna rozprawa odbyła się 15-20 V 1946. Sądzony razem z mjr Ferdynandem Tokarzewskim „Krukiem” kmdtem Obwodu AK Zambrów. Na salę rozpraw przynoszono go na noszach. Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt Sr 61/46 z 20 V 1946 zostaje skazany na karę śmierci. NSW decyzją z 7 VI 1946 utrzymał wyrok w mocy. Decyzją z 20 VI 1946 B. Bierut w drodze łaski zamienił mu karę śmierci na karę 10 lat więzienia. Więziony na Mokotowie, skąd zostaje wywieziony do centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 18 VIII 1946. Na podstawie amnestii z 22 II 1947 karę złagodzono mu do 7 lat więzienia. Początek kary 31 VII 1945 - upływ kary 31 VII 1952. Wywieziony z CWK Rawicz do ZK Warszawa Mokotów na proces gen. E. Fieldorfa, gdzie zeznawał jako świadek. Następnie ponownie w CWK Rawicz. W 1952 gdy zbliżał się termin zwolnienia z więzienia zostaje oskarżony o wspólne  z Niemcami dokonywanie zabójstw ludności cywilnej. Ostatecznie do rozprawy nie doszło i po dwuletnim  dalszym pobycie w więzieniu zostaje zwolniony z CWK Rawicz 13 IV 1954 w złym stanie zdrowia.  Mieszkał w Warszawie.Nękany przez funkcj. UB i SB. W II 1957 Sąd Wojewódzki dla m. st.  Warszawa rozpatrzył ponownie jego sprawę i całkowicie oczyścił go z zarzutów. Później stał na czele Rady Dziesięciu, która zajmowała się sprawami okręgu AK Białystok. Pracował zawodowo do czasu przejścia na emeryturę w 1968 w Zakładzie Doświadczalnym Elektronicznej Aparatury Pomiarowej w Warszawie.
    Zmarł w Warszawie 12 IV 1984. Pochowany 17 IV 1984 na Cmentarzu Powązki w Warszawie. Postanowieniem Sądu WOW z 14 III 1994 został zrehabilitowany.
    Odznaczony: VM kl. 5,  nr 126021, KW3x,ZKZ Z M.
    Od 1921 był żonaty z Ireną Bojanowską zastrzeloną  w 1946 przez Z. Rećkę z rozkazu M. Świtalskiego. Miał córkę Zofię/ur. 1925/. Po raz drugi żonaty z Stanisławą –Aliną  Sieńko zmarłą w 1981.
     
    Rocznik oficerski 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; ks. St. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1999;K. Krajewski – T. Łabuszewski. Białostocki Okręg AK-AKO VII 1944-VIII 1945. W-wa 1979; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 1450/46
     
     
    Lipa Mieczysław
    [1918-1990], oficer sł. st. WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/NSZ/AK, NIE, działacz WiN, por. [1943], kpt. [1944] ps. „Karpacki”, „Michał”, „Timoszenko”, „ Wichura”, „Wysocki”, „
    K-dt Obwodu ZWZ Buczacz 1940-1941. K-dt Inspektoratu Rejonowego Złoczów AK XII 1943 – X 1944. Prezes Podokręgu Dolnośląskiego WiN 1946 –1947. Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 11 III 1918 w Dźwinogrodzie pow. Buczacz, woj. tarnopolskie. Pochodził z rodziny rolników. Syn Tomasza i Anastazji z d. Polityczek. Uczęszczał do szkoły powszechnej w rodzinnej miejscowości, a następnie w latach 1928-1936 w Gimnazjum Państwowym w Buczaczu, gdzie w VI 1936 zdał maturę. W latach 1936-1939 kształci się w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. - Komorowie. Praktyki oficerskie odbywał w 52 pp. w Tarnopolu. Uroczysta promocja miała odbyć się 15 X 1939. Lecz z powodu napaści Niemców na Polskę 1 IX 1939 promocja się nie odbyła. Rozkazem NW WP awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VIII 1939. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w szeregach 54 pp. na stanowisku d-cy plutonu CKM w 2 kompanii CKM II batalionu. Walczył z wrogiem pod Ostrowcem Świętokrzyskim, Sandomierzem i na Lubelszczyźnie. Od 8 IX 1939 był dowódcą kompanii CKM w oddziale zorganizowanym przez ppłk S. Trzebunię z rozbitych oddziałów WP. W dniu 19 IX 1939 pod Krasnymstawem dostał się do niemieckiej niewoli. Przebywał w jenieckich obozach przejściowych w Kielcach i Częstochowie-Zaciszu, skąd zbiegł 25 X 1939. W okolicach Żurawicy przeprawił się przez San i powraca do rodzinnej miejscowości. W połowie XII 1939 został zaprzysiężony przez ks. Lisowskiego do konspiracji wojskowej SZP-ZWZ w Buczaczu. Od początku 1940 organizator i k-dt Obwodu ZWZ Buczacz. Aresztowany w XII 1940 przez NKWD, ale wkrótce zwolniony. Podczas sowieckiej okupacji 1939-1941 pracował jako nauczyciel na kursach dla analfabetów. W wyniku aresztowań przeprowadzanych przez NKWD w 1941 utracił kontakty konspiracyjne z Lwowem. Podczas niemieckiej okupacji od początku 1942 związał się z konspiracja ruchu narodowego. Działał w komórkach ONR „Szaniec” i NSZ w Buczaczu. W maju 1943 przeszedł wraz z 15 swymi podwładnymi do AK. Skierowany na teren Złoczowa był początkowo d-cą I Rejonu ośrodka dywersji oraz pełnił funkcję zastępcy k-dta Inspektoratu AK Złocżów – kpt. „Cięciwy”. Awansowany do stopnia por. sł. st. 11 XI 1943. Od XII 1943 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Złoczów. W okresie „Burzy” na podstawie rozkazu k-dta Okręgu AK Tarnopol ppłk F. Studzińskiego objął dowództwo sformowanej w Inspektoracie AK Złoczów 1 kompanii 52 pp. Od 16 VII 1944 dowodzi działaniami bojowymi kompanii w pobliżu wsi Wroniaki, w trakcie walk wzięto do niewoli kilkudziesięciu Niemców, zdobyto dwa czołgi, wykolejono cztery pociągi i wysadzono trzy mosty. Opanowano stację kolejową w Złoczowie . Atakowano transporty wroga do 22 VII 1944. Po wkroczeniu wojsk sowieckich nie podał swego oddziału jako AK unikając w ten sposób aresztowania. Zwolniony wyjechał potem do Lwowa, gdzie złożył sprawozdanie z akcji „Burza”. Zamieszkał w Zimnej Wodzie k/Lwowa, bez przydziału, pozostając w dyspozycji Komendy Okręgu Lwów NIE. W X 1944 został przerzucony przez San na Rzeszowszczyznę. W VIII 1945 zamieszkał w Wielowsi pow. Gliwice. Podjął pracę zawodową jako księgowy i z-ca kierownika Powszechnej Spółdzielni Handlowej. Założył Kółko Teatralne, był organizatorem i prezesem drużyny sportowej KS „Tęcza”. Odnowił kontakty konspiracyjne z tarnopolską siatką AK-WiN. Wyznaczony przez kpt. B. Żeglina – kdta Okręgu Tarnopol AK-WiN d-cą dolnośląskiej siatki konspiracyjnej AK-WiN /tzw. regencja „Wichury”. Prowadził rozdział podziemnej prasy, rozkazów, instrukcji i środków finansowych, przeprowadzał inspekcje na podległym terenie, odbierał sprawozdania informacyjne. 25 IV 1947 ujawnił się w komisji amnestyjnej przy PUBP Gliwice, ale już 27 IV 1947 zostaje zatrzymany na 48 godzin, a 27 VII 1948 aresztowany w Wielowsi przez funkcj. PUBP z Gliwic i po przesłuchaniach z polecenia III Departamentu MBP został zwolniony jako ujawniony. 14 VIII 1948 zostaje ponownie aresztowany przez funkcj. Wydziału III WUBP Wrocław, gdzie został uwięziony w areszcie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z data 27 VIII 1948 WPR Wrocław. Sankcję podpisał ppłk Antoni Lachowicz. Przed procesem więziony w więzieniu przy ul. Sądowej we Wrocławiu. W dniu 30 XII 1948 skazany przez WSR Wrocław sygnatura akt Sr. 1033/1948/ pod przewodnictwem mjr Edwarda Jęczmyka na 8 lat więzienia. 1 III 1949 NSW w Warszawie odrzucił skargę rewizyjną i utrzymał wyrok w mocy. 27 III 1949 został wywieziony do CWK w Rawiczu i tu osadzony 27 III 1949 gdzie odbywał karę. Początek kary 27 VIII 1948, godz. 16,00, zaś upływ kary 27 VIII 1956. 05 XII 1952 przewieziony do Zielonej Góry, gdzie był przesłuchiwany w WUBP Zielona Góra. Następnie ponownie w CWK Rawicz. W wyniku starań jego żony u marsz. Konstantego Rokossowskiego Rada Państwa skorzystała z prawa łaski i 21 X 1953 zawiesiła na 2 lata odbywanie reszty kary. Zwolniony z CWK Rawicz 31 X 1953, a Zgromadzenie Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego postanowieniem z 13 II 1957 uchyliło wyrok.
    Po powrocie do Wielowsi podjął pracę w Zakładach Mleczarskich w Gliwicach jako kierownik sekcji opakowań, potem główny księgowy w Zakładach Mleczarskich w Wielowsi, Częstochowie i Tarnowskich Górach. Od 01 V 1959 pracował w Kędzierzynie-Koźlu, najpierw jako główny księgowy w Miejskim Handlu Detalicznym, a potem w instytucie Ciężkiej Syntezy Chemicznej. W 1979 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł 03 VII 1990 w Kędzierzynie-Koźlu.
    Odznaczony: SKZ z M.
    Żonaty od XI 1944 z Ireną Lesławą z d. Typkiewicz, łączniczką AK, ps, „Krzysztof”. Mieli troje dzieci. Córkę Danutę /ur.1945/ mgr ekonomii, synów Janusza /ur.1948/ technika budowy dróg i mostów, Andrzeja /ur.1954/ mgr WF.
     
    G. Mazur - J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. słownik biograficzny. Katowice 1995 /tu obszerna bibliografia/: T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948, t. II. Wrocław 2000 /tu obszerna bibliografia/; Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz z 1949.
     
     
    Macieliński Emil
     
    [1892-1941], powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. kaw. WP, mjr [1924], od 1932 w st. sp. w konspiracji ZWZ, ppłk [1940], ps. „Kornel”, „Odrowąż”, „Pomian”, „Rey”, „Sas”, vel Jan Majewski
    Kmdt Okręgu ZWZ-1 Lwów-Zachód. Od IV 1940-1941 p.o. k-dta Obszaru ZWZ Lwów
    Ur. 8 IV 1892 w Starym Sączu, syn Kornela i Zofii z d. Zubek. W 1913 ukończył 8 – klasowe gimnazjum klasyczne w Stryju, uzyskując maturę. Potem studiuje w Akademii Weterynarii we Lwowie. Od 31 VII 1911 członek Drużyn Strzeleckich w Stryju. Od 15 VIII 1914 do 31 X 1918 służył w armii austriackiej. Ukończył szkołę oficerską. Brał udział w walkach na froncie rosyjskim i włoskim. Brał udział w końcu 1918 w rozbrajaniu Austriaków i Niemców w Bochni. W 1918/19 uczestniczył w Powstaniu Wielkopolskim, a od I 1919-1920 dowodził szwadronem karabinów maszynowych 3 pułku ułanów wielkopolskich w Gnieźnie, przemianowanym w II 1920 na 17 p.uł. i przeniesionym do Leszna. W szeregach 17 p. uł. brał udział w 1920 w wojnie polsko -bolszewickiej. W dniu 3 VIII 1920 dowodząc 4 szwadronem podczas wycofywania się pułku z rejonu Radziwiłłowa na Wołyniu, zostaje okrążony przez bolszewików. Na czele 4 szwadronu szarżą przy dużych stratach przedarł się, otwierając drogę dla reszty pułku. Został za okazane męstwo odznaczony krzyżem VM kl. 5. Awansowany do stopnia rtm. ze starszeństwem 1 VI 1919. Do 1924 służy w 17 p. uł. w Lesznie. W 1924 przeniesiony na stanowisko komendanta Szkoły Podoficerów Zawodowych nr 3 i Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii nr 3 w Biedrusku. Awansowany 15 VIII 1924 do stopnia mjr sł. st. kaw. Przeniesiony 14 IX 1926 na stanowisko kwatermistrza do 18 p. uł. w Grudziądzu, gdzie służy do 15 I 1928. Następnie do 1930 referent inspekcji i mobilizacji w GISZ u gen. J. Rómmla, a od 1930 w Inspektoracie Armii w Lwowie. Od II 1931 był rejonowym Inspektorem koni w Gródku Jagiellońskim. Przeniesiony z dniem 1 IV 1932 w stan spoczynku. Zamieszkał w Bielsku. Ewidencyjnie podlegał PKU Bielsko. Przeniesiony do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr V. W latach 1932-1938 pracuje jako urzędnik Kasy Chorych w Bielsku, potem dyrektor Ubezpieczeń społecznych w Dziedzicach i przedstawiciel przedsiębiorstwa żeglugi morskiej w Katowicach. w latach 1938-1939 był komisarzem wojskowym, k-dtem samoobrony Huty Trzynieckiej. Od września 1939 we Lwowie. Czynny w konspiracji ZWZ-1, najpierw k-dt Okręgu Lwów Zachód ZWZ-1, a od IV 1940 p.o k-dt Obszaru. Awansowany do stopnia ppłk kaw. 3 V 1940. Był dwukrotnie aresztowany przez NKWD i zwalniany, co spowodowało oskarżenia o podjęcie współpracy z NKWD. W X 1941 skutecznie ingerował w organizowanie ZWZ na terenie Okręgu Tarnopol ZWZ przez członków tzw. „ekipy warszawskiej” kierowanej przez gen. K. Sawickiego. Jak pisze prof. J. Węgierski „prawdopodobnie oskarżenia zręcznie zostały spreparowane dla chcących sobie stworzyć alibi rzeczywistych agentów NKWD w szeregach ZWZ-1 i ZWZ-2 kpt. Edwarda Metzgera i por. Edwarda Goli, których początkowo w Warszawie nierozszyfrowano? Prawdopodobnie w grze uczestniczył agent NKWD zakonspirowany głębiej, który uniemożliwił później do przeprowadzenia przesłuchania M. w KG ZWZ. Warszawie. Nie pomógł M. złożony przez szefa Wydziału Bezpieczeństwa i Kontrwywiadu Oddziału II KG ZWZ, Bernarda Zakrzewskiego „Oskara”, meldunek kwestionujący zasadność wyroku kary śmierci wydany przez Sąd Kapturowy przy KG ZWZ. M. wiedząc o wyroku sam się zgłosił w Warszawie prosząc o przesłuchanie go i deklarując zadanie sobie śmierci, jeśli zostaną podtrzymane oskarżenia. Jednak nie umożliwiono mu tego. Został zastrzelony w Warszawie na Saskiej Kępie 17 XII 1941. /Jeżeli rozszyfrujemy osobę, która spowodowała, że go nie przesłuchano w KG ZWZ, to poznamy prawdopodobnie rzeczywistego agenta NKWD/. Sytuacja zaistniała z M. wskazuje, że został „wystawiony” jako „kozioł ofiarny”. Zwłoki M. wydano żonie. Pochowany na cmentarzu na Bródnie w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1921/, Złotym Krzyżem Zasługi /1930/.
    Był żonaty 3-tnie. Z pierwszą żoną Heleną, która zginęła w wypadku drogowym, miał syna Zbigniewa Emila /1918 –1944/, żołnierza AK, z drugą żoną Wandą z Boczkowskich  miał córkę Wandę Kornelię/ur. 1924/, zam. Piotrowska, po wojnie zamieszkałą w Brazylii. Trzecią żoną M. była Sabina z Kruszyńskich zm. 1967.
    Rocznik Oficerski MSWoj. 1923,1924, 1928, 1932; Rocznik Oficerski Rezerw 1934; G. Mazur, J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997, wg indeksu.
     
     
    Maik Wacław
     
    [1913-1997], nauczyciel, oficer rez. piechoty WP, ppor. [1937], w konspiracji ZWZ/AK, od III 1945 w WP , por. [1942], kpt. [1944], mjr rez. [1973],ps. „Walerian”, „Walter”, „Zawisza” vel Seweryn Garnecki vel Walter Hoffman vel Walerian Januchowski
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Jarocin 1940 - VIII 1942. Obwodu AK Ostrów Wlkp. VIII 1942 – XI 1942. K-dt Inspektoratu Rejonowego AK Ostrów Wlkp. XI 1942 –III 1944 . w okresie II-III 1944 p. o. kmdt okręgu Poznań AK.
    Ur. 5 IX 1913 w Racocie pow. Kościan, syn Stanisława i Marii z d. Markiewicz. Po ukończeniu Szkoły Powszechnej w Komorzu, uczy się w Seminarium Nauczycielskim w Lesznie, gdzie w 1933 zdał maturę. W latach 1933-1934 odbywa służbę wojskową na dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 17. DP w Gnieźnie. Praktyki odbywa w 70 pp. w Pleszewie. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych w 1936 w 84 pp. w Pińsku. awansowany do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1937. W latach 1934-1939 pracował jako nauczyciel szkół powszechnych na Polesiu. Zmobilizowany do WP 18 III 1939 i powołany do służby czynnej. Mianowany dowódcą 2 plutonu 1 kompanii I batalionu 84 pp w Pińsku. 23 III 1939 wraz z 84 pp. w składzie 30. DP przydzielony do Armii „Łódź”. Wraz z pułkiem skierowany w rejon Działoszyna i Szczercowa, na zachodnią granicę z Niemcami. Od 1 IX 1939 uczestniczy w obronie Ojczyzny i walczy z niemieckim agresorem na wyznaczonym odcinku. W składzie 84 pp. przeszedł szlak bojowy od Ziemi Łódzkiej do Modlina. Uczestniczy w walkach odwrotowych. Bierze udział w obronie Modlina. Za brawurowy wypad na tyły stanowisk wroga zostaje odznaczony KW. Przedstawiony przez d-cę 84 pp. do odznaczenia VM kl. 5. Po kapitulacji Modlina, wzięty do niemieckiej niewoli. Więziony w obozie przejściowym w Działdowie, skąd pod koniec X 1939 został zwolniony na podstawie honorowych warunków kapitulacji Modlina. Po zwolnieniu z obozu przebywa na terenie Pleszewa. Pracuje na fałszywych dokumentach jako robotnik melioracyjny, potem robotnik rolny, następnie jako stróż w Pleszewie. Czynny w konspiracji ZWZ od 1940. Początkowo organizator i k-dt Obwodu ZWZ Jarocin z siedzibą w Pleszewie. Działa w niezwykle trudnych warunkach panujących na tym terenie. Zorganizował szkieletowy sztab obwodu i placówki terenowe. Awansowany do stopnia por. 19 III 1942. W VIII 1942 zostaje przeniesiony na stanowisko k-dta Obwodu AK Ostrów Wlk., którym kieruje do XI 1942. Od XI 1942 do 8 III 1944 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Ostrów Wlkp. Awansowany do stopnia kpt. 11 XI 1943. Od lutego 1944 pełnił obowiązki k-dta okręgu poznańskiego AK. W dniu 8 marca 1944 zostaje w Ostrowie aresztowany przez funkcj. gestapo. Przeszedł ciężkie śledztwo w lochach gestapo w Łodzi. Targnął się na swoje życie. Został odratowany. W grupie aresztowanych oficerów AK z okręgu łódzkiego jesienią 1944 ewakuowany nocą 16/17 I 1945 z więzienia w Łodzi na Zachód. Z kilkoma towarzyszami niedoli udało mu się uciec z kolumny ewakuacyjnej. Ukrywa się do czasu wejścia wojsk sowieckich. Do III 1945 przebywa na leczeniu. W III 1945 zgłasza się do służby w WP. Otrzymał przydział w stopniu kpt. do 39 pp. z 12. DP w Kamieniu Pomorskim. Od 1 I 1946 przebywa na kursie dla oficerów sztabowych, potem oficer operacyjny i szef Wydziału Operacyjnego sztabu 2. Warszawskiej DP. W związku z ujawnieniem służby w AK nie awansowano go na wyższy stopień. W 1947 występuje z wnioskiem o demobilizację. Zwolniony z WP zamieszkał z rodziną w Szczecinie. Podejmuje pracę zawodową jako kierownik Wydziału Handlowego WZGS „Samopomoc Chłopska”, potem prezes WZGS w Szczecinie. Następnie zastępca dyrektora w Przedsiębiorstwie „Las”. Ukończył wyższe studia ekonomiczne. Od 1947 czynny w organizacjach kombatanckich. W 1973 został awansowany do stopnia mjr –a w st. sp. Od 1 I 1975 na emeryturze. Mieszkał w Szczecinie, gdzie zmarł 18 IV 1997. Pochowany 22 IV 1997 na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.
    Odznaczony: KW, Krzyżem AK, Medalem Wojska 4x, Krzyżem Kawalerskim OOP.
    Żonaty z Hanną z d. Bukowska /?-1988/. Dzieci córka Barbara i synowie Tomasz, Paweł i Wojciech.
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Nawrocki. 84 Pułk Piechoty Strzelców Poleskich. Pruszków 2002, s.19; M. Bielski. Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939, Warszawa 1991, wg indeksu; E. Serwański. Ostrów Wielkopolski i jego region w okresie II wojny światowej ( 1939-1945). Poznań 1992, wg indeksu; Z. Szymankiewicz, opr. W konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945, Poznań 1993, wg indeksu; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1998, wg indeksu.
     
    Majewski Kazimierz Tadeusz
     
    [1894 – 1941], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, płk [1933], w konspiracji SZP/ZWZ, ps. „Grzbiet”, „Maj”, „Szmigiel”, „Wallenrod”, „Żbik”.
    Kmdt Okręgu Wołyń ZWZ I 1940 -VI 1940. Więzień NKWD.
    Ur. 7 II 1894 w Slobodzija-Komaresti /Rumunia/, syn Mieczysława powstańca styczniowego i Amalii z d. Gorczyńskiej. Uczęszczał do szkół w Zaleszczykach , a potem od 1908 – 1910 uczy się prywatnie w Seminarium Nauczycielskim we Lwowie i jednocześnie pracował jako ortopeda w Zakładach Zandrowskich. W końcu 1910 wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich /PDS/ we Lwowie, gdzie ukończył Szkołę Podchorążych i objął funkcję dowódcy plutonu /używał ps. „Wallenrod”/. 7 VI 1914 wyznaczono go komendantem PDS w Brodach. Po wybuchu I wojny światowej, na początku sierpnia 1914 wyjechał z ośmioma swymi „drużyniakami” do Krakowa, gdzie wstąpili do Legionów Polskich. Od VIII 1914 d-ca plutonu, potem kompanii w I Baonie, a następnie w IV Baonie I Brygady, zaś od 1916 w III Baonie. W czasie walki pod Łowczówkiem ranny w rękę. W VII 1915 mianowany chorążym, a w IV 1916 podporucznikiem. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 internowany i wcielony do armii austriackiej, ale za odmowę złożenia przysięgi na wierność cesarzowi został zdegradowany. Ponieważ posiadał uprawnienia do stopnia oficerskiego, skierowano go jako kadeta – aspiranta na kurs oficerski, gdzie przebywał od 15 VIII do 20 XI 1917 na kursie przy XXIII Korpusie austriackim w Borowiny. Następnie do 23 III 1918 dowodził plutonem w 20 pp, a do 15 VI 1918 w 46 pp. Następnie w VI 1918 skierowany na front włoski, skąd zdezerterował. Podejmuje działalność w POW. Z rozkazu E. Rydza-Śmigłego udał się do Kijowa do Komendy Naczelnej nr III, a stamtąd z rozkazu Leopolda Lisa – Kuli próbował bezskutecznie przedostać się na Murmańsk do formowanych tam oddziałów polskich. Następnie był kurierem w Kijowie i oficerem do zleceń POW, a od 15 IX 1918 do 1 XI 1918 d-cą okręgu POW Równe. Po mobilizacji POW był kierownikiem posterunków wywiadowczych na tyłach armii ukraińskiej, kierował też działalnością dywersyjna. Następnie po powrocie do kraju pracował w oddziale informacyjnym DOGen. w Lublinie, zaś 23 III 1919 przeniesiony do 35 pp na stanowisko d-cy 11 kompanii. W stopniu kpt. dowodzi od IX 1919 do IX 1922 baonem w 35 pp, w którego szeregach brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Wyróżnił się w bitwie pod Kalenkowiczami. Po wojnie w 1923 zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu mjr-a sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. Następnie do V 1928 był zastępca d-cy 83 pp. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 1 I 1927. Od 2 V 1928 z-ca d-cy 73 pp, potem od 26 IV 1931 do 11 V 1939 dowodził 38 pp. Awansowany do stopnia płk-a sł. st. 1 I 1933. Od V 1938 dowodzi Pomorską Brygadą Obrony Narodowej. W opiniach służbowych charakteryzowany jako wybitny oficer, świetnie dowodzący podległymi jednostkami. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził Oddziałem Wydzielonym/Zgrupowanie „Chojnice” powstałej na bazie dwóch baonów Pomorskiej Brygady Obrony Narodowej, 18 p. ułanów oraz innych pododdziałów piechoty, saperów i artylerii w walkach pod Chojnicami i w Borach Tucholskich, a po jego rozbiciu 1-3 IX 1939 doprowadził do Torunia grupę około 4 tysięcy żołnierzy z różnych jednostek, z których utworzono improwizowany pułk piechoty o nr 208. Dowodzi 208 pp do 9 IX 1939 w walkach pod Płockiem. Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli. W X 1939 wysłany przez Dowództwo Główne SZP do Torunia i Bydgoszczy, gdzie organizował pierwsze komórki SZP. Na początku XII 1939 wyjechał do Lwowa, skąd w I 1940 wyjechał na Wołyń i zamieszkał w Równem. Tu jako k-dt Okręgu ZWZ Wołyń w bardzo trudnych warunkach organizował komórki konspiracyjne ZWZ. W VII 1940 ujęty w Równem przez NKWD i uwięziony. Aresztowania pochłonęły wówczas około 2000 osób. 13 XI 1940 skazany przez sąd NKWD na karę śmierci. Zginął przypuszczalnie w więzieniu sowieckim w VI 1941 zamordowany przy likwidacji więzienia w Łucku po napaści Niemców na Związek Sowiecki. Jego aresztowanie spowodował sowiecki agent Bolesław Zymon, który był adiutantem M, zdemaskowany w 1941.
    Odznaczony: VM /1921,1922,1923/, KW 6x, KN z Mieczami, Złotym Krzyżem Zasługi, Orderem Odrodzenia Polski IV kl. i medalami.
     Żonaty od 1920 z Brygidą Heleną z d. Petz /1894-1983/ członkinią POW, zołnierzem SZP/ZWZ/AK, powstańcem warszawskim. Mieli syna Gwidona /ur.1920/, zołnierza PSZ, i DSZ w kraju, więźnia PRL i syna Leszka Tadeusza /ur. 1924/ poległego podczas Powstania Warszawskiego.
    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; K. Ciechanowski. Armia „Pomorze”. W-wa 1983; K. Komorowski / red./Armia Krajowa. W-wa 1999; G. Mazur - J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997 /tu obszerna bibliografia/.
     
     
    Marciniak  Piotr
     
    [1897-1941], mjr sł. st. piech. WP [1937], W konspiracji ZWZ-1 ps. „Emil”
    Kmdt  Okręgu Lwów ZWZ -1- Prowincja
     
    Ur. 25 IV 1897 w Kościanie w Wielkopolsce, syn Franciszka i Michaliny z Juskowskich. Uczęszczał do szkoły elementarnej w Kościanie, potem do gimnazjum w Poznaniu, gdzie ukończył 6 klas. W latach nauki współorganizował drużynę skautową. 16 IV 1916 powołany jako niemiecki poddany do służby w armii niemieckiej. Służył w pododdziałach saperskich 13 DP. Ukończył kurs oficerów piechoty ale nie awansowano go do stopnia oficerskiego. Walczył na froncie zachodnim. Jesienią 1918 powrócił do Kościana. Uczestnik Powstania Wielkopolskiego. Walczył w Kościanie, potem w szeregach I Ochotniczego Baonu Kościańskiego walczył w rejonie Kąkolewa, Pawłowic i Leszna, a następnie w Wolsztynie. Od 24 II 1919 służy w utworzonym 3 pułku strzelców wielkopolskich przemianowanym w XII 1919 na 57 pp. Awansowany do stopnia ppor. Piech. 1 VI 1919, a do stopnia por. 1 VII 1920. Długoletni oficer 57 pp w Poznaniu, gdzie dowodził plutonem, kompanią. Awansowany 1 I 1930 do stopnia kpt. sł. st. piech. Z dniem 21 III 1931 przeniesiony z 57 pp do 81 pp w Grodnie, gdzie dowodzi m. in. Kompanią. Po ukończeniu w 1937 kursu dla dowódców batalionów w Rembertowie zostaje awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. Z starszeństwem od 19 III 1937. W latach 1937-1939 dowodził batalionem w 81 pp. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy i batalionu 81 pp w składzie 29 DP. W składzie Armii „Prusy”. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 znalazł się we Lwowie. Podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach organizacji niepodległościowej ZWZ -1. Pełni funkcję szefa organizacyjnego i kmdta Podokręgu -Prowincja w Obszarze 3 Lwów ZWZ-1.Aresztowany przez funkcj. NKWD 5 IV 1940 i uwięziony.  Sądzony w grupie oficerów konspiracji ZWZ we Lwowie m. in. z K. Dziekanowskim, W. Kotarskim, A. Berowskim. 20 XI 1940 skazany przez sąd NKWD na karę śmierci. Wyrok wykonano 24 II 1941 w więzieniu we Lwowie.
    Odznaczony: KW, SKZ,MN
    Żonaty z Kazimierą z Osińskich, miał córkę Irenę i syna Jerzego Piotra.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932;Dz. Pers. Nr 3 z 26 III 1931;R. Rybka-K. Stepan. Rocznik oficerski 1939.Kraków 2006; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997.
     
     
    Marszałek Ludwik
     
    [ 1912-1948], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1938], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, kpt. [1943], mjr [1944], działacz WiN, ps. „Adam”, „Kasper”, „Klin”, „Ludwik”, „Michał”, „Sierpień”, „Stanisław”, „Wilk”, „Zbroja” vel Józef Basara vel Piotr Orłowski vel Józef Jędruch vel Ludwik Kulczycki
    Kmdt Obwodu AK Dębica VI 1944 – II 1945. K-dt Inspektoratu NIE/DSZ Mielec III 1945 – VIII 1945. Kierownik Rejonów WiN „Północ” Mielec IX 1945 – III 1946, Rejonu WiN „Południe” Krosno IV 1946-IX 1946 – Okręg /Wydział WiN Rzeszów/. Kierownik Wydziału /Okręgu/ WiN Wrocław.
     
    Ur. 09 VIII 1912 w Brzezinach k/Ropczyc. Syn Franciszka /młynarza/ i Marii z d. Bujak. Od 1917 do 1923 był uczniem szkoły powszechnej w Brzezinach. Od 1923 do 1924 kształci się Gimnazjum Państwowym im. Króla Władysława Jagiełły w Dębicy, potem 1924-1926 przebywał w klasztorze OO. Franciszkanów we Lwowie. Zniechęcony klasztorna dyscypliną w 1926 powraca do nauki w gimnazjum w Dębicy, gdzie 23 V 1931 zdał egzamin maturalny. Był członkiem II Drużyny Harcerskiej im. Zawiszy Czarnego. Od IX 1931 do VIII 1932 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty przy 4 psp w Cieszynie, następnie od X 1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostowi Maz. – Komorowie. Praktyki oficerskie odbywał w 17 pp w Rzeszowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1934 z przydziałem do 17 pp w Rzeszowie na stanowisko d-cy plutonu. Od XI 1937 do VII 1938 przebywał na kursie obserwatorów lotniczych w Centrum Wyszkolenia Lotnictwa Nr 1 w Dęblinie. Awansowany 19 III 1938 do stopnia por. sł. st. Po ukończeniu kursu obserwatorów przeniesiony do 6 pułku lotniczego we Lwowie. Praktyki odbywał w 65 eskadrze liniowej. W 1938 uległ katastrofie lotniczej. Przeniesiony do służby w 15 pp „Wilków” w Dęblinie, gdzie początkowo był d-cą plutonu potem kompanii w III baonie. W kampanii wrześniowej 1939 był d-cą 7 kompanii III baonu 15 pp. Walczył z wrogiem n apozycjach osłonowych nad rzeką Wartą i Widawą oraz kierunku Praszka – Wieluń – Łódź. Podczas walk w rejonie Wielunia dostał się do niewoli niemieckiej. Osadzony w obozie w przejściowym jenieckim w Chmielniku k/Pińczowa, skąd z grupą oficerów zbiegł na początku X 1939. Powraca do rodzinnych Brzezin. Od XII 1939 podejmuje działalność konspiracyjna w SZP/ZWZ/AK. 15 XII 1939 zaprzysiężony przez por. Mariana Skwiruta „Szpaka”. Organizator i od X 1940 pierwszy k-dt placówki ZWZ Brzeziny. Na podległym terenie zorganizował kadrę dowódczą, łączność i rozpoczął tworzenie plutonów szkieletowych. Od VIII 1942 d-ca grupy sapersko-minerskiej w K. O AK Dębica. W XII 1942 przeniesiony n stanowisko oficera wyszkolenia w sztabie Obwodu AK Dębica. Organizował system konspiracyjnych kursów dla podchorążych rezerwy piechoty AK oraz kursów dla podoficerów. Prowadził na kursach wykłady teoretyczne z różnych dziedzin. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1943. W I 1944 mianowany k-dtem Podobwodu AK Sędziszów, którym dowodził do V 1944. Od V 1944 k-dt Obwodu AK Dębica. Opracował plany zdobycia i opanowania Dębicy. Przeprowadzał na podległym terenie akcję scalenia BCH z AK oraz udzielał pomocy sowieckim grupom wywiadowczym przerzuconym na zaplecze frontu. W akcji „Burza” był zastępcą mjr-a A. Lazarowicza „Klamry” d-cy zgrupowania partyzanckiego zorganizowanego z żołnierzy Obwodu AK Dębica”,. Jako oficer do zadań specjalnych był kierowany do poszczególnych rejonów walki, współdziałał z sowieckimi pododdziałami frontowymi na leśnych wzgórzach k/Sędziszowa. Po ustabilizowaniu się linii frontu we IX 1944 wyprowadzał z lasów zdekonspirowanych i zdemobilizowanych żołnierzy AK, którym udzielał pomocy. Podczas okupacji niemieckiej był fikcyjnie zatrudniony w majątku hr. Raczyńskiego w rejonie Dębicy. Uchodził wówczas za przesiedleńca z Lwowa. Ukrywał się w wielu konspiracyjnych kwaterach na terenie obwodu. Po przejściu frontu jesienią 1944 był intensywnie poszukiwany przez sowiecki kontrwywiad wojskowy „Smiersz”. Nadal dowodzi do I 1945 obwodem AK Dębica. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 działa w strukturach konspiracji poakowskiej. Od III do VIII 1945 inspektor Inspektoratu Rejonowego NIE/DSZ Mielec w skład, którego wchodziły obwody Mielec, Nisko i Tarnobrzeg. Jednocześnie zajmował się demobilizacją konspiracji wojskowej i grup partyzanckich. Tworzył od nowa siatkę konspiracyjną NIE/DSZ. Od IX 1945 czynny w strukturach Zrzeszenia WiN na Rzeszowszczyźnie. Od IX 1945 do III 1946 kierownik Rejonu Mielec „Północ” WiN. Podlegały mu w tym okresie czasy powiaty: Mielec, Tarnobrzeg, Nisko i Dębica. Następnie kieruje od III 1946 do X 1946 kierownik Rejonu Krosno „Południe” WiN. Prawdopodobnie do IX 1946 dodatkowo kierował Rejonem Mielec „Północ”. Jednocześnie od XII 1945 do X 1946 kierownik Wydziału Propagandy, współredaktor i drukarz podziemnego pisma „Ku Wolności”. Koordynował pracę komórki kolportażu, redakcyjnej i technicznej. Od X 1946 był intensywnie poszukiwany przez funkcj. WUBP Rzeszów i PUBP w Dębicy przy udziale agentów i informatorów. Zagrożony aresztowaniem wyjechał z zagrożonego terenu. Od XII 1946 mieszkał we Wrocławiu, najpierw przy ul. Cybulskiego 37/5, potem L. Macherowskiego przy ul. Biskupa Tomasza 22/4. Pracował jako kierownik garaży i mechanik samochodowy w prywatnej firmie remontowo-budowlanej inż. J. Brudzińskiego przy ul. Cybulskiego 35. Najbliższa jego rodzina ukrywała się wówczas w Ziębicach k/Kłodzka przy ul. kolejowej 56. Na dolnym Śląsku pełni w WiN kolejno funkcje: z-ca kierownika okręgu XII 1946, p. o. kierownika od I 1947 i ostatniego kierownika wrocławskiego okręgu WiN od III 1947. Odbudował pod podstaw wrocławskie struktury WiN, które w końcu 1947 osiągnęły stan ponad 60 osób. Współpracował z prezesem Zarządu Południowego WiN mjr-m A.  Lazarowiczem. Należał do grona najbardziej ofiarnych działaczy WiN. W bezpośrednim jego otoczeniu udało się UB ulokować agenta z zadaniem ścisłej inwigilacji. 12 XII 1947 po południu został zatrzymany we Wrocławiu przez grupę operacyjną funkcj. UB. Ujęty na punkcie kontaktowym z dokumentami konspiracyjnymi przeznaczonymi dla łącznika Zarządu Południowego WiN. Uwięziony przeszedł ciężkie śledztwo w trakcie przesłuchań był torturowany i bity i maltretowany.
    10 VIII 1948 w procesie działaczy Zarządu Okręgu Wrocław WiN został skazany przez WSR Wrocław pod przewodnictwem ppłk-a Aleksandra Wareckiego na karę śmierci /sygnatura akt Sr. 613/48/. 11 VIII 1948 doprowadzono go do więzienia przy ul. Sądowej. 29 X 1948 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. 19 XI 1948 B. Bierut nie skorzystał z prawa łaski. 27 XI 1947 o godz. 17,30 został rozstrzelany na dziedzińcu więzienia przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu.
    29 XI 1948 zwłoki pogrzebano na cmentarzu Osobowickim. 22 II 1977 jego szczątki zostały ekshumowane i przeniesione do grobowca rodzinnego w Cieplicach k/ Jeleniej Góry.
    W 1990 nadano jego imię szkole w Brzezinach, również jedną z ulic w Dębicy nazwano jego imieniem.
    Od 1938 był żonaty z Weroniką z d. Klimowicz /1912-1976/ z którą miał córkę Marię i syna Krzysztofa.
    Była przez władze komunistyczne represjonowana jego rodzina, żona, siostry oraz brat Stanisław.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Stańko. Gdzie Karpat progi. Z dziejów Obwodu ZWZAK Dębica. W-wa 1984; T. Balbus. Konspiracja Dolnośląska AK-WiN /1945-1948/. Leksykon. Wrocław 2000; tenże: Ludzie Podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, t. I. Wrocław 2003/tu obszerna bibliografia/; tenże: O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. Kraków – Wrocław 2004; Straceni w polskich więzieniach 1944-1956. Lublin 1994; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP-ZWZ-AK. Kraków 1994; A. Zagórski. Okręg Kraków AK /w:/ AK - rozwój organizacyjny. W-wa 1996; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg WiN Rzeszów. Rzeszów 2000.
     
     
    Marszewski Zygmunt
     
    [1897-1982], dowborczyk, oficer sł. st. kaw. WP, ppłk [1936], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Kazimierz”, płk [1950.
    Kmdt Obszaru Warszawskiego AK X 1944 – I 1945. Więzień polityczny UB.
     
    Ur. 10 IV 1897 w m. Orzeł /Rosja/, syn Emanuela i /nauczyciela/ i Elżbiety z d. Hryniewiecka. Od 1906 uczył się w gimnazjum w Orle i tam w 1913 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od 1913 do 1915 studiował na Wydziale Przyrodniczym Uniwersytetu w Moskwie. Od II 1915 służy w armii rosyjskiej. Od II –VIII 1915 uczy się w Aleksandryjskiej Oficerskiej Szkole Piechoty. Od IX 1915 d-ca kompanii w 39 potem w 33 pp. W VI 1916 ranny pod Baranowiczami. Od II 1917 d-ca oddziału łączności 673 pp, w VII 1917 pełni krótko w stopniu por. funkcję oficera łączności w sztabie 169 DP. Od końca VII 1917 w stopniu por. służy I Korpusie Polskim na Wschodzie dowodzonym przez gen. J. Dowbora – Muśnickiego. Od VIII 1917 d-ca oddziału automobilowego 1 Dywizji Strzelców Polskich. Od X 1917 oficer do zleceń d-cy 1 DSP. Od II 1918 oficer w oddziale konnej eskorty sztabu dywizji, potem przydzielony do Legii Oficerskiej. Po zdemobilizowaniu od VII – VIII 1918 internowany przez Niemców w Kijowie. Od IX 1918 służy w I Batalionie 4 Dywizji Piechoty gen. L. Żeligowskiego, następnie od końca IX 1918 w 1 dywizjonie ułanów na Kubaniu. Walczył pod Odessą i w Besarabii. W I 1919 dowodził plutonem 1 pułku ułanów. Po rozwiązaniu dywizji w VII 1919 powrócił do Polski. Od VIII 1919 służy w WP, d-ca plutonu 14 pułku ułanów sformowanego na bazie 1 pułku ułanów z dawnej 4 DP gen. L. Żeligowskiego. Od IX 1919 do IV 1920 w Oficerskiej Szkole Jazdy w Przemyślu, potem oficer łączności w sztabie Dywizji Kawalerii gen. Jana Romera, od VIII 1920 d-ca plutonu i p. o d-ca szwadronu 14 p. ułanów. Walczył z w Małopolsce i na Wołyniu. 30 VIII 1920 pod Niewierkowem k/Zamościa dowodząc 2 szwadronem powstrzymywał napór bolszewicki umożliwiając wycofanie się całego pułku: za okazane bohaterstwo na polu walki odznaczono go VM kl. 5. /4589/We IX 1920 podczas walki z bolszewikami ranny. Przebywa w szpitalu do XI 1920 w Warszawie. Od I 1921 d-ca szwadronu 26 p. ułanów. Awansowany do stopnia rtm. sł. st. kaw. 1 VII 1923. Następnie od XI 1924 do IX 1925 przebywa na kursie udoskonalającym dla młodszych oficerów w Centralnej Szkole Kawalerii w Grudziądzu. Po ukończeniu kursu powraca do 26 p. ułanów w Baranowiczach na stanowisko d-cy szwadronu. Od VII 1927 był instruktorem w Obozie Szkolnym Kawalerii, a od VII 1928 d-ca 1 szwadronu szkolnego i instruktor w Szkole Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Z jego inicjatywy została założona „Księga Tradycji Szkoły”. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1929. Od IX 1930 kwatermistrz Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Od IV 1934 do IV1937 z-ca d-cy 7 p. ułanów w Mińsku Maz. Ukończył w 1935 kurs oficerów sztabowych w CWK w Grudziądzu. Awansowany do stopnia ppłk-a sl. st. kaw. 1 I 1936. 02 IV 1937 przeniesiony na stanowisko Inspektora Południowej Grupy Szwadronów Kawalerii KOP na Podolu. Od VI 1939 d-ca 4 psk w Płocku, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939 na szlaku bojowym 4 psk w składzie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Walczył z wrogiem pod Mławą, Płockiem, Mińskiem Maz., Turką i pod Jacnią na Lubelszczyźnie gdzie pułk został rozbity. W m. Podklasztorze dostał się 24 IX 1939 do niewoli, z której został odbity w bitwie stoczonej następnego dnia 25 IX 1939 Podczas walk zostaje dwukrotnie ranny. Do XI 1939 leczył się w szpitalu polowym w Zamościu. Uznany za inwalidę wojennego zostaje zwolniony. W czasie okupacji niemieckiej mieszkał pod własnym nazwiskiem w Podkowie Leśnej. W VI 1940 włączony przez mjr-a dypl. F. Jachecia do ZWZ, gdzie od IV 1941 zajmował się odtwarzaniem sztabu Mazowieckiej Brygady Kawalerii i 4 psk. Oficjalnie od VIII 1941 pracował jako urzędnik w Towarzystwie Kredytowym Ziemskim w Warszawie. Od VII 1943 inspektor do zleceń k-dta Obszaru Warszawskiego AK gen. A. Skroczyńskiego  z zadaniem inspekcji stanu wyszkolenia w Podokręgu Zachodnim AK. W VII 1944 przeniósł się wraz z sztabem Podokręgu Zachodniego AK z Warszawy do Milanówka. 14 VIII 1944 wyznaczony k-dtem Podokręgu Zachodniego AK i tak też podpisywał swe depesze do KG AK, ale faktycznie odmówił przyjęcia funkcji po odwołanym 19 VIII 1944 z funkcji ppłk-u dypl. F. Jacheciu, który faktycznie nadal dowodził podokręgiem, a Z M. pozostając jego zastępcą. Depeszą z 04 X 1944 gen. A. Skroczyńskiego idącego po powstaniu do niewoli mianowany p. o K-dtem Obszaru Warszawskiego AK z siedzibą w Milanówku, którym dowodził do rozwiązania AK 19 I 1945. Przywrócił na stanowisko k-dta Podokręgu ppłka dypl. F. Jachecia. Poczynając od 08 X 1944 wysłał do Londyny kilka depesz, ostro krytykując KG AK za wydanie decyzji o rozpoczęciu Powstania Warszawskiego. Popadł w konflikt z gen. L. Okulickim, który odwołał go z funkcji 17 X, 1944 czemu się nie podporządkował. Po potwierdzeniu w otrzymanej depeszy z Londynu objęcia funkcji k-dta KG AK przez L. Okulickiego „Niedźwiadka” podporządkował się mu. Awansowany 1 I 1945 do stopnia płk-a sł. st. kaw. Stopień płk-a zweryfikowany został mu przez MON w 1950. W dniu 26 II 1945 został aresztowany przez NKWD w Milanówku i uwięziony. Przebywał do 21 XI 1945 w więzieniu w Warszawie. Od II 1946 pracował jako kierownik samodzielnego referatu warszawskiej Centrali Aprowizacji Przemysłu Ciężkiego, a od XII 1946 kierownik składnicy Państwowej Komunikacji Samochodowej w Grodzisku Maz. Od XI 1947 zastępca naczelnika wydz. Organizacji obrotu w biurze Komisarza Rządowego ds. Organizacji Gospodarki Mięsnej, od VIII 1948 inspektor techniczny w dziale inwestycji Centrali mięsnej, potem od IV 1952 kierownik magazynu Elektromedycznej Spółdzielni Pracy, a od IX 1952 urzędnik Spółdzielni Pracy „Hydrochemia”. Od V 1953 pracował jako magazynier potem kierownik magazynów w Mazowieckich Zakładach Chemicznych Zjednoczonych Zespołów Gospodarczych w Pruszkowie. Jednocześnie w latach 1954-1956 przewodniczący komisji socjalno-bytowej Rady Oddziału. W VI 1964 przeszedł na rentę starczą. Od VI 1964 pracował tam jako księgowy na pół etatu. Od VIII 1975 do VI 1976 referent administracyjny na ćwierć etatu. Mieszkał w Brwinowie.
    Zmarł w szpitalu w Warszawie 19 X 1982 i tu został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.
    Odznaczony: Orderem św. Anny 4 klasy /1916, VM kl. 5 /1922/, KN /1932, KW 3x,. Pozostawił w maszynopisie relację z działalności konspiracyjnej.
    Żonaty ze Stefanią Świtałą, z którą miał trzech synów: Andrzeja /ur.4 II 1926 + 9 IV 1999/, Witolda – Olgierda, /ur.1928/,żoł. AK ps. „Walery” i Stefana.
     
    Roczniki Oficerskie MSWoj. 1924,1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP. Kraków 2003; Rocznik oficerów Kawalerii 1930; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; 4 psk. Pruszków 1995; M. Krajewski. Płock w okresie okupacji 1939-1945. Włocławek-Płock 2001; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 2. W-wa 1987; L. Dzikiewicz. Konspiracja i walka kompanii „Brzezinka”. Obwód „Bażant”. W-wa 2000; J. Gozdawa – Gołebiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; Słownik kawalerów VM 1792-1945, t. II /1914-1921/, cz. I. Koszalin 10991.
     
     
    Miłkowski Zygmunt
     
    [1894-1945], członek PDS, oficer sł. st. kaw. WP, ppłk dypl. [1934], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, ps. „Denhoff”, „Szeliga”, „Wrzos”, „Wars”
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Kraków VI 1941 – XI 1942.
    Ur. 30 X 1894 Zofijówka pow. Czerkasy /Ukraina/. Syn Jana – Karola i Włodzimiery z d. Michałowska. Pochodził z rodziny ziemiańskiej. W 1913 ukończył 8 klasowe gimnazjum w Białej Cerkwi. W latach 1913-1914 studiował rolnictwo na UJ w Krakowie. Od VII 1913 działa w Drużynach Strzeleckich na terenie Krakowa. Uczestniczy w szkoleniach i ćwiczeniach. Latem 1914 przebywał w rodzinnych stronach. Zmobilizowany w 1915 jako poddany rosyjski do armii rosyjskiej. Ukończył szkołę oficerską jazdy w Elizawetgradzie. Przydzielony w stopniu chorążego do 11 p. ułanów. Uczestniczy w walkach na froncie karpackim w Rumuni potem w Małopolscy Wschodniej. 15 XII 1917 wstępuje do III Korpusu Polskiego na Wschodzie. Organizator i d-ca 7 Lekkiej Brygady Kawalerii. Uczestniczy w walkach z bolszewikami i Ukraińcami. Ciężko ranny w bojach pod Niemirowem. W VI 1918 internowany przez Austriaków w Pikowie na Podolu, skąd zbiegł. Następnie czynny w POW w Charkowie i Kijowie. W dniu 09 XI 1918 przebywa w Warszawie, gdzie wstępuje do WP i przydzielony do ochotniczego szwadronu „Odsieczy Lwowa”. Od XII 1918 uczestniczy w walkach o Lwów. Od V 1919 w stopniu por. sl. st. kaw. służył w 12 p. ułanów. Bierze udział jako d- ca szwadronu 12 p. uł. w wojnie polsko-bolszewickiej. Odznaczył się w bojach z wojskami bolszewickimi w okolicach m. Zajęczyce zmuszając bolszewików do wycofania się, czym umożliwił żoł. 13 DP zdobycie wielkiej ilości taborów wroga. Za okazane męstwo na polu walki odznaczono go VM kl. 5. Po wojnie nadal dowodzi szwadronem 12 p. ułanów. Zweryfikowany przez MSWoj. w 1922 w stopniu rtm. sł. st. kaw. z starszeństwem 1 VI 1919. Od 1925 szef sztabu 2 Samodzielnej Brygady Jazdy. W 1926 ukończył kurs pancerny i został przeniesiony na stanowisko d-cy 3 szwadronu samochodów pancernych w Poznaniu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1928. Od X 1929 do IX 1931 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie uzyskując tytuł oficera dyplomowanego. Od 1931 do 1935 z-ca d-cy 3 p. pancernego. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. kaw. 1 I 1934. W latach 1935 -1938 dyrektor nauk w CWK w Grudziądzu. Od 1938 d-ca 23 p. ułanów z Postaw na Wileńszczyźnie, którym w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Walczył z wrogiem w rejonie piotrkowi Tryb. Po nocnych walkach w nocy z 8/9 IX 1939 w lasach w pobliżu m. Przysycha wobec niemożliwości kontynuowania walki rozwiązał pułk. Unika niewoli. Do końca działań wojennych ukrywa się. Następnie przedostał się do Warszawy. Czynny w konspiracji ZWZ/AK od VI 1940. Początkowo oficer w Oddziale III KG ZWZ, potem od VII 1940 do VI 1941 inspektor w KG ZWZ. Od VI 1941 do XI 1942 k-dt Okręgu ZWZ/AK Kraków. Odwołany z funkcji z powodu zagrożenia aresztowaniem i przeniesiony do KG AK na stanowisko inspektora KG AK. Od XI 1943 do VIII 1944 pełni funkcję szefa Oddziału IV /kwatermistrzostwo/ KG AK. We IX 1944 wyznaczony na stanowisko k-dta Obszaru Zachodniego. Aresztowany przez Niemców w rejonie Pruszkowa i umieszczony w obozie w Pruszkowie. Nierozpoznany jako oficer AK. Wywieziony z Pruszkowa do obozu koncentracyjnego w Mauthsausen. Zamordowany 06 IV 1945 przez Niemców w podczas ewakuacji filii obozu Mauthaussen w Wierner Neudorf.
    Awansowany w konspiracji AK do stopnia płk-a dypl. sł. st. kaw.
    Odznaczony: VM kl. 5, Orderem Polonia Restituta 5 kl., KN, KW 3x, ZKZ z M, Medalem Pamiątkowym za wojnę 1918-1921. Medalem X Lecia.
    Żonaty od 1935 z Jadwigą z Fischerów – Jaźwińską.
    Dzieci nie mieli.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; Rocznik oficerów kawalerii 1930; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; K. Satora. Opowieści wrześniowych sztandarów. W-wa 1990; M. Ney – Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; T. Gąsiorowski. Biogram Z. M. /w:/ MSBUDN 1939-1956, t.4. Kraków 1994; Słownik biograficzny kawalerów VM, t. II, cz. I. Koszalin 1991; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; Słownik Biograficzny Kawalerowi VM 1792-1945, t. II, cz. I. Koszalin 1991.
     
     
    Musiałek – Łowicki Stefan Hipolit
     
    [ 1896 – 1986], legionista, oficer sł. st. piechoty WP/KOP, mjr [1936], w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN, ps.„Bożymir”, „Dobrogost”, „Kulesza”, „Łowicki”, „Mirosław”, „Mucha”, „Poręba”, „Włodzimierz” vel Marciszewski.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Tarnów VII 1942 – II 1945. Okręg Kraków AK. Prezes Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego WiN X 1945 – XI 1946.
    Ur. 04 VIII 1896 Marciszewo pow. Zawiercie. Syn Jana i Florentyny z d. Hamerlik. Do szkoły ludowej uczęszczał w Zawierciu. Następnie we Lwowie ukończył 3 klasy gimnazjum potem kursy dokształcające w Akademii Handlowej w Krakowie. Praktykuje krótko w Krakowskim Syndykacie Rolniczym. Czynny w Drużynach Strzeleckich w Krakowie, gdzie przeszedł przeszkolenie wojskowe. Od 04 VIII 1914 służy w 1 kompanii 1 pp Legionów Polskich. Uczestniczy w walkach na froncie wschodnim. 04 VIII 1915 podczas walk zostaje ranny i trafia do szpitala. Po wyleczeniu ran 01 V 1916 w stopniu st. strzelca powraca do 1 kompanii 1 pp Legionów. Walczy na Wołyniu. Po kryzysie legionowym w VII 1917 zostaje internowany. Od 1 XII 1917 do 1 XI 1918 służy w stopniu sierż. w Polskiej Sile Zbrojnej w Ostrowi Maz. Od 02 XI 1918 w WP. Początkowo w 5 pp Leg., a od 01 XII 1918 w III baonie 40 pp, w którego szeregach uczestniczy w walkach na froncie ukraińskim potem 1919-1920 na froncie wojny polsko-bolszewickiej. W czasie walk pod Witoszewem 28 V 1920 zostaje ciężko ranny. W szpitalu przebywa do 10 VIII 1920. Następnie ukończył wojenny kurs Szkoły Podchorążych w Bydgoszczy. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 IX 1920. W VI 1922 ukończył kurs uzupełniający dla oficerów bez cenzusu. Służy od 1922 w 5 pp Leg. w Wilnie. Do stopnia por. sł. st. piechoty awansowany 15 II 1923. z dniem 03 XI 1923 przeniesiony z 5 pp Leg. do 17 pp w Rzeszowie. Początkowo młodszy oficer kompanii, a od 14 II 1924 d-ca 8 kompanii w III baonie 17 pp. Od XII 1924 d-ca 2 kompanii, potem od 30 XII 1924 d-ca 6 kompanii. Od 22 I 1925 instruktor PW w PKU Rzeszów. Od 03 II 1925 d-ca 9 kompanii 17 pp. Od 11 IX 1925 do 28 XII 1925 przebywa na kursie doskonalenia załóg pociągów pancernych w Jabłonnej k/ Warszawy. Po powrocie do 17 pp. Od 10 V 1926 d-ca 4 kompanii, potem od 05 VII 1926 do 18 VII 1927 instruktor na kursie oficerskim, a od 19 VII 1927 d-ca 8 kompanii, potem od X 1927 d-ca 1 kompanii. Przeniesiony na stanowisko adiutanta 3 baonu 17 pp i jednocześnie instruktor kompanii szkolnej, a od 17 VIII 1928 k-dt Szkoły Podoficerskiej dla Małoletnich w Nisku. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 1 I 1929. Od 03 VII 1932 do 08 I 1934 k-dt Centralnej Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu. Od II 1934 do IV 1934 przebywał na kursie dla d-ców batalionu w CWP w Rembertowie. Ponownie od 21 IV 1934 k-dt CSP KOP w Ostrowcu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 I 1936. Przeniesiony w II 1936 do 12 pp w Wadowicach na stanowisko d-cy baonu. W latach 1938-1939 był k-dtem Powiatowej Komendy Uzupełnień /PKU/ w Kowlu. Brał udział w kampanii wrześniowej Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli i zamieszkał u rodziny swej żony w Rzeszowie. Od XI 1939 czynny w konspiracji SZP, potem ZWZ/AK. Od wiosny 1940 do VIII 1941 pełni funkcje z-cy k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Rzeszów. Po przeprowadzonych przez Niemców aresztowaniach wśród członków konspiracji ZWZ na terenie Rzeszowa w VIII 1941 uniknął aresztowania i utracił kontakty z K. O ZWZ Kraków, co spowodowało przerwę w pracy konspiracyjnej. Mieszkał w tym czasie przy ul. Marszałkowskiej 47 w Rzeszowie. Po nawiązaniu kontaktów wiosna 1942 z K. O AK Kraków zostaje przeniesiony na teren Tarnowa, gdzie od IV 1942 do 31 VI 1942 pełni funkcję z-cy k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Tarnów ppłk-a sł. st. Piotra Kaczały „Korab”. Od 01 VII 1942 po przeniesieniu do Krakowa „Koraba” pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Tarnów. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 1 i 1943. Przeprowadzał na podległym terenie scalanie z AK organizacji lokalnych BCh. Przeprowadzał na Motylu k/Tarnowa nocą z 29/30 V 10944 lądowanie samolotu brytyjskiego w ramach operacji „Most II” oraz w nocy z 25/26 VII 1944 operacji „Most III”. W okresie „Burzy” od 04 VIII 1944 do 22 X 1944 dowodził odtworzonym w AK 16 pp. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK wyjechał do Rzeszowa. Utrzymywał nadal kontakty konspiracyjne. Wiosną 1945 skierowany do pracy konspiracyjnej na Górny Śląsk. Zamieszkał w Gliwicach przy ul. Chodkiewicza 21. W X 1945 wyznaczony przez płk-a F. Niepokulczyckiego na stanowisko prezesa /kierownika/Okręgu WiN Katowice. Zorganizował górnośląskie struktury WiN. Organizuje sztab okręgu i wyznaczył kierowników rejonów. Uruchomił wydawanie pisma pt. „Niepodległość”. Uczestniczył, w co miesięcznych odprawach przy ul. Szlak 63/7 w Krakowie z kierownictwem obszaru Południowego WiN, skąd też otrzymywał środki finansowe i instrukcje. Dysponował własnym transportem w Zabrzu przy ul. Kamrata 7, gdzie znajdowała się siedziba sztabu okręgu. Prowadził szkolenia i odprawy z kierownikami rejonów w Bytomiu, Zabrzu. 04 XI 1946 zatrzymany przez funkcj. Wydziału III WUBP Katowicach na ulicy Wolności 181 w Zabrzu przy sklepie – punkcie łączności. Podczas rewizji zabrano mu 1400 dolarów. W trakcie rewizji w miejscu zamieszkania skonfiskowano archiwum okręgu. Po wstępnych przesłuchaniach w WUBP Katowice zostaje przekazany do Wydziału II Departamentu III MBP w Warszawie, gdzie 07 XI1946 był fotografowany do akt nadzoru śledztwa. Po potwierdzeniu jego tożsamości i przesłuchaniach przewieziony 11 XI 1946 do aresztu WUBP Katowice i oddany do dyspozycji Wydziału Śledczego WUBP Katowice. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 08 XI 1946 WPR Katowice. 11 I 1947 akta sprawy przesłano do WPR Katowice. Osadzono go wówczas w więzieniu karno-śledczym przy ul. Mikołowskiej w Katowicach. Miał być sadzony przez WSR Katowice. W efekcie decyzji kierownictwa WUBP Katowice na podstawie amnestii z 22 II 1947 sprawę umorzono i 28 II 1948 został zwolniony z więzienia wraz z grupą swoich współpracowników w celu m.in. przeprowadzenia ujawnienia nieujętych jeszcze członków WiN. Był oddany pod ścisły nadzór funkcj. Wydziału III WUBP Katowice. Musiał się okresowo meldować w Posterunku MO. Po odzyskaniu wolności mieszkał przy ul. Skotnickiej 38 w Gliwicach. Podjął pracę w Gliwickich Zakładach Hutniczych, potem w Zrzeszeniu Spółdzielni Przemysłu Hutniczego w Katowicach, Biurze Kontroli Spółdzielni Spożywców w Bytomiu, a od 1 III 1949 w SGG na stanowisku inspektora kontroli międzywydziałowej /tu pracował za zgodą UB/. 12 V 1948 był wzywany na przesłuchanie do WUBP Katowice. W 1952 jako figurant sprawy agenturalnego rozpracowania założonej pod krypt. „Rozbitkowie”. Był rozpracowywany przez informatorów i agentów WUBP Katowice i wywiadowców PUBP w Gliwicach. W zainteresowaniu UB/SB pozostawał do lat sześćdziesiątych. Po przejściu na emeryturę n początku lat sześćdziesiątych wyjechał do Rzeszowa i tam mieszkał przy ul. Nowostki 9/3.
    Zmarł w Rzeszowie 13 VIII 1986. Pochowany na cmentarzu Pobitno.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 4x, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty z Heleną Łowicką /wg T. Balbusa żona nosiła nazwisko z d. Barszcz/. Miał syna Witolda /ur. 13 XI 1923/ i córkę Krystynę /ur. 21 XI 1925/
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Zagórski. Biogram S. M /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 1. Kraków 1997; A. Zagórski. Okręg Kraków AK /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; A. Pietrzykowa. Region tarnowski w okresie okupacji hitlerowskiej 1939-1945. Kraków 1984; T. balbus. Struktura Okręgu WiN Katowice /w:/ZH WiN nr 15. Kraków 2001; T. Balbus. Biogram S.M /w:/Konspiracja i opór Społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny, t. 1., Kraków - W-wa -Wrocław 2002; USC Rzeszów. Skrócony akt zgonu nr 1007/1986. 
     

    Nakoniecznikoff – Klukowski Przemysław
     
    [1896-1957], członek POW, oficer sł. st. piech. WP, ppłk [1933], w konspiracji AK płk [1944], „cichociemny” ps. „Błyskawica”, „Czarny”, „Garda ”, „Kruk II”, więzień łagrów sowieckich.
    Kmdt Okregu AK Kraków X 1944- IV 1945.
     
    Ur. 13 VI 1896 w Tyflisie /Tbilisi/ w Gruzji. Syn Franciszka i Elżbiety z d. Klukowska. Do 1945 używał tylko swego rodowego nazwiska Nakoniecznikoff. Uczęszczał do gimnazjum w Tyflisie, skąd został w 1909 wydalony za udział w strajku szkolnym. Następnie uczy się w średniej szkole handlowej w Tyflisie, gdzie w 1915 zdał maturę. Od 1913 w Związku Strzeleckim zakonspirowanego przy „Domu Polskim”. 06 VIII 1915 powołany do służby w armii rosyjskiej i skierowany do szkoły oficerskiej, którą ukończył w 1916 w stopniu ppor. Walczył na froncie perskim i kaukaskim. W XI 1917 wstępuje do Polskiej Samodzielnej Brygady na Kaukazie. Po rozbrojeniu brygady przez Niemców 26 VI 1918 działa w POW, a następnie od VII 1918 w 4 DP dowodzonej przez gen. L. Żeligowskiego na Kubaniu, gdzie w stopniu por. dowodzi kompania KM, potem baonem. W IV 1919 wraz z oddziałami 4 DP powraca do Polski. Wcielony do 28 pp w Łodzi. Awansowany w 1919 do stopnia kpt. sł. st. piechoty WP. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 jako d-ca kompanii III baonu 28 pp. Od VIII – X 1919 walczy na froncie wojny polsko-ukraińskiej, potem na froncie litewsko- białoruskim. 22 V 1920 w walkach pod Gołbią zostaje ciężko ranny w wyniku, czego stracił oko. Przebywał do końca wojny w szpitalu wojskowym. Po wyleczeniu ran powraca do służby w 28 pp w Łodzi. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 1 VII 1923. W latach 1923-1924 dowódca III baonu 28 pp. Następnie w okresie 1925-1928 kwatermistrz 28 pułku. W 1928 przeniesiony do 27 DP w Kowlu na stanowisko k-dta Rejonowego PW i WF. Od 1929 kierownik PW i WF w DOK X w Przemyślu. W latach 1932-1933 d-ca baonu w 5 psp w Przemyślu. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st.1 I 1933. W 1933 przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 63 pp w Toruniu. W 1935 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty kurs dla dowódców pułku. Z dniem 21 IV 1937 zostaje przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko z-cy d-cy Brygady KOP „Podole” z m. p. w Czortkowie. Po mobilizacji w 1939 od VIII 1939 d-ca 163 pp rez. w składzie 36 DP Rez., którym dowodzi podczas kampanii wrześniowej 1939 walczył z wrogiem na Kielecczyźnie. 08 IX 1939 przejął dowództwo 36 DP Rez., a 10 IX 1939 po rozbiciu dywizji przez Niemców wydał rozkaz o jej rozwiązaniu i indywidualnym przedzieraniu się na wschodni brzeg Wisły. W nocy z 10/11 IX 1939 w rejonie Solca – Józefowi przeprawia się przez Wisłę. Z grupą żołnierzy i oficerów przedziera się w kierunku na Lwów z zamiarem przekroczenia granicy z Węgrami. W dniu 02 X 1939 ujęty przez sowietów, skąd udało mu się 09 X 1939 uciec i następnie przedostać przez granicę n Węgry, gdzie został internowany w obozie jenieckim, w którym przebywa od 10 X 1939 do 20 IV 1940. Po ucieczce z obozu przedostaje się na Bliski Wschód. Od IX 1940 przebywa na terenie Palestyny, gdzie wstępuje do organizujących się tam oddziałów polskich. Od V 1942 d-ca 9 baonu, a od 02 X 1942 z-ca d-cy 2 BS Karp. Od IV 1943 d-ca 2 BS Karpackich, którą dowodził do 10 XII 1943. W XII 1943 zgłasza się do pracy konspiracyjnej w Kraju. Od 15 I 1944 przechodzi przeszkolenie we Włoszech. 20 III 1944 otrzymał przydział do Oddziału VI Sztabu NW WP. Zaprzysiężony na rotę AK 29 III 1944. W nocy z 21/22 IX 1944 odbył skok na placówkę odbiorczą „Rozmaryn” pod Czyżnem /Okręg Radomsko-Kielecki AK/. Awans do stopnia płk-a sł. st. 22 IX 1944. Po skoku przebywał bez przydziału przy 74 pp AK w dyspozycji KG AK. Brał udział w walkach z Niemcami. Mianowany 24 X 1944 przez gen. L. Okulickiego k-dtem Okręgu AK Kraków w miejsce aresztowanego przez Niemców płk sł. st. kaw. E. Godlewskiego „Garda”. Do Krakowa dotarł 29 X1944. Po nawiązaniu kontaktów organizacyjnych przejął kierownictwo Okręgu AK Kraków. Jednocześnie od XII 1944 zastępca K-dta Głównego AK. Przeciwstawił się na początku 1945 próbom ujawnienia i utworzenia we współpracy z NKWD 24 DP w Podokręgu Rzeszów AK. W miejsce aresztowanego płk-a dypl. K. Putka „Zworny” mianował k-dtem Podokręg AK Rzeszów mjr-a rez. S. Pieńkowskiego „Hubert”. W I 1945 podpisał wnioski awansowe i odznaczeniowe żołnierzy AK Okręgu Kraków AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK nadal w konspiracji. W połowie III 1945 gen. l. Okulicki mianował go swoim II zastępcą. Przebywa w Krakowie. Aresztowany 20 IV 1945 przez NKWD w Krakowie przy ul. Św. Tomasza 22/15, gdzie miał kwaterę. Do 23 V 1945 więziony w pojedynczej celi w piwnicach WUBP w Krakowie przy Placu Inwalidów, skąd 23 V 1945 wywieziony na lotnisko w Czyżykach i samolotem przewieziony na lotnisko Wnukowo w Moskwie, gdzie go osadzono w więzieniu Łubianka. Usiłowano go wykorzystać w procesie gen. L. Okulickiego. Potem więziony w sowieckich łagrach, skąd powrócił do Polski latem 1955. Zamieszkał w Krakowie, gdzie 17 VIII 1957 zmarł. Pochowany w grobowcu rodzinnym w Lubaczowie.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 10927, KN z M, Krzyżem Polonia Restituta, KW4x, ZKZ z M.
    Żonaty. Miał syna Przemysława – Wiktora /ur.1925/, żołnierza I Korpusu gen. W. Andersa.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; J. Pomorski. KOP w obronie granic 1924-1939. Pruszków 1998; O Niepodległą i Granice. KOP 1924-1939. W-wa – Pułtusk 2001; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; W. Jarno. Strzelcy Kaniowscy w latach 1919-1939. W-wa 2004; S. Kostka – Dąbrowa. W okupowanym Krakowie. W-wa 1972; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP-ZWZ-AK 1939-1945. Kraków 1994; W. Borzobohaty. „Jodła”. W-wa 1988; AK. Szkice do dziejów Polskiego Państwa Podziemnego /red/ K. Komorowski. W-wa 1999; G. Ostasz – A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 1999; K. Tochman. Słownik biograficzny cichociemnych. A. Zagórski. Dział Łączności Zewnętrznej Okręgu Kraków 1943 -1945. Kraków 1998; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1985; tenże: Spadochroniarze. W-wa 1991; Biuletyn AK „Gdański Przekaz nr 4. Gdańsk 1990; J. Garliński. Politycy i Żołnierze. W-wa 1991; P. Bystrzycki. Znak Cichociemnych. W-wa 1983 
     
     
    Nienartowicz Ludwik
     
    [1907-1980], prawnik, w konspiracji ZWZ/AK,  ppor. piech. piech. ps. „Lew”, „Mazepa”, „Miedzianka”.
    p.o. kmdta Okręgu Nowogródek III –VIII 1945
     
    Ur. 23 III 1907 we wsi Bielica pow. Lida na Nowogródczyźnie, syn Jana i Julii. Uczęszczał do gimnazjum. W 1925 zdał maturę. W latach 1925-1927 w Seminarium Duchownym w Pińsku. W latach 1927-1931 studiuje na Wydziale Prawa Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie uzyskując w 1931 dyplom mgr-a praw. Po ukończeniu studiów pracuje w urzędach skarbowych w Kosowie Poleskim, Kobryniu, potem  w Pińsku. Był członkiem PPS. Brak informacji o służbie wojskowej. Podczas okupacji sowieckiej i niemieckiej działał od 1940 w konspiracji niepodległościowej ZWZ na terenie Wilna. Od VI 1941 organizator siatki konspiracyjnej ZWZ/AK na terenie rodzinnej m. Bielic, którą dowodził do VI1942. Ukończył konspiracyjna podchorążówkę. Awansowany do stopnia ppor. rez. piech.  Zagrożony aresztowaniem w V 1942 zostaje przeniesiony do sztabu komendy Okręgu AK Nowogródek, gdzie od V 1942 – I 1943 pełnił funkcje kmdta Obwodu/Ośrodka AK Nowogródek. Odwołany z funkcji kmdta obwodu AK Nowogródek i przeniesiony na stanowisko inspektora do zadań specjalnych w sztabie K. O. Nowogródek AK. Następnie na przełomie 1943-1944 był dowódcą żandarmerii w Batalionie Partyzanckim AK dowodzonym przez ppor. cz. W. Cz. Zajączkowskiego  „Ragnara”. Bierze udział w walkach z Niemcami. Po VII 1944 kontynuuje działalność konspiracyjna i pełni m. in. funkcję adiutanta d-cy  IV batalionu 77 pp AK ppor. „Ragnara”, potem do XII 1944 oficer informacyjny baonu. Po śmierci „Ragnara” w walce z wojskami NKWD od  8 XII 1944 dowodził przejściowo pozostałością baonu. Następnie do III 1945 był k-dtem Zgrupowań Samoobrony Rady Obrony Ziem Wschodnich. Po wyjeździe rtm. J.  Skorba do Polski od III 1945 był p.o. kmdta Okręgu i likwidatorem struktur terenowych. Nadzorował ewakuacje za tzw. linię Curzona – żołnierzy  AK z okręgu Nowogródek i Wilno. Prowadził także działalność propagandową. W VIII 1945 zagrożony aresztowaniem ewakuował się do Polski. Po powrocie do kraju zamieszkał w Nysie w woj. opolskim. Podejmuje pracę zawodową w Okręgowych Sieciach Elektrycznych Śląska Opolskiego, potem w Dolnośląskich Zakładach Budowy Urządzeń Przemysłowych. Wstępuje do PPS. Wybrany na prezesa powiatowego w Nysie. W 1947 ujawnia swą działalność konspiracyjną w AK oraz w ROZW.  W 1948 wykluczony z PPS za zachowanie prawicowego i nacjonalistycznego stanowiska. Utrzymał kontakty z członkami AK z Nowogródczyzny zamieszkałymi na terenie Nysy. W 1950 przenosi się z Nysy do Gliwic, gdzie zamieszkał na stałe. Podejmuje prace w hucie „Łabędy”  na stanowisku radcy prawnego i kierownika Biura Zatrudnienia. W 1953 miał być zatrzymany przez funkcj. UB w Gliwicach za prowadzenie wrogiej propagandy  i destrukcyjną działalność wśród robotników huty. Jednak z braku udokumentowania anulowano decyzje o zatrzymaniu. W 1955 sprawdzano go jako kandydata na werbunek , ale brak jest materiałów o przeprowadzonych rozmowach w tej sferze. W 1956 zaniechano dalszego prowadzenia inwigilacji z powodu nie stwierdzenia prowadzenia przez niego działalności antykomunistycznej. Po przejściu na emeryturę mieszka nadal w Gliwicach, gdzie zmarł  10 V 1980. Pochowany na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach.
    Żonaty z Małgorzatą Nienartowicz  /o9 II 1914-25 I 1984/
     
    J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ- AK w latach 1939-1945. W-wa 1996; P. Niwiński. Okręg Wileński w latach 1944-1948. W-wa 1999; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. „NÓW” – Nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997; K. Krajewski. Dopalenie Kresów. Nowogródzki Okręg AK w dokumentach. W-wa: NKWD o Polskim Podziemiu 1944-1948. Konspiracja polska na Nowogródczyźnie i Grodzieńszczyźnie. W-wa 1997.
     
     
    Obniski  Marian
     
    [1906-?], por. rez. WP [1937], kpt. rez.  ps. „Hubert” Prezes Okręgu WiN Pomorze [IX 1946-?], 
     
    Ur.21 XII 1906 na Wołyniu, syn Marcina i Pelagii. Absolwent gimnazjum oraz wyższych studiów technicznych. Od 17 VIII 1929- 21 VI1930 obywał służbę wojskową w 1 baterii szkolnej  w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim oraz praktyki w 11 dak w Bydgoszczy. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany do stopnia ppor. rez. art. z starszeństwem od 1 I 1932 z przydziałem do 11 dak. Ewidencyjnie podlegał PKU Bydgoszcz.. Po odbyciu kolejnych ćwiczeń awansowano go 1 I 1937 do stopnia por. rez. art. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji niepodległościowej AK.  Od 1942-1944 związany z K. O. AK Lublin, a od  V 1944 w Warszawie. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Po wojnie pracował w Państwowym Urzędzie Ziemskim w Bydgoszczy. Czynny w  konspiracji niepodległościowej. Mieszkał na terenie woj.  bydgoskiego. Od IX 1946 kierował Okręgiem Pomorskim WiN, później w Lublinie. Czynny w SN. Aresztowany przez funkcj. UB i zmuszony szantażem do współpracy. Po zwolnieniu  działał na terenie Lublina.
    Dalsze losy n/n
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003;
     
     
    Obtułowicz Adam
     
    [1897-1941], legionista, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk [1938], w konspiracji SZP/ZWZ, ps. „Leon”, „Karol” vel Karol Podgórski vel Stefan Skubało
    Kmdt Okręgu ZWZ Nowogródek IV – X 1940.
    Ur. 6 IX 1897 w Dukli na Podkarpaciu, syn Adama i Karoliny z Blechów. Uczęszczał do szkoły realnej w Dukli, potem uczy się Seminarium Nauczycielskim w Krakowie. Od 10 VIII 1914 służy w Legionach Polskich,  w 2 kompanii I baonu 1 pp LP, potem w II batalionie 1 pp. Leg. Od XII 1914 po reorganizacji  w 1 pp LP w składzie I Brygady Legionów. Walczył m. in. w rejonie Tarnowa, potem od 22-25 XII 1914 walczył pod Łowczówkiem na linii rzeki białej. Wiosną 1915 walczy nad Nidą. 24 V 1915 w walkach pod Przepiórowem zostaje ranny. Od 25 V 1915 przebywa na leczeniu szpitalnym. Po wyleczeniu ran awansowany  29 VI 1915 do stopnia kaprala i przydzielony do 7 kompanii 6 pp LP na stanowisko d-cy sekcji. 18 V 1915 powraca do służby w w 1pp LP, gdzie dowodzi sekcją w 1 kompanii I baonu , a następnie w 5 kompanii II baonu. Uczestniczy w walkach na szlaku bojowym 1 pp LP na Lubelszczyźnie, potem, w kampanii wołyńskiej  od 16 IX 1916 na linii Stochodu i Styru. W X 1916 wraz z pułkiem wycofany z frontu i koleją przewieziony do Baranowicz., skąd w końcu XI 1916 przetransportowano pułk do Zambrowa. W lipcu 1917 internowany, a we IX 1917 jako poddany austriacki zostaje wcielony do 100 pp armii austriackiej. Brał udział w walkach na froncie włoskim. Od 6 III 1918 przebywa na kursie szturmowym 12 DP, potem od 5 V 1918 służy w stopniu kpr. instruktora w baonie szturmowym 12 DP. Służbę Warmii austriackiej zakończył 26 X 1918. Powraca następnie do Dukli. 15 XI 1918 wstępuje na ochotnika do 5 pp Leg. w Radymnie. Początkowo służy w Batalionie Zapasowym 5 pp Leg. 19 XI 1918 wyruszył z  Przemyśla  wraz z pułkiem na pomoc walczącym w obronie Lwowa.  Po zaciętych walkach Lwów ponownie znalazł się w polskich rękach. Na początku 1919 w stopniu podch. piech. został przeniesiony do baonu zapasowego 1 pp Leg. w Zambrowie, gdzie ukończył kurs oficerski przy II baonie.1 pp Leg. Awansowany do stopnia ppor. piech. 20 III 1919  z starszeństwem od 1 III 1919. W szeregach 1 Pułku Piechoty Leg. WP uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 na stanowisku oficera zaopatrzenia  w Baonie Zaopatrzenia n 1 pp Leg. , potem w 5 pp Leg. walczy na froncie białorusko-litewskim. 7 IV 1920 przeniesiony na stanowisko d-cy plutonu w 1 pp Leg. Walczy w rejonie Żytomierza , potem w walakch o Kijów , gdzie 1 pp Leg. wkracza 8 V 1920. W VI i VII 1920 walczy w walkach odwrotowych z oddziałami  Armii Konnej S. Budionnego. Z dniem 1 VII 1920 awansowany do stopnia  por. piech. dowodzi kompanią. W trakcie walk zostaje 30 VII 1920 dwa razy ranny. Przebywa na leczeniu szpitalnym. Od 26 VIII 1920 służył w Batalionie Zapasowym 1 pp Leg. Z dniem 1 I 1921 na własną prośbę zostaje skierowany na kurs gimnastyczno-sportowy do Warszawy. Zarządzeniem MSWoj. z dniem 15 IV 1921 skierowany do Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyczno-Sportowej w Poznaniu. Po ukończeniu kursu 15 VIII 1921 powraca do macierzystego 1 pp leg. w Wilnie z przydziałem na stanowisko d-cy kompanii. Od 01 I  do 2 II 1922 przebywał na kursie narciarskim  przy DOK VI Lwów. Po powrocie do pułku nadal dowodzi kompania. 8 VI 1922 zostaje zweryfikowany przez MSWoj. w Warszawie w stopniu kpt. sł. st. piech. ze starszeństwem 1 VI 1919. Od 5 V do 30 IX 1924 przebywał na kursie doszkolenia oficerów w CSPZP Nr 1 w Chełmnie. Od 11 X 1924 dowodzi 6 kompania w II baonie 1 pp Leg., a 9 XII 1924 zostaje ponownie odkomenderowany na kurs doszkolenia młodszych dowódców w CSPZP Nr 1 w Chełmnie. 20 III 1925 powraca do 1 pp Leg. Następnie w 1925 odkomenderowany do dyspozycji Sztabu Generalnego w Warszawie. 16 V 1925 przydzielony do Oddziału V SG, a 21 XII 1925 przydzielony do Ekspozytury Oddziału II SG przy DOK III w Grodnie. 10 III 1926 zdał egzamin sprawdzający przed awansem na stopień mjr-a.  21 II 1928 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 I 1928. Z dniem 5 XI 1928 przeniesiony do Baonu Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 5 w Krakowie na stanowisko z-cy kmdta. We IX 1929 skierowany na kurs dla dowódców batalionu w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie, a po ukończeniu kursu przydzielony do Batalionu Manewrowego w Rembertowie. W IV 1930 przeniesiony do korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do pułku KOP „Wilejka”, gdzie pełni funkcję oficera sztabu pułku. Od 1933 dowodzi Baonem KOP „Snów” stacjonującym w m. Snów pow. Nieśwież. W XII 1935 przeniesiony na stanowisko d-cy Baonu KOP „Budsław”  stacjonującym w m. Budsław  pow. Wilejka. W XII 1936 przeniesiony do 1 pp leg. w Wilnie na stanowisko d-cy batalionu. Awansowany do stopnia ppłk. sł. st. 19 III 1938. W latach 1938-1939 kwatermistrz 1 pp. Leg. w Wilnie. Podczas kampanii wrześniowej 1939  w Ośrodku Zapasowym 1. DP Leg., w Sokółce, potem w Wilnie, gdzie pełni funkcje zastępcy d-cy. Po agresji sowieckiej na Polskę 17 IX 1939 przedostaje się na Litwę. Internowany w Pałądze, skąd w końcu listopada 1939 uciekł i powraca do Wilna, gdzie stanął na czele konspiracyjnych „Kół Pułkowych”. Organizator zrębów konspiracji SZP/ZWZ na terenie Wilna. Początkowo wyznaczony przez „Grabicę” – płk S. Roweckiego szefa sztabu SZP na stanowisko d-cy wojewódzkiego SZP Wilno. Jednak z przyczyn niewyjaśnionych nie objął tej funkcji i lojalnie przekazał ppłk N. Sulikowi. /na skutek intryg i zarzutów, że był oficerem sanacyjnym/.Od grudnia 1939 do marca 1940 pełnił funkcję zastępcy dowódcy wojewódzkiego i szefa sztabu SZP, potem zastępcy k-dta Okręgu ZWZ Wilno. Formalnie odwołany z funkcji w końcu marca 1940 zostaje skierowany na teren woj. nowogródzkiego z nominacją na k-dta Okręgu ZWZ. Wraz z nim Wilno opuścił mjr Józef Roczniak ps. „Lis”. Pomimo terroru NKWD na tym terenie wobec elementu polskiego był zmuszony prowadzić swą działalność w ograniczonym zakresie. Latem 1940 NKWD wpadło na trop jego działalności konspiracyjnej. Zagrożony aresztowaniem wyjechał do Białegostoku, gdzie w październiku 1940 został ujęty przez NKWD. Przewieziony do więzienia w Moskwie, gdzie był przesłuchiwany. Nie mając żadnych złudzeń, co do dalszych swoich losów w rękach NKWD wyraził pozorną zgodę na współpracę z NKWD. Przewieziony na teren Grodna, gdzie miał działać na rzecz NKWD, pomimo, że był pod stałą obserwacją udało mu się uciec spod kontroli NKWD. Nawiązał kontakt z ZWZ i przedstawił swą sytuację. Zaproponowano mu przerzut na inny teren, ale nie wyraził zgody. 28 III 1941 podczas próby aresztowania przez agentów NKWD Grodnie podjął próbę obrony. W trakcie strzelaniny zabił dwóch agentów i sam zginął. /28 III 1941/. Odznaczony za działalność niepodległościową: VM kl. 5 nr 4790, KN, KW 4x, ZKZ
    Żonaty. Córka Jolanta /ur. 7 IX 1932/
     
    Akta personalne CAW Warszawa; Roczniki Oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Tomaszewski. Kronika Wileńska 1939-1941, s.132, Warszawa 1989;tenże: Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. Warszawa 1999; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK 1939-1945. Warszawa 1996; Armia Krajowa. Warszawa 1999.  Słownik Polski Walczącej na Kresach Płn. -Wsch. Rzeczypospolitej, t. 1 s. 88-91. Bydgoszcz; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. „Nów” – Nowogródzki Okręg AK, wg indeksu. Warszawa 1997; NKWD o Polskim Podziemiu 1944-1948. Konspiracja polska na Nowogródczyźnie i Grodzieńszczyźnie, wg indeksu. Warszawa 1997; J. Prawdzic – Szlaski. Nowogródczyzna w walce 1940-1945, wg indeksu. Szczecin 1989; B. Tworzyański. Tak jak pamiętam. AK Ziemia konecka i nowogródzka 1939-1945, wg indeksu.  Warszawa 1995.

    Ochman Józef
     
    [1914-2000], nauczyciel, plut. pchor. rez. piech. WP, w konspiracji POZ/AK/AKO, działacz WiN, ppor. [1942], por. [1944], kpt. rez. [1945], ps. „Ligoń”, „Orwid”, „Ostoja”, „Roman”, „Tulipan”.
    Prezes Inspektoratu Podlaskiego WiN II 1946-III 1947- Okręg Białystok WiN.
     
    Ur. 08 VII 1914 w Strzebiniu pow. Tarnowskie Góry. Syn Franciszka i Franciszki z d. Pyrek. W 1934 ukończył Seminarium Nauczycielskie w Tarnowskich Górach, gdzie zdał maturę. Służbę wojskową odbył w latach 1934-1935 na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rez. Piechoty 23. DP. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty z przydziałem mobilizacyjnym do 11pp. w Tarnowskich Górach. Do lata 1939 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej w Jaworzu k/Bielska Białej. Aktywny w życiu społecznym wsi, związany z ruchem ludowym – Związkiem Młodzieży Wiejskiej „Siew”. W 1938 zawarł związek małżeński z nauczycielką pochodzącą z okolic Łomży. W 1939 ukończył Kurs Oświatowy przy DOK VI we Lwowie. W sierpniu 1939 zmobilizowany do WP i wcielony do 11 pp. w Tarnowskich Górach, w którego szeregach odbył kampanię wrześniową 1939. W czasie walk dostał się do niewoli niemieckiej i osadzony w obozie jenieckim w Radomiu, skąd w X 1939 uciekł. Ukrywał się w Warszawie, gdzie w grudniu 1939 rozpoczął działalność konspiracyjno-niepodległościową, w szeregach Polskiej Organizacji Zbrojnej /POZ/. Początkowo pełnił funkcję oficera do zleceń w KG POZ, potem do VI 1941 działa w sztabie okręgu POZ Mazowsze. W lipcu 1941 został wysłany jako emisariusz POZ na teren woj. białostockiego z zadaniem zorganizowania tam Placówek POZ głównie w oparciu o przedwojennych działaczy „Siewu”, oraz z zaleceniem przenikania na teren Nowogródczyzny i Wileńszczyzny. Z nałożonych zadań wywiązał się. Zorganizował komórki POZ m.in. w Grodnie, Słonimiu i Baranowiczach. Dla uniknięcia podwójnych zarządów i komend posługiwano się kryptonimem „Racławice”, ale organizowano wyłącznie placówki POZ. Mianowany k-dtem POZ okręgu Białystok. Funkcję pełnił do czasu scalenia POZ z AK w 1942. Z jego inicjatywy zorganizowano komórkę propagandy „N” POZ przekazaną później do Oddziału VI BiP KOB. Po scaleniu POZ z AK wprowadził do AK dużą grupę bardzo wartościowej kadry i żołnierzy. Od 1 VII 1942 pełnił funkcję szefa Oddziału V a - łączności konspiracyjnej Białostockiego Okręgu AK. Był współorganizatorem brawurowej akcji uwolnienia z więzienia gestapo w Białymstoku kilku uwięzionych członków sztabu KOB, przeprowadzoną przez grupę żołnierzy AK nocą z 31 X 1942 na 1 XI 1942. Za zorganizowanie i udział w akcji odznaczony VM kl. 5. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty rozkazem z dnia 25 XI 1942 K-dta Okręgu Białystok AK – ppłk sł. st. piechoty W. Liniarskiego ps. Mścisław”. Na powierzonym stanowisku działa z poświęceniem i ofiarnością. Awansowany do stopnia por. rez. piechoty 3 V 1944. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na teren okręgu pozostaje w konspiracji na zajmowanym stanowisku. Zorganizował sprawnie działające patrole łączności /sztafety/ wydzielonych we wszystkich obwodach okręgu. Podlegały mu bazy łączności. Od II 1945 po przekształceniu Okręgu Białystok AK w AKO nadal czynny w konspiracji AKO i kieruje łącznością okręgu. Pracował w skrajnie trudnych warunkach, odbudowując rozbite przez aresztowania NKWD i UB podległe mu struktury konspiracyjne zapewniając ich sprawne funkcjonowanie. 13 marca 1945 podczas operacji NKWD we wsi Śliwki zostaje ujęty, dokonuje jednak brawurowej ucieczki rzucając się gołymi rękoma na pilnującego go enkawudzistę, zostając podczas ucieczki dwukrotnie ranny. Awansowany do stopnia kpt. rez. piechoty rozkazem Delegata Sił Zbrojnych na Kraj Nr 319 z 1 VI 1945. Po utworzeniu we wrześniu 1945 Zrzeszenia WiN i wejściu w Okręgu Białostockiego AKO w struktury WiN działa nadal w konspiracji. D jesieni 1945 pełnił funkcję II zastępcy prezesa Okręgu WiN Białystok ppłk sł. st. piech. Mariana /Maria/ Świtalskiego ps. „Juhas”, „Sulima”, „Szczuka”. Od końca stycznia 1946 po wycofaniu się,  za zgodą prezesa okręgu ze względu na zagrożenie aresztowaniem przez UB z działalności konspiracyjnej w WiN mjr S. Żukowskiego ps. „Maciek”, „Zawisza” został wyznaczony w jego miejsce prezesem Inspektoratu Podlaskiego WiN. Funkcję pełni do III 1947. Od I 1947 po aresztowaniu 31 XII 1946 w Warszawie prezesa okręgu „Juhasa” obejmuje funkcję I zastępcy prezesa okręgu WiN Białystok – mjr W. Brzeskiego ps. „Żegota”. W lutym i marcu 1947 prowadził rozmowy z przedstawicielem MBP kpt. H. Wędrowskim b. żołnierzem POZ/AK-szefem legalizacji KOB, który przeszedł na służbę w MBP w sprawie przeprowadzenia ujawnienia Okręgu WiN Białystok. W marcu 1947 z powodu choroby „Żegoty” objął funkcje prezesa Okręgu WiN Białystok. W marcu 1947 wydał wyrok śmierci na prezesa Inspektoratu Białostocko-Suwalskiego WiN, który był przeciwny ujawnieniu, wykonanym w nocy z 3/4 IV 1947 przez Jana Dziejmę ps. „Grom”.
    Ujawnił się w kwietniu 1947 wraz z członkami K-dy Okręgu WiN przed komisją amnestyjną przed WUBP w Białymstoku.
    Po zakończeniu działalności konspiracyjnej zamieszkał w Warszawie, gdzie podjął pracę zawodową. Poświęcił się pracy pedagogicznej. W 1948 studiował w WSH w Warszawie. Z godnością borykał się z poważnymi trudnościami życiowymi. Wiele czasu poświęcał na odtwarzanie historii białostockiego podziemia niepodległościowego. Uczestniczył w życiu środowisk kombatanckich Białostockiego Okręgu AK-AKO-WiN. Zawsze spieszył z pomocą swym dawnym podkomendnym i towarzyszom broni.
    Po przejściu na emeryturę mieszkał w Warszawie przy ul. Dobrej 15 m 32. Był wdowcem.
    Zmarł w Warszawie 12 III 2000. Pochowany 31 VII 2000 na Cmentarzu Powązki w Panteonie Żołnierzy AK.
     
    USC Warszawa. Skrócony akt zgonu nr I/502/2000; S. Reymont. Początki organizacji „Racławice”, [w:],Więź nr 5/1987; Z. Gwozdek. Okręg Białostocki SZP-ZWZ-AK 1939-1945. Cz. I, 1993, cz. II, 1994, wg indeksu; W. Żarski-Zajdler. Ruch oporu na Białostoczyźnie 1939-1944, cz. I-IV. Warszawa 1967; Informator o nielegalnych organizacjach.... Lublin 1993, wg indeksu; K. Krajewski - T. Łabuszewski. Okręg Białostocki AK-AKO VII 1944-VIII 1945. Warszawa 1997, wg indeksu; Z. Gwozdek. Okręg AK Białystok, [w:], AK – Rozwój organizacyjny. Warszawa 1996, wg indeksu; K. Krajewski – T. Łabuszewski. Armia Krajowa Obywatelska, [w:]. Armia Krajowa. Dramatyczny epilog. Warszawa 1994, wg indeksu; H. Piecuch. Akcje specjalne. Warszawa 1996, wg indeksu; S. Poleszak. Jeden z wyklętych. Mjr Jan Tabortowski „Bruzda” Warszawa 1998, wg indeksu; W. Liniarski. Odtwarzanie Sił Zbrojnych w Okręgu AK Białystok. Warszawa 1971, mps.; Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny. T. I, wg indeksu. Kraków-Warszawa- Wrocław 2002; Z. Gwozdek. Białostocki Okręg ZWZ-AK, t. III, Wsypy i aresztowania. Białystok 2001, wg indeksu; A. Zagórski. Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” w dokumentach, T. VI, cz. 3, s. 484-485; Augustowski Biuletyn Informacyjny” nr 25/1993, s. 17-18, Koło ZŻAK Augustów; Sokólski Biuletyn Informacyjny nr 6 /1992. Koło ZŻAK Sokółka; Dokumenty i Materiały Archiwum Polski Podziemnej 1939-1956, nr 2, z IV 1994. J. Kurtyka. Na szlaku AK/NIE/DSZ/WiN, s. 13-47,[w:] Zeszyty Historyczne nr 94. Paryż.
     
     
    Olechnowicz Antoni
     
    [1905-1951], kpt. dypl. sł. st. piech. [1938], w konspiracji ZWZ/AK mjr [1942], ppłk [1947], ps. „Krzysztof”, „Kurcewicz”, „Kuchowski”, „Kurkowski”, „Lawicz”, „Meteor”, „Leszczyński”, „Podhorecki” vel Roman Krzysztof Wrzeski, vel Michał Pawłowicz, vel Jan wolski, vel Romuald wolski, vel Piotr Papiernik
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK „A” Wilno 1942-1945, kmdt Okręgu AK Wilno III-VI 1945. Kmdt OMOW AK
     
    Ur. 13 VI 1905 w Marguciszkach pow. Święciany, syn Ferdynanda / właściciela folwarku Jurszany/ i Felicji z d. Piewcewicz. W 1926 ukończył gimnazjum w Nowej Wklejce, gdzie zdał maturę. W latach 1926-1927 w Szkole Podchorążych Rez. Piechoty w Różanie. Od IX 1927 do VIII 1929 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1929 z przydziałem do 5 pp Leg. W Wilnie. Studiował Wyższej Szkole Nauk Politycznych w Wilnie. Do stopnia por. awansowany 1 I 1932. Dowodził plutonem, potem kompanią. W latach 1935 – 1937 studiował w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, którą ukończył w stopniu por. dypl. sł. st. piechoty. Awansowany do stopnia kpt. dypl. sł. st. 19 III 1938. Następnie oficer w sztabie 20 DP w Baranowiczach i 33 DP w Grodnie. W kampanii wrześniowej 1939 kwatermistrz 33 DP. Przeszedł szlak bojowy, najpierw w składzie SGO „Narew”, po rozbiciu dywizji i kapitulacji zgrupowania kontynuował walkę z grupą wojskową złożoną z żołnierzy rozbitych jednostek WP. Po walkach pod Janowem Lub. z Niemcami walczył w bitwie z A. Cz. pod Mamotami /30 IX-1X1939/. 02 X 1939 po krwawej walce i wyczerpaniu amunicji, razem z całym zgrupowaniem dostał się do sowieckiej niewoli, z której udało mu się wkrótce zbiec i przedostać do Wilna. Od początku XI 1939 działa pod ps. „Meteor” w konspiracyjnej organizacji niepodległościowej o nazwie „Komisariat Rządu” i objął w niej funkcje szefa wydziału Wojskowego. W XII 1939 organizacja podporządkowała się SZP/ZWZ. Następnie w SZP/ZWZ pełni funkcję szefa Oddziału I /organizacyjnego/sztabu dowódcy wojewódzkiego SZP, potem k-dta Okręgu ZWZ Wilno ppłk-a Nikodema Sulika „Ładyny”. Po reorganizacji sztabu od VII 1941 k-dt Garnizonu ZWZ/AK Wilno. W VIII 1942 po kolejnej reorganizacji struktur okręgu zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego „A” w skład, którego wchodzą: Garnizon AK Wilno „Dwór”, i obwody: Wileńsko-trocki krypt. „Turkawka”. Awansowany do stopnia mjr-a dypl. sł. st. piechoty 11 XI 1942. W IV 1944 zostaje mianowany z zachowaniem funkcji k-dta inspektoratu „A” d-cą I Zgrupowania Partyzanckiego AK, którym dowodził w akcji „Ostra Brama”. Po incydencie 8 VII 1944 w Popielanach odwołany z funkcji k-dta inspektoratu i funkcji d-cy I Zgrupowania Partyzanckiego AK. Od VIII 1944 w sztabie K. O AK Wilno odtworzonym przez ppłk-a dypl. Juliana Kulikowskiego „Ryngraf” objął funkcję szefa I Oddziału /organizacyjnego/. Po aresztowaniu ppłk-a „Ryngrafa” w I 1945 komendę okręgu obejmuje mjr dypl./ppłk S. Heilman „Wileńczyk’”. Wówczas mjr dypl. A. O objął funkcję szefa sztabu okręgu, a po aresztowaniu S. Heilmana w III 1945 objął dowództwo Okręgu AK Wilno. Przystąpił do likwidacji struktur organizacyjnych okręgu, a równocześnie nakazał demobilizacje samorzutnie działających oddziałów samoobrony. Po naradzie w Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj w VI 1945 przeprowadził ewakuację władz i podstawowych kadr do Polski Centralnej, pozostawiając w Wilnie tylko szefa sztabu okręgu mjr-a sł. st. kaw. Wincentego Chrząszczewskiego „Kruk, który zajął się ostateczna likwidacją agend AK na Wileńszczyźnie. Jesienią 1945 przenosi się do Gdyni, skąd kierował podziemna organizacją, która od IV 1946 przybrała nazwę Mobilizacyjny ośrodek Wileńskiego Okręgu AK, a jej zadaniem było prowadzenie różnorakich działań na rzecz odzyskania przez Polskę pełnej niepodległości. W II 1947 przebywał w Paryżu, gdzie otrzymał środki na dalszą działalność niepodległościową. Wtedy też zostaje awansowany do stopnia ppłk-a dypl. i odznaczony VM kl. 5.
    Często zmieniał miejsca zamieszkania. Ostatnio mieszkał we Wrocławiu przy ul. Ciepłej. Latem 1948 UB dokonały licznych aresztowań wśród działaczy podziemia wileńskiego doprowadzają do w 1949/1950 do likwidacji MOWOAK. Aresztowany 26 VI 1948 we Wrocławiu. 27 VI 1948 wywieziony do MBP w Warszawie, gdzie przechodził dalsze śledztwo. W dniu 02 XI 1950 skazany przez WSR Warszawa na karę śmierci. Zamordowany w więzieniu Mokotowskim w Warszawie 08 II 1951.
     
    Rocznik oficerski MSWoj. 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; P. Niwiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. W-wa 2000; T. Łabuszewski -K. Krajewski. Od „Łupaczki” do „Młota” 1944-1949. W-wa 1994; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. W-wa 1999;
     
     
    Olszewski Józef
     
    [1909-1942], urzędnik sądowy, w konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK, kpt. cz. w., ps. „Andrzej”, „Kamień”, vel Andrzej Zdanowicz, vel Juliusz Wegner.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego Włocławek ZWZ VII 1940-I 1941, Podokręgu Północno-Zachodniego ZWZ-AK II 1941- X 1942. Okręg Pomorski ZWZ-AK.
     
    Ur. 10 I 1909 w Gostyninie. Syn Leona /cieśli/ i Jadwigi z d. Fawrel. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w gimnazjum w Gostyninie oraz w Seminarium Nauczycielskim w Kutnie gdzie w 1931 zdał maturę. W latach 1931-1932 odbywał służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy w Warszawie. Od 1932 do 1933 mieszkał w u swego stryja Józefa Olszewskiego we Włocławku. W 1933 zamieszkał z rodziną w Aleksandrowie Kujawskim. Pracował na stanowisku pomocnika sekretarza Sądu Grodzkiego. Związał się wówczas z ruchem narodowym. Od początku okupacji konspirował, gromadził środki walki i prowadził nasłuch radiowy. Aresztowany zdołał zbiec. W połowie XII 1939 przeniósł się do Włocławka, gdzie działał w Stronnictwie Narodowym. Jego rodzinę wysiedlono do Bedlna k/Turowa na Podlasiu. Wiosną 1940 nawiązał kontakty z kpt. Józefem Chylińskim –szefem sztabu Okręgu Pomorskiego ZWZ i został przez niego zaprzysiężony do ZWZ. Przebywał w Lipnie, gdzie zaczął tworzyć zawiązek Obwodu ZWZ Lipno.. Od VII 1949 do I 1941 pełni funkcje k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Włocławek, gdzie występował jako por. Andrzej Zdanowicz. Zagrożony aresztowaniem ukrywał się w majątku Falborz pod Brześciem Kujawskim ukryty tam przez rządcę –Feliksa Stencla. Jednocześnie dzięki pośrednictwu siostry ciotecznej Marii Wittek z KG ZWZ nawiązał kontakt z mjr/ppłk Antonim Sanojcą „Kortum” – szefem Oddziału I KG ZWZ w Warszawie. Mianowany k-dtem Podokręgu Północnego z zadaniem sformowania jego struktury, przeprowadzenia akcji scaleniowej i zorganizowania sieci wywiadowczej. Współpracował z ekspozyturą „Zachód” Związku Jaszczurzego w zakresie wywiadu antyniemieckiego i przerzutów z Wybrzeża do Szwecji. Początkowo mieszkał u Stenclów w Tuchlinie, a od VI 1941 dysponował kilkoma kwaterami w Gdyni m. in. przy ul. Poprzecznej 18 na witaminie. 01 VII 1942 za pośrednictwem ppor. Alfonsa Jareckiego „Juhas” rozpoczął akcję na rzecz integracji konspiracji pomorskiej, zalecając rozmowy z przedstawicielami TOW GP na temat warunków podporządkowania. Na początku IX 1942 otrzymał w tej sprawie meldunek z terenu za pośrednictwem łączniczki Heleny Stawskiej i współpracownika Bronisława Ciary. Na przełomie IX/X 1942 gestapo przechwyciło korespondencję. Aresztowany 05 X 1942 w Witaminie wraz z domownikami w mieszkaniu rodziny Rogozińskich, dokąd dla stworzenia pozorów zdrady przywieziono zmaltretowanego i zakutego w kajdany Lucjana Cylkowskiego. Akcją kierował osobiście komisarz Hans Leser, co wskazywało na jej duże znaczenie dla gestapo. Jeszcze w lokalu konspiracyjnym został zmasakrowany przez gestapowców, zdołał zażyć truciznę, która wskutek zwietrzenia zadziałała z opóźnieniem. Po wyjściu samochodu przez gmachem placówki gestapo na Kamiennej Górze w Gdyni przewrócił się na ziemie i zmarł.
    Pośmiertnie odznaczony VM kl. 5 /rozkaz L.dz. 732/272/BP I z 27 VII 1944, Krzyżem Walecznych i SKZ z M. Awansowany w konspiracji do stopnia kpt. cz. w.
     
    K. Komorowski. Konspiracja pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993;T. Jaszowski. Okręg Pomorski AK. Podokręg Południowo-Wschodni. Toruń 1996; Słownik biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945, cz. I. Toruń 1994
     
     
    Ostrihansky Rudolf
     
    [1895-1963],oficer sł. st. art. WP, mjr [1927],ppłk [1938], w konspiracji SZP/ZWZ/AK ps. „Aureliusz”, „Gaweł”, „Ludwik”, „ Pawełek”, „Rudolf” vel Ferdynand Hoffman, vel Paul Schulz ,vel Franciszek Barwicki.
    Kmdt Okręgu ZWZ Poznań III 1940–X 1941. K-dt Okręgu ZWZ/AK Pomorze XI 1941 – V 1943.
     
    Ur. 25 VII 1895 w Kopkach pow. Nisko w rodzinie pochodzenia francusko-węgierskiego. Syn Ludwika i Aranki z d. Denef. Po ukończeniu szkoły ludowej w Jarosławiu uczęszczał do prywatnych szkół średnich w Chyrowie i Grazu, gdzie zdał egzamin maturalny. Następnie studiował nauki przyrodniczo-rolne w Wiedniu i w Zurichu. Od 1914 służył w armii austro – węgierskiej. Po ukończeniu szkoły podchorążych rez. artylerii w Sopron walczy na froncie. W 1916 w stopniu ppor. art. walczy na froncie włoskim. Tu zetknął się z emisariuszem POW z Krakowa. Na początku X 1918 przyjechał do Krakowa, gdzie 16 XI 1918 wstępuje do służby w WP. W stopniu por. sł. st. art. został przydzielony do 11 pułku art. i skierowany na odsiecz Lwowa. W 1919 skierowany na kurs dowódców baterii w Rembertowie. Po ukończeniu kursu jesienią 1919 otrzymał przydział do formowanego w Zambrowie III Dywizjonu 8 Pułku Art. Polowej. Bierze udział w szeregach 8 pap w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 na froncie północnym w rejonie Dźwiny i Berezyny w okolicach Bobrujska. Od lipca 1920 walczy w bojach odwrotowych m.in. pod Grodnem. Od 26 VIII 1920 przeszedł z 8 pap do obwodu armii na odpoczynek. Od 9 IX 1920 walczy na froncie południowym w Małopolsce i 14 IX 1920 uczestniczy w zdobywaniu Zasławia. Jesienią 1920 wraz z pułkiem przeniesiony do Łomży. Po zakończeniu działań wojennych w 1921 został skierowany na przeszkolenie do Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu. Zweryfikowany w 1923 w stopniu kpt. sł. st. art. z starszeństwem 1 VI 1919. Za okazane męstwo i odwagę w czasie wojny z bolszewikami został odznaczony VM kl. 5 oraz KW. W 1923 ukończył w Rembertowie kurs dla dowódców batalionów. Do 1924 służył w 28 pap z Zajezierzu k/Dęblina. Przeniesiony z dniem 6 XI 1924 do Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu, gdzie od IX 1924 do 1926 był wykładowcą organizacji i mobilizacji armii, od 1925 do 1927 instruktorem jazdy konnej, w 1926 był d-cą I baterii ćwiczebnej, potem od 1927-1929 wykładowcą administracji armii. Awansowany do stopnia mjr sł. st. art. 1 I 1927. Ponadto pełnił funkcję zastępcy k-dta do spraw gospodarczych do 1929. Z dniem 15 IX 1929 przeniesiony do służby liniowej w 4 PAC w Łodzi. Mianowany dowódcą II dywizjonu 4 PAC w Tomaszowie Mazowieckim. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. art. 19 III 1938. Po ukończeniu kursu dla dowódców pułków art. zostaje w1937 przeniesiony na stanowisko zastępcy 4 DAC w Łodzi. Funkcję zastępcy d-cy 4 DAC pełni do początku września, 1939 kiedy go przeniesiono na stanowisko d-cy 28 PAL z Zajezierza k/Dęblina / Dowodzi 28 PAL, który w czasie kampanii wrześniowej 1939 wchodził w skład armii „Łódź”. Walczy z wrogiem na Ziemi Łódzkiej potem w obronie Modlina. Za męstwo okazane w wojnie obronnej 1939 został odznaczony VM kl. 4. Po kapitulacji Modlina 28 IX 1939 wzięty do niemieckiej niewoli i osadzony w obozie jenieckim w Działdowie. Skąd zgodnie z umową kapitulacyjną został 14 X 1939 zwolniony. Początkowo przebywał w Radomiu. Jesienią 1939 po uzyskaniu kontaktu z płk dypl. J. Albrechtem wstępuje do SZP, potem w ZWZ. Do 10 III 1940 oficer do zleceń płk dypl. S. Roweckiego ps. „Rakoń”. Odbył w tym okresie kurs z zakresu pracy konspiracyjnej zorganizowany przez płk dypl. A. Horaka. W marcu 1940 zostaje mianowany przez płk dypl. S. Roweckiego k-dtem Okręgu Poznań ZWZ. Na teren Poznania przybył 16 IV 1940. Zameldowany pod fałszywym nazwiskiem Paul Schultz w mieszkaniu przy ul. Kanałowej. Bierze udział w spotkaniach z członkami organizacji „Ojczyzna” i innych. W efekcie tych spotkań powołano tymczasowy sztab Okręgu ZWZ Poznań. Zatwierdza nominacje na inspektorów w Ostrowie, Gnieźnie i Poznaniu. Prowadzi rozmowy dot. scalenia z ZWZ z kierownikami organizacji niepodległościowych NOB, WKZO, WOZZ, OJN, które włącza do ZWZ. Ustala zasady współpracy z Głównym Delegatem Rządu RP na ziemie wcielone do Rzeszy. Dla zapewnienia mu większego bezpieczeństwa zorganizowano mu fałszywe dowody zatrudnienia w niemieckiej firmie, a jesienią 1940 zorganizowano lokal kwaterowy w Fundacji Kórnickiej w Kórniku. Pod jego kierownictwem rozbudowano struktury ZWZ w pow. średzkim i śremskim, a następnie struktury ZWZ w Obornikach, Czarnkowie, Wągrowcu, Chodzieży i Lesznie. W 1941 przeprowadza rekonstrukcje sztabu okręgu poznańskiego ZWZ. W sierpniu i na początku września 1941 w wyniku dekonspiracji sztabu, IR Poznań ZWZ, gestapo uzyskało informacje dot. jego osoby. Ostrzeżony przez ppor. J. Kamińskiego o grożącym mu aresztowaniu przez gestapo 09 IX 1941 w trybie alarmowym wyjechał do Warszawy i oddał się do dyspozycji KG ZWZ. Urlopowany do listopada 1941. W końcu XI 1941 po aresztowaniu przez gestapo mjr J. Karolczaka – k-dta Okręgu ZWZ Pomorze, zostaje przez KG ZWZ mianowany k-dtem Okręgu ZWZ/AK Pomorze. Nawiązuje kontakty z szefem okręgu pomorskiego ZWZ/AK mjr J. Chylińskim, który wprowadza go na teren podległego okręgu. Odbywa podróże inspekcyjne do Bydgoszczy, Torunia, Brodnicy. Nawiązuje kontakt z członkami sztabu okręgu ZWZ/AK Pomorze, przez których kieruje pracami okręgu. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną. W dniu 13 V 1943 został aresztowany przez Niemców podczas próby przejścia granicy GG w Nowym Dworze Maz. Aresztowany na podstawie listu gończego gestapo z Poznania. Więziony w Toruniu, potem w Poznaniu, gdzie przeszedł okrutne gestapowskie śledztwo w Domu Żołnierza - siedzibie gestapo. Potem więziony w Forcie VII. Następnie został przekazany za pośrednictwem placówki gestapo w Inowrocławiu do dyspozycji gestapo w Bydgoszczy. Przekazany w stanie tak ciężkim, że nie był zdolny do dalszych przesłuchań. Latem 1944 śledztwo zostało wobec niego zawieszone. W lipcu 1944 zostaje osadzony w KL Stutthof. Przeżył tylko dzięki opiece współwięźnia Leona Tojzy - żołnierza AK z Bydgoszczy, który był jego współpracownikiem w okresie dowodzenia Okręgiem ZWZ/AK Pomorze. W styczniu 1945 podczas ewakuacji obozu udało mu się wraz z innymi więźniami zbiec z kolumny więźniów. Ukrywa się do czasu wejścia wojsk sowieckich. Następnie przez Bydgoszcz udał się do Radomia. 12 XII 1945 za namową płk J. Mazurkiewicz ps. „Radosław” ujawnił w siedzibie MBP w Warszawie swoją działalność konspiracyjną w AK w czasie niemieckiej okupacji. Mieszkał na stałe w pobliżu Radomia, gdzie prowadził własne małe gospodarstwo rolno-ogrodnicze. W 1963 przebywał u swej córki we Wrocławiu, gdzie w dniu 05 X 1963 zmarł nagle na zawał serca.
    Żonaty z Marią z d. Gierycz. Dzieci; córki Aranka i Teresa, synowie Rudolf i Andrzej.
    Odznaczony: Za męstwo okazane w wojnie z bolszewikami 1919-1920 VM kl. 5, Krzyżem Niepodległości, KW 3x, za kampanię wrześniową 1939 VM kl. IV, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Krzyżem AK, Medalem Wojska 4x, Srebrnym Krzyżem Zasługi i innymi.
     
    Roczniki Oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Art. w Toruniu 1923-1939; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939. Warszawa 1985, wg indeksu; A. M. Przybyszewski. 28 PAL. Pruszków 2002; P. Zarzycki 4 PAC. Pruszków 1999; M. Bielski. Grupa Operacyjna „Piotrków 1939”.Warszawa 1991, wg indeksu; Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998, s. 413,414; Słownik konspiracji pomorskiej 1939-1945, c. III, s. 125-127. Toruń 1996; Z. Szymankiewicz, opr. w konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1993, wg indeksu.   
      

    Pałubicki Jan
     
    [1897-1982], oficer sł. st art. WP, ppłk [1938], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Grad”, „Grom”, „ Janusz”, „Ottokar”, „Piorun” vel Hans Gürke vel Jerzy Grafowski vel Skulimowski vel Jan Borowy
    Kmdt Okręgu AK Pomorze 1943-1944.
     
    Ur. o2 IV 1987 w Kloni pow. Chojnice w rodzinie kupieckiej Augustyna i Anastazji z d. Jażdżewskiej. Od 1904 do 1910 uczęszczał do 6 letniej szkoły ludowej w Nowych Glinkach. Następnie w latach 1910-1915 był uczniem gimnazjum w Chojnicach, pelplińskiego Collegium Marianum i Gimnazjum Humanistycznego w Brodnicy, które ukończył w 1915. W okresie nauki w gimnazjum należał do patriotycznego Towarzystwa Tomasza Zana oraz tajnego skautingu. 19 IX 1915 wcielony do armii niemieckiej. Po przeszkoleniu walczył w szeregach 79 Pułku Artylerii z Ostródy na froncie niemiecko-rosyjskim, gdzie był dwukrotnie ranny. Odznaczony Krzyżem Żelaznym II klasy. Zdemobilizowany w XII 1918 powraca 8 XII 1918 do domu rodzinnego. Na wieść o Powstaniu Wielkopolskim wyruszył do Poznania drogą okrężną przez Królestwo Kongresowe. Aresztowany na stacji kolejowej w Grudziądzu przez Grenzschutz jako podejrzany o agitację na rzecz polskiej sprawy i uchylanie się od służby wojskowej. Zwolniony z aresztu, dzięki dobrej opinii niemieckiego d-cy pap i wstawiennictwu znajomego oficera niemieckiej marynarki. Uchylając się od służby wojskowej ukrywa się. W VI 1919 wraz z grupą Polaków udało mu się przekroczyć granicę w rejonie Toruń – Aleksandrów Kujawski i przedostać do Polski. Od 19 VI 1919 ogniomistrz 1 baterii 3 pap wojsk wielkopolskich przemianowanego 10 XII 1919 w 14 pap. W X 1919 na podstawie świadectwa z gimnazjum brodnickiego mocą rozporządzenia Komisariatu Naczelnej Rady ludowej z 10 VI 1919 otrzymał świadectwo dojrzałości, wystawione przez naczelnika Wydziału Szkolnictwa Średniego. 15 X 1919 zdał egzamin oficerskiego w DOG Poznań otrzymał nominację na stopień ppor. sł. st. art. 1 XI 1919. Od wiosny 1920 bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako d-ca 7 baterii 14 pap walczącego na Polesiu, gdzie nocą z 17/18 III 1920 wykazał się zdolnościami taktycznymi i odwagą. W walkach nad Cerezyną 8 IV 1920 zostaje ranny w obie nogi odłamkami granatu. Do końca wojny przebywa w szpitalu. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 1 VII 1921. Po zakończeniu działań wojennych pozostaje w służbie wojskowej w 14 pap. Do stopnia kpt. sł. st. art. awansowany 1 VII 1923. Podczas służby w 14 pap w Poznaniu studiował prawo i ekonomię. W 1928 przeniesiony do Wołyńskiej Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim na stanowisko d-cy VI baterii szkolnej. Do stopnia mjr-a sł. st. art. awansowany 1 I 1931. Od początku 1932 d-ca 1 Dywizjonu Szkolnego. W IV 1934 przeniesiony do 21 pal w Oświęcimiu, gdzie pełnił kolejno funkcje d-cy 1 i 3 dywizjonu. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk-a sł. st. art. Z dniem 15 VII 1938 zostaje przeniesiony do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu na stanowisko dyrektora nauk. Funkcję pełni do 1 IX 1939. W kampanii wrześniowej 1939 był d-cą Ośrodka Zapasowego Artylerii Konnej nr 3 i k-dtem garnizonu we Włodawie. Dowodzi obroną miasta. Następnie pod Chełmem walczy z wojskami agresora sowieckiego. Bierze potem udział w walkach z Niemcami w rejonie Hrubieszowa, gdzie 23 IX 1939 zostaje ciężko ranny i wzięty do niewoli niemieckiej. Jako ciężko ranny umieszczony został w szpitalu w Kielcach, skąd go przewieziono do oflagu IV w Colditz, a od V 1940 w Prenzlau II, skąd we IX 1940 został zwolniony jako inwalida wojenny i powrócił do Torunia. Podjął prace jako robotnik niemieckiej firmy budowlanej „Rathens” z Norymbergi. Pracował potem ze względu na dobrą znajomość języka niemieckiego jako brygadzista i pisarz na terenie Torunia, Brodnicy i Grudziądzu, gdzie nawiązywał kontakty konspiracyjne. W konspiracji ZWZ/AK od 1941. Podejrzany o działalność konspiracyjną, został aresztowany i osadzony w więzieniu toruńskiego gestapo, jednak z braku dowodów po tygodniu go zwolniono. Usunięty z własnego mieszkania przy ul. Grudziądzkiej 95 zamieszkał w domu rodziny Hozakowskich przy ul. św. Jerzego 42. Pod koniec 1941 ukrył się na terenie pow. włocławskiego angażując się w organizację Podokręgu Środkowego, którym kierował. W X 1943 zostaje mianowany   k-dtem Okręgu AK Pomorze. Przeorganizował struktury okręgu oraz rozpoczął scalanie z AK tajnych organizacji konspiracyjnych działających na Pomorzu. Na początku III 1944 zagrożony aresztowaniem wskutek wsypy po aresztowaniu Gustawa Olszewskiego. Ukrywał się przez pewien okres czasu w lasach włocławskich w okolicy Wieńca – Zdroju, skąd zostaje przerzucony na teren Torunia, gdzie ukrywał się na kwaterach konspiracyjnych. Przebywając u rodziny Jasielskich leczył ranę nogi i depresje, spowodowana śmiercią żony. W połowie VI 1944 przebywał krótko Bydgoszczy, skąd w V 1944 przerzucony został do Lasów Tucholskich w bazie oddziału partyzanckiego AK „Jedliny - 2”. Zorganizował łączność i odbudował system dowodzenia. Ze względu na stan zdrowia odwołany w VII 1944 z funkcji. Wobec względnie bezpiecznej sytuacji we IX 1944 powraca do Bydgoszczy. Organizuje odprawy z członkami sztabu, inspektorami. Wobec konfliktu z nowym k-dtem Okręgu AK Pomorze mjr F. Trojanowskim i szefem sztabu mjr/ppłk J. Chylińskim przyjął podstawę wyczekującą. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK pozostaje nadal w konspiracji. Wiosną 1945 mianowano go k-dtem DSZ na Okręg Pomorski. Od 07 V 1945 do 9 VI 1945 poszukiwany przez UB ukrywał się w Bydgoszczy. Podczas odprawy z płk J. Szczurkiem k-dtem Obszaru Zachodniego DSZ otrzymał nominacje na stanowisko      k-dta Okręgu Morskiego /Gdańskiego/ DSZ. Mieszkał wówczas w Gdańsku – Oliwie przy ul. Poznańskiej 24. W tym samym budynku mieściła się kancelaria i punkt kontaktowy Okręgu Morskiego DSZ. Chory i wycieńczony wieloletnia konspiracją nie dokończył formowania okręgu. Zatrzymany przez UB 23 VIII 1945 w Gdańsku i uwięziony w więzieniu gdańskim. Nie znaleziono przy nim a także w czasie rewizji w miejscu zamieszkania żadnych materiałów obciążających. W wyniku pierwszego procesu sądowego z 7 VI 1946 WSR Gdańsk na podstawie amnestii z 2 VIII 1945 sprawę umorzono. Jednak na skutek rewizji prokuratora Wiktora Suchockiego i por. Juliusza Mazurkiewicza z Gdańska NSW w Warszawie 6 IX 1946 uchylił wydany wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez WSR w Gdańsku. Wyrokiem WSR Gdańsk z 25 IX 1946 został skazany na podstawie I Dekretu o Ochronie Państwa na karę półtora roku więzienia zaliczeniem tymczasowego aresztowania. Pomimo ponownej rewizji prokuratury NSW w Warszawie 17 I 1947 utrzymał wydany w mocy wyrok. Zwolniony z więzienia zamieszkał u brata Stanisława w Bydgoszczy, bez środków do życia. Odebrano mu podczas pobytu w więzieniu upaństwowiony majątek ziemski w Smętowie nabyty w 1938. Następnie wyjechał do Wałbrzycha, gdzie pracował w Zbiornicy Odpadów. Później wyjechał do Poznania. Korzystał tu z pomocy rodziny Schulzów. Podjął pracę jako księgowy w Spółdzielni Inwalidów „Niewidomy”. Przeniesiony do pracy fizycznej jako portier i dozorca w zakładach i sklepach tejże spółdzielni. Na skutek redukcji zostaje zwolniony. Trudnił się chałupniczo klejeniem torebek, zbijaniem skrzynek i ładowaniem towaru na ciężarówki. Dopiero na początku lat sześćdziesiątych, dzięki staraniom b. harcerzy z TH w Gdyni uzyskał uprawnienia kombatanckie i skromną emeryturę, co poprawiło jego sytuację materialną. Jednak schorowany z powodu ran wojennych i złamany psychicznie więzieniem, a potem inwigilacja i kilkakrotnym aresztowaniom / dla konfrontacji/ przez UB był zmuszony przebywać przez dłuższe okresy w ostatnich latach swego życia w szpitalu i w Zakładzie dla Nerwowo i psychicznie Chorych w Dziekance k/Gniezna.
    Zmarł po amputacji nogi 06 X 1982 w Poznaniu i pochowany 11 X 1982 na cmentarzu junikowskim. 25 III 2000 po ekshumacji przeniesiono jego prochy na kwaterę AK.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1923/, Medalem za Wojnę 1918-1921 /1921/, Medalem Dziesięciolecia/1928/, Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami /1945/.
    Jego nazwisko widnieje na tablicy upamiętniającej tajna siedzibę K. O AK Pomorze w domu przy ul. Warszawskiej 8 w Toruniu /1991/. Od XI 1993 rozkazem nr 72 z 27 XI 1993 k-dta Wyższej Szkoły Oficerskiej im. gen. J. Bema w Toruniu jest patronem 2 baterii podchorążych. Jego imieniem została utworzona w 1994 w Bydgoszczy fundacja Żołnierzy AK. Był dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy od 1928 z Marią Andrzejewską, z którą miał córkę Teresę zam. w Poznaniu; po raz drugi od 1947 z Barbarą Schulz. Miał z nią czterech synów; Janusza /ur.1948/, Andrzeja /ur. 1949/, Jerzego /ur. 1954/zamieszkałego z matka w USA, Joachima /ur. 1957/ zmarłego po urodzeniu i córkę Barbarę /ur. 1951/zamieszkałą w USA.
    Brat Augustyn zginął w KL Oświęcim. Najmłodszy z braci Stanisław był aresztowany przez UB w 1945. Zginął tragicznie w wieku 27 lat podczas służby wojskowej.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; tenże: Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976. K. Komorowski. Konspiracja pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993; Okręg Pomorze AK w dokumentach 1939-1945. Toruń 1991; Słownik Biograficzny Konspiracji Pomorskiej 1939-1945, cz. 3. Toruń 1996.
     
     
    Paszkowski Adam
     
    [1891-1941], ppłk dypl. sł. st. art. [1936],
    Kmdt Obszaru nr 3 ZWZ-2 XI 1940-IV 1941, ps. „Zadora”
     
    Ur. 28 XI 1891 w Dobczycach pow. Myślenice, syn Ludwika i Karoliny z d. Papeé. Uczył się w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, potem, w Gimnazjum w Sanoku, a następnie ponownie w gimnazjum w Krakowie, gdzie w 1909 otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1910-1911 studiował w Akademii Handlowej  w Antwerpii. Od 9 VIII 1914 żołnierz Legionów Polskich. Do połowy IX 1914 w Baonie Uzupełnień I Brygady LP, a następnie do końca X 1914 służy w 3 pp LP, potem do 12 V 1915 służy w 1 p art. LP, a do końca VI 1915  służy w oddziale konnych zwiadowców  przy sztabie II Brygady LP, potem do końca IX 1915  był instruktorem w kadrze 1 p. art. w Jeżowie, a następnie bierze udział w walkach tego pułku , a od 01 XII 1916 do 01 XI 1917  był na kursie szkoły podchorążych artylerii. 1 xI 1917 mianowany chor. art. służył w pułku art. Polskiego Korpusu Posiłkowego. Podczas przejścia przez front pod Rarańczą w nocy z 14/14 II 1918 wzięty do niewoli austriackiej. Więziony w Szeklencze, potem w Marmaros Sziget na Węgrzech. Od XI 1918 w WP.  Początkowo służył w jako referent w Dowództwie Żandarmerii wojskowej, potem od 01 IX 1919 do 30 VI 1920 był  d-cą plutonu i czasowo  szwadronu w 2 Dyonie Żandarmerii. W VII-VIII 1920 był instruktorem w baonie zapasowym 1 pp Leg., potem do 3 XI 1920  d-cą baterii 201 pap na froncie wojny polsko-bolszewickiej. Mianowany por. art. 1 IV 1920. Następnie do 15 I 1921 był referentem uzbrojenia w dowództwie 22 DP, po czym odkomenderowano go do Oddziału I Sztabu DOGen. Warszawa. Od 8 V do 16 VII 1921 dowodzi dyonem art.  polowej w Grupie Środkowej podczas III Powstania Śląskiego. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. art. z starszeństwem od 1 VI 1919. Od 1 V 1922 pełni funkcję  z-cy d-cy baonu zapasowego 1 pap Leg. w Wilnie, potem do 20 III 1924 instruktor i d-ca baterii szkolnej w szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie, po czym powraca do 1 pap Leg. Od 30 X 1924 do 19 I 1927 był kierownikiem referatu zaopatrzenia w Szefostwie Artylerii i Służby  Uzbrojenia DOK VIII Toruń, a potem do 01 XI 1927 dowodzi dyonem 15 pap. W latach 1927-1929 słuchacz WSWoj. w Warszawie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. 1 I 1928. Z dniem 1 IX 1929 zostaje przydzielony do sztabu DOK IV w Łodzi, gdzie jest referentem, potem od XII 1930-VIII 1931 kieruje referatem ogólno-mobilizacyjnym. W X 1931 przeniesiony do departamentu Uzupełnień MSWoj. w Warszawie na stanowisko szefa wydziału. We IX 1933 przeniesiony do 15 pal  w Bydgoszczy na stanowisko d-cy dywizjonu. Awansowany 1 I 1936 do stopnia mjr-a dypl. sł. st. art. W 1936 mianowany zostaje II z-cą d-cy 20- pal, a od II 1937 szef Wydziału Mobilizacji i Uzupełnień  DOK X Przemyśl. Bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 w dowództwie DOK X. Czynny w konspiracji ZWZ na terenie Lwowa. Od XI  1940 do IV 1941 pełni funkcję kmdta Obszaru ZWZ 2 we Lwowie. Aresztowany przez NKWD i uwięziony na Zamarstynowie. Zwolniony z więzienia na początku VI 1941 wkrótce umiera.
    Odznaczony: KN,KW4x,ZKZ,
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; W. Chocianowicz. W 5o lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; Dz. Pers. Nr 15 z 23 VIII 1929;G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; W. Jarno. Okreg Korpusu Wojska Polskiego Nr IV Łódź 1918-1939. Łódź 2001; J. Węgierski. Obsada osobowa Dowództwa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Krakó1)w 2000.
     
     
    Pawłowski Stanisław
     
    [1898-1973], członek POW, oficer sł. st. piechoty, kpt. [1934], w konspiracji ZWZ/AK, mjr [1942], ppłk [1945], ps. „Powała”, w WP płk w st. sp. [1963].
    Kmdt Obwodu AK Rawa Maz. III 1942-V 1944. Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Piotrków Tryb. V –X 1944, kmdt Podokręgu AK Piotrków Tryb. X 1944-1945. Okręg Łódź AK.
     
    Ur. 11 V 1898 w m. Grabkowo pow. Kutno. Syn Wojciecha i Heleny. Uczęszczał do gimnazjum we Włocławku. W latach 1916-1918 członek POW. w XI 1918 wcielony z Baonem POW do 21 pp. Ukończył kurs szkoły podchorążych. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 01 IX 1920. W okresie 1919-1920 brał udział w szeregach 21 pp w wojnie polsko-bolszewickiej. Podczas walk w stopniu ppor. sł. st. piechoty dowodził plutonem i kompanią. Odznaczony za męstwo okazane na polu walki KW. Po wojnie nadal w 21 pp. zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 III 1922. Przeniesiony do 73 pp w Katowicach, gdzie dowodzi kompanią w detaszowanym II baonie stacjonującym w Oświęcimiu. W 1930 ukończył kurs w Centrum Wyszkolenia Strzeleckiego w Toruniu w zakresie broni maszynowej. Następnie od 1931 w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie, gdzie był wykładowcą z zakresu broni maszynowej. Do stopnia kpt. sł. st. awansowany 1 I 1934. W 1934 przeniesiony do 71 pp w Zambrowie, potem do 73 pp w Katowicach, skąd go przeniesiono do sztabu 23 DP jako specjalistę broni maszynowej do zbrojenia linii fortyfikacyjnych na Śląsku. Latem 1939 skierowany na kurs dla d-ców batalionu w CWP w Rembertowie, gdzie zastał go wybuch wojny. Bierze udział kampanii wrześniowej 1939. Dowodzi baonem piechoty w Obwodzie NW WP. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym prowadzącym przez Siedlce, Łuków Międzyrzec Podlaski. Dowodzony przez niego baon wchodził w skład SGO „Polesie” dowodzonej przez gen F. Kleeberga. Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli niemieckiej. Ukrywa się początkowo na Lubelszczyźnie, potem w Warszawie. Od VII 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Warszawy. W końcu II 1942 skierowany przez KG AK na stanowisko k-dta Obwodu AK Rawa Mazowiecka. Funkcję k-dta obwodu pełni od III 1942 do V 1944. Energiczny w działaniu zorganizował sprawnie działającą siatkę konspiracyjną AK na podległym terenie. W uznaniu zasług rozkazem nr L. 65/BP KG AK z 11 XI 1942 do stopnia mjr-a sł. st. piechoty. Z jego inicjatywy na terenie obwodu organizowano zalążki oddziałów partyzanckich AK. Zorganizowano także w ramach szkoleń kursy zastępcze dla podchorążych rezerwy piechoty AK oraz młodszych dowódców. W ramach przygotowań do akcji „Burza” organizowano kursy sanitarne, składy żywnościowe i sanitarne. Kwaterował m. in. w majątku Bartoszówka, Sadkowicach i Turbowicach. Oficjalnie pracował jako administrator majątku rolnego. W V 1944 zostaje mianowany  k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Piotrków Trybunalski. W końcu VII 1944 zarządził stan czujności na terenie inspektoratu. Kierował w okresie akcji „Burza” całością sił AK na podległym terenie. Rozkazem K-dta Sił zbrojnych w Kraju nr 19 z 29 X 1944 zostaje utworzony z dniem 2 XI 1944 Podokręg AK Piotrków Trybunalski, którego zostaje mianowany k-dtem. Do stopnia ppłk-a sł. st. awansowany rozkazem KG AK nr L. 34/K z 23 I 1945. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 ukrywa się na przedmieściach Łodzi. W VIII 1945 aresztowany i uwięziony pod fałszywymi zarzutami. W X 1945 zostaje zwolniony. Zamieszkał wówczas w Gdańsku. W 1956 zostaje w pełni zrehabilitowany. Pełni służbę wojskową w WP z przydziałem w Ministerstwie Obrony Narodowej. Był członkiem ZG LOK, potem działaczem ZBOW i D w Gdańsku, gdzie mieszkał przy ul. Karłowicza 19/1. Awansowany 2 X 1963 do stopnia płk-a w st. sp.
    Zmarł w Gdańsku 17 VII 1973. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty z Heleną z d. n/n.
    Odznaczony: KW, MN, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921. 
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. Pruszków 2003; E. Wawrzyniak. Z dziejów rawskiego podziemia. W-wa 1995; tenże: Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; USC Gdańsk. Skrócony akt zgonu nr 1751/1973.
     
     
    Pełczyński Tadeusz Walenty
     
    [1892-1985], legionista, oficer dypl. sł. st. piechoty, płk dypl. [1934], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, gen. brygady [1943], ps. „Adam”, „Alois”, „Grzegorz”, „Robak”, „Rolski”, „Wolf” vel Tadeusz Pawłowski.
    Kmdt Okręgu ZWZ Lublin VII 1940 –VIII 1941.
         
    Ur. 14 II 1892 w Warszawie. Syn Ksawerego /technika/. Uczęszczał do gimnazjum we Włocławku, gdzie w 1911 zdał maturę. Od 1911 studiował medycynę na UJ w Krakowie. Należał do „Zetu” oraz do Związku Strzeleckiego. Od VIII 1914 w Legionach Polskich. Dowodził plutonem, potem kompanią w 6 pp Legionów. Awansowany do stopnia ppor. w XI 1915, a w 1916 do stopnia por. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 internowany w obozie w Beniaminowie. Od XI 1918 w stopniu kpt. sł. st. służy w WP. Początkowo dowodzi kompanią potem baonem 6 pp Leg. W I 1920 skierowany do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie na stanowisko d-cy batalionu szkolnego. Zweryfikowany przez MSWoj w stopniu mjr-a sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. W latach 1921-1923 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie Od jesieni 1923 ponownie w Szkole Podchorążych Piechoty na stanowisku d-cy baonu szkolnego. Od VII 1924 w Biurze Ścisłej Rady Wojennej, od V 1927 był p. o. szefa od 1929 szefem Oddziału II Sztabu Gł. WP. Do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. awansowany 1 i 1927. W latach 1927-1929 wchodził jednocześnie w skład redakcji „Przeglądu Wojskowego”, którego redaktorem naczelnym był ppłk Stefan Rowecki. Od V 1928 członek RN Związku Seniorów Organizacji Młodzieży Demokratycznej Od III 1932 d-ca 5 pp Leg. w Wilnie. Awansowany do stopnia płk-a dypl. sł. st. 1 I 1934. Od X 1935 ponownie szef Oddziału II Sztabu Gł. WP. Był też członkiem K-dy Naczelnej Związku Legionistów Polskich. Od I 1939 był dowódcą piechoty dywizyjnej 19 DP, którą dowodził w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu działań wojennych przedostaje się do Warszawy i zamieszkał przy ul. Rozbrat 32. Od X 1939 czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK wciągnięty przez płk-a dypl. sł. st. S. Roweckiego. Od VII 1940 k-dt Okręgu Lublin ZWZ z siedzibą w Warszawie. Przyjeżdżał do Lublina, gdzie podczas kilkutygodniowych pobytów mieszkał u Macieja i Ludmiły Piaseckich przy ul. Narutowicza. Rozszyfrowany przez gestapo. Już w I 1941 Niemcy znali jego rodowe nazwisko. W IV 1941 przekazał funkcję k-dta okręgu lubelskiego ZWZ płk L. Bittnerowi i powraca do Warszawy i Obejmuje funkcję zastępcy szefa sztabu ZWZ, a od końca VII 1941 szef sztabu KG ZWZ. Rozkazem KG AK z 10 IX 1943 powierzono mu jednocześnie funkcje zastępcy K-dta Głównego AK. Rozkazem NW WP z 24 XI 1941 awansowany generałem brygady z starszeństwem 1 X 1943. w IV 1944 osobiście dowodził akcją „Jula” w ramach której oddziały Kedywu dokonały przerwania linii kolejowych na trasach Przeworski - Rozwadów, Rzeszów – Przeworsk i Jasło – Sanok. W czasie Powstania Warszawskiego przebywał razem z gen. T. Komorowskim i Komendą Główną AK w fabryce mebli Kamlera przy ul. dzielnej, potem na Starówce i w Śródmieściu. Po przejściu kanałami na Żoliborz ochotniczo dowodził w nocy z 21/22 VIII 1944 drugim natarciem w rejonie Dworca Gdańskiego i stawek, mającego na celu doprowadzenie do połączenia Starówki i Żoliborza. 22 VIII 1944 powrócił na Starówkę, a 28 VIII 1944 ponownie udał się na Żoliborz i obserwował kolejną próbę połączenia się ze starówka. Ciężko ranny podczas bombardowania gmachu PKO przy ul. Świętokrzyskiej. Pomimo rany pozostał zastępcą d-cy AK. Funkcję p.o. szefa sztabu AK objął wówczas płk dypl. J. Szostak „Filip”. Od 05 X 1944 w niewoli niemieckiej. Przebywał kolejno w obozach jenieckich w Langwasser, gdzie poddał się operacji, która uratowała mu życie, a od II 1945 w Colditz. Po odzyskaniu w V 1945 wolności udał się przez Paryż do Londynu. Od VII 1945 szef gabinetu Naczelnego wodza gen. T. Komorowskiego, następnie do XI 1947 przewodniczący komisji historycznej AK przy Sztabie Głównym w Londynie. Po demobilizacji pozostał na emigracji. Od XII 1945 przewodniczący komitetu Organizacyjnego Koła AK, a od III 1947 nieprzerwanie członek RN i przez wiele lat wiceprzewodniczący RN koła AK. W 1947 współzałożyciel, następnie do 1982 przewodniczący Zarządu, a w latach 1956-1969 był też przewodniczącym Rady Studium Polski Podziemnej w Londynie.
    Zmarł w Londynie 03 I 1985.
    Odznaczony: VM kl. IV i V, KW 2x.
    Żonaty z Wandą z d. Filipkowska /ur. 6 I 1894 + 5 IX 1976 w Londynie/, syn Krzysztof /ur. 1924/ zginął jako żołnierz AK 17 VIII 1944 w Powstaniu Warszawskim.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 2. W-wa 1987 /tu szersza bibliografia/; M. Ney - Krwawicz. Komenda Główna AK. W-wa 1990; I. Caban. Ludzie lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995.
     
     
    Petriczek – Bandrowicz Józefa
     
    [ 1919-1996], żołnierz AK, działaczka WiN.
    Prezes Okręgu WiN Kraków I –X 1947. Więzień polityczny PRL.
     
    Ur. 15 II 1919 w Przemyślu. Córka Michała Bandrowicza i Katarzyny z Franciszek. Buczek. Uczęszczała do gimnazjum w Przemyślu, gdzie w 1939 zdała maturę. W okresie okupacji niemieckiej była żołnierzem konspiracji ZWZ/AK w Podokręgu Rzeszów. W 1945 przenosi się do Krakowa, gdzie rozpoczęła studia na Wydziale Prawa UJ i Akademii Handlowej. Była członkiem Zarządu Bratniej pomocy Studentów Akademii Handlowej. Mieszkał w Krakowie przy ul. Lenartowicza nr 18/8. Wiosna 1946 została zwerbowana przez kierownika Okręgu WiN Kraków mjr-a J. Szczepańskiego „Teofila” do działalności konspiracyjnej w WiN. Początkowo pełniła funkcję maszynistki oraz łączniczki W. Szczepańskiego do L. Kubika, M. Chuchli i Z. Zawiły. W I 1947 po aresztowaniu przez UB W. Szczepańskiego, Franciszek Błażej zaproponował jej, by do czasu wyznaczenia nowego kierownika Okręgu WiN Kraków przejęła środki na zapomogi z funduszu „BD” i ich rozprowadzenie. Pomagali jej w tym J. Bartuś „Zbyszek” i M. Chuchla „Michalski”. Jednocześnie przejęła funkcję kierownika Okręgu WiN Kraków. Utrzymywał kontakty z M. Kawalcem „Pisarski” i J. Szmidem „Rączy”. Nakazała pełnienie obowiązków szefa łączności Okręgu WiN Kraków J. Bartusiowi. W IV 1947 w jej mieszkaniu odbyła się konferencja, którą prowadził Franciszek Błażej „Tadeusz” w tym czasie k-dt Obszaru Południowego WiN. Na tym spotkaniu złożyła sprawozdanie z działalności za marzec 1947 jako p. o kierownik okręgu. Za pośrednictwem M. Chuchli nawiązała kontakt z T. Cieślą, któremu jako łącznikowi delegatury zagranicznej WiN, przekazała meldunki sytuacyjne. Przekazała też F. Błażejowi list B. Wochanki, w którym ten wyraził chęć rezygnacji z pracy konspiracyjnej w WiN. W końcu VII 1947 zorganizowała siedmiodniową konferencję w Majewie k/Jeleniej Góry Franciszek swej siostry Stefanii. W spotkaniu uczestniczyli m. in. Ł. Ciepliński, M. Kawalec, F. Błażej, L. Kubik i A. Lazarowicz. We IX 1947 przekazała ostatni raport F. Błażejowi. 22 X 1947 została zatrzymana przez funkcj. WUBP Kraków na ul. Stradom w Krakowie. Postanowienie o zastosowaniu wobec niej tymczasowego aresztowania wydał WPR Kraków 25 X 1947. Wyrokiem WSR Kraków w składzie mjr Stanisław Hollitscher – przewodniczący i jako ławnicy ppor. Zygmunt Jasonek i kpr. Zygmunt Krygier, w obecności prokuratora wojskowego kpt. Zenona Grelo, sygnatura akt Sr. 631/48 została skazana na 6 lat więzienia i utratę praw publicznych i honorowych na lat 5 oraz przepadek mienia na rzecz skarby państwa. Więziona po procesie w więzieniu Montelupich w Krakowie, potem w ZK w Fordonie. Po zwolnieniu z więzienia powraca do Krakowa, gdzie mieszkała przy ul. Stradomska 27/14. Podjęła pracę zawodową w księgowości Zjednoczonych Zespołów Gospodarczych Inco-Veritas. W okresie późniejszym objęła stanowisko głównej księgowej. Następnie do czasu przejścia na emeryturę pracowała jako główna księgowa w Stowarzyszenia PAX w Krakowie.
    Zmarła w Krakowie 17 VII 1996. Pochowana 23 VII 1996 na cmentarzu w Bronowicach Wielkich w Krakowie.
    Odznaczona Krzyżem WiN.
    Była zamężna ze Stanisławem Petriczkiem /żołnierzem AK, więźniem łagrów sowieckich/. Mieli córkę Alinę / pracownika dydaktycznego Politechniki Krakowskiej/.
     
    A. Kuler. Biogram J. P /w:/ MSBUDN, t. 7. Kraków 2001 /tu obszerniejsza bibliografia/; S. Głąb. Okręg Kraków AK/NIE/DSZ/WiN. IPN Kraków syg. Kr o74/199. Kwestionariusz osobowy; Z. Zblewski. Okreg Krakowski Zrzeszenia WiN 1945-1948. Kraków 2005
     
     
    Piasecki Leon
     
    [1910-1987], inż. łączności, oficer rez. łączności WP, ppor.[1937], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ, por/kpt. [1945], działacz WiN, ps. „Springer”, „ Szczęsny” vel Andrzej Szeliga.
    Prezes Okręgu WiN Poznań I– VI 1946.
     
    Ur. 02 X 1910 w Warszawie, syn Andrzeja i Aleksandry. Ukończył w Warszawie gimnazjum im. Króla Władysława IV, gdzie w 1930 zdał egzamin maturalny. Następnie w latach 1930-1935 studiował na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej uzyskując w 1935 dyplom inż. elektryka – specjalisty od sieci trakcyjnych. Odbył służbę wojskową w Centrum Wyszkolenia Łączności w Zegrzu, gdzie ukończył Szkołę Podchorążych Łączności. Po odbytych ćwiczeniach awansowany zostaje do stopnia ppor. rez. łączności 1 I 1937. Do lata 1939 pracował w Śląskich Zakładach Elektrycznych w Chorzowie. Zmobilizowany do WP w 1939 i przydzielony do Grupy Operacyjnej „Wyszków” dowodzonej przez gen. W. Kowalskiego na stanowisko d-cy 41 plutonu „Radio”. Dowodził 41 plutonem „Radio” w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu działań wojennych przebywał w Warszawie, gdzie podejmuje pracę przy odbudowie trakcji elektrycznej w Warszawskiej Dyrekcji Kolei. Wydawał konspiracyjne pismo, które zostało zlikwidowane po aresztowaniach dokonanych przez Niemców wśród wydawców pisma. Po spotkaniu, z K. Leskim „Bradl” podjął współpracę z wywiadem kolejowym organizacji „Muszkieterów”. W czasie jednego z wyjazdów na Śląsk został aresztowany przez Niemców i uwięziony w Katowicach, potem więziony w Krakowie i ponownie w Katowicach. W czasie wyprowadzania do pracy podjął udana ucieczkę i przedostał się do Warszawy, gdzie ramach wywiadu AK kontynuował współpracę z K. Leskim. Awansowany do stopnia por. rez. w 1943. W VIII 1944 bierze udział w Powstaniu Warszawskim. Od 09 VIII 1944 szef łączności w sztabie ppłk-a sł. st. art. Jana Szczurka „Sławbor”. Pod koniec powstania dowodził plutonem powstańczym w kompanii dowodzonej przez K. Leskiego. Po kapitulacji powstania 2 x 1944 przedostaje się do Milanówka, gdzie nawiązuje ponownie kontakty konspiracyjne z grupą „Sławbora”. Awansowany do stopnia kpt. rez. łączności 1 I 1945. W II 1945 k-dt Obszaru Zachodniego AK mianował go szefem łączności obszaru. Funkcję pełni nadal w strukturach DSZ. Od IX 1945 kierownik Wydziału Łączności Obszaru Zachodniego WiN. Zatrzymany w XII 1945 przez UB został zwolniony na interwencję K. Leskiego, który zawarł z MBP umowę dot. przeprowadzenia ujawnienia. Po zwolnieniu przebywał na terenie Poznania. Kontynuuje działalność konspiracyjną. Po wyjeździe mjr-a S. Goślińskiego na Zachód pełnił od I 1946 do VI 1946 funkcję prezesa Okręgu WiN Poznań. Pod jego kierownictwem okręg nie przejawiał aktywnej działalności. Nie zdołał odbudować struktur konspiracyjnych rozbitych aresztowaniami dokonanymi przez UB. W tym czasie oficjalnie zorganizował i prowadził własne przedsiębiorstwo. Jednak z obawy przed aresztowaniem w 1947 przez Czechy zbiegł do Niemiec Zachodnich, potem wyjechał do Kanady, gdzie pracował 6 lat, a w końcu do USA. W 1976 przeszedł na emeryturę. Zmarł w USA  06 VI 1987.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; T. Jurga – W. Karboński. Armia „Modlin” 1939. W-wa 1987;K. Leski. Życie niewłaściwie urozmaicone. W-wa 1989; Informator o nielegalnych antypaństwowych organizacjach i bandach zbrojnych działających w Polsce Ludowej w latach 1944-1956. Lublin 1993; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach., t. VI, cz. III. Wrocław 2000.
     
     
    Pieńkowski Stanisław
     
    [1900-1989], legionista, urzędnik, oficer rez. WP, w konspiracji SZP/ZWZ/AK ps. „Brona”, „Hubert”, „Strzembosz”, vel Rogalski kmdt Inspektoratu Rejonowego SZP/ZWZ Jasło  XII 1939-VI 1941,
    Kmdt Podokręgu AK Rzeszów  XII 1944-II 1945/potem w likwidacji.
     
    Ur. 24 IX 1900 w Warszawie, syn Stanisława i Marii z d. Cumft. Po ukończeniu szkoły powszechnej do 1915 uczył się w gimnazjum w Warszawie. Czynny w tajnym skautingu. W 1915 w stepuje ochotniczo do warszawskiego Batalionu POW, który zostaje włączony do I Brygady Legionów. Z uwagi na wiek odesłany do Warszawy, gdzie pracuje na poczcie , roznosił paczki z nielegalną bibułą i podręcznikami wojskowymi. W 1916 ukończył kurs szkoły oficerskiej POW. W 1917 skierowany na teren pow. Tomaszów Lub. jako agitator, potem d-ca plutonu POW i instruktor szkoleniowy. Na początku 1918 powraca do Warszawy, gdzie prowadzi działalność niepodległościową. Aresztowany przez Niemców był więziony w Cytadeli warszawskiej. Po zwolnieniu działa na terenie Tomaszowa Lub. I w XI 1918 bierze udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich. W WP od XI 1918. Od XII 1918 do I 1919 walczy na froncie wojny polsko- ukraińskiej m. in. pod Rawa Ruską. W I 1919 przeniesiony na Suwalszczyznę z zadaniem wzięcia udziału w przygotowywaniach do Powstania Sejneńskiego. Brał udział w wielu akcjach dywersyjnych m. in. w wysadzaniu torów na linii kolejowej Suwałki-Olecko.  27 VI 1919 zostaje ciężko ranny w walce z Niemcami. Po wyleczeniu ran w 1920 bierze udział w pracach POW zmierzających do przygotowania powstania na Górnym Śląsku. Mianowany ppor. 1 IV 1919. W VIII 1920 w stopniu ppor. skierowany do konnego  oddziału zwiadowczego 23 DP. Walczył z bolszewikami pod Ciechanowem i Przasnyszem , potem po zdobyciu Grodna i walkach z Litwinami pod Druskiennikami  i Oranami. Uczestniczył w wyprawie gen. L. Żeligowskiego na Wilno. Po zdobyciu Wilna walczy w szeregach 3 Brygady Nadniemeńskiej jako oficer informacji. Następnie służb w 1 p. łącz. 1 XII 1920 awansowany do stopnia por. łącz. W latach 1922-1923 brał udział w walkach partyzanckich w szeregach Milicji Ludowej Pasa Neutralnego na granicy polsko-litewskiej. Później pracuje na stanowisku kierownika referatu mniejszości narodowych – do spraw mniejszości ukraińskiej w Lublinie. Ukończył wyższe studia uzyskując dyplom mgr-a. Od 1933 w Poznaniu, gdzie pracuje na stanowisku kierownika referatu do spraw mniejszości narodowości niemieckiej w stopniu radcy ministerialnego. Po wybuchu II W. ś. 1 IX 1939 w ramach ewakuacji dotarł z żoną i czwórką dzieci na Wołyń, skąd powraca na Podkarpacie, gdzie mieszkała rodzina jego żony. Podejmuje działalność konspiracyjną. W XIO 1939 zostaje mianowany przez płk-a J. Filipowicza „Roga” organizatorem konspiracji n Podkarpaciu., Od XII 1939  do VII 1940 pełni funkcję kmdta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Jasło. Od VII 1940 do XII 1940 pełni funkcję z-cy kmdta Inspektoratu ZWZ Jasło, potem do VII 1941 był referentem wywiadu i kontrwywiadu  w sztabie Inspektoratu ZWZ Jasło.  W latach 1941-1944 członek sztabu K. O ZWZ/AK Krakó2)w i pełnił w tym czasie funkcję szefa komórek II Oddziału K. O. na  teren Rzeszowszczyzny. Po zajęciu Rzeszowszczyzny przez wojska sowieckie pozostaje czynny w konspiracji niepodległościowej. Po aresztowaniu przez Sowietów płk-a K. Putka w XII 1944 obejmuje funkcję p. o. kmdta Podokręgu AK Rzeszów. 5 II 1945 jako kmdt Podokręgu AK Rzeszów wydał rozkaz o rozwiązaniu Podokręgu. Awansowany z dniem 1 I 1945 do stopnia mjr-a rez. Od II-VII 1945 pełnił funkcję kmdta Podokręgu AK w likwidacji. Aresztowany 18 VII 1945 przez funkcj. UB i uwięziony pod nazwiskiem Rogalski. Zwolniony z więzienia we IX 1945. Był członkiem Komisji Likwidacyjnej AK w Rzeszowie. W późniejszym okresie czasu powraca do Poznania z rodziną i tu zamieszkał na stałe. Nękany przez funkcj. UB/SB.
    Zmarł w Poznaniu 23 III 1989.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, ZKZ Z M.
    Żonaty z Bronisławą z d. Nowak, miał synó3)w Mieczysława, Marka i córki Jolantę, Krystynę i Barbarę.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. T. VI, cz. 3. Wrocław 2000; G. Ostasz. Podziemna Armia. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 2010
     
     
    Pietkiewicz Bronisław
     
    [1905 -1979], inż. ppor. rez. saperów [1937?], w konspiracji ZWZ/AK, DSZ por. [1 I 1945], ps. „Krzysztof”, „Wiktor”, „Żbik”, „Z-25”, /Witold-Zbyszek/ vel Bronisław Orliński vel Paluszkiewicz. Po 1945 używał nazwiska Orliński.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Toruń VIII 1942 – II 1945. Jednocześnie kmdt Podokręgu Południowo-Wschodniego AK jesień 1944-1945.Okręg Pomorze AK.
     
    Ur. 20 II 1905 na Wileńszczyźnie. Ukończył gimnazjum matematyczno-przyrodnicze w Wilnie, potem studiował na Wydziale Inżynierii USB w Wilnie, dyplom inżyniera elektryka. Służbę wojskową odbywał na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty w Grodnie. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. W okresie okupacji niemieckiej mieszkał w Toruniu przy ul. Warszawskiej 8 najpierw jako sublokator a następnie mąż owdowiałej w 1939 Haliny Krzeszowskiej. Oficjalnie pracował w swoim zawodzie na stacji kolejowej Toruń – Kluczyki. Czynny od 1942 w konspiracji ZWZ/AK na terenie Torunia. Po mianowaniu wiosną 1942 por. J. E. Paszkowskiego „Kopernik” szefem dywersji Okręgu Pomorze AK zostaje wiosną 1942 mianowany w jego miejsce k-dtem Obwodu /garnizonu/AK Toruń – miasto. Aktywizuje działalność konspiracyjną podległych struktur. W VIII 1942 po aresztowanym przez Niemców kpt. rez. T. Łęgowskim „Mikołaj” mianowany k-dtem Inspektoratu Toruń AK. Prowadzi aktywną działalność konspiracyjną. W VI 1944 mianowany   k-dtem Podokręgu Południowo – Wschodniego AK. Funkcję pełni do czasu rozwiązania AK 19 I 1945. Następnie działa w strukturach poakowskich. Zagrożony aresztowaniem wyjechał z żoną latem 1947 do Wrocławia, gdzie zamieszkał pod nazwiskiem Bronisław Orliński. Awansowany w AK do stopnia  por.. rez.1 I 1945. Nigdy nie ujawnił się. Pracował jako inżynier kolejnictwa w dyrekcji Dolnośląskiego DOKP.
    Zmarł we Wrocławiu w 1979.
     
    G. Górski /opr./ Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu 1939-1945. Toruń 1999; Materiały do Dziejów Pomorskiego Okręgu ZWZ-AK. Toruń 2000; Pomorskie Organizacje konspiracyjne poza AK 1939-1945. Toruń 1994; Okręg Pomorze AK w dokumentach 1939-1945. Toruń 1991;T. Jaszowski. Okręg Pomorski AK. Podokręg Południowo-Wschodni. Toruń 1996; Armia Krajowa na Pomorzu. Toruń 1993; Biuletyn Informacyjny nr 3 Fundacji Archiwum Pomorskie AK. Toruń 1991.
     
     
    Pobocha Michał
     
    [1909-2001], nauczyciel, oficer rez. piech.. WP, ppor.[1934], oficer NSZ, działacz WiN, mjr., ps. „Bolesławski”, „Gazda”, „Michał”, „Michał Michałowski”, „Michał Rembertowski”, „Zakrzewski”
    Prezes Okręgu WiN Kraków  IX- X 1945
     
    Ur. 15 I 1909 w Warszawie, syn Michała i Julii. Absolwent szkoły średniej, potem wyższych studiow.  Służbę wojskową odbywał w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany w 1935 do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1934. Przed wojna pracował jako nauczyciel muzyki.  W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w szeregach 15 pp w składzie 28 DP. Podczas walk dostaje się do niewoli niemieckiej, skąd udało mu się zbiec i powrócić do Rembertowa, gdzie mieszkał przed wojną. 15 X 1939 zostaje w Rembertowie zaprzysiężony w X 1939 przez M. Osmólskiego kmdta Okręgu Wojewódzkiego 1A Związku Jaszczurczego i mianowany kmdtem Powiatu z siedzibą w Rembertowie. Członek OP poziomu Z. Od połowy 1942 członek NSZ. W stopniu kpt. NS do X 1942 był oficerem dyspozycyjnym kmdta Okręgu 1 A Warszawa mjr-a W. Osmólskiego. Od X 1942 d0 III 1943 był Inspektorem Warszawskiego Okręgu NSZ, potem skierowany na teren Białostocczyzny do przeprowadzenia tam prac organizacyjnych i utworzenia Okręgu NSZ. Do 11 XI 1943 pełni funkcję kmdta Powiatu Wschodniego w Okręgu 1 A. Przeniesiony w XI 1943 do Okręgu Warszawa – Województwo  I B NSZ, gdzie od XII 1943 pełni funkcje szefa Oddziału I  organizacyjnego w sztabie okręgu. Awansowany w 1943 do stopnia mjr-a NSZ. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Od X 1944 do III 1945 był kmdtem Okręgu Warszawskiego NSZ. Od 1 IV 1945 pełni funkcję szefa Oddziału I Organizacyjnego KG NSZ. Równocześnie do VII 1945 pełni funkcję inspektora Obszaru Południe NSZ/Kielce, Kraków, Rzeszów i Śląsk z siedzibą  Krakowie. Od V 1945 był także nieformalnym z-cą k-dta Okręgu DSZ Kraków – Rzeszów – mjr-a-ppłk-a Jana Kamieńskiego „Cozasia”, a po jego opuszczeniu stanowiska obejmuje  w VIII 1945 funkcję Delegat DSZ Okręgu Kraków. W lecie 1945 miał mieszkanie konspiracyjne przy ul. Plac Inwalidów w Krakowie. Po rozwiązaniu DSZ od IX 1939 do 31 X 1945 pełni funkcję prezesa Okręgu WiN Kraków. W X 1945 przebywał w warszawie, gdzie prowadził rozmowy z wiązanie z działalnością WiN. Mieszkał w tym czasie w Warszawie przy ul. 3 Maja 5. Zatrzymany 31 x 1945 w warszawie przez funkcj. MBP i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje z datą 06 XI 1945 Naczelna Prokuratura Wojskowa w  Warszawie. Przeszedł długie ponad roczne ciężkie ubowskie śledztwo. Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt R  770/46 z dnia 10 XII 1946 zostaje w procesie członków  Komendy Głównej NSZ skazany na karę śmierci oraz kary dodatkowe pozbawienie praw na zawsze oraz konfiskatę mienia. 5 II 1947 B. Bierut zmienił mu karę śmierci na karę dożywocia. Na mocy amnestii z 22 II 1947 WSR w warszawie postanowieniem z 17 XII 1947 złagodził mu karę do 15 lat więzienia. Po procesie więziony w ZK Mokotów, skąd zostaje przetransportowany do CWK Wronki i tu osadzony 16 VII 1948. Początek wykonania kary 10 XII 1946, upływ kary 10 XII 1961. Na poczet kary nie zaliczono mu okresu tymczasowego aresztowania. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 zwolniony z więzienia 22 V 1956. Po zwolnieniu powraca do Warszawy. Pracuje w różnych instytucjach. Nękany przez wiele lat przez funkcj. SB. Współzałożyciel Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, Związku Żołnierzy NSZ. Później Honorowy Prezes Okręgu Stołecznego ZŻ NSZ oraz Honorowy Prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kraju. Awansowany do stopni ppłk-a w st. sp. Mieszkał w Łodzi przy ul. Moniuszki. Zmarł  18  IV 2001 w Warszawie. Pochowany na cmentarzu w Rembertowie.
    Odznaczony Krzyżem Srebrnym II klasy Narodowego Czynu Zbrojnego. Żonaty. Miał córkę.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939; A. Zagórski. Zrzeszenie Win w dokumentach. T. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Z. Zblewski. Okręg Krakowski Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” 1945-1948. Kraków 2005; L. Żebrowski. Narodowe Siły zbrojne. W-wa 1994; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956.Poznań 1993; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki 710/1948.
     
     
    Pstrokoński Stanisław Władysław Spytek
     
    [1897-1952], publicysta, pisarz ppłk dypl. sł. st. [1938], w ZWZ ps. „Lubicz”, w PSZ, vel Stefan Łoziński vel Olszewski, vel Stanisław Dąbrowski
    Skierowany do Lwowa nie objął funkcji.
     
    Ur. 02 III 1897 w Dębinie k. Wielunia, syn Władysława- Franciszka i Marii Miłkowskiej. W 1916 ukończył 7 klasową Szkołę Handlową w Łodzi. Od 1914 był członkiem Kaliskiego Związku Wojskowego, potem w Polskiej Organizacji Wojskowej /POW/W latach 1916-1918 członek Zarządu i przewodniczący organizacji warszawskiej „Zarzewie”. Od 1917 studiuje  na Wydziale Elektrotechnicznym Politechniki Warszawskiej. Od 1 XI 1918 w WP. Walczy w obronie Lwowa, po czym jako ochotnik służy jako podch. piech. w 29 pp Strzelców Kaniowskich. Mianowany w 1919 ppor. piech.  W 1920 dowodził 7 kompanią w III batalionie 29 pp. Podczas walk na froncie wojny polsko-bolszewickiej zostaje dwukrotnie ranny. Po wojnie zweryfikowany w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Następnie do 1923 d-ca kompanii w 29 pp w Kaliszu. W latach 1923-1925 słuchacz WSWoj. w Warszawie. Awansowany 1 XII 1924 do stopnia kpt. sł. s t. piech. z starszeństwem od 15 VIII 1924. Po ukończeniu WSWoj. z dniem 1 X 1925 zostaje  w stopniu kpt. SG  sł. st. piech. przydzielony do Oddziału II Sztabu Generalnego w Warszawie. W latach 1926-1931 był  asystentem potem wykładowcą  w Katedrze Techniki Piechoty. Z dniem  15 XII 1931 przeniesiony z WSWoj. do 41 pp w Suwałkach n stanowisko d-cy batalionu. Awansowany do stopnia mjr-a SG  sł. st. piech. 1 I 1932. w 1932 przebywał na stażu w Finlandii. W latach 1932-1934 szef sztabu 16 DP w Grudziądzu. W 1934 przeniesiony z 16 DP do na stanowisko II oficera w Inspektoracie Armii gen. dyw. K. Fabrycego. W latach 1935-1938 w Inspektoracie Armii we Lwowie. Awansowany do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piech. 19 III 1938. Od jesieni 1938 do wiosny 1939 przebywał na kursie dla szefów sztabów i kwatermistrzów armii w WSWoj. W 1939 nadal II oficer sztabu w Inspektoracie Armii. Podczas kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku kwatermistrza Armii „Karpaty”  /Małopolska/. Walczy na szlaku bojowym armii. We IX 1939 przedostaje się na Węgry, potem w X 1939 dociera do Francji, gdzie zostaje d-cą Ośrodka Zapasowego w Coetquidan, potem XI 1939-1940 w KG ZWZ w Paryżu. 15 III 1940 wysłany jako emisariusz z Paryża przez Warszawę  dokąd przybył w IV 1940, potem do Lwowa, gdzie dociera ok. 15 V 1940. W 1940 pomocnik kmdta lub p. o. szefa sztabu i z-ca kmdta okupacji sowieckiej. Aresztowany przez NKWD 21 lub 22 VI 1940 we Lwowie jako Stanisław Dąbrowski. Zwolniony 6 VII 1940 i przywieziony z Moskwy do Lwowa. Ponownie aresztowany 21 VII 1940  i wywieziony do Moskwy, gdzie był więziony do 1941 w więzieniu sowieckim na Łubiance. Zwolniony 12 VII 1941. Od IX 1941 kwatermistrz Armii Polskiej w ZSRR. W 1942 d-ca 24 pp w 8 DP w Czok Pak, potem w Ośrodku zapasowym i w szkolnictwie wojskowym. {Po wojnie w Wlk. Brytanii. W latach 1948-195 pracuje jako robotnik w fabryce wyrobów precyzyjnych w Londynie.
    Zmarł 01 VII 1952. Pochowany na cmentarzu St. Mary,s Roman Catholic Cementary w Londynie.
    Żona Bronisława  Łukaszewicz. /1902-1981/Miał córki: Krystynę /ur. 1932/, Grażynę /ur. 1935/ i syna Macieja /ur. 1937/
    Był autorem prac i współautorem podręcznika z zakresu taktyki piechoty.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 2x, KN, ZKZ
    Skazany przez Sąd Kapturowy  KG ZWZ 26 IX 1941 /wyrok zawieszony/ Zrehabilitowany pośmiertnie 23 VII 1959/
     
    Dz. Pers. Nr 101 z 7 X 1925; Dz. Pers. Nr 7 z 23 X 1931; Dz. Pers. Nr 14 z 22 XII 1934; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; W. Chocianowicz. W 50 lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969; J. Węgierski. Lwów pod okupacją sowiecką 1939-1941. W-wa 1991.
     
     
    Putek Kazimierz
     
    [1891-1949], członek ZS, oficer sł. st. piechoty WP, ppłk dypl. [1925], dr, w konspiracji ZWZ/AK, płk dypl.?, ps. „Gama”, „Kamień”, „ Nawój”, X – 1”, „Zworny”, vel Ludwik Nabielski.
    Kmdt Podokręgu AK Rzeszów IV 1943 – XII 1944. Okręg ZWZ/AK Kraków.
     
    Ur. 22 II 1891 w Krakowie. Syn Wincentego i Tekli z d. Kufter. Uczęszczał do ośmioklasowego gimnazjum klasycznego w Krakowie, gdzie w 1909 zdał maturę. W latach 1909 – 1910 odbył jako jednoroczny ochotnik służbę wojskową w 13 pp armii austriackiej w Krakowie. W 1910 rozpoczął studia na Wydziale Prawa i Administracji UJ w Krakowie. Od 1 V 1913 do 28 VII 1914 był członkiem Związku Strzeleckiego. Pełnił funkcję z-cy k-dta obwodowego ZS Rejonu Chrzanów w Lubiążu. Po wybuchu 1 VIII 1914 i wojny światowej w stopniu chorążego zostaje wcielony do 13 pp armii austriackiej. Walczył na froncie serbskim potem rosyjskim. Awansowany w 1914 do stopnia ppor. rez. w czasie walk był dwukrotnie ranny i przebywał na leczeniu w szpitalu. Awansowano go w 1915 do stopnia por. rez. Następnie w szeregach 20 pp walczył na froncie włoskim, gdzie należał do organizacji konspiracyjnej „Wolność”. Od VII do X 1918 walczył na froncie wschodnim. Awansowany do stopnia kpt. rez. Po powrocie do Polski od XI 1918 służy w stopniu kpt. w WP. Od 26 XI 1918 w grupie dowodzonej przez gen. W. Sikorskiego uczestniczy w walkach o Lwów i w Małopolscy Wschodniej. 19 IV 1919 dowodząc samodzielnym batalionem pod Stawczanami k/Lwowa zostaje ciężko ranny. Do VI 1920 przebywał na leczeniu w szpitalu wojskowym w Krakowie. Po powrocie do służby 1 IX 1920 mianowany został szefem sekcji personalnej w dowództwie 3 Armii. 14 VI 1921 zostaje zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu mjr-a sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. Od VI 1921 do IV 1922 był starszym referentem w Najwyższej Wojskowej Komisji Opiniującej przy Naczelnym wodzu WP. W II 1922 uzyskał na UJ w Krakowie tytuł doktora praw. Następnie służy do IX 1922 w Wojskowym Instytucie Naukowo – Wydawniczym jako kierownik referatu. Od 1 XI 1922 do VIII 1924 słuchacz Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Od X 1924 do I 1927 był kolejno szefem oddziału wyszkolenia, oddziału ogólnego i pełniącym obowiązki szefem sztabu DOK IV Łódź. Awansowany do stopnia ppłk SG 1 VII 1925. Od I 1927 do XI 1927 był szefem wydziału przepisów służbowych w biurze Ogólno-Administracyjnym MSWoj. w Warszawie. Z dniem 15 XI 1927 przeniesiony do 40 pp we Lwowie na stanowisko d-cy batalionu, potem od IV 1928 z-ca d-cy pułku. W 1929 ukończył trzytygodniowy kurs informacyjny dla d-ców pułków piechoty w Centralnej Szkole Strzelniczej w Toruniu. 01 IX 1932 objął kierownictwo PKU Miechów. Na tym stanowisku pozostawał do wybuchu wojny 1 IX 1939. Podczas okupacji niemieckiej czynny w konspiracji ZWZ/AK. Od 1941 szef Sztabu Komendy Okręgu ZWZ- AK Kraków. Przeniesiony w III 1943 na stanowisko k-dta i organizatora Podokręgu AK Rzeszów w skład, którego wchodziły inspektoraty AK: Rzeszów, Mielec, Krosno i Przemyśl. W czasie „Burzy” dowodził całością działań zbrojnych na terenie Rzeszowszczyzny. Mieszkał w Rzeszowie u dyrektora gimnazjum Władysława Kruszyńskiego przy ul. Hetmańskiej. Po zajęciu Rzeszowa przez A. Cz. ujawnił się 05 VIII 1944 wobec d-twa sowieckiego jako d-ca 24 DP AK. Rozpoczął rozmowy z władzami wojskowymi, ale nie dały one żadnych rezultatów gdyż AK nie uznawało PKWN. Wobec braku porozumienia polecił podległym oddziałom zejść ponownie do podziemia i kontynuować działalność konspiracyjną. Wydał rozkaz wymarszu oddziałom AK na pomoc walczącej Warszawie. A początku x 1944 wyraził zgodę na przeprowadzenie uderzenia na więzienie na Zamku w Rzeszowie i uwolnienie więźniów. 12 XII 1944 aresztowany w Rzeszowie przez NKWD i uwięziony z częścią oficerów swego sztabu. NKWD w więzieniu przekonało go do konieczności ujawnienia oddziałów AK w Podokręgu. 18 XII 1944 zawarł z NKWD umowę o ujawnieniu AK i mobilizacji dywizji złożonej z żołnierzy AK pod ścisłą kontrolą NKWD. 18 I 1945 wydał rozkaz organizacyjny o wyjściu z konspiracji i polecający formowanie dywizji. 25 i 1945 zwolniony wraz z swymi oficerami sztabu z więzienia. Akcja „Zwornego” wywołała kontrakcję k-dta Okręgu AK Kraków płk-a sł. st. P. Nakoniecznikoffa – Klukowskiego „Kruk II”, który wydał rozkaz zaprzestania akcji ujawnienia AK i organizowania dywizji pod kontrolą sowiecką. Jednocześnie odwołał „Zwornego’ z funkcji k-dta Podokręgu i wyznaczył na jego miejsce mjr-a rez. S. Pieńkowskiego „Huberta”. Wobec braków rezultatów ujawnienia „Zworny” został 20 II 1945 ponownie aresztowany wraz z swym sztabem w lokalu przy ul. Sobieskiego w Rzeszowie przez NKWD i uwięziony. Jako więzień był wożony przez NKWD za frontem. Więziony we Wronkach, w Poznaniu przy ul. słonecznej, potem od VIII 1945 do X 1945 w Rawiczu, skąd został przewieziony przez NKWD do Warszawy i uwięziony w więzieniu na Mokotowie i przekazany do dyspozycji MBP. Zwolniony 07 XI 1945. Po odzyskaniu wolności powraca do Krakowa, gdzie włączył się do prac Komisji likwidacyjnej AK w Krakowie. Interweniował skutecznie z ramienia Komisji Likwidacyjnej Okręgu Kraków w WUBP w Rzeszowie w sprawie zwolnienia aresztowanego mjr-a S. Pieńkowskiego „Huberta”. Przez pewien okres czasu był członkiem komisji Likwidacyjnej AK w Rzeszowie. Występował też jako świadek w niektórych procesach toczących się w latach 1946-1949.
    Mieszkał w Krakowie, gdzie zmarł 27 II 1949. pochowany w Krakowie na cmentarzu Podgórskim.  
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 3, KN, ZKZ.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923, 1924,1928,1932; A. Zagórski. Biogram K. P /w:/ MSBUDN 1939-1956, t. 1. Kraków 1997 /tu obszerna bibliografia/; G. Ostasz – A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 1999
        

    Ratajczak Józef
     
    [1897-1942],działacz harcerski, powstaniec wielkopolski, oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1935], żołnierz konspiracji SZP/ZWZ, ps. „Englert”, „ Karol”, „Karolczak”, „ Krauze”.
    Kmdt Okręgu Pomorze ZWZ Pomorze XI 1939 –XI 1940.
     
    Ur. 24 II 1897 w Poznaniu. Syn Jana /robotnika magistrackiego/ i Franciszki z d. Karolczak. Wychowany w duchu patriotyczno – niepodległościowym. W latach 1905-1906 uczestniczył w strajku szkolnym. Od 1911 członek tajnych grup niepodległościowych „Białego Orła” i „Wolnych Strzelców” w Poznaniu. W X 1912 utworzył samodzielny oddział skautów z młodzieży pozaszkolnej, przekształcony w drużynę harcerską im. Jana Henryka Dąbrowskiego, w której w 1913 został drużynowym. W 1914  włączony do komendy skautowej. Po ukończeniu szkoły powszechnej  i dwóch klas szkoły elementarnej w Poznaniu odbył praktykę w zawodzie elektrotechnika, po czym zaliczył 3 półrocza szkoły budowy maszyn. Związany cały czas z organizacją bojowo-niepodległościową W. Wierzejewskiego przekształconą jesienią 1917 w Polską Organizację Wojskową Zaboru Pruskiego. Od 1916 współtwórca i pierwszy naczelnik Głównej Kwatery Skautowej na Rzeszę Niemiecką, w 1916 zorganizował m. in. I Zlot Harcerstwa Wielkopolskiego. Dowodził batalionem na konspiracyjnych ćwiczeniach polowych. Na początku 1917 zdekonspirowany  i 26 III 1917 wcielony do armii niemieckiej z przydziałem do 7 Oddziału Zapasowego Wojsk Technicznych i skierowany na kurs samochodowy we Wrocławiu Następnie jako kierowca samochodu służy w 5 Dywizji Obrony Krajowej na froncie zachodnim m. in. pod Verdun, a od 17 IX 1917  do 20 XI 1918 jako technik specjalista  w 144 Oddziale Telefonicznym w 5 Pułku Budowlanym. Od VII 1917 prowadził akcję niepodległościową wśród Polaków-żołnierzy armii niemieckiej. 19 XI 1918 urlopowany i przeniesiony do Poznania. 20 XI 1918 przechodzi na stopę nielegalną i objął dowództwo kompanii POWZP złożonej z skautów  i studentów. Od 27 XII 1918 bierze udział w Powstaniu Wielkopolskim. Walczy w zdobywaniu Fortu Grollmana, w szturmie na prezydium Policji , a także 6 I 1919 w nocnym boju z załogą Ławicy. Następnie z oddziałem włączony do 1 pstrz. Wlkp. 14 III 1919 wraz z grupa gen. D. Konarzewskiego wyruszył z frontu Wielkopolskiego na odsiecz Lwowa. 22 V 1919 mianowany ppor. piech. Dowodził wówczas kolejno 1 i 3 kompanią  pstrz. Wlk./ a od XII 1919 przemianowanego na 55 Wielkopolski Pułku Piechoty. Podczas walk w rejonie Lwowa zostaje ranny. Później walczy na froncie Litewsko-Białoruskim  wojny polsko-bolszewickiej. Walczy pod Bobrujskiej 29 VIII 1919, potem 22 III 1920 pod Bereza Kartuską. Wyróżnił się podczas bitwy warszawskiej, gdzie w m. Kobiel k. Garwolina dowodził siłami 7 kompanii II batalionu 55 pp bronił mężnie pozycji obronnych przed bolszewikami. Podczas trwania wojny był urlopowany by 28 VI 1920 zdać maturę. Po wojnie podejmuje działalność harcerską i służy w wojsku. W 55 pp w Lesznie. Jednocześnie instruktor harcerski w Lesznie. Zweryfikowany w VI 1922 w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VII 1919. Od 1922 oficer instruktor PW przy RKU w Poznaniu i jednocześnie kmdt hufca, a później Chorągwi wielkopolskiej ZHP. Od 1925 ponownie w 55 pp, gdzie dowodzi kompanią. 19 III 1926 przeniesiony do 58 pp na stanowisko oficera instrukcyjnego PW na powiat czarnkowski i obornicki z siedzibą w Wieleniu. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 I 1928. Od III 1929-I 193o d-ca kompanii w 58 pp w Poznaniu potem od o8 I 1930 referent, potem kierownik referatu w Okręgowym Urzędzie WF i PW w DOK VII w Poznaniu. W latach 1933-1935 w 84 pp w Pińsku. Jednocześnie kmdt Chorągwi Poleskiej. 1 I 1935 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. W 1935 skierowany na kurs oficerów sztabowych w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Od 1937 wykładowca taktyki piechoty. Aktywny działacz przyjaciół ZHP. Z dniem 24 VIII 1939 mianowany d-cą I batalionu w 15 pp w Dęblinie. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy i batalionu 15 pp w składzie 28 DP Armii „Łódź”. Walczył na szlaku bojowym od Wielunia do rejonu twierdzy Modlin, gdzie dotarł z częścią I batalionu i rozbitkami 15 pp po rozproszeniu pułku. Od 6 IX 1939 p. o. d-cy pułku. Od 13 IX 1939 do kapitulacji Modlina dowodził obroną rubieży obronnej „Pomiechówek”. Po kapitulacji Modlina od 29 IX 1939 w niewoli niemieckiej. Przebywał w przejściowym obozie jenieckim w Działdowie, gdzie rozpoczął już działalność konspiracyjną werbując do organizacji najbliższych współpracowników. Zgodnie z umową kapitulacyjną zostaje w połowie X 1939 zwolniony z niewoli powrócił do Rembertowa, potem do Warszawy, gdzie zaprzysiężony do SZPZWZ zostaje mianowany d-cą wojewódzkim SZP Pomorze, potem kmdt Okręgu Pomorskiego ZWZ. Z kpt. J. Chylińskim przystąpił do formowania sztabu Pomorskiego Okręgu SZP/ZWZ. Zgodnie z poleceniem KG ZWZ miał 16 Ii 1940 wyruszyć na Pomorze ale ze względu na chorobę wyrusza w 16 IV 1940. Początkowo przebywa w Toruniu, gdzie miał kwaterę konspiracyjną. Szybko nawiązuje kontakty z istniejącą już konspiracją pomorską m. in. z „Grunwaldem”, „Szarymi Szeregami” i innymi. Wkrótce powraca do Warszawy skąd kieruje pracami okręgu. Sporadycznie wyjeżdżał do Torunia, Ciechocinka, Bydgoszczy i Grudziądza jako akwizytor firmy produkującej narzędzia do obróbki drewna. Był współtwórcą zawiązków organizacyjnych ZWZ na Pomorzu. Aresztowany w nocy z 23/24 XI 1940 w mieszkaniu Anny i Henryka Czuperskich przez gestapo razem z innymi domownikami. Przeszedł ciężkie gestapowskie śledztwo z stosowaniem tortur. Mimo tortur na Pawiaku i alei Szucha nie załamał się i nikogo nie wydał podczas śledztwa. By uniknąć dalszych męczarni za radą lekarza więziennego Z.  Śliwickiego symulował chorobę psychiczna. Rozstrzelany przez Niemców 24 V w egzekucji zbiorowej w Lasach Sękocińskich k. Magdalenki.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 4x, Medalem za Wojnę 1918-1921, SKZ
    Żonaty od 1927 z Ewa Aliną Hubczek, działaczką harcerską z Krakowa. Przez lata okupacji mieszkała z dziećmi w wiejskiej zagrodzie Szkarłatów  w Łososinie Dolnej k. Nowego Sącza  Miał córki Różę /1928/, Marię-Ewę /1929/, syna Janusza-Jana /ur. 1930/
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947. Leksykon. Gdańsk 1993; Słownik biograficznyPowstańców wielkopolskich. Poznań 2002
     
     
    Rekucki Franciszek
     
    [1895-1972], legionista, oficer sł. st. kaw. WP, mjr [1930], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk[1941], płk[1945], czynny w DSZ na Kraj, działacz WiN, ps. „Bak” , „Podgórski”,„Prezes”,„Roch”,„Róg”,„Topór”,„1000”.Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Kraków –Miasto III 1941-V 1945. K-dt Okręgu Lwów AK VII-IX 1944. Kierownik /prezes/Okręgu WiN Jelenia Góra IX-XI 1945.
     
    Ur. 06 VI 1895 Volosca /Słowenia/. Syn Stanisława i Marii z d. Kern. W latach 1906 -1908 uczęszczał do gimnazjum w Krakowie, potem od 1908 – 1914 do VII gimnazjum we Lwie, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości 25 V 1914. Od 1912 był członkiem polskich Drużyn Strzeleckich we Lwowie. 16 IX 1914 zgłasza się ochotniczo do Legionów Polskich. Przydzielony do 13 kompanii IV baonu 3 ppLeg. Brał udział w walkach na froncie w w Besarabii, Bukowinie i na Wołyniu. Następnie do 17 II 1918 służy w 6 szwadronie 2 p. ułanów II Brygady Legionów. 18 II 1918 internowany przez austriaków. W III 1918 wcielony do armii austriackiej i przydzielony do 2 p. dragonów, potem służył w 1 p. ułanów. Do IX 1918 walczył na froncie włoskim. W X 1918 powraca do Krakowa. W XII 1918 wstępuje w Warszawie do WP i wcielony do oddziału Legii Akademickiej, przekształconego w 36 pp. Awansowany do stopnia ppor sł. st. 1 III 1919. Potem kolejno d-ca plutonu, oficer kompanii i adiutant pułku. Bierze udział w walkach z Ukraińcami od XII 1918 do III 1919. Następnie uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920, gdzie dowodzi kompanią do 12 x 1920. Awansowany do stopnia por. sł. st. 1 IV 1920. Do III 1921 wraz z pułkiem zabezpiecza granicę wschodnia. W IV 1921 przeniesiony do 22 p. ułanów w Radymnie, potem w Brodach. 26 V 1923 zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu rtm sł. st. kaw. z starszeństwem 1 VI 1919 do IV 1924 adiutant 22 p. ułanów. Od IV 1924 przebywał na kursie dla d-ców szwadronów w Centrum wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu, skąd powraca do 22 p. ułanów na stanowisko d-cy szwadronu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1930. Do III 1932 pełni funkcje kwatermistrza 22 p. ułanów. Z dniem 9 III 1932 przeniesiony z 22 p. ułanów do 18 p. ułanów w Grudziądzu na stanowisko kwatermistrza. Z dniem 02 IV 1937 przeniesiony z 18 p. ułanów do 5 psk w Dębicy na stanowisko z-cy d-cy 5 psk. Bierze udział w kampanii wrześniowej1939.Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 5 psk od Woźnik Śląskich do Tomaszowa Lubelskiego, gdzie 18 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej. Więziony w obozie jenieckim zorganizowanym przejściowo na terenie koszar 20 pp. w Krakowie, skąd 25 IX 1939 uciekł. Od I 1940 czynny w konspiracji ZWZ na terenie Krakowa. Od III 19340 do III 1941 k-dt IV Odcinka w Obwodzie ZWZ Kraków-miasto. Następnie od III 1941 do 31 V 1943 k-dt Obwodu ZWZ/AK Kraków – miasto. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. 11 XI 1941.
    31 V 1943 podczas spotkania konspiracyjnego na Plantach w Krakowie w pobliżu ul. Szewskiej – Dunajewskiego zostaje aresztowany przez Niemców. Podjął ucieczkę, ale podczas pościgu zostaje postrzelony. Ranny zostaje ujęty ponownie. Więziony w areszcie gestapo przy ul. Pomorskiej, potem w więzieniu przy ul. Montelupich. Zwolniony z więzienia 20 IX 1943 po podjęciu się roli łącznika między Niemcami a AK. Ukrywał się w Pcimiu, potem w Warszawie. Po sprawdzeniu przez kontrwywiad KG AK jego sprawy powraca do pracy konspiracyjnej. W VI 1944 skierowany przez KG AK do Lwowa, gdzie objął funkcję z-cy k-dta Okręgu AK Lwów. 15 VII 1944 wyznaczony d-cą Zgrupowania AK „Wschód”. W czasie akcji „Burza” nawiązał kontakty Sowietami w celu nawiązania współpracy i prowadzenia dalszych walk z Niemcami. Zatrzymany przez NKWD i uwięziony. Na interwencje k-dta Obszaru AK Lwów płk-a sł. st. W. Filibkowskiego zostaje zwolniony. Od VII 1944 obejmuje funkcje k-dta Okręgu AK Lwów. We IX 1944 wyjechał z Lwowa do Jarosławia, gdzie dotarł 02 X 1944. Następnie organizator i d-ca Oddziałów Leśnych /OL/ AK Obszaru Lwowskiego „Warta” na Rzeszowszczyźnie. 31 I 1945 wyjechał do Krakowa by porozumieć się z k. o. AK Kraków w sprawie „Warty”, skąd powraca w II 1945.Wiosną 1945 przenosi się na stałe do Krakowa. Sprawuje nadal funkcje d-cy „Warty”. Od V 1945 przygotowuje oddziały „Warty’ do rozwiązania, co nastąpiło 1 VII 1945. Podpisał wnioski awansowe i odznaczeniowe dla żołnierzy i oficerów „Warty”. W końcu VII 1945 wyjechał z Kakowa do Sopotu i podjął tam pracę. W tym czasie utrzymywał kontakty z swoim zastępcą mjr/ppłk dypl. B. Tomaszewskim. We IX 1945 przyjechał do Jeleniej Góry i objął funkcję prezesa organizowanego tam Okręgu WiN Lwów z siedzibą w Jeleniej Górze. Na początku X 1945 zaprzestał pracy konspiracyjnej w WiN i po przekazaniu dowództwa organizacji B. Tomaszewskiemu wyjechał do Krakowa gdzie zamieszkał na stałe. Zgłosił się w RKU Kraków w celu uregulowania spraw wojskowych. Zweryfikowany w 1946 przez MON w stopni płk-a z starszeństwem 1 I 1945. Do 1950 w rezerwie. W 1950 został formalnie przeniesiony w stan spoczynku. W latach 1946 – 1948 zatrudniony w  firmie „Stopmetal”, potem 1948-1949 kierownik cegielni. Od 1949 do 1950 pracował w Spółdzielni Budownictwa Wiejskiego, potem od 1950 w Przedsiębiorstwach Budowlanych jako zaopatrzeniowiec i starszy ekonomista. Po 1956 /po tzw. odwilży październikowej/ był radnym DRN w Krakowie- Podgórzu.
    Zmarł 20 III 1972 w Krakowie. Pochowany na cmentarzu Rakowieckim.
    Odznaczony: VM kl. 5 i 4, KN /1932/, KW 3x, SKZ.
    Żonaty dwukrotnie. Pierwszy raz żonaty od1923 z Marią Ireną Kantecką, a od 1940 z Marią Steczką. Miał z tego związku syna Zbigniewa Jana /ur. 1945/ i córkę Janinę zamężną Bugajska.
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; G. Mazur, J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; J. węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP/ZWZ/AK/NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. Wrocław2004; tenże: Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny. T. II. Kraków –Warszawa-Wrocław 2004.
     
     
    Rogowski Jan
     
    [1891-1959], oficer sł. st. WP, ppłk [1935], w konspiracji ZWZ/AK ps„Jastrzębiec”, „Władysław”, „Włodzimierz”.
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Stanisławów.
     
    Ur. 26 XI 1891 w Lublinie. Syn Marcina i Marii z d. Bartnickiej. Uczęszczał do Państwowego Gimnazjum w Chełmie, gdzie uczestniczył w strajku szkolnym w 1905, w wyniku, czego został aresztowany, potem zwolniony. w latach 1906 – 1912 działał w związkach młodzieży niepodległościowej, a po ukończeniu gimnazjum w 1912 studiował w Wyższej Szkole Handlowej w Warszawie. 1 XI 1913 wcielony do armii rosyjskiej. Od 1 IX 1914 do 1 II 1915 był w oficerskiej Szkole Wojskowej Konstantynowskiej w Kijowie, awansując 1 II 1915 do stopnia chorążego. Brał udział w I wojnie światowej walcząc w szeregach 109, 59, 693 i 266 pp, awansując kolejno na wyższe stopnie oficerskie: ppor. /1X 1915/, por. /1 II 1917/ i sztabskapitana /10 VI 1918/. Od 1 XI 1917 walczył w 2 pp rez. I Korpusu Polskiego m. in. pod Jelenią i Żłobinem. W VI 1918 zdemobilizowany z I KP.  Wg danych z akt personalnych od 7 X 1918 do 20 X 1918 działał w komendzie rejonu Trawniki W XI 1918 wstąpił do WP. Do 22 I 1919 w komendzie powiatu Biłgoraj, potem do 24 II 1921 w szeregach 28 pp brał udział w walkach z Ukraińcami pod Perespa nad Stochodem, gdzie dowodzi w stopniu por. kompanią w II baonie 28 pp. W czasie walk 29 III 1919 zostaje ranny. Następnie od końca V 1919 Walczył nad Styrem z bolszewikami. Po śmierci pod Połomną 07 VI 1919 kpt. Ksawerego Sutowskiego obejmuje dowództwo II baonu 28 pp. Baonem dowodził do 05 VIII 1919. Następnie od uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 1 VI 1919. Od 24 VI 1920 d-ca I baonu 29 pp. W VIII 1920 walczył w rejonie Beniaminów-Mokre-Radzymin, w dniach 15-20 VIII 1920 był p. o. d-cy 29 pp. Po zakończeniu działań wojennych do 16 I 1921 d-ca i baonu 29 pp. Przeniesiony do 30 pp w Warszawie na stanowisko d-cy baonu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 15 VIII 1924. W V 1926 podczas przewrotu majowego dowodził wydzielonym oddziałem z 30 pp w obronie mostu Kierbedzia. Następnie do I 1927 kwatermistrz 30 pp, a od 13 I 1927 kwatermistrz 37 pp w Kutnie. Z dniem 26 II 1931 przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko d-cy Baonu KOP „Snów” na Nowogródczyźnie. Z dniem 1 VI 1933 przeniesiony na stanowisko d-cy baonu w 74 pp w Lublińcu. Awansowany 1 I 1935 do stopnia ppłk-a sł. st. Od 15 I 1935 do 3 VII 1935 w/z d-cy 74 pp. Od 04 VII 1935 z/ca d-cy 60 pp w Ostrowie Wlkp. Latem 1939 przeniesiony organizowanej 1 Brygady Górskiej KOP „Żywiec” na stanowisko d-cy 2 pp KOP „Wołożyn” z siedzibą w Żywcu na odcinku Jabłonków-Nowy Targ. 2 pp KOP dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Po zaciętych walkach z wrogiem d-two 2 pp KOP w rejonie Wiśnicza zostało odcięte od 1 BGór. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 uniknął niewoli niemieckiej i przedostał się od Warszawy, gdzie od 20 XI 1939 podejmuje działalność konspiracyjną w SZP/ZWZ. Następnie w 1940 działa na terenie Okręgu ZWZ Lublin. Po masowych aresztowaniach w Lublinie wiosną 1941 unika aresztowania i powraca do Warszawy. Jesienią 1941 skierowany przez KG ZWZ do Obszaru ZWZ-AK Lwów. Przewidywany na stanowisko     k-dta Okręgu ZWZ/AK Lwów, ale kiedy w XII 1941 zgłosił się w Komendzie Obszaru Lwów ZWZ/AK został skierowany na stanowisko k-dta Okręgu ZWZ/AK Stanisławów. Funkcję pełnił od 20 I 1942 do aresztowania przez gestapo 14 XI 1942 w czasie trwania wsypy, która rozbiła siatkę okręgu. Więziony w obozie koncentracyjnym na Majdanku, potem w Gross – Rosen i Litomierzyce. W dniu 08 V 1945 odzyskał wolność w wyniku wyzwolenia obozu przez wojska alianckie. Latem 1945 powraca do Polski. Powołany do służby wojskowej od 16 VIII 1945 służył w WP jako zastępca d-cy 45 pp z 14 DP, potem od 15 XI 1945 do 07 II 1946 był p. o. dowódcy 45 pp. W 1946 usunięty z wojska jako „politycznie niepewny”. Do 1949 pracował, ale z powodu ciężkiej choroby zmuszony był z pracy zrezygnować i w bardzo ciężkich warunkach materialnych pozostawał n utrzymaniu żony. Formalnie w stan spoczynku przeniesiony 28 II 1950. Mieszkał w Olsztynie, potem w Gdańsku, gdzie zmarł 04 II 1959. Pochowany  07 II 1959 na cmentarzu św. Franciszka  w Gdańsku.
    Odznaczony: VM kl. 5, /1920/, KW /1920/, Srebrnym Krzyżem Zasługi /1924/, Krzyżem Oficerskim Korony Rumuńskiej /1932/, rosyjskimi: Krzyżem św. Stanisława 2 i 3 kl., oraz Krzyżem św. Anny 3 i 4 klasy.
    Żonaty był z Janiną Marią z Walickich.
     
    Dz. Pers. Nr 42 z 24 XII 1921’Roczniki oficerskie MSWoj, 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; W. Steblik. Armia „Kraków” 1939. W-wa 1975; J. Pomorski. KOP w obronie Rzeczypospolitej. Pruszków 1998; W. Jarno. Strzelcy Kaniowscy w latach 1919-1939. W-wa 2004; G. Mazur, J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; tenże: AK w okręgach Stanisławów i Tarnopol. Kraków 1996; tenże: Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; G. Mazur. Pokucie w latach drugiej wojny światowej. Kraków 1994.
     
     
    Rolke Bruno
     
    [ 1896-1971], hallerczyk, oficer sł. st. piechoty, mjr [1936], w konspiracji ZWZ, Grupa Wojsk Polskich „Edward”/AK, ppłk [1944], ps. „Aspik”, „Góra”, „Panie Dziejku”, „Wąsik” vel Jan Góra vel Jan Szpak vel Zdzisław Danutyński vel Jan Wąsik.
    Kmdt Okręgu Wołyń ZWZ/AK II 1942 – VI 1942.
     
    Ur. 03 XI 1896 Tyflis /Gruzja/. Syn Jana i Wiktorii z d. Kałuszewskiej. Wnuk powstańca styczniowego. Od 1907 uczył się w gimnazjum w Tyflisie, potem w Tomsku i od 1912 w Moskwie, gdzie w 1915 zdał maturę. Od 1912 był członkiem Sokoła Polskiego w Moskwie. W IV 1916 wstępuje ochotniczo do armii rosyjskiej. Skierowany w IV 1916 do Szkoły Oficerskiej w Tyflisie. W X 1916 po ukończeniu szkoły awansowany do stopnia chorążego. Bierze udział w walkach na froncie zachodnim. Od IX 1917 służy w polskim Pułku im. B. Głowackiego w Moskwie. W XII 1917 wraz z grupą 32 oficerów przeniesiony do Francji i wcielony tam do 32 Pułku Strzelców Polskich w armii gen. J. Hallera. Walczył z Niemcami w Lotaryngii. 04 IV 1919 wraz z armią gen. J. Hallera przybył do Polski. W stopniu ppor. sł. st. walczy w składzie 3 pp walczy z Ukraińcami w Małopolsce, potem uczestnicy w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. 01 IX 1919 3 pp przemianowano na 45 pp. 17 VII 1920 przeniesiony do 43 pp, gdzie dowodzi kompanią. W dniu 12 IX 1920 podczas walk z bolszewikami zostaje ciężko ranny. Po wyleczeniu ran powraca do służby w 43 pp. 29 IX 1921 przeniesiony do 44 pp, gdzie dowodzi 9 kompanią w III baonie. Zweryfikowany w 1921 w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 01 VI 1919. Od VII – IX 1923 d-ca kompanii w 43 pp. Od X 1923 do XII 1925 d-ca kompanii w 44 pp. Od VII 1925 do XII 1926 II oficer sztabu 13 DP, a następnie do I 1927 ponownie d-ca kompanii w 44 pp w Równem. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 01 I 1928. Następnie do 1935 adiutant 44 pp. W okresie od 1935 do 1939 Kmdt Dywizyjnej Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty 12 DP przy 44 pp w Równem. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 i 1936. W VIII 1939 przeniesiony z 44 pp do 38 pp w Przemyślu na stanowisko d-cy II baonu w składzie 24 DP, którym dowodzi w czasie kampanii wrześniowej 1939. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym pułku od rejonu Tarnowa, którego broni od 5-6 IX 1939, potem linii obronnych na Dunajcu, potem w walkach odwrotowych na szlaku Pilzno-Strzyżów – Bircza. 13 IX 1939 uczestniczy w przebijaniu swej jednostki w rejon Przemyśla. Od 15 -18 IX 1939 walczy w Lasach Janowskich. W dniu 20 IX 1939 38 pp zostaje rozbity pod Lwowem. Unika niewoli. Następnie przebywał w Dubnie, gdzie zostaje ujęty przez NKWD w końcu IX 1939. Podczas transportu do obozu na stacji kolejowej w Płoskirowie udało mu się zbiec. Wraz z swoją rodzina przedostaje się jesienią 1939 do Warszawy, gdzie od początku 1940 podejmuje działalność konspiracyjną w ZWZ. Początkowo oficer szkoleniowy w konspiracyjnej szkole podchorążych piechoty. W VII 1941 skierowany przez KG ZWZ do organizowanej grupy dowódczej, na której czele zostaje skierowany na teren Wołynia z zadaniem rozpoznania tam sytuacji i zorganizowania tam struktur konspiracyjnych ZWZ. Po przybyciu do Równego zaczął organizować tam siatkę wywiadowczą II Oddziału KG ZWZ/AK /Ekspozytura Wschód-Wołyń/. Jesienią 1941 skierowano go do dyspozycji k-dta Obszaru Lwów ZWZ, gdzie miał objąć funkcję z-cy k-dta Okręgu ZWZ Lwów. Po zgłoszeniu się we Lwowie w XII 1941 objął ostatecznie funkcję k-dta Inspektoratu ZWZ/AK Gródek Jagielloński. W II 1942 na czele 6 osobowej ekipy oficerów udał się ponownie na Wołyń, z zadaniem zorganizowania struktur Okręgu AK Wołyń. W okresie Od II –VII 1942 pełni jako p.o. funkcję k-dta Okręgu AK. Wołyń. W VII 1942 nie mogąc sobie poradzić z istniejącymi trudnościami kadrowymi i organizacyjnymi / wg jego wspomnień nie przysłano mu obiecanej ekipy oficerów z KG AK/. Jednak zorganizował szereg ogniw organizacji, które potem zostały rozwinięte. W VII 1942 odwołany z funkcji powraca do Warszawy, gdzie zajmował się szkoleniem podchorążych i żołnierzy w Grupie Wojsk Polskich „Edward” – ppłk-a F. E. Pfeiffera, który w VII 1944 mianował go swoim zastępcą. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 03 V 1944. Brał udział w Powstaniu Warszawskim. Od 04 -10 VIII 1944 był k-dtem placu na Mokotowie, komenda mieściła się w willi przy ul. Malczewskiego 18. Brał udział w powstaniu do kapitulacji 2 X 1944. Po kapitulacji wyszedł z Warszawy jako cywil. Po wojnie przeniósł się na Wy przeze i mieszkał w Gdańsku-Oliwie. Jako przedwojenny oficer nie mógł znaleźć pracy. Utrzymywał się z skromnej renty i rękodzielniczej pracy żony.
    Zmarł w Gdańsku 22 VIII 1971. Pochowany na cmentarzu w Gdańsku-Oliwie.
    Był odznaczony dwukrotnie VM kl. 5, KW 2x, Medalem Niepodległości.
    Żonaty dwukrotnie. Po raz 1 z Wacławą z Jakuszewskich, a po rozwodzie od 1935 z Mieczysławą z Żmijewskich. /23 II 1911-25 VI 1985/ Z tego małżeństwa miał córkę Danutę Rolke –Poczman inżyniera i syna Zdzisława.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; M. Kozubal. 38 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich. Pruszków 1996; J. Wegierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; W. Romanowski. Biogram B. R. /w:/ Polski Słownik Biograficzny Z. 131 z 1989; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; W. Romanowski. ZWZ-AK w Okręgu Wołyńskim 1939-1944. Lublin 1993.
     
     
    Rutkowski Stefan
     
    [1895-1953], kpt. sł. st. [1938, w konspiracji SZP/ZWZ/AK/NIE/DSZ/WiN mjr [1941], ppłk [?], ps. „Alfred”, „Artur”, „Bartek”, „Bolesław”, „Czarnecki”,„Haszysz”, „H-12”, „jastrząb”, „Kujawa', „Marek”, „Młot”, „Pankracy”, „S”, „Stary”, „Starszy Pan”, „Wojciech”, „Żwan” vel Zygmunt Woźniak
    Kierownik Okręgu WiN Katowice XI 1946-21 IX 1947
     
    Ur. 17 VII 1895 w Słońsku pow. Inowrocław, syn Wojciecha i Łucji z d. Walczak. Uczęszczał do średniej Szkoły Rolniczej w Inowrocławiu, potem do gimnazjum filologicznego w Poznaniu. Po ukończeniu 6 klasy  w 1915 zostaje wcielony do armii niemieckiej z przydziałem do 2 pap w Białogardzie. Po przeszkoleniu we IX 1915 skierowany na front zachodni. Walczył m. in. pod Verdun i lasach aragońskich, gdzie zostaje ranny. Przebywał na leczeniu w szpitalu w Aachen. We IX 1917 przydzielony do kompanii uzupełniającej 809 baterii walczy na foncie wschodnim m. in. pod Smorgoniami, Baranowiczami i Starą Wilejką. Od IV 1918 ponownie walczy n afroncie zachodnim w szeregach 3 pap, potem 37 pap Podczas walk odwrotowych zostaje drugi raz ranny przebywał krótko w szpitalu polowym. Dotarł do Kolonii. Po demobilizacji 30 XI 1918 powrócił do Słońska. W XII 1918 włączył się do prac przygotowawczych do Powstania Wielkopolskiego. Następnie walczy w powstaniu i uczestniczy w walkach w zdobywaniu Inowrocławia, Gniewkowa i Gniezna. Jako chory w III 1919 powraca do domu. 04 IV 1919 wstępuje do WP z przydziałem do Dowództwa Głównego Frontu Wielkopolskiego. W VI 1919 odbył przeszkolenie w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych Piechoty w Poznaniu. W VIII 1919 jako podchorąży 1 pag walczy na froncie wojny polsko-bolszewickiej. W 1920 zdaje jako ekstern maturę w gimnazjum filologicznym przed Kolegium Szkolnym w Poznaniu. Z dniem 29 I 1921 mianowany ppor. sł. st. art. Przeniesiony w 1921 do IV dywizjonu art. We Lwowie. Ukończył kurs w Centrum Wyszkolenia Artylerii. Awansowany 15 II 1923 por. sł. st. art. Ukończył kurs dla oficerów zwiadowczych. W latach 1924-1927 służył w dowództwie  artylerii konnej, potem 1927-1934 w 10 dak, potem w 24 pal w Jarosławiu, potem od V 1934 oficer sądowy w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr X w Przemyślu. Jednocześnie w VII 1934 przeniesiony do Korpusu Oficerów Administracyjnych. 19 III 1938 awansowany do stopnia kpt. sł. st. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w walkach na kierunku Jarosław-Lwów. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 udało mu się powrócić do Jarosławia. W XI 1939 bierze udział w organizowaniu struktur konspiracyjnych SZP/ZWZ na trenie powiatu Jarosław. Współorganizator przerzutu gen. M. Karaszewicza Tokarzewskiego przez San w Muninie do sowieckiej strefy okupacyjnej. W III 1940 mianowany kmdtem Obwodu ZWZ Jarosław. W II 1941 mianowany mjr sł. st. Od IV 1941 do VIII 1943 pełnił funkcje kmdta inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Przemyśl. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną na podległym terenie. Od IX 1943 do VI 1944 pełnił funkcję oficera inspekcyjnego w Komendzie okręgu AK Kraków. W Vi 1944 p. o. K.O AK Kraków ppłk W. Wayda mianował go kmdtem Inspektoratu Rejonowego AK Jasło oraz d-ca odcinka jasielsko-sanockiego odcinka akcji „Burza”. Bierze udział w akcji „Burza”. W okresie obowiązywania rozkazu płk-a K. Putka  - kmdta Podokręgu Rzeszów od IX-X 1944 odtwarzał pułk w inspektoracie jasielskim, ale po rozkazie odwoławczym odrzucił następny rozkaz płk-a K. Putka nakazujący wstępowanie do armii gen. Z. Berlinga. Unika aresztowania przez NKWD. W Xii 1944 przekazuje komendę inspektoratu mjr J. Modrzejewskiemu ps. „Lis” i wyjeżdża do Rzeszowa, gdzie obejmuje funkcję z-cy kmdta Podokręgu  Rzeszów AK w likwidacji  mjr-a St. Pieńkowskiego. Po ujawnieniu się pozostaje w konspiracyjnych strukturach NIE, potem w DSZ na Kraj. Organizował komórki DSZ w Brzozowie, Sanoku , Jaśle, Gorlicach i Krośnie. Pełni funkcję  z-cy kmdta /Delegata Rzeszowskiego Okręgu DSZ na Kraj, a po utworzeniu WiN w kadrze kierowniczej okręgu WiN Rzeszów. Od XI 1945 do XI 1946 kieruje  I Rejonem WiN Katowice wchodzącego w skład Wydziału/Okręgu Śląsko-Dąbrowskiego oraz jednocześnie od III 1946 z-ca kierownika okręgu WiN Katowice, a od XI 1946 p. o. kierownika, a od I 1947  kierownik okręgu. 21 IX 1947 wyznaczony przez Ł. Cieplińskiego kierownikiem nieistniejącego już Obszaru Północnego WiN, który miał zorganizować od nowa. Zlikwidował swoje mieszkanie i kontakty na Górnym Śląsku otrzymując miesięczny urlop wyjechał do gdańska. 25 XI 1947 spotkał się we Wrocławiu z  A. Lazarowiczem od którego otrzymał dotację miesięczną na działalność konspiracyjną  organizowanego obszaru. 10 XII 1947 zostaje zatrzymany na zorganizowanej zasadzce  przez funkcj. WEUBP Poznań w  Poznaniu i uwięziony. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydaje WPR Poznań. Sygnował podpisem prokurator ppłk St. Radomski. Przewieziony następnie do WUPB w Katowicach na dalsze śledztwo. Wyrokiem WSR Katowice z 14 IX 1948, sygn. akt Sr  403/48  skazany zostaje na 15 lat więzienia. 1 II 1949 NSW odrzucił skargę rewizyjną. Przewieziony z więzienia Katowice do CWK Wronki i tu osadzony 14 X 1949. Zmarł w CWK Wronki21 VII 1953. Pochowany na cmentarzu we Wronkach, a w 1970 po ekshumacji jego prochy pochowano na cmentarzu w Jarosławiu.
    W 1958 Zgromadzenie Sędziów NSW dokonało rewizji wyroku  i po odrzuceniu zarzutu o szpiegostwo zmniejszyło mu wyrok do 12 lat więzienia. Sąd wojewódzki w Katowicach 28 II 1996 wydaje postanowienie o unieważnieniu wyroku WSR Katowice uwzględniając w całości wniosek Zarządu Głównego AK z 7 XII 1995.
    Żonaty z Władysławą Łubkowską.
    Odznaczony: VM kl. 5, SKZ, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków  2006; Cz. Nowak. Biogram S.W. R. /w;/MSBUDN t. 10,. Kraków 2004; G. Ustasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia Win. Rzeszów 2006; T. Balbus. Struktura, obsada personalna i likwidacja Okręgu Katowice Win /1945-1948/, /w:/ ZH Win nr 15 z VI 2001; G. Ostasz. Podziemna Armia. Podokręg AK Rzeszó w. Rzeszów 2010; I. Chodorowska-Dzikiewicz – L. Dzikiewicz. Dramat ppłk-a Stefana W. Rutkowskiego –„Haszysza”. W-wa – Krosno 1997.
     
     
    Rybicki Józef Roman
     
    [1901-1986], nauczyciel, w SZP/ZWZ/TOW/AK/DSZ/WiN, oficer cz. w. ppłk  . [1945], ps. „Andrzej”, „Maciej”, „S-1” d-ca powiatowy /Kmdt Obwodu  ZWZ Tomaszów Lub. XI 1939-II 1940. Okręg Lublin ZWZ.
     
    Ur.18 XII 1901 w Kołomyi w Małopolsce Wschodniej, syn Zygmunta /nadradcy sądowego/i Olgi z d. Pańczak /nauczycielki/.Od 1912 uczęszczał do gimnazjum w Brzeżanach, Wadowicach od 1915 w VI Gimnazjum im. Stanisława Staszica we Lwowie, potem od 1917 w Wadowicach i ponownie od 1919 we Lwowie. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej VII-X 1920. W VII 1920 wraz z cała 8 klasą ochotniczo wstępuje do 1 pułku / późniejszego 240 pp/ Małopolskiej Armii Ochotniczej. Po przeszkoleniu służył w II baonie 240 pp na froncie. Podczas bitwy pod Rakobutami zostaje ranny w od ciosu szabli kozackiej w prawy bark co spowodowało później trwałe usztywnienie tego barku. W X 1920 po wyjściu z szpitala zostaje zdemobilizowany. Powraca do Lwowa i kontynuuje naukę. W VI 1921 uzyskuje świadectwo dojrzałości. Od X 1921 studiuje krótko na wydz. Mechanicznym Politechniki Lwowskiej we Lwowie, a od 1922 filologię klasyczną na Wydz. Humanistycznym Uniwersytecie im. Stefana Batorego w Wilnie uzyskując dyplom w 1927. Uczył jednocześnie języka łacińskiego na kursach maturalnych w Wilnie. W latach 1924-1926 leczył gruźlicę kostna w Leysin w Szwajcarii i San Remo we Włoszech. Po uzyskaniu dyplomu od X 1927 był młodszym asystentem przy katedrze filologii klasycznej USB. W V 193o uzyskał tytuł dr filozofii. W VI 1930 po otrzymaniu dyplomu nauczyciela szkół średnich uczył w prywatnych gimnazjach w Wilnie. We IX 1931 zrezygnował z asystentury na USB i podejmuje prace w zawodzie nauczyciela języka łacińskiego w Państwowym Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Wilnie. Od IX 1934 do VII 1937 p. o dyr. Państwowego Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Nowogródku. Działał aktywnie w Towarzystwie Rozwoju Ziem Wschodnich. Od I 1938 po wygraniu konkursu objął stanowisko dyr. Państwowego Gimnazjum i Liceum im. Bartosza Głowackiego w Tomaszowie Lub. We IX 1939 wyruszył z grupą profesorów swojego gimnazjum na Wschód w poszukiwaniu przydziału do wojska, ale po napotkaniu oddziałów sowieckich powraca w rejon Tomaszowa Lub., poszukiwany przez Sowietów ukrywa się w lesie. Po wejściu Niemców od X 1939 podejmuje działalność konspiracyjną. Po nawiązaniu kontaktów z SZP współorganizator struktur SZP na tym terenie. Od XI 1939 do XII 1939 pełni funkcję d-cy powiatowego SZP Tomaszów Lub., potem do II 1940 k-dt Obwodu ZWZ Tomaszów Lub. W II 1940po utracie kontaktów przechodzi do TOW. Kieruje TOW w Częstochowie, potem w Siedlcach, Łukowie i Białej Podlaskiej, a od II 1941 pełni funkcję k-dta Okręgu TOW Radom-Kielce. W V 1941 przeniesiony do Warszawy, mieszkał przy ul. Pańskiej używając różnych dokumentów na rodowe nazwisko z miejscem fikcyjnego zameldowania w Radomiu. Następnie od V 1941 k-dt Okręgu Warszawa TOW i jednocześnie z-ca ppłk Jana Mazurkiewicza „Zagłoby”. Jednocześnie uczestniczy w tajnym nauczaniu. Po scaleniu TOW z AK w III 1943 zostaje d-cą oddziału dyspozycyjnego „Kedywu”. Następnie z-ca szefa „Kedywu” Okręgu Warszawa AK, a od 06 XI 1943 obejmuje funkcję szefa Kedywu Okręgu Warszawa AK. Od wiosny 1944 przewidywany działalności w nowotworzonej organizacji „NIE”. Bierze udział w Powstaniu Warszawskim VIII –IX 1944. Po kapitulacji dostał się do obozu przejściowego w Pruszkowie, ale wywożony z ludnością cywilną zbiegł z transportu w Częstochowie. W zastępstwie ciężko chorego płk „Radosława” kierował resztkami Kedywu KG AK. Po utworzeniu DSZ na Kraj IV 1945 był k-dtem Okręgu Warszawa DSZ i z-cą     k-dta Obszaru Centralnego , a po aresztowaniu płk J. Mazurkiewicza „Radosława” od VIII 1945 był k-dtem Obszaru Centralnego. We IX 1945 był jednym z założycieli Zrzeszenia WiN i prezesem Zarządu Obszaru Centralnego Win od IX 1945 – XII 1945. Zatrzymany przez funkcj. MBP i uwięziony. W śledztwie do I 1947. Wyrokiem WSR Warszawa, sygn. akt R  947/46 z dnia 03 II 1947 zostaje skazany z Dekretu o Ochronie Państwa na karę  łączną 1o lat więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na lat 5 oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Zwolniony z więzienia 21 VIII 1956. Po zwolnieniu z więzienia pracował w Poznaniu w księgarni św. Wojciecha, potem zamieszkał w Milanówku, a następnie w Warszawie. Działał społecznie w Komitecie antyalkoholowym i od 19076 w  KOR.
    Zmarł w Warszawie 09 V 1986. Pochowany na cmentarzu w Milanówku.
    Żonaty z Stefanią z d. Neuman, miał troje dzieci; córki Krystynę i Hannę i syna Andrzeja.
    Zarząd Główny Zrzeszenia Win pismem z dnia 22 I 1992 O-3/92 wystąpił do Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z wnioskiem o uznanie wyroku WSR W-wa z 03 II 1947  za nieważny. Sąd WOW Warszawa w dniu 24 VI 1993 postanowieniem , sygn. akt CS.Un. 164/92 unieważnił wyrok WSR W-a z 3 II 1947 jako wydany za czyny popełnione w związku z działalnością  na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW4x,KAK,Medalem Wojska SKZ z M.
     
    I. Caban – Z. Mańkowski. Okręg Lubelski ZWZ-AK 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Okreg AK Lublin. Lublin 1996; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; A. Zagórski. Zrzeszenie Win w dokumentach. T. VI, cz. 3. Wrocław 2000;  T. Strzembosz. Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939-1944. W-wa 1983.
     
     
    Rządzki Józef
     
    [1906-1995], nauczyciel, członek ZS, oficer rez. piechoty WP, por. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/DSZ/WiN, kpt. [1942], mjr [1945?],ppłk [1947?], ps. „Boryna”, „Cezary”, „Mazur”, „Zdun” vel Józef Kordyszewski. Prezes Obszaru Centralnego WiN III 1947
    Kmdt Obwodu ZWZ Mielec p. o. II-III 1941, Obwodu AK Kolbuszowa VII 1942-X 1944, Obwodu AK Rzeszów /w likwidacji II – IV 1945/.Okręg Kraków ZWZ-AK.
     
    Ur. 09 XI 1906 Rzędzianowice pow. Mielec. Syn Karola i Apolonii z d. Krówka. Pochodził z rodziny chłopskiej. W latach 1914-1917 uczeń szkoły ludowej w Rzędzianowicach. W latach 1917 – 1918 uczy się w Szkole powszechnej w Mielcu. Następnie od 1919 do 1927 kształci się w Państwowym Gimnazjum im. St. Konarskiego w Mielcu, gdzie w V 1927 uzyskał świadectwo dojrzałości. Następnie w okresie 1927 – 1928 kształci się w Studium Pedagogicznym w Krakowie, uzyskując dyplom nauczyciela szkół powszechnych. W latach 1928-1929 odbywa służbę wojskową w Szkole Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 5 w Krakowie. Praktyki odbywał od VII-IX 1929 w 17 pp w Rzeszowie. Przeniesiony do rezerwy w stopniu tytularnego plut. podch. rez. piechoty. Od 1930 pracował jako nauczyciel szkoły powszechnej w pow. Ostrołęka. W 1931 odbył w 19 pp we Lwowie ćwiczenia aplikacyjne. Awansowany na stopień ppor. rez. piechoty 1 I 1932 z przydziałem mobilizacyjnym do 71 pp w Zambrowie na stanowisko d-cy plutonu. Ewidencyjnie podlegał PKU Łomża. Od 1932 aktywny działacz Związku Strzeleckiego 1934 ukończył w Spale kurs oficerski Związku Strzeleckiego. Prowadził szkolenie wojskowe młodzieży. Był też instruktorem PW. Przeniósł się do Ostrowi Maz., gdzie pracował jako nauczyciel potem kierownik szkoły powszechnej. Po odbytych kolejnych ćwiczeniach wojskowych w 71 pp w Zambrowie awansowany do stopnia por. rez. piechoty 1 I 1936. W 1937 odbył w kurs dla dowódców kompanii strzeleckich w Ośrodku Wyszkolenia Rezerw Piechoty w Różanie n/Narwią. W III 1939 zmobilizowany do WP i przydzielony do dyspozycji GISZ. Następnie skierowany na teren Ostrołęki, gdzie organizował szkolenie wojskowe w formującym się tu Batalionie Obrony Narodowej „Ostrołęka”. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca 3 kompanii w I baonie 71 pp wchodzącego w skład 18 DP Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew’. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 71 pp. W końcowej fazie walk we IX 1939 dowodził I baonem 71 pp. W czasie walk zostaje ranny i wzięty do niewoli niemieckiej, skąd uciekł. Powraca do rodzinnych Rzędzianowic. Od I 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ na terenie Obwodu ZWZ Mielec. Od I 1940 do II 1941 pełnił funkcję oficera broni w sztabie komendy obwodu ZWZ Mielec i jednocześnie od jesieni 1940 do II 1941 z-ca k-dta obwodu por. sł. st. kaw. S. Wysockiego „Godziemba”, „Korab”. W końcu II 1941 po wyjeździe z terenu obwodu zagrożonego aresztowaniem por. St. Wysokiego pełnił jako p.o  funkcję k-dta Obwodu ZWZ Mielec. Po aresztowaniu przez gestapo w III 1941 jego brata zagrożony aresztowaniem wyjechał do Łańcuta, a stamtąd w V 1941 do Warszawy, gdzie w latach 1941-1942 działa w konspiracji ZWZ-AK. W VI 1942 skierowany przez KG AK do Kolbuszowej na stanowisko k-dta Obwodu AK Kolbuszowa. Zamieszkał wówczas w domu granatowego policjanta Stanisława Karkuta w Kolbuszowej Dolnej – żołnierza AK, a następnie u Bielawków przy ul. Zielonej. Jako Józef Kordyszewski oficjalnie był zatrudniony jako brygadzista przy pracach związanych z regulacją rzeki Nil, które prowadził Urząd Gospodarki Wodnej z Tarnobrzega, gdzie pracował do 1944. W okresie zimowym pracował w gorzelni Jerzego Marii hr. Tyszkiewicza w Weryni. Organizował struktury terenowe obwodu oraz odbudował sztab obwodu. Awansowany do stopnia kpt. rez. 11 XI 1942. Zorganizował na podległym terenie Szkołę Podchorążych Rezerwy AK i Szkołę Podoficerską dla młodszych dowódców. Z jego inicjatywy zostaje zorganizowana rusznikarnia i zorganizowano produkcje granatów. Dla potrzeb obwodu i inspektoratu AK Rzeszów w skład, którego od 1942 wchodził Obwód AK Kolbuszowa uruchomił pracownię kartograficzną. Z polecenia k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Rzeszów kpt. Ł. Cieplińskiego „Konrad” prowadził rozpoznanie wywiadowcze niemieckiego poligonu w Bliźnie, na którego terenie testowano pociski „V-1” i „V-2”. Wiosną 1944 przypadkowo zatrzymany przez żandarmów niemieckich podczas obławy na roboty. Wywieziony do Rzeszowa. W trakcie konwoju udało mu się zbiec. Powraca na teren Kolbuszowej, gdzie się ukrywa i nadal dowodzi Obwodem AK Kolbuszowa. W okresie „Burzy” dowodził siłami AK obwodu w walkach z Niemcami. Po wejściu A. Cz. pozostaje w konspiracji. Zagrożony aresztowaniem w XI 1944 roku zostaje przeniesiony do sztabu Inspektoratu AK Rzeszów, gdzie od XII 1944 pełni faktycznie funkcję k-dta Obwodu AK Rzeszów. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK pozostaje nadal w konspiracji i od II – IV 1945 pełni funkcję k-dta Obwodu AK Rzeszów w likwidacji. Następnie od IV 1945 szef sztabu Podokręgu AK Rzeszów w likwidacji. Bliski współpracownik mjr-a S. Pieńkowskiego „Huberta”. Awansowany do stopnia mjr-a rozkazem DSZ na Kraj nr 319 z 1 VI 1945. Aresztowany przez funkcj. WUBP Rzeszów 12 VII 1945 w Rzeszowie. W VIII 1944 zwolniony z więzienia w celu „ujawnienia”. Wyjechał wówczas do Warszawy, gdzie od jesieni 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w strukturach wywiadu Zrzeszenia WiN krypt. „Stomil”. Z polecenia mjr-a Ł. Cieplińskiego utworzył na terenie woj. warszawskiego siatkę wywiadowczą krypt. „Filia I”, potem „Jowisz”, gromadzącą materiały o dyslokacji jednostek WP i A. Cz. o metodach pracy organów bezpieczeństwa publicznego i działalności partii politycznych oraz sytuacji gospodarczej. W III 1947 zostaje prezesem rozbitego aresztowaniami Obszaru Centralnego WiN. Z powodu trudności kadrowych, trwającego terroru UB nie udało mu się odbudować i zorganizować struktur Obszaru Centralnego WiN. Skoncentrował swój wysiłek na rozbudowie podległej „Stomilowi” siatki wywiadowczej „Jowisz”, później „Zarząd Tartaków Państwowych”. W 1947 awansowano go do stopnia ppłk-a. W dniu 02 XII 1947 ujęty przez funkcj. MBP w Warszawie i osadzony w więzieniu MBP na Mokotowie, gdzie podczas przesłuchań stosowano wobec niego tortury w celu wymuszenia zeznań. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 13 XII 1947 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie, sygnatura akt PN 533/47. Podczas wielomiesięcznego śledztwa mimo stosowania bestialskim metod nie przyznawał się do przynależności i działalności w WiN. Wyrokiem WSR Warszawa, sygnatura akt Sr. 1163/48 z 13 X 1948 został skazany na karę śmierci z art. 86 KKWP oraz art. 7 MKK, oraz kary dodatkowe pozbawienie wszelkich praw, przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. W dniu 18 I 1949 ułaskawiony z zamiana kary śmierci na karę dożywotniego więzienia. Więziony w ZK Mokotów, CWK Rawicz, ZK Mokotów, skąd zostaje przewieziony do CWK Wronki i tu osadzony 26 II 1954 o godz. 1, oo w nocy. W dniu 28 X 1955 wywieziony do ZK Sztum. 27 V 1956 na podstawie amnestii z 27 IV 1956, NSW w Warszawie złagodził mu karę do 12 lat więzienia. W efekcie dalszych starań swoich i rodziny został 20 II 1957 zwolniony warunkowo z ZK Sztum. Po odzyskaniu wolności wyjechał do Ostrowi Maz., gdzie zamieszkał z rodzina na stałe przy ul. Wiejskiej 20. Podejmuje pracę zawodową jako nauczyciel języka niemieckiego i łaciny w Liceum Ogólnokształcącym w Ostrowi Maz. i bibliotekarz w Zasadniczej Szkole Zawodowej. Ukończył zaocznie studia bibliotekarskie. Nie należał do żadnej partii politycznej. Ze względu na stan zdrowia w 1966 przeszedł na emeryturę. Spisał relację z okresu pracy w konspiracji niepodległościowej. Mieszkał ostatnio w Ostrowi Maz. przy ul. 3 Maja 74/11.
    Zmarł w Ostrowi Maz. 19 IV 1995. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Od 1934 był żonaty z Antoniną z d. Kordyszewska, z którą miał syna i córkę.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A. Dobroński, K. Fillipow. Strzelcy Kresowi z Zambrowa. 71 pp. Białystok, bdw; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; G. Ostasz-A. Zagórski. Podokręg AK Rzeszów 1943-1945. Rzeszów 1999; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP/ZWZ/AK. Kraków 1994; Z. Wójcie. Rzeszów 1939-1945 w latach II wojny światowej. Okupacja i konspiracja 1939-1944-1945. Rzeszów – Kraków 1998; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w Dokumentach, t.VI, cz. 3. Wrocław 2000; G. Ostasz, A. Zagórski. Akcja „Burza” w Inspektoracie AK Rzeszów. Kraków 2003; Słownik biograficzny. Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944 – 1956, t. I, biogram J. R., opr. D. Byszuk, /tam pozostała bibliografia/;Informator o osobach skazanych za szpiegostwo w latach 1944-1984. Lublin 1994; sięga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr II/134/54; USC Ostrów Maz. Skrócony akt zgonu nr 125/1995.
     
     
    Rzewuski Andrzej
     
    [1895-1946], oficer sł. st. art. WP, mjr [1936], w konspiracji NOW/ZWZ/AK/ WSGO „Warta” – DSZ, ppłk [1944], płk [1945], ps. „Abrek”, „Fok”, „Hańcza”, „Przemysław”, „Reja”, „Wojmir”, „Zagończyk” vel Jan Kłos.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Lublin X 1942-I 1944. Kmdt Okręgu AK/DSZ Poznań XII 1944 – VIII 1945.
     
    Ur. 31 X 1895 Aschamabad /Rosja/. Syn Stefana i Weroniki /Wiery/ z d. Ślusarenko. Po ukończeniu szkoły średniej i zdaniu w 1914 matury w Władykawkazie wstępuje do Korpusu Kadetów armii rosyjskiej, po którego ukończeniu służy w armii rosyjskiej. Od 15 VIII 1914-14 V 1915  uczył się w Konstantynowskiej Szkole Artylerii w Piotrogrodzie. Mianowany 15 V 1915 chor. art.  Podczas i wojny światowej w stopniu chorążego walczy na froncie zachodnim. W trakcie walk w 1917 zdezerterował z armii rosyjskiej. W 1920 powrócił do kraju i wstępuje do WP. Ukończył kurs szkoły oficerskiej artylerii. Do stopnia ppor. awansowany 1 VII 1920. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920. Przeszkolony na kursie wywiadowczym był oficerem wywiadu w sztabie Frontu Środkowego. Po zakończeniu wojny pozostaje w służbie zawodowej w WP. Służył m. in. w 4 pac. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 1 VII 1923 i zweryfikowany w stopniu por. sł. st. art. z starszeństwem od 1 VI 1919. W 1924 przeniesiony z 4 pac do 10 pap. Do 1925 służył jako młodszy oficer baterii potem d-ca baterii w 10 Pułku Artylerii Polowej. 1 VII 1925 awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. Zweryfikowany przez MS Wojskowych w stopniu kpt. z starszeństwem 1 VII 1923. W 1925 przeniesiony z 10 pap do Oficerskiej Szkoły Artylerii w Toruniu, gdzie w okresie 1925-1926 był d-cą plutonu gospodarczego i oficerem materiałowym. Następnie 1926-1932 wykładowca w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu. Od 15 X 1932 wykładowca topografii artyleryjskiej i terenoznawstwa w Szkole Podchorążych Artylerii w Toruniu. Był m. in. autorem podręcznika w tej dziedzinie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. 1 I 1936. Następnie w 1938-1939 d-ca III Dywizjonu 25 pal w Ostrowie Wlkp. Latem 1939 przeniesiony na stanowisko d-cy Ośrodka Zapasowego Art. Ciężkiej nr 4 w Przemyślu, a podczas kampanii wrześniowej 1939 przeniesionego do Sambora, potem w Podhajcach. Po zakończeniu działań wojennych unika niewoli i przedostaje się na Podlasie. Początkowo ukrywa się w Siedlcach, potem w Warszawie, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z mjr sł. st. art. kolega z Centrum Wyszkolenia Art. w Toruniu J. Szczurkiem, który wprowadził go w 1940 do Narodowej Organizacji Wojskowej /NOW/. W 1941 wraz z grupą oficerów NOW przechodzi do ZWZ. Początkowo oficer w VI Oddziale KG ZWZ, potem w I Oddziale KG AK. W końcu 1941 mianowano go pełnomocnikiem KG ZWZ do spraw scalenia organizacji KOP z ZWZ. W dniu 16 II 1942 wydał rozkaz nr 4/42 o wcieleniu pionu wojskowego KOP do AK. Występował wówczas jako k-dt KOP, lecz k-dt gł. KOP H. Borecki po ucieczce z więzienia na Pawiaku w Warszawie w III 1942 anulował ten rozkaz. We IX 1942 skierowany jako pełnomocnik KG AK na Lubelszczyznę z zadaniem przeprowadzenia scalenia NOW z AK. W tym okresie czasu mieszkał u swego krewnego Stanisława Rzewuskiego w majątku w Woli Sławińskiej k/Lublina. W X 1942 mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Lublin. Prowadził aktywną działalność konspiracyjną n podległym terenie. W I 1944 zagrożony aresztowaniem przeniesiony do KG AK w Warszawie z przydziałem do Wydziału Artylerii krypt. „Knieja”. 19 III 1944 awansowany przez KG AK do stopnia ppłk-a sł. st. art. Był autorem wydanego w konspiracji podręcznika do szkolenia artylerzystów pt. Miernictwo strzelnicze. W VIII 1944 brał udział w powstaniu Warszawskim. Dow0dził 3 kompania bat. „Miłosz” Walczył m. in. w rejonie Placu Trzech Krzyży. Po kapitulacji powstania 2 X 1944 wyszedł z Warszawy z ludnością cywilna. Początkowo przebywał w Milanówku, gdzie nawiązał kontakt z płk J. Szczurkiem. Następnie wyjechał do Częstochowy gdzie przebywał z swoim sztabem k-dt gł. AK gen. L. Okulicki, który na wniosek płk-a J. Szczurka mianował go na początku XII 1944 k-dtem Okręgu AK Poznań. W tym samym miesiącu przybył do Ostrowa Wlkp., gdzie uzyskał kontakt z kpt. J. Kołodziejem „Drwal” p. o k-dtem Okręgu AK Poznań. Następnie przebywał w Poznaniu, gdzie spotkał się z k-dtem Ir Poznań AK por. rez. J. Kieszczyńskim „Lech”. Od I 1945 kieruje osobiście Okręgiem AK Poznań. Po rozwiązaniu AK 19 I 1945 nie podporządkował się rozkazowi KG AK. W II 1945 utworzył w Poznaniu sztab Okręgu AK Poznań w likwidacji, którym dowodzi do IV 1945. W II 1945 dowodził oddziałem AK w walkach o Cytadelę w Poznaniu. W V 1945 przekształcił struktury AK w organizację o nazwie Wielkopolska Samodzielna Grupa Operacyjna „Warta”. Po utworzeniu DSZ na Kraj podporządkował się płk dypl. J. Rzepeckiemu, który mianował go Delegatem DSZ na Okręg Poznań. Jednocześnie dowodził WSGO „Warta”, która podlegała mu bezpośrednio. W VIII 1945 rozwiązano DSZ na Kraj. Otrzymał wówczas polecenie rozwiązania WSGO „Warta” i DSZ, ale nie podporządkował się temu rozkazowi. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN zagrożono mu sądem, jeśli nie podporządkuje się centrali w Warszawie. W związku z tym we IX 1945 przeniósł formalnie do rezerwy grupę oficerów, którzy podjęli się zadania zorganizowania Okręgu Poznań WiN, którego przewodniczącym /prezesem/ został wyznaczony ppłk sł. st. S. Gośliński, który na bazie struktur WSGO „Warta” i DSZ organizował WiN na terenie Okręgu Poznań. Odwołany z funkcji Delegata DSZ we IX 1945. Formalnie rozkazem z 15 XI 1945 rozwiązał WSGO „Warta”.
    Od 02 IX 1945 w jego mieszkaniu w Poznaniu ukrywał się po ucieczce z rąk UB mjr K. Leski „Bradl” oficer ze sztabu Obszaru Zachodniego DSZ.
    Ujęty przez funkcj. WUBP Poznań 26 XI 1945 na punkcie kontaktowym w Poznaniu i uwięziony. Zidentyfikowany 05 I 1946. Podczas ciężkiego śledztwa odmawiał zeznań. W jedynym zeznaniu złożonym 14 III 1946 stwierdził, że tworząc WSGO „Warta” nie chciał dopuścić do rozwoju bandytyzmu w Wielkopolsce. W areszcie WUBP w Poznaniu podejmował dwukrotnie nieudane próby popełnienia samobójstwa. Następna próba popełnienia samobójstwa podjęta 20 V 1946 okazała się skuteczna.
    Odznaczony: VM kl. 5, ZKZ z M, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Wojska, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty od 1924z Tatianą Bejdeman,  miał córkę  Halinę/1924/
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; I. Caban – Z. Makowski. ZWZ-AK w Okręgu Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; M. Woźniak. Encyklopedia Konspiracji Wielkopolskiej 1939-1945. Poznań 1998; K. Leski. Życie niewłaściwie urozmaicone. W-wa 1989; T. Łaszczewski. Biogram A. R. /w:/ Zrzeszenie WiN w dokumentach, dokumentach. VI, cz. 3. Wrocław 2000.
     

    Dowgird Adam Jan
    [ 1913 – 1994], działacz polski na Litwie, lekarz, żołnierz ZWZ/AK ,ps. „Dominik”, „Florian”
    Kmdt Podokręgu Kowieńskiego AK jesień 1943-1944– Okręg Wilno ZWZ-AK
     
    Ur. dnia 13 XI 1913 w majątku Dowgirdowo na Litwie. Syn Adama / inż. budownictwa kolejowego/ i Melanii z Dowgirdów. Po ukończeniu polskiego gimnazjum w Poniewieżu wstępuje na Wydział lekarski Uniwersytetu Kowieńskiego im. Witolda Wielkiego. Podczas studiów aktywnie uczestniczy w życiu kulturalno-oświatowym społeczeństwa na Litwie a w szczególności wśród studentów – Polaków, realizowanym przez polską organizację „Pochodnia”. W l. 1933-1934 jest prezesem Zjednoczenia Studentów Polaków w Kownie i jako przedstawiciel ich uczestniczy w Zjeździe Polaków z Zagranicy we Warszawie. W 1934r. Jest tez czynnym sportowcem amatorem. Jest członkiem klubu „Sparta”. Odnosi sukcesy sportowe w wioślarstwie i siatkówce. Współzałożyciel pisma „Głos Młodych”, organu inteligencji polskiej na Litwie. W 1935 zostaje zawieszony na prawach studenta za czynny sprzeciw wobec szkalowania Marszałka J. Piłsudskiego przez prasę litewską, zmuszony do opuszczenia Kowna i zamieszkania na prowincji i meldowania się na policji. Mimo szykan studia z dyplomem lekarskim ukończył w 1938 i po rocznym stażu już w czasie wojny przenosi się do Wilna gdzie rozpoczął pracę chirurga pod kierunkiem prof. dr Karola Michejdy. W lipcu 1941 podczas niemieckiej okupacji Wilna nawiązał kontakty z ZWZ/AK. Czynny w konspiracji niepodległościowej na terenie Wilna. Jesienią 1942 otrzymuje nominację na stanowisko k-dta Podokręgu Kowieńskiego AK. Jest to okres wzmożonych antypolskich działań Gestapo i litewskiej Saugumy oraz masowych aresztowań. Przy pomocy swoich zastępców: rtm./mjr sł. st. W. Chrząszczewskiego i Szczęsnego Brzozowskiego doprowadza do konsolidacji konspiracyjnej działalności AK na tym terenie. Równocześnie pracuje jako lekarz. W IV 1944 w uzgodnieniu z kierownictwem Okręgu AK Wilno jako władający językiem litewskim obejmuje stanowisko naczelnego lekarza więzienia na Łukiszkach w Wilnie. Umożliwia to niesienie pomocy medycznej licznie aresztowanym członkom polskiego podziemia, a także pozyskiwanie cennych informacji o przebiegach śledztw w poszczególnych sprawach. M.in. przygotował dokumentację i wspólnie z lekarzem Sz. Ławcewiczem umożliwił odbicie przez Kedyw 16 V 1944 por. cc E. Chylinskiego. Podczas operacji „Ostra Brama w VI i VII 1944 uczestniczy w walkach o Wilno w szeregach 3 Brygady „Szczerbca”. Po rozbrojeniu przez Sowietów 17 VII 1944 ucieka z sowieckiej niewoli i w XII 1944 przedostaje się do Białegostoku. Zmobilizowany do WP zostaje wcielony do 4 Zapasowego Pułku Piechoty. Współdziała w akcji przerzucania żołnierzy AK z Wilna przez granicę jałtańską. We wrześniu 1946 zostaje zdemobilizowany. Poświęca się wyłącznie pracy zawodowej. Najpierw od podstaw organizuje szpital powiatowy w Hajnówce, gdzie pracuje do 1953. Następnie od 1953 pracuje w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym im. J. Śniadeckiego w Białymstoku. Przez wiele lat był dyrektorem i ordynatorem Oddziałów: chirurgicznego i położniczego. Jako chirurg utrzymuje kontakty z ówczesnymi sławami chirurgii w Polsce – prof. Manteufflem i prof. Nowickim. Przenosi do swego szpitala nowoczesne metody operacji serca i płuc. Posiada niezwykły talent organizatorski. Prowadzony przez niego szpital szybko się rozrasta z 400 do 1000 łóżek. Działał w szeregu towarzystw naukowych i specjalistycznych. Zdobywał coraz wyższe kwalifikacje naukowe i jako docent doktor habilitowany nauk medycznych kształci wielu swoich następców.
    Utrzymuje także kontakty z kombatantami i pomaga im w miarę swoich możliwości. W 1981 przechodzi na emeryturę.
    Zmarł w Białymstoku 27 maja 1994. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.
    Odznaczony: KW oraz wieloma odznaczeniami resortowymi.
     
    R. Korab-Żebryk. Operacja Wileńska AK. Warszawa 1985, wg indeksu; M. Koreywo. Moje ścieżki partyzanckie. Bydgoszcz 1995, wg indeksu; J. Boradyn-Żyliński. Ojczyźnie i przysiędze Hipokratesa zawsze wierni. Kielce 1997, wg indeksu; J. Mackiewiczowa. Polacy na Litwie w latach II wojny światowej. Bydgoszcz 1997; P. Niwiński. Okręg Wileński AK w latach 1944-1948. Warszawa 1999, wg indeksu;L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945. Warszawa 1999, wg indeksu; J. Wołkonowski. Okręg Wileński ZWZ-AK w latach 1939-1945. Warszawa 1996, wg indeksu; Z. Sz. Brzozowski. Litwa-Wilno 1910-1945. Paryż 1987, wg indeksu. Słownik Polski Walczącej na Kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej. Bydgoszcz 1998, cz. 2, 223-224.
     
     
     
    Sanojca Antoni Marian Stanisław
    [1899-1990], inż. oficer sł. st. piechoty WP, mjr [1936], w konspiracji SZP/ZWZ/AK/NIE/DSZ, ppłk [1940], płk [1944], działacz WiN, ps. „Cis”, „Knapik”, „Kortum”, „Lubicz”, „Marian”, „Skaleń” vel Marian Włodek
    Kmdt Obszaru Południowego NIE/DSZ III –VIII 1945. Prezes Obszaru Południowego WiN IX 1945 – XI 1945. Więzień polityczny PRL.
     
     Ur. 4 VI 1899 w Rzeszowie, syn Józefa /nauczyciela gimnazjalnego/ i Marii z d. Szulc. Od 1903 mieszka z rodzicami w Lwowie, gdzie od 1910 uczył się w VII Gimnazjum Realnym, w którym ukończył 6 klas. W VI 1915 przerwał naukę w gimnazjum i w dniu 15 VII 1915 wstępuje ochotniczo do 6 pp. Leg. Wcielony do 9 kompanii 3. bat. Uczestniczył w szeregach 6 pp Leg w walkach nad Stochodem i Styrem oraz w bitwie pod Kostiuchnówką. W VIII 1916 zostaje kontuzjowany. Ukończył w 1916 kurs oficerski w Szkole Oficerskiej Legionów w Dęblinie. W lipcu 1917 po kryzysie przysięgowym jako poddany austriacki został wcielony do armii austriackiej. W dniu 15 VII 1918 zdezerterował i rozpoczął działalność w POW w Kijowie, skąd go oddelegowano jako instruktora do 4. Dywizji Strzelców Polskich na Kubań. Od 1919 d-ca plutonu w 13. pp. Bierze udział w walkach 4. DSP z bolszewikami w Odessie, potem w Besarabii. W VI 1919 powraca z 4. DSP do kraju i uczestniczy w walkach z Ukraińcami na terenie Małopolski Wschodniej, potem w wojnie polsko-bolszewickiej. Od VIII 1919 był adiutantem II batalionu 28 pp., a od IV 1920 adiutantem dowództwa 19 Brygady Piechoty. Brał udział w walkach z bolszewikami na Wileńszczyźnie, w rejonie Grodna i nad Wilią. Następnie walczy z wrogiem w obronie Warszawy i Radzymina. Uczestniczy w walkach na Wołyniu, pod Sokalem, Łuckiem i Kowlem. Po zakończeniu wojny w 1921 powraca do Lwowa, gdzie w VI 1921 zdaje w IV Gimnazjum maturę. Awansowany do stopnia por. ze starszeństwem 1 VI 1919. W XI 1921 zostaje oddelegowany na studia na Wydziale Rolniczo-Leśnym Politechniki Lwowskiej. Etatowo przydzielony do 23 pp. w Włodzimierzu Wołyńskim. W 1926 po ukończeniu studiów uzyskaniu dyplomu inżyniera został przeniesiony do 26 pp. w Gródku Jagiellońskim. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 1 I 1928. Od I 1929 oficer ordynansowy w DOK VI Lwów, a od IX 1930 kierownik referatu lasów w sztabie DOK IX Brześć n/Bugiem. Od 15 IV 1932 kierownik referatu budownictwa sportowego Państwowego Urzędu Wychowania i Przysposobienia Wojskowego. W 1933 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie kurs dla oficerów sztabowych. 25 IX 1933 przeniesiony do 26 pp., gdzie pełni różne funkcje dowódcze. Do stopnia mjr awansowany 1 I 1936. W V 1936 mianowano go dowódcą batalionu 78 pp. w Baranowiczach, a od V 1938 d-ca III batalionu w 40 pp w Lwowie, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939. Walczył w obronie Warszawy jako d-ca pododcinka „Wola”. Od końca IX 1939 czynny w konspiracji SZP. Bliski współpracownik d-cy SZP gen. M. Tokarzewskiego. Od początku okupacji niemieckiej szef Oddz. I DG SZP, potem KG ZWZ/AK. Awansowany 1 VII 1940 do stopnia ppłk sł. st. piech. W 1943 był współorganizatorem powołania organizacji NIE. W VII 1944 obejmuje funkcję zastępcy szefa sztabu KG AK ds. organizacyjnych. Bierze udział w dniach 25 i 26 VII 1944 w naradach ścisłego sztabu KG AK, podczas której podjęto decyzję o rozpoczęciu powstania w Warszawie. W powstaniu zastępca d-cy grupy „Północ” na Starówce. Podczas walk z wrogiem zostaje ciężko ranny w nogę i rękę. Do stopnia płk awansowany 29 IX 1944.Po kapitulacji powstania w niewoli niemieckiej. Więziono go w obozach jenieckich w Lamsdorf i Woldenberg II C. W lutym 1945 po odzyskaniu wolności powraca do kraju. W Krakowie nawiązał kontakt z d-cą AK gen. L. Okulickim. Od III 1945 jest k-dtem Obszaru Południowego „NIE”. W IV 1945 mianowany przez płk dypl. J. Rzepeckiego Delegatem DSZ – Obszaru Południowego DSZ. Mieszkał w tym czasie w Krakowie przy ul. Sebastiana. Po rozwiązaniu 5 VIII 1945 DSZ na Kraj, uczestniczy w odprawach kierownictwa DSZ. Od 2 IX 1945 pełni w utworzonej organizacji funkcję prezesa Obszaru Południowego WiN z siedzibą w Krakowie. Jednocześnie od 7 X 1945 jest zastępcą prezesa ZG WiN. Aresztowany przez funkcj. MBP 5 XI 1945 na na dworcu kolejowym w Łodzi i przewieziony do lochów MBP w Warszawie. Po prawie 18 miesięcznym śledztwie został w dniu 3 II 1947 przez WSR w Warszawie skazany na karę 6 lat więzienia. Sądzony przez WSR w składzie: płk dr Władysław Garnowski /przewodniczący/ oraz sędziowie ppłk Jan Hryckowian i kpt. Stanisław Kaczmarek i protokolant por. Tadeusz Jezierski. Obecny był naczelny prokurator WP płk Henryk Holder. W dniu 5 II 1947 B. Bierut skorzystał z prawa łaski i darował mu karę w całości. Po zwolnieniu z więzienia pracował w departamencie Budownictwa MON. Ponownie aresztowany w 1949. Skazany na wieloletnie więzienie. Zwolniony z ZK w 1953. W 1956 został zrehabilitowany. W latach 1954 – 1958 pracował w Biurze Projektów Budownictwa Przemysłowego w Warszawie, potem od 1964 do czasu przejścia na emeryturę w 1973 w Instytucie Organizacji i Mechanizacji Budownictwa. Od 1956 był członkiem Rady Naczelnej ZBOWiD. W 1988 odmówił przyjęcia stopnia gen. bryg. Od 1989 członek Stowarzyszenia Żołnierzy AK. Zmarł w Warszawie 25 VII 1990. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim. Żonaty z Jadwigą z Włodków /1896-1975/. Małżeństwo było bezdzietne. Wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 24 VI 1993 ,postanowieniem Cs. Un. 164/92 wyroki wydane przez b. WSR zostały unieważnione.
    Odznaczony VM kl. 4 i 5, KN, KW 6x i innymi odznaczeniami.
     
    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; A. Zagórski. Zrzeszenie „WiN” w dokumentach. T. VI, cz. 3, s. 620-623 / tam dalsza bibliografia/; S. Głąb. Charakterystyka nr 200 AK/NIE/DSZ/WiN, IPN Kr. 074/189, t. 7, k. 235 ; AK. Szkice z dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. Red. K. Komorowski, wg indeksu. Warszawa 1999.
     
     
    Sasinowski Ksawery
    [1914-1946], ogniomistrz art. rez. WP, żołnierz ZWZ/AK/AKO, ppor. cz. w. [1944], ps. „Rybak”.
    p. o kmdt Okręgu ZWZ Polesie  1940-VI 1941
     
    Ur. o2X 1914 w Skarżynie Starym, pow. Zambrów, syn Hipolita i Emilii z Uścinowskich. Ukończył szkołę średnią. Odbył służbę wojskową, podczas której ukończył szkołę podoficerską w stopniu plut. art. w kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w stopniu ogniomistrza w szeregach 18 pal w składzie 18 DP. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku. Podczas zawieruchy wrześniowej 1939 znalazł się na terenie Polesia, gdzie należał do pierwszych organizatorów konspiracji SZP/ZWZ na tym terenie. Od VI 1940-VIII 1940 pełnił funkcję z-cy kmdta Okręgu ZWZ Polesie mjr- a A. Habiniaka „Kuźmy” a po jego śmierci kierował jako p. o. kmdta siatką konspiracyjną ZWZ na Polesiu. W VI 1941 ujęty przez NKWD, ale podczas nalotów niemieckich samolotów po 21 VI 1941 udało mu się zbiec i powrócić na teren Białostocczyzny. Czynny od 1942 w konspiracji AK na terenie Okręgu Białystok AK. Pełni m. in. funkcje kmdta Bazy Łączności i Przerzutów , a następnie  był skarbnikiem  Okręgu AK/AKO/DSZ WiN Białystok. Po tzw. „wyzwoleniu” mieszkał w Skarzynie Starym. U niego kwaterował  płk W. Liniarski „Mścisław” w specjalnie wybudowanym schronie.  W okresie od II-IV 1945 ukrywał się razem z „Mścisławem” w schronie  w lesie niedaleko miejscowości Zaremby Wielkie. Po aresztowaniu przez UB „Mścisława 31 VII 1945 mimo wezwań nowego dowództwa nie przekazał  kasy komendy. W efekcie wezwań przekazał część pieniędzy bez księgi kasowej. Jednocześnie wyjechał do Warszawy do żony „Mścisława” , która czyniła przygotowania do wykupienia męża przekazując jej część pieniędzy. W związku z nie rozliczeniem się ppłk M. Świtalski powołał sąd, który skazał go na karę śmierci.  Zastrzelony w 15 IV 1946 w Łętowicy przez członków patrolu dyspozycyjnego.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 123 92 ; KW 2x.
     
    A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w dokumentach. T. VI, cz. 3. Wrocław 2000; Cz. Hołub. Okręg Poleski 1939-1944. W-wa 1991; ks. St. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1999; Z. Gwozdek. Okręg Białostocki 1939-1945. Białystok. T. I i II.
     
     
    Sawicki Anatol
    [1897-1948], oficer sł. st. art. kpt. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/NIE mjr [1943], ppłk [1945], działacz WiN, ps. „Cybulski”, „Chopin”, „Dąb”, „Józef”, „Konar”, „Kordecki”, „Korona”, „Kowalski”, „Mars”, „Matejko”,„Młot”, „Siwy”, „Tarcza”, „Wiktor”, vel Anatol „Dębski vel Jerzy Zarębski
    Kmdt Obwodu ZWZ /AK Krasnystaw V 1941-V 1942 K-dt Inspektoratu Rejonowego AK Chełm V –X 1942. Okręg Lublin ZWZ/AK. K-dt Inspektoratu Południowego /Bóbrka/ I 1943 – VIII 1944. P.o. k-dta Okręgu Lwów AK/NIE VIII 1944 – XII 1945. K-dt Eksterytorialnego Okręgu Lwów WiN 1946 – III 1948.
     
    Ur. 14 X 1897 w Berdyczowie, syn Leona / architekta/ i Teresy z d. Bayer. W latach 1907 1913 uczył się w gimnazjum w Odessie. Od 20 VIII 1916 do 13 III 1918 służył w 48 zapasowym pułku piechoty armii rosyjskiej, następnie do 20 V 1918 w 1 pułku saperów I Korpusu, potem do 7 XI 1918 był członkiem POW w Kijowie. Od 11 XI 1918 służy w WP. Do 7 II 1919 w zbrojowni twierdzy Modlin, potem do 27 VII 1919 słuchacz 1 Szkoły Podoficerów Artylerii w Rembertowie, a następnie do 30 IX 1922 służył w 10 pułku artylerii konnej. Brał udział w szeregach 10 pułku w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Walczył w obronie Warszawy oraz 29 VIII 1920 pod Zamościem, 13 IX 1920 pod Sokalem. Po zakończeniu wojny przebywa we Lwowie, gdzie 2 VII 1921 złożył egzamin maturalny w II Gimnazjum Państwowym. Od X 1922 do 31 VIII 1924 w Szkole Oficerskiej dla Podoficerów w Bydgoszczy, którą ukończył z 22 lokatą. Awansowany 31 VIII 1924 do stopnia ppor. sł. st. art. z przydziałem do 22 pap w Przemyślu na stanowisko d-cy plutonu. Awansowany do stopnia por. sł. st. art. 31 VIII 1926. Potem kolejno d-ca baterii, adiutant d-cy dyonu, oficer materiałowy. Z dniem 26 III 1931 przeniesiony do 28 pap w Zajezierzu k/Dęblina, gdzie pełni funkcję p. o d-cy baterii, adiutanta pułku. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 1 I 1936. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca dyonu art. w Ośrodku Zapasowym 28 pal, potem zastępca oficera operacyjnego w Podlaskiej Brygadzie Kawalerii. Po zakończeniu działan wojennych unika niewoli i powraca do Dęblina, gdzie został ujęty przez Niemców i uwięziony w obozie jenieckim w Radomiu, skąd udało mu się zbiec. Ukrywa się we wsi Płonki pow. Krasnystaw. Od połowy 1940 czynny w konspiracji ZWZ. Od V 1941 do V 1942 k-dt Obwodu ZWZ/AK Krasnystaw, potem do X 1942 k-dt Inspektoratu Rejonowego AK Chełm. Zagrożony aresztowaniem zostaje w końcu 1942 przeniesiony na teren Okręgu AK Lwów. Od I 1943 do VIII 1944 k-dt Inspektoratu Południowego /Bóbrka/ Okręgu AK Lwów, gdzie kieruje walkami z siłami UPA. Awansowany do stopnia mjr sł. st. art. 11 XI 1943. W okresie akcji „Burza” miał dowodzić częścią Zgrupowania AK „Wschód” 5. DP AK. Po wkroczeniu wojsk Sowieckich nie ujawnia się. Od VIII 1944 do XII 1945 p.o k-dt Okręgu Lwów „NIE”. Zorganizował i przeprowadził ewakuację części żołnierzy lwowskiej AK do Polski. Tropiony przez sowieckie NKWD 7 XII 1945 ewakuował się do Polski. Krótko przebywa w Krakowie, gdzie odnowił kontakty z płk J. Władyką. Awansowany do stopnia ppłk. sł. st. 15 XII 1945. Wiosną 1946 osiedlił się w Lubaniu Śl. Przy ul. Magistrackiej. Podejmuje pracę zawodową w Urzędzie Ziemskim potem jako księgowy miejscowego Banku Gospodarstwa Spółdzielczego. Na początku 1946 rozpoczął organizowanie Eksterytorialnego Okręgu Lwowskiego WiN, w którym pełnił funkcję prezesa. Aresztowany 16 III 1948 w Lubaniu Śl. przez funkcj. III Wydz. WUBP Wrocław i oficera NKWD. Przewieziony do Wydz. Śledczego WUBP we Wrocławiu, gdzie zostaje poddany brutalnym przesłuchaniom. Torturowany i bity w celu wymuszenia zeznań nie mógł poruszać się własnych siłach. W nocy z 8/9 VIII 1948 podczas kolejnego przesłuchania został bestialsko skatowany przez śledczych. Podjął próbę samobójczą. Wykorzystując nieuwagę swych dręczycieli wyskoczył przez okno z pokoju przesłuchań na III piętrze na dziedziniec WUBP. Nieprzytomnego w stanie agonalnym przewieziono do Wojskowego Szpitala Okręgowego nr IV i tam umieszczono go w izolatce pod strażą UB. W nocy z 9/10 VIII 1948 zmarł. 12 VIII 1948 zwłoki wydano rodzinie. Pochowany na cmentarzu św. Rodziny we Wrocławiu, a w 1987 przeniesiono jego prochy na cmentarz w Wieluniu. Pośmiertnie zrehabilitowany 11 III 1965 przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu. 8 VI 1997 poświęcono w kościele św. Rodziny we Wrocławiu tablicę poświęconą jego pamięci.
    Żonaty z Emilią Marią Ostrowską/1908-1997/, żołnierzem AK, działaczką WiN. Miał z tego związku córkę Annę //ur. 1930/
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939 roku. Lublin 1976; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997.
     
     
    Sawicki Kazimierz Jędrzej
    [1888-1971], legionista, członek POW, oficer sł. st. piechoty WP, gen. bryg. [1933], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Andrzej”, „Gustaw”, „Opór”, „Prut”, „Sawa”, „Zaremba”, „Zawisza”
    Kmdt Obszaru Południowo-Wschodniego ZWZ/AK Lwów 1941-1943
     
    Ur. 2 VI 1888 w Grajewie, jako syn Jana/ lekarza/ i Aleksandry z d. Żelechowska. Od 1902 uczy się w VII warszawskim gimnazjum w którym należał do konspiracyjnych kółek młodzieży szkolnej. Od 1905 członek PPS. Działa w organizacji bojowej /OB PPS/. W 1906 uczęszczał do średniej szkoły handlowe w Jeżewskiego w Warszawie. Zaangażowany w 1906 w kolportaż prasy PPS. Aresztowany przez carską policję 19 VI 1906 był więziony przez cztery miesiące. Po wpłaceniu kaucji zwolniony. Zbiegł z Warszawy do Krakowa, gdzie uczęszczał do gimnazjum Św. Anny. W 1908 zdał maturę. Potem od 1908 studiował medycynę w Pradze, potem od 1909 studiuje na Wydziale Lekarskim UJ w Krakowie. W 1914 otrzymał absolutorium. W tym okresie czynnie zaangażowany w organizacjach studenckich w Krakowie. Należał do założycieli organizacji „Promień”. Działa w Związku Walki Czynnej. K-dt ZWC w Krakowie. W 1910 zorganizował w Krakowie oddział Związku Strzeleckiego. Ukończył kurs oficerski ZS. W VIII 1914 po wybuchu I wojny światowej wstępuje do Legionów Polskich i 4 VIII 1914 został wysłany na czele patrolu wywiadowczego do Zagłębia i Olkusza. Następnie w służbie wywiadowczej Legionów w Kielcach. Od 10 IX 1914 w służbie liniowej w 1 pp Leg., a potem 5 pp Leg. I Brygady Legionów. Pełni funkcje oficera wywiadowczego, d-cy plutonu, kompanii. Awansowany do stopnia por. w III 1915. W XII 1914 zostaje ranny w bitwie pod Łowczówkiem. W VII 1915 odkomenderowany do pracy w POW. Od  I 1916 do 28 XII 1916 k-dt Okręgu IV Łódź POW, kierował POW w Kaliszu i Płocku, był zastępcą k-dta POW pod okupacją niemiecką, następnie zastępcą K-dta Głównego POW i k-dtem grupy okręgów „C” POW. W XI 1918 brał w Warszawie udział w rozbrajaniu Niemców. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w XI 1918 należał do organizatorów Wojska Polskiego. Organizator i k-dt Legii Akademickiej, z której powstał 36 pp. Od 26 XI 1918 d-ca I batalionu 36 pp, w I 1919 wyruszył na front. Bierze udział w walkach w Małopolsce Wschodniej i na Białorusi. Awansowany do stopnia mjr VI 1920. Od I 1919 po śmierci d-cy 36 pp mjr Zygmunta Bobrowskiego w boju pod wsią Macoszyn k/Lwowa, objął dowództwo pułku, potem ponownie d-ca I batalionu, następnie krótko do 19 IX 1920 p.o. d-ca 33 pp. Od 17 XII 1920 do 19 II 1921 dowodzi XVI Brygadą Piechoty. Następnie do 9 IV 1927 d-ca 36 pp. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. V 1922, do stopnia płk sł. st. 15 VIII 1924. Podczas przewrotu majowego 1926 po stronie Piłsudskiego. Jego działania ułatwiły sytuację zamachowcom. 9 IV 1927 mianowany d-cą piechoty dywizyjnej 29. DP, po czym od 13 V 1932 d-ca 16. DP. W 1932 ukończył kurs w Centrum Wyższych Studiów Wojskowych. Awansowany do stopnia gen. bryg. 1 I 1933. Od 4 II 1938 dyrektor Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. 1 V 1939 objął stanowisko Inspektora jednostek Obrony Narodowej, rozbudowywanych wtedy w szybkim tempie. W nocy z 3/4 IX 1939 wraz z personelem MSWoj. opuścił Warszawę i ewakuuje się na Lubelszczyznę, gdzie usiłował zorganizować kilka nowych brygad ON. Od 12 IX 1939 d-ca Grupy Operacyjnej „Włodzimierz”. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na teren Polski, 18 IX 1939 rozwiązał GO „Włodzimierz”, a 20 IX 1939 przekroczył granicę węgierską. W marcu 1940 uciekł z obozu internowanych i powraca do okupowanego kraju. Po nawiązaniu kontaktów z ZWZ w Warszawie w VII 1941 zostaje mianowany emisariuszem KG ZWZ do Lwowa. Od IX 1941 we Lwowie, gdzie rozpoczął pracę nad zorganizowaniem Obszaru Lwowskiego ZWZ. Od XI 1941 k-dt Obszaru VI ZWZ. Funkcję pełni do 31 VII 1943. Potem w Biurze Inspekcji KG AK. W VII 1944 szef biura. Po Powstaniu Warszawskim w niewoli niemieckiej. Przebywał w oflagach: w Langwasser i Colditz. Uwolniony 5 V 1945 przez wojska amerykańskie w okolicach Wörl w Alpach Tyrolskich. Po wojnie do 1948 przebywa we Francji, a następnie wyjechał do Wielkiej Brytanii, gdzie wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. Zamieszkał w  Londynie i mieszkał tam już do końca życia. Działa w Polskich Stowarzyszeniach Kombatanckich. M.in. prezes Koła Generałów. Później był ministrem w polskim rządzie emigracyjnym. Mianowany przez prezydenta na obczyźnie A. Zalewskiego w 1966 do stopnia gen. dyw. Zmarł w Londynie 2 III 1971 i został pochowany na cmentarzu Gunnersbury.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW 4x, Złotym Krzyżem Zasługi, ZKZzM, Orderem Odrodzenia Polski 4 kl., i 3 kl., Krzyżem Oficerskim francuskiej Legii Honorowej.
    Żonaty z Antoniną Bazylewską: mieli dwoje dzieci: córkę Aleksandrę /1934/, syna Jędrzeja /1936/.
     
    Roczniki Oficerskie: 1923,1924,1928,1932; A. Lenkiewicz. Kawalerowie Polski Niepodległej. Noty i Szkice Biograficzne od A do Z, cz. 287-88; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny, s. 170-173, tam dalsza bibliografia.
     
     
    Schulz Aleksander
    [1917-1990], pchor. rez. piechoty WP, w konspiracji ODR Pomorze, AK, por. rez. [1945], ps. „Kwasut”, „Maciej”, „Michał” vel Aleksander Choraszewski vel Ignatz Posługowski.
    Kmdt Inspektoratu AK Bydgoszcz III – V 1944. kmdt  Podokręgu Północno-Zachodniego Okręg AK Pomorze VIII 1944-1945.
     
    Ur. 10 II 1917 w Rogowie pow. Żnin, syn Władysława /powstańca wielkopolskiego/ i Jadwigi z d. Radke. Po ukończeniu szkoły powszechnej kształci się w Gimnazjum Humanistycznym w Bydgoszczy, gdzie w 1938 zdaje egzamin maturalny. W latach 1937-1938 był szefem młodzieżowej grupy „Zakon Krzyża i Miecza”. W okresie 1938-1939 odbywa służbę wojskową na Dywizyjnym Kursie Podchorążych Rezerwy Piechoty 15. DP przy 61 pp. w Bydgoszczy. Przeniesiony do rezerwy w stopniu kpr pchor. z przydziałem mobilizacyjnym do 62 pp w Bydgoszczy. W kampanii wrześniowej bierze udział w szeregach 62 pp. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym pułku od Bydgoszczy przez Toruń walki nad Bzurą 14-17 IX 1939. Potem znalazł się na Lubelszczyźnie. Uczestniczy w walkach w rejonie Lublina, Janowa Lub. i Chełma. W dniu 20 IX 1939 uczestniczy w bojach z przednią straż wojsk sowieckich. Do 30 IX 1939 walczy w grupie płk Koca. Unika niewoli niemieckiej i powraca do Bydgoszczy, gdzie ukrywa się. Aresztowany przez gestapo wkrótce zwolniony. Przebywa w tym okresie czasu w rjonie Janowca Wlkp., gdzie pracuje w gospodarstwie rolnym swego wuja. W 1940 działa w miejscowej konspiracji. W 1941 wyjechał do Bydgoszczy. Podejmuje działalność w Okręgowej Delegaturze Rządu na Pomorze. W XI 1942 zaprzysiężony do AK przez por. Z. Szatkowskiego – k-dta Inspektoratu AK Bydgoszcz. Mianowany w XI 1942 k-dtem Garnizonu /obwodu/ Bydgoszcz AK. Prowadzi aktywną i dynamiczną działalność konspiracyjną. Rozbudował siatkę konspiracyjną na podległym terenie. W III 1944 po aresztowaniu przez gestapo por. Z. Szatkowskiego obejmuje funkcję k-dta Inspektoratu AK Bydgoszcz i pełni funkcję do V 1944. Awansowany do stopnia ppor. 3 V 1944. Zagrożony dekonspiracją i aresztowaniem przez gestapo zostaje wyznaczony na stanowisko k-dta Inspektoratu AK Włocławek. Funkcji tej jednak nie objął. Przebywa potem w oddziale part. „Jedliny 102”. Mianowany następnie     k-dtem Podokręgu Północno-zachodniego krypt. „Jary”. Funkcję pełni do rozwiązania AK 19 I 1945. Do stopnia por. awansowany 1 I 1945. Po rozwiązaniu AK pozostaje w konspiracji. Od III 1945 oficer organizacyjny Okręgu ROAK/DSZ Pomorze. Następnie do 1 VII 1945 szef Wydziału Organizacyjnego Okręgu Morskiego DSZ w Gdańsku. Poszukiwany przez WUBP w Gdańsku. 1 IX 1945 aresztowany przez funkcj. WUBP Gdańsk w Sopocie. Udało mu się wyskoczyć przez okno z umywalni aresztu śledczego i ostrzec innych żołnierzy konspiracji. Wiosną 1946 ujawnia się w WUBP Gdańsk i uczestniczył w pracach tzw. Komisji Likwidacyjnej 6 Okręgu Morskiego AK/DSZ dla towarzyszy broni przed represjami i zsyłką na Wschód. Podczas procesu J. Pałubickiego i in. przed WSR Gdańsk w dniach 3-7 VI 1946 wystąpił z wolnej stopy jako świadek obrony. Potem dwukrotnie aresztowany i zwalniany. Szykanowany i inwigilowany przez UB w końcu 1946 wyjechał z rodziną do Poznania, gdzie zamieszkał na stałe. W 1951 ukończył studia ekonomiczne w WSE w Poznaniu. Do 1978 pracuje w zawodzie ekonomisty. W 1978 przechodzi na emeryturę.
    Zmarł w Poznaniu 16 IX 1990.  pochowany 21 IX 1990 na cmentarzu Junikowo w Poznaniu.
    Odznaczony VM kl. 5 w 1944 -zweryfikowanym w 1991, KW, SKZ z M, Krzyżem Oficerskim OP w 1990.
    Żonaty z Jadwigą z d. Letke. /1920-1992/
     
    USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 5746/1990; K. Komorowski. Konspiracja Pomorska 1939-1947, s. 158-160, tam dalsza bibliografia.
     
     
    Sędziak Stanisław
    [1913-1978], kadet,  ppor. sł. st. piech.[1936], w PSZ por. [1941]w AK cc kpt.[1942], mjr  [1944], ppłk [1945], ps. „Warta”, „Wola”, „Oset”, „Oswald”,  „Wojna”, „S-2”, T”, vel Stanisław Sędziszowski, vel Zaremba, vel Kulesza vel Czesław Noakowski, vel Stanisław Woliński.
     
    Ur. 7 IX 1913 w Gwizdałach, pow. węgrowski, syn Antoniego i Marii z d. Wolińskiej. Uczył się początkowo w szkole powszechnej w rodzinnej miejscowości. Po ukończeniu 3 klasy od 1924 uczył się w Gimnazjum w Grodnie, a od 1927 uczeń III gimnazjum w Białymstoku. W latach 1930-1934 uczy się w Korpusie Kadetów Nr 3 w Rawiczu, gdzie w 1934 otrzymał świadectwo dojrzałości. W latach 1934-936 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piech. 15 X 1936 z przydziałem na stanowisko d-cy plutonu w  7 pp leg. w Chełmie. W latach 1938-1939  d-c plutonu w 9 kompanii III batalionu 7 pp Leg. w kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy 8 kompanii III batalionu 95 pp rez. w składzie 39 DPRez. Wałczył na Lubelszczyźnie m. in. pod Krasnobrodem i w II bitwie tomaszowskiej 22-27 IX 1939. Po kapitulacji 39 DPRez. Ukrywał się w Chełmie i Sierpcu, gdzie przebywał do 8 XII 1939. Potem przez Warszawę i Kraków dotarł do Tarnowa, gdzie został aresztowany przez gestapo. Podczas konwoju udało mu się w tym samym dniu zbiec. W nocy z 17/8 XII 1939 przekroczył granicę z Słowacją, a następnie dotarł na Węgry, skąd przez Jugosławię  ze Splitu drogą morską dotarł 7 II 1940 do Marsylii. We Francji wstępuje do PSZ z przydziałem do Centrum Wyszkolenia Piechoty – Szkoła Podoficerska w Coëtquidan. Po klęsce Francji 30 VI 1940 drogą morską ewakuuje się do Wlk. Brytanii. Przybył do Biggar , gdzie początkowo pełni obowiązki d-cy bonu szkolnego , o po zorganizowaniu i Brygady  Strzelców został d-cą plutonu w  kompanii III baonu do XII 1940. Od 2 I 1940 do 31 V 1941 był na I kursie WSWoj. Awansowany do stopnia por. dypl. sł. st. piech. z starszeństwem od 20 III 1941. Praktyki sztabowe odbywał  do XII 1941 w angielskiej 54 Dyw. Zmot. 16 XII 1941 zgłosił się do pracy konspiracyjnej w Kraju. Odbył kurs w zakresie dywersji. Zaprzysiężony w Oddziale VI Sztabu NW w Londynie. Mianowany kpt. dypl. z starszeństwem od 3 IX 1942.W nocy z 3/4 IX 1942 odbył skok na Placówkę Odbiorczą w rejonie Łyszkowic. Następnie przedostaje się do Warszawy, gdzie odbywa aklimatyzację. W X 1942 wyznaczony przez KG AK na stanowisko szefa Sztabu Okręgu AK Nowogródek. Na teren okręgu dotarł w XII 1942. Funkcję szef sztabu pełnił do 25 VI 1944, później w zastępstwie. Jednocześnie do 15 IV 1943 był kmdtem Obwodu AK Lida  w K. O Nowogródek AK. Po śmierci  mjr-a M Kalenkiewicza  „Kotwicza” pod Surokantami 21 VIII 1944 do X 1944 p. o. kmdt Podokręgu AK Nowogródek. Mianowany mjr dypl. sł. st. Piech. 11 XI 1944. W połowie X 1944 przekazał funkcję mjr B. Wasilewskiemu „Bustromiak”  i wyjechał do Wilna. Jako plut. WP  pod nazwiskiem Stanisław Woliński wyjechał w XI 1944 do Białegostoku. Utrzymywał kontakty organizacyjne z ppłk „Prawdzicem”. Po nawiązaniu kontaktów z ppłk. W. Ściegiennym „Lasem” od II 1945 pełnił funkcję szefa Oddziału III sztabu KOB AKO oraz jednocześnie pełnił jednocześnie funkcję Inspektora Inspektoratu XIII /Przewodnik Rejonu „A” AKO. Po aresztowaniu ppłk-a „Lasa” od 2 III 1945 pełni funkcje szefa sztabu okręgu AKO KOB. Po podporządkowaniu Okręgu Białystok AKO Delegatowi DSZ na kraj został awansowany rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. Piech. Do VIII 1945 z-ca płk-a W. Liniarskiego, a po jego aresztowaniu od 2 VIII 1945 Delegat DSZ Okręg Białystok AKO-DSZ. W X 1945 przekazał funkcję ppłk M. Świtalskiemu „Juhasowi” i wyjechał do Warszawy. Mieszkał przy ul. Ratuszowej. Od X 1945 II z-ca prezesa Obszaru Centralnego WiN d/s wojskowych  w Warszawie ppłk-a J. Rybickiego, a od 22 XII 1945 z-ca prezesa Zarządu Obszaru Centralnego WiN, Funkcję pełnił do 4 I 1947 t. J do momentu aresztowania przez funkcj. UB. Po zatrzymaniu uwięziony w areszcie MBP, gdzie był przesłuchiwany do 11 I 1947. Przyjęty do ZK Mokotów 11 I 1947.Aresztowany 11 I 1947. Postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania wydała z data 11 I 1947 Naczelna Prokuratura Wojskowa w Warszawie sygn. Akt Pr 586/47. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo. Bity i maltretowany podczas przesłuchań w celu wymuszenia obciążających go  i innych zeznań. W dniach 27 XII 1947 sądzony przed WSR Warszawa. Wyrokiem WSR Warszawa sygn. akt Sr 1476/47 z dnia 27 XII 1947 sazany na karę śmierci zamieniona na podstawie amnestii z 22 II 1947 na karę dożywotniego więzienia. Skazany z art. 86 § 1 i 2 KKWP oraz art. 7 MKK. Więziony na Mokotowie, skąd został 16 VII 1948 przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego we Wronkach. Przybył z karą dożywocia. Początek wykonania kary od 27 XII 1947.Z CWK Wronki wywieziony wraz z aktami 21 X 1948 do ZK Mokotów. Przywieziony ponownie do CWK Wronki 12 I 1949 z ZK Warszawa I /Mokotów/. Wywieziony 2 X 1954 z CWK Wronki do ZK Mokotów. Do CWK Rawicz przybył 25 XI 1954  o godz. 12,30 ZK W-wa I z karą dożywocia. Z CWK Rawicz wywieziony 25 VIII 1955 do ZK Strzelce Opolskie. 7 V 1956 Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie na posiedzeniu niejawnym na podstawie amnestii z 27 IV 1956 złagodził mu karę dożywotniego więzienia na karę 12 lat więzienia. Rada Państwa decyzją 24 IV 1957 skorzystała z prawa łaski, zawieszając wykonanie reszty kary na przeciąg 2 lat. Zwolniony z ZK Strzelce Opolskie 29 IV 1957. od 1 XII 1957 pracuje w Zjednoczonych Zakładach „Inco” na stanowisku inspektora rewindykacji beczek w Oddziale Produkcji  Impregnatów „Tetra” w Warszawie. Od 1 IX 1962 pracuje jako inspektor kontroli obrotu opakowań na woj. Warszawskie i bydgoskie. Od 1 I 1970 był starszym inspektorem informacji technicznej, a od 1 XII 1970 akwizytor w Biurze Zbytu Zespołu Chemii Zjednoczonych Zespołów Gospodarczych. Z dniem 12 III 1971 przeszedł na rentę inwalidzką.  
    Zmarł w Toruniu 02 VIII 1978. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Odznaczony; VM kl. 5, KW2x
    Żonaty od 1957 z Wandą z Mizgierów. Z tego związku miał synów; Andrzeja /1958/, Sławomira /1961/ i córkę Zofię /1968/
    Autor pracy pt. Działalność Nowogródzkiego Okręgu AK.
     
    Księga Pamięci Kadetów II RP. W-wa 2001; Tajny Dz. Awansowy Nr 5 z 15 X 1936; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; W. Chocianowicz. W 50 lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969; J. Tucholski. Spadochroniarze. W-wa 1991; K. Rajewski. Nowogródzki Okręg AK „Nów”. Warszawa 1997;Księga Ewidencyjna więźniów CWK  Wronki z 1948; Księga Ewidencyjna CWK Wronki Nr 2336/1949; Księga Ewidencyjna więźniów CWK Rawicz Nr 1947/54; . A. Tochman. Słownik biograficzny cichociemnych. t. II. Rzeszów 1996.
     
     
    Skorb Jan
    [1910-1988], nauczyciel, oficer rez. kaw. WP, ppor.[1936], w konspiracji ZWZ/AK, por/rtm rez. kaw., ps. „Boryna”, „Puszczyk”, „Puszkarow” Okręg Nowogródek AK.
    Kmdt Okręgu AK Nowogródek XI 1944- IV 1945
     
    Ur. 6 XII 1910 w m. Rynkowce pow. Szczuczyn, syn Marcina i Michaliny z d. Powajbo. Po ukończeniu szkoły powszechnej w 1927 w Nowym Dworze kształci się od 1927 do 1933 w Państwowym Seminarium Nauczycielskim w Szczuczynie woj. nowogródzkie, gdzie w 1933 zdaje maturę. Od sierpnia 1933 odbywa służbę wojskową w 23 Pułku Ułanów Grodzieńskich w Postawach, skąd go skierowano we wrześniu 1933 do Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu, gdzie przebywa od 20 IX 1933 do 15 VII 1934. Praktyki odbywa w 23 p. uł. Przeniesiony do rezerwy w stopniu kpr. pchor. rez. kaw. z przydziałem mobilizacyjnym do 23 p. uł. W latach 1935-1939 pracuje w zawodzie nauczyciela szkól powszechnych w Nowym Dworze, potem w Dudkach gm. Sobakińce - Narbuttowo. Po odbytych obowiązkowych ćwiczeniach aplikacyjnych w 1935 zostaje awansowany 1 I 1936 do stopnia ppor. rez. kaw. Aktywnie działa w Związku Strzeleckim oraz organizuje Straż Pożarną i Kółko Łowieckie. Jego działalność na niwie społeczno-kulturalnej mas na celu ożywienie elementu kresowego. W VIII 1939 zostaje zmobilizowany do WP i wcielony do kawalerii dywizyjnej 19. DP. Pełni funkcję d-cy plutonu CKM. W kampanii wrześniowej 1939 walczy z wrogiem pod Piotrkowem Trybunalskim, gdzie zostaje ranny. Następnie uczestniczy w bojach odwrotowych m.in. w obronie przepraw przez Wisłę w rejonie Maciejowic, potem pod Tomaszowem Lubelskim. Po 17 IX 1939 walczy z wojskami bolszewickimi. Wzięty do niewoli sowieckiej po kilku dniach ucieka. Po zakończeniu działań wojennych kampanii wrześniowej 1939 przedostaje się w rodzinne strony i podejmuje działalność konspiracyjną. Poszukiwany przez NKWD, ukrywa się z grupą kolegów w lasach w warunkach mroźnej zimy. Za jego ujęcie NKWD wyznaczyło nagrodę w wysokości 10 tys. rubli. Jego ojca NKWD wywiozło do łagru na Syberii, gdzie zmarł z wycieńczenia i głodu.W VII 1941 po zajęciu tych terenów przez Niemców, kontynuuje działalność konspiracyjną w ZWZ. Okresowo pracuje jako sekretarz w posterunku niemieckiej żandarmerii w Wasiliszkach. Wykorzystując sytuację wprowadza na stanowiska w urzędach swych znajomych i kolegów. Po dekonspiracji musi się ukrywać. W 1942 organizuje pierwszy oddział partyzancki, którego żołnierze występują do1943 w mundurach sowieckich. W 1943 zostaje mianowany I adiutantem K-dta Okręgu AK Nowogródek mjr/ppłk kaw. J. Szulca vel Prawdzic. Po rozbrojeniu oddz. AK uniknął areszt. przez NKWD i nadal działa w konspiracji AK. Od jesieni 1944 do IV 1945 jest p.o. k-dta okręgu. Organizuje działania dywersyjno-zbrojne przeciwko sowietom. W 1945 wydaje zarządzenie dot, częściowej demobilizacji oddziałów part. AK i ewakuacji żołnierzy AK do centralnej Polski. W IV 1945 pod fałszywym nazwiskiem przedostaje się do Polski. Był aresztowany przez, UB, ale nierozpoznany został zwolniony po przesłuchaniu. Mieszkał i pracował jako pomocnik młynarza w miejscowości Nowa Wieś Lęborska k/Lęborka na Wybrzeżu Gdańskim. Utrzymywał kontakty konspiracyjne z W. Turoniem. W 1948 żeni się z Aliną Jankowską ps. „Sowa”, z którą ma synów; Sylwestra i Tadeusza oraz córkę Marię.  1978 po śmierci żony Aliny ożenił się powtórnie z Janiną Niewiarowską ps. „Janka” wdową po oficerze AK. Zamieszkał wówczas w Bydgoszczy, gdzie zmarł 2 XII 1988. Pochowany 5 XII 1988 na cmentarzu komunalnym w Lęborku.
    Awansowany w konspiracji do stopnia por. rez. kaw. [1942] i rtm. [1944]. Odznaczony; VM kl. 5, KW, SKZ z M Krzyżem Partyzanckim.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Krakow 2003; S. Radomyski. Zarys Historii Szkoły Podchorążych Rez. Kaw. w Grudziądzu 1926-1939, wg indeksu . Pruszków 1992; J. Erdman. Droga do Ostrej Bramy. W-wa 1990; Witold Skorb. Wspomnienie o rtm. Janie Skorbie. Biuletyn Nowogródzkiego Środowiska AK nr 5 s. 88-91; Słownik Polski Walczącej na Kresach Płn. -Wsch. Rzeczypospolitej, t. 1 s. 88-91. Bydgoszcz; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. „Nów” – Nowogródzki Okręg AK, wg indeksu. Warszawa 1997; NKWD o Polskim Podziemiu 1944-1948. Konspiracja polska na Nowogródczyźnie i Grodzieńszczyźnie, wg indeksu. Warszawa 1997; J. Prawdzic – Szlaski. Nowogródczyzna w walce 1940-1945, wg indeksu. Szczecin 1989; B. Tworzyański. Tak jak pamiętam. AK Ziemia konecka i nowogródzka 1939-1945, wg indeksu. Warszawa 1995.
     
     
    Skroczyński Albin
    [1890-1971], oficer sł. st. piech. WP, płk [1931], w konspiracji gen. bryg. [1942], ps. „Chrabąszcz”, „Drabek”, „Dyrektor”, „Klimek”, „Łaszcz ”
    Kmdt Obszaru Warszawskiego AK IV 1942-IX 1944.
     
    Ur. 21 II 1890 w Warszawie, syn Antoniego i Bronisławy z d. Teckiej. Uczęszczał do szkoły realnej w Warszawie, skąd został usunięty za udział w 1905 w strajku szkolnym. Następnie uczył się w Gimnazjum im. A. Kreczmara, ale już rok później po ukończeniu 5 klasy z powodów materialnych musiał przerwać dalszą edukacje. Od IX 1908 służył w armii rosyjskiej. Po ukończeniu w VIII 1911 Junkierskiej Szkoły Piechoty w Odessie służył w 8 pułku strzeleckim, gdzie od VIII 1914 dowodził kompania, a od VII 1916 I batalionem. Od II 1917 p.o. d-cy II batalionu, a od XII 1917 d-ca I batalionu 49 pp zapasowego. W I 1918 zgłosił się do formacji polskich tworzonych w Odessie i w II 1918 został d-cą II batalionu, a w III 1918 dodatkowo d-cą Legii oficerskiej Polskiego Pułku Strzelców w Odessie. Po rozwiązaniu tej jednostki przez Niemców wchodził w skład zarządu, następnie był wiceprezesem Związku Wojskowych Polaków w Odessie. Od XI 1918 prowadził biuro werbunkowe 4 DP gen. L. Żeligowskiego.. Od I 1919 z-ca d-cy , a od II 1919 p.o. d-cy , a od IV 1919 d-ca 15 pułku strzelców /początkowa nazwa 2 pp 4 DP/. Od VII 1919 służy w WP. Początkowo dowodzi 31 pp w skład, którego wcielono 15 pułk strzelców. Zweryfikowany w stopniu mjr sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W V 1920 przeniesiony do 37 pp, gdzie pełnił kolejno funkcję d-cy batalionu zapasowego, od V 1922 referenta mobilizacyjnego, od VII 1922 ponownie d-ca batalionu, a od V 1924 kwatermistrz, potem od I 1925 z-ca d-cy 37 pp i jednocześnie od VIII 1925 k-dt garnizonu Kutno. Awansowany 15 VIII 1924 do stopnia ppłk sł. st. piech. Po ukończeniu w okresie II-V 1928 kursu dowódców pułków w Rembertowie od VII 1928 dowodził 64 pp z Grudziądza. Awansowany do stopnia płk sł. st. piech. 1 I 1931. W 1936 przeniesiony na stanowisko d-cy piechoty dywizyjnej 15 DP, w składzie, której brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Uczestniczył w obronie Warszawy. Ciężko ranny stracił oko. Podczas okupacji czynny w konspiracji ZWZ/AK od V 1940. Początkowo był k-dtem Rezerw przy Komendzie Głównej ZWZ. Kolejno pełnił od jesieni 1940 funkcję przewodniczącego sądu Kapturowego przy komendzie Gł. ZWZ. Od 15 I 1942 /a faktycznie od 1 IV 1942/ k-dt nowoutworzonego Obszaru warszawskiego AK. Rozkazem NW WP z 10 VIII 1942 mianowany gen. bryg.. Do XI 1942 łączył funkcję    K-dta Rezerw  z funkcją K-dta Obszaru Warszawskiego AK. Uczestnik Powstania Warszawskiego VIII-X 1944. Obszarem Warszawskim dowodził do 25 IX 1944. Rozkazem KG AK mianowany szefem sztabu Delegatury Ministerstwa Obrony Narodowej w kraju. Po kapitulacji oddziałów powstańczych od 2 X 1944 w niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Murnau. Do kraju powrócił w 1946 i przez wiele lat pracował w spółdzielczości inwalidzkiej. Po 1956 włączył się do działalności w ZBOWiD : w XI 1957  został członkiem ZG, od IX 1959 wchodził w skład RN, a od 1964 do 1969  był wiceprzewodniczącym ZG. Potem członek Głównej Komisji Weryfikacji Odznaczeń przy ZG ZBOWiD.
    Zmarł w Warszawie 28 XII 1971.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1922/, VM kl. 4 /28 IX 1944, KW3x /1921 i 1944/, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Niepodległości, Krzyżem Oficerskim Polonia Restituta.
    Pozostawił w maszynopisie cenną pracę pt. Zarys Historii Obszaru warszawskiego AK.
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; K. Ciechanowski. Armia „Pomorze”. W-wa 1983; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina w 1939. W-wa 1985; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Lublin. A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 1. W-wa 1987.
     
     
    Słoniewski Tadeusz Zygmunt 
    [1894-1961], ppłk sł. st. art. [1939], w konspiracji ZWZ-2/ AK , ps. „Sewer”, „ Sewer Wartonowicz”, vel Adolf Schwartz
    Kmdt Obszaru nr 3 ZWZ-II w okresie  IV-IX 1941
     
    Ur. 09 II 1894 w Kołomyi, syn Antoniego i Zofii z d. Komarnickiej. Po ukończeniu szkoły ludowej uczył się w latach 1906-1913 w Gimnazjum w Kołomyi., potem 1913-1914 w Gimnazjum w Tarnowie. Maturę uzyskał jako ekstern w Tarnowie w 1917. Od 02 VIII – 14 VIII 1914 członek brzeskiej Drużyny Strzeleckiej, od 16 VIII 1914 służy w 1 p. art. LP. Po kryzysie przysięgowym wcielony we IX 1917 do armii austriackiej i wysłany na front włoski, gdzie od 14 IX 1917 do 1 I 1918  walczy w szeregach 48 pap, a następnie od o1 V 1918 do IX 1918 w szkole oficerów rezerwy artylerii w  Ołomuńcu, potem w batalionie zapasowym 11 pap w Tarnowie. Od XI 1918 w WP. Od VII 1919 w szeregach 1 p. art. Leg. , a od 04 I 1920 w szeregach 2 p. art. Leg.  jako oficer 1 baterii bierze udział w walkach na froncie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia ppor. art. w 1920. Mianowany po weryfikacji por. sł. st. art. z starszeństwem od 1 VI 1919. Od 15 X 1921 pełni m. in. funkcję oficera broni  i  gazowego 24 pap. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 17 XII 1924 z starszeństwem od 15 VIII 1924. Następnie dowodzi baterią, potem II adiutant 24 pap w Jarosławiu. Przeniesiony z dniem 31 XII 1929  24 pap do 25 DP w Kaliszu na stanowisko II oficera sztabu. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. art. 1 i 1933. Przeniesiony z dniem 26 V 1933  z sztabu 25 DP do 12 pal w Złotowie na stanowisko d-cy dywizjonu, potem przesunięty na stanowisko kwatermistrza pułku. W latach 1937-1939  nadal pełni funkcję kwatermistrza 12 pal. Awansowany 19 III 1939 do stopnia ppłk-a sł. st. art. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w walkach na stanowisku kwatermistrza i z-cy d-cy 12 pal w składzie 12 DP. Walczył na szlaku bojowym pułku, a po jego rozbiciu przebijał się na południowy wschód. Dostaje si e do niewoli sowieckiej., skąd udało mu się zbiec z transportu. Pracuje później w kołchoźnie  pod Lwowem. W X 1939  został kmdtem organizacyjnym w grupie konspiracyjnej inż. Antoniego Hollendra, potem po jej wejściu w III 1940 do ZWZ 2 pełni funkcje dublanta  mjr-a Z. Dobrowolskiego, a od IV-IX 1941 kmdt Obszaru nr 3 ZWZ 2. Po wejściu ogniw ZWZ 2 w skład Obszaru ZWZ  Lwów po wkroczeniu Niemców do Lwowa pełni początkowo funkcję inspektora Komendy Obszaru, a od III/IV 1942 do końca 1942  pełni funkcję szefa Oddziału IV w sztabie Komendy Obszaru Lwów AK. Następnie szef referatu artylerii w tym oddziale. Do XI 1943 był też asesorem Wojskowego Sądu Specjalnego przy Komendzie Obszaru. Pracował oficjalnie przy rozdziale węgla na kolei, potem po wejściu Armii Czerwonej jako księgowy w jednej z szkół Lwowa. Z Lwowa wyjechał w XI 1945. Początkowo przebywał w Krakowie, potem w Gliwicach, a od IV 1946 mieszka we Wrocławiu i pracuje jako księgowy w Klinice Uniwersyteckiej do XII 1949. Od końca 1949 do 1955 pracuje w Związku Zawodowym Pracowników Służby zdrowia, potem do czasu przejściu na emeryturę w 1959 pracuje jako księgowy w Zakładach Gastronomicznych Wrocław-Wschód. Po przejściu na emeryturę zamieszkał z rodziną w Kłodzku, gdzie zmarł 01 VIII 1961. Pochowany na cmentarzu przy ul. Dusznickiej.
    Odznaczony: KW2x, SKZ, KN
    Żonaty od 1931 z Pauliną z d. Kowalska /1908-1980/, miał córkę Krystynę zamężna Janotowa/ur. 1932/
     
    Dz. Pers. Nr 131 z 17 XII 1924; Dz. Pers. Nr 8 z 22 VI 1933; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik Biograficzny. Katowice 1997.
     
     
    Smerczyński Władysław
    [ 1895-1958], legionista, oficer sł. st. piech. WP, ppłk [1935], w konspiracji ZWZ/AK ps. „Dąb”, „Esem”, „Halny”, „Hucuł”, „Konar”, „Patron”, „Stefan” vel Bielski.
    Kmdt Okręgu ZWZ - 1 Stanisławów 1940 -X 1941, k-dt Okręgu ZWZ/AK Lwów X 1941 – 17 XII 1942. Więzień obozów hitlerowskich.
     
    Ur. 10 X 1895 w Nowym Targu, syn Jana i Zofii z d. Czerwińskiej /rolników/. W latach 1903 – 1906 uczęszczał do szkoły powszechnej w Nowym Targu, a od 1906 do 1914 do 8-klasowego gimnazjum klasycznego w Nowym Targu, gdzie w 1914 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od 1912 był członkiem „Polowych Drużyn Podhalańskich”. Od VIII 1914 służył w 2 pp Leg. II Brygady Leg., a od 1 V 1915 do 31 VIII 1915 w Szkole Podchorążych Legionów Polskich w Kamieńsku. Następnie do 20 III 1918 w stopniu chorążego i ppor. dowodził plutonem w 2 pp Leg. W czasie walk był dwukrotnie ranny. Po przebiciu się II Brygady Legionów przez front pod Rarańczą w II 1918 znalazł się w szeregach II Korpusu na Ukrainie, gdzie do 12 V 1918 dowodził plutonem. Po bitwie pod Kaniowem z wojskami niemieckimi zostaje 12 V 1918 wzięty do niemieckiej niewoli, z której udało mu się uciec i odtąd ukrywał się się w Kijowie, gdzie od VII do XII 1918 był k-dtem rejonu POW. Po powrocie do Polski od I 1919 w WP. Od I 1919 do 31 III 1919 dowodził kompanią szkolną Szkoły Podchorążych. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 1 VI 1919. Do 15 IV 1920 dowodzi kompanią szkolną Szkoły Podoficerów Piechoty w Dęblinie. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej, gdzie od 1 V 1920 do 15 IX 1920 dowodzi baonem 105 pp rez.. Potem do 1 IX 1922 dowodził baonem szkolnym w Centrum Szkolenia Podoficerów Piechoty w Chełmnie. W 1922 odbył kurs dowódców baonów, i do III 1930 dowodził baonem 27 pp w Częstochowie, potem kwatermistrz 27 pp oraz k-dt k-dt obwodowy PW 27pp. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 15 VIII 1924. Następnie od IV 1930 do 1 III 1932 d-ca baonu w 61 pp w Bydgoszczy. Od III 1932 do 1 III 1937 d-ca Batalionu KOP „Ostróg”. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. 1 I 1935. W 1937 odbył kurs dla dowódców pułków w CWP w Rembertowie. Następnie od 1937 do 1 IX 1939 był zastępcą d-cy 19 pp we Lwowie. W kampanii wrześniowej 1939 od 1 IX – 8 IX 1939 dowodził Ośrodkiem Zapasowym 6. DP we Lwowie, po czym do 22 IX 1939 - 119 pprez. w obronie Lwowa. Po kapitulacji nie poszedł do sowieckiej niewoli. W konspiracji czynny od X 1939. W okresie 1940-X1941   k-dt Okręgu ZWZ-1 Stanisławów. Mieszkał wówczas w Mikulczynie, gdzie pracował jako dozorca nocny. Od X 1941 był k-dtem Okręgu ZWZ/AK Lwów. Aresztowany z żoną i synem przez gestapo we Lwowioe 17 XII 1942. Do 28 VIII 1943 więziony w więzieniu we Lwowie, skąd go wywieziono do obozu na Majdanku, gdzie kierował powstałą na początku X 1943 siatką obozową AK. Od 9 IV 1944 do X 1944 w obozie Oświęcimiu-Brzezince /nr obozowy 181696/, gdzie także kierował konspiracyjną wojskową. Następnie wywieziony do obozu Buchenwald –Wansleben, skąd zostaje uwolniony w IV 1945 przez wojska alianckie. Ciężko chory do VIII 1947 przebywał w polskim szpitalu wojskowym w Warburgu w Westfalii, po czym powrócił do Polski pociągiem sanitarnym. Od 10 X 1947 do 20 XII 1948 pracował jako pracownik umysłowy w Cukrowni we Wschowie k./Leszna Wlkp., a następnie do 1955 jako pracownik Biura Prawnego w dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinku.
    Zmarł 17 VII 1958 w Świdrze. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie w kwaterze powstańczego baonu „Miotła”.
    Odznaczony: VM kl;. 5, /1921/, KN/1932/, KW 4x, ZKZ
    Był żonaty 2 razy. Po raz i z Heleną Wolszczanin, zmarłą pod nazwiskiem przybranym Maria Barczak w KL Auschwitz,  nr obozowy 64101, a po raz drugi od 1951 z Ireną Wolczyńską. Z I małżeństwa miał syna Jana /ur. 1922/zmarłego w obozie KL Mauthausen- 10 XII 1943 pod nazwiskiem Jan Łęcki.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997.
     
     
    Sokołowski Florian
    [1894-1970?], mjr  sł. st. piech. WP [1931], od 1935 w st. sp., w latach 1940-1944 w konspiracji  BOL/AK ps. „Jerzy”, „Wandalin”
    Kmdt Podokręgu Południowo-Wschodniego AK – Okręg AK Pomorze
     
    Ur. 13 I 1894 we wsi Tulce-Leśniczówka pow. Chełm Lubelski, w rodzinie rolników,  syn Franciszka i Józefy z d. Jastrzębskiej. W latach 1903-1906 uczęszczał do  3 klasowej szkoły powszechnej w Sochocinie pow. Płońsk, a w 1913 ukończył Gimnazjum im. Św. Rocha Kowalskiego w Warszawie. W 1913 rozpoczął studia w Instytucie Rolniczym w Puławach. W wyniku wybuchu I wojny światowej 1 VIII 1914 po zaliczeniu 2 semestrów musiał przerwać studia. Powołany do służby wojskowej w armii rosyjskiej  i skierowany szkoły oficerskiej piechoty w Odessie. Po ukończeniu szkoły mianowano go 1 XI 1915 chor. piech., a do stopnia ppor. piech. awansowany  1 XII 1916. Następnie w okresie od XII 1916 do 1917 walczył w szeregach 197 pp w składzie 50 DP na froncie południowo-zachodnim w Małopolsce Wschodniej. Współorganizator i prezes Związku Wojskowych Polskich w tej dywizji. Od XII 1917 służy w formującym się pułku strzelców polskich w Odessie, którego d-cą był płk Skrzycki. Po rozwiązaniu pułku od IV 1918 służy we III Korpusie Polskim w Rosji , a następnie od XII 1918 w 4 DP gen. L. Żeligowskiego. W rejonie Odessy i na Krymie walczył z bolszewikami, potem z Ukraińcami  w ofensywie na Zbrucz  w szeregach 14 pp przemianowanego później na 29 pp. W V 1919 wrócił na stałe do kraju. Mianowany por. piech. 1 VI 1919. W latach 1919-1921 służył w Stanisławowie, potem od 1922 w 72 pp w Radomiu. Do stopnia kpt. sł. st. piech. awansowany 1 I 1928. Przeniesiony w 1928 do 62 pp w Bydgoszczy, gdzie pełni różne funkcje. Ukończył kurs dla oficerów piechoty w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany 1 I 1931 do stopnia mjr-a sł. st. st. piech. i mianowany kwatermistrzem pułku.  W 1934 przeniesiony z 62 pp do 34 pp na stanowisko d-cy batalionu. Z dniem 31 XII 1935 przeniesiony w stan spoczynku. W latach 1936-1939 mieszkał w Bydgoszczy. Działa aktywnie w Związku Oficerów rezerwy  i był kmdtem Hufca Pracy Junaków  w Fordonie. 21 VIII 1939 zmobilizowany do WP. Walczył z wrogiem w szeregach 62 pp w składzie 15 DP. W grupie rozbitków  z  15 DP dotarł w rejon Puław, gdzie dostaje się do niewoli niemieckiej, skład udało mu się uciec. Osiedla się we wsi Gocław Gm. Lubień Kujawski  pow. Włocławek u swego szwagra A. Bartczaka. W końcu 1939 przenosi się do Włocławka, gdzie mieszka przy ul. Reymonta. W I 1940 zorganizował lokalną organizację  konspiracyjną o nazwie Bojowa Organizacja Ludowa, której był kmdtem. W IV 1940 przeprowadza się do wsi Kaliski, w której współwłaścicielem składu Handlowo-Rolniczego był St. Turno. Pracuje jako weterynarz od v 1940 do V 1941. Zagrożony aresztowaniem przenosi się w V 1941 do wsi Gole, skierowany przez St. Turno do A. Skrzyckiego, rządcy majątku, gdzie pracuje jako nocny stróż, potem robotnik rolny. W latach 1942-1944 mieszka ponownie w Kaliskach, gdzie pracuje jako buchalter do aresztowania 21 I 1944. W VIII 1943 scalił BOL z AK. Początkowo oficer sztabu K. O. AK Pomorze  kmdt Podokręgu AK Południowo-Wschodniego. Od XI 1943-pełnił funkcję kmdta Inspektoratu Rejonowego AK Włocławek. Aresztowany przez gestapo 21 I 1944 w Kaliskach. Początkowo więziony w więzieniu we Włocławku. Torturowany . w końcu II 1944 przekazany do więzienia przy ul. Sterlinga w Łodzi. . 8 IX 1944 przekazany do więżienia  w Radgoszczy, skad 2 x 1944 zostaje wysłany transportem więźniów do KL Mauthausen. Wyzwolony 5 V 1945 przez wojsko amerykańskie w Vii 1945 powraca do Polski i zameldował się w Komisji Rehabilitacyjnej MON.  Zweryfikowany w stopniu ppłk-a piech. Mieszkał w Bydgoszczy. Pracuje jako agronom w majątku Kot k. Piły, a od 1946 do V 1950 w bydgoskiej Spółdzielni Spożywców jako kierownik personalny. Do 1948 do usunięcia był członkiem PPS. Od V 1950 na emeryturze. Do 1956 mieszka w Bydgoszczy potem w Radomiu  i od 1958 na terenie pow. Opoczno.
    Zmarł około 1970.
    Odznaczony: KN, SKZ z M,
     
    Dz. Pers. Nr 3 z 26 III 1931; Dz. Pers. Nr 11 z 7 VI 1934;Roczniki oficerskie 1923,19234,1928,.1932;B. Ziółkowski. Polska Podziemna na Kujawach Wschodnich i ziemi Dobrzyńskiej w latach 1939-01945. Toruń 2008; Polskie Państwo Podziemne na Pomorzu 1939-1945. Toruń 1999.
     
     
    Sokołowski Jan Maksymilian
    [1895-1986], ppłk dypl. sł. st. piech. WP [1937], w konspiracji ZWZ/”Wierni Polsce” , ps. „Jan”, „Jaś”, „Trzaska”, vel Jan Falęcki, vel Ludwik Prokop, vel Ludwik Żelechowski., płk dypl. [1941?]
    D-ca wojewódzki SZP Lwów  XI 1939-I 1940, Kmdt Obszaru nr 3 ZWZ 2. I –III 1940.
     
    Ur. 12 X 1895 w Warszawie, syn Franciszka /inżyniera/ i Stefanii  z d. Falęckiej. Uczył się w gimnazjum Sierzputowskiego, potem gimnazjum W. Górskiego w Warszawie. Był członkiem tajnego skautingu, harcerstwa i Związku młodzieży Niepodległościowej. Maturę zdał w 1914.  W VIII 1915 w składzie baonu warszawskiego wstępuje do 5 pp LP I Brygady LP. Walczy na szlaku bojowym pułku. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 był internowany w Szczypiornie do 11 IV 1918. Następnie d-ca POW Tomaszów Lub. Od 26 XI do 16 XII 1918 w stopniu ppor. piech. dowodził plutonem w grupie mjr-a Wacława Wieczorkiewicza, która weszła późnie w skład 23 pp. W czasie walk z Ukraińcami w III 1919 w rejonie Włodzimierza Wołyńskiego został ciężko ranny. Bierze udział w walkach na froncie wojny polsko-bolszewickiej. Od XI 1919 do I 1920 dowodzi kompanią w 23 pp, potem oficer informacji  w sztabie 3 DP Leg. awansowany do stopnia por. piech. w 1920. Od VI 1921 pełnił funkcję szefa Oddziału Informacyjno-operacyjnego  w 3 DP Leg. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Od 30 IX 1922 służył w 34 pp, gdzie w 1923 pełni m. in. funkcję p. o. d-cy batalionu., a następnie przeniesiony do 44 pp. W latach XI 1923-X 1925 słuchacz WSWoj. w Warszawie. Po ukończeniu WSWoj. w stopniu kpt. SG służby st. piech. zostaje przydzielony z dniem o1 X 1925  do sztabu DOK III w Grodnie. Etatowo w 44 pp. Początkowo referent, a od 25 X 1925 kierownik referatu wyszkolenia. Awansowany 1 I 1927 do stopnia mjr-a SG sł. st. piech. Od 01 XI 1927  pełni funkcję szefa sztabu 27 DP  w Kowlu. W 1930 przeniesiony do Państwowego Urzędu WF i PW na stanowisko szefa wydziału. W 1931 przeniesiony z PU WF i PW do 75 pp na stanowisko d-cy batalionu detaszowego. Z dniem 15 IX 1933 przeniesiony z 75 pp do Szkoły Podchorążych dla Podoficerów Zawodowych w Bydgoszczy na stanowisko dyrektora nauk. W XII 1934 przeniesiony do DOK III Grodno na stanowisko kierownika Samodzielnego  Referatu Bezpieczeństwa Wojska. Zajmował się także tam organizowaniem PW Leśników. Awansowany 19 III 1937 do stopnia ppłk-a dypl. sł. st. piech. W 1938 mianowany z-cą  d-cy 48 pp. W I 1939 przeniesiony do rezerwy. Następnie pracuje na stanowisku dyrektora Biura Prasy i Propagandy Polskiego Radia. Zmobilizowany we IX 1939 do WP bierze udział w kampanii wrześniowej 1939 na stanowisku szefa sztabu 35 DP Rez. sformowanej na bazie Obozu Warownego Wilno. Walczy od 09 IX 1939 w obronie Lwowa. Wzięty do niewoli sowieckiej ucieka. Po nieudanej próbie przekroczenia granicy z swoim  synem na Węgry powraca w połowie X 1939 do Lwowa. Podejmuje działalność konspiracyjna w strukturach SZP i od XI 1939 do I 1940 pełni funkcję d-cy wojewódzkiego SZP Lwów.,  a następnie od I –III 1940 pełni funkcję p. o. kmdta Obszaru nr 3 w ZWZ 2.  Po wycofaniu się z pracy w zWZ2 od IV 1940 do 1941 był organizatorem  i d-cą konspiracyjnej organizacji „Wierni Polsce”. W VIII 1942 prowadził rozmowy w sprawie scalenia „Wiernych Polsce” z AK.  We IX 1942 wszedł w skald prezydium  zarządu utworzonego  właśnie Konwentu Organizacji Niepodległościowych.  /KON, któremu podporządkował w Vii 1943 resztki swej organizacji. Jednocześnie  organizator i kierownik KON we Lwowie. Miał być  współtwórcą rzekomo bardzo licznych  Oddziałów Bojowych KOB tworzonych przez KON. W VIII 1944 podjął nieudaną próbę przejścia Sanu. Powraca do Lwowa.  Lwów opuścił w III 1945. Początkowo przebywał w Krakowie, gdzie zostaje na przełomie VII/VIII 1945 aresztowany przez funkcj. UB jako  Ludwik Żelechowski. Skazany przez sąd na 6 lat wiezienia za szerzenie propagandy antyrządowej. Zwolniony z więzienia 5 X 1946 na podstawie amnestii. Wyjechał wówczas do Wrocławia i zamieszkał tam na stałe. W IV 1947 powraca do swego rodowego nazwiska. Pracuje w prywatnej firmie budowlanej, potem jako korespondent  w Zachodniej Agencji Prasowej m. in. w Domu Ksiązki i Biurze Studio i Projektów Komunikacji Miejskiej, skąd w 1967 przeszedł na emeryturę. Zmarł 13 XI 1986 we Wrocławiu., Pochowany 19 XI 1986 na Cmentarzu Osobowickim.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW4x,ZKZ,KN
    Żonaty od 1921  z Pauliną Czapor – nauczycielką, żoł. ZWZ/AK.  Miał córkę Bożenę Zofię /ur. 1925/ żoł. AK po wojnie dr wet. i syna Andrzeja –Jerzego /ur. 1922/, żol. ZWZ, i II KP. Poległ w V 1944 pod Monte Cassino.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; W. Chocianowicz. W 50 lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969; Dz. Pers. Nr 101 z 7 X 1925; Dz. Pers. Nr 20 z 23 XII 1929; Dz. Pers. Nr 5 z 3 VIII 1931; Dz. Pers. Nr 14 z 22 XII 1934; G. Mazur – j. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997
     
     
    Spychalski Józef
    [1898-1944], członek POW, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1934], PSZ na Zachodzie ppłk [1940] w konspiracji SZP/ZWZ/AK, cichociemny, płk [1942], ps. „Czarny”, „Gruda”,  „Grudzień”, „Jurand”, „Lawina”, „Luty”, „Socha”, „Soroka”, „Stryjek”, „Szary”, „Ścibor”, „Taran”, „Włast”, vel Józef Jurand , vel Józef  Dzierżyński, vel Jan Redowski,vel Maciej Samura, vel  Józef Szymański, vel Józef Szymborski.
    D-ca wojewódzki SZP, k-dt Okręgu ZWZ Lublin X 1939-VII 1940, k-dt Obszaru II ZWZ IX – 17 XI 1940, k-dt Okręgu Kraków AK 1 IX 1942 – 24 III 1944.
     
    Ur. 19 III 1898 w Łodzi, syn Józefa /majstra mechanika/ i Franciszki z d. Liśkiewicz. W 1914 ukończył Miejską Szkołę w Łodzi w zakresie 6 klas gimnazjalnych. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1916 w Gimnazjum im. St. Staszica w Warszawie. W 1915 zaangażował się w działalność niepodległościową  w Polskiej organizacji Wojskowej /POW/. Ukończy szkołę podoficerską POW. W końcu 1916 działa na terenie pow. Sieradz, gdzie zajmuje się tworzeniem oddziałów POW. Zorganizował kilka plutonów z których utworzono kompanię której obejmuje dowodzenie. Na przełomie 1917/1918 prowadził w Kuźnicy Błońskiej kurs dla członków POW. Pod ps. „Szary” zostaje mianowany z-cą kmdta Obwodu Sieradzkiego POW, potem na początku 1918 objął kierownictwo tego obwodu. Jesienią 1918 na rozkaz komendy Okręgu POW ścięto w rejonie Sieradza co dziesiąty słup telefoniczny co powoduje panikę wśród Niemców. Unika aresztowania przez Niemców. Urywa się na terenie Kalisza. Po powrocie do Sieradza 10 XI 1918 bierze udział w rozmowach załogą niemieckiego garnizonu w Sieradzu, który 11 XI 1918 złożył broń. Przejęte zostają wówczas urzędy i więzienie.  Obsadza członkami POW stację kolejową, gdzie w nocy dochodzi do walki z Niemcami. Uczestniczy czynnie w tworzeniu polskiej administracji. Skierowany do szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie- klasa „L”, gdzie przebywał w okresie od 03 I 1919-21 III 1919. Mianowany ppor. sł. st. piech. 21 III 1919. Przydzielony do 28 pp w Łodzi na stanowisko d-cy plutonu w I batalionie. Walczy na froncie wojny polsko-bolszewickiej  1919-1920 w szeregach 28 pp w składzie 10 DP m. in. na froncie białorusko-litewskim, na przedpolach Warszawy pod Radzyminem, potem na Wołyniu. Od XII 1920 do IV 1921 przebywał na kursie dowódców kompanii w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie. Zweryfikowany po wojnie w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W latach 1921-1923 nadal służy w 28 pp na różnych stanowiskach. W końcu 1923 przeniesiony z 28 pp do 70 pp w Pleszewie, gdzie dowodzi m. in. plutonem, potem instruktor w Szkole Podoficerskiej w Chełmnie. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. 3 V 1926  z starszeństwem od 1 VII 1925. Przeniesiony do Kadry Oficerów Piechoty  od 01 IX 1927 do IX 1929 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie, gdzie w latach 1927-1928 był instruktorem w 6 kompanii szkolnej, a w latach 1928-1929 oficer-wychowawca w 5 kompanii szkolnej. W latach 1929-1933 pełni funkcję kmdta Obwodowego PW  57 pp w Poznaniu. Awansowany  5 II 1934 do stopnia mjr-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 I 1934. Od III-XI 1934 dowodził batalionem w 57 pp. Przeniesiony jesienią 1934 z 57 pp do Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie na stanowisko wykładowcy taktyki piechoty na kursach unifikacyjnych. W 1935 przeniesiony na stanowisko d-cy I  batalionu w 55 pp w Lesznie. Mianowany 8 IV 1939 d-cą Batalionu Stołecznego w Warszawie. Funkcję obejmuje od 1 V 1939 . W kampanii wrześniowej 1939 walczy na czele batalionu w obronie Warszawy. Po kapitulacji Warszawy nie poszedł do niewoli. Zaprzysiężony do konspiracyjnej organizacji SZP. 10 X 1939  zgodnie z rozkazem d-cy gł. SZP udał się do Lublina z zadaniem zorganizowania tam Dowództwa Wojewódzkiego SZP oraz struktur terenowych. Położył duże zasługi w rozwój organizacji niepodległościowej SZP/ZWZ na tym terenie. Po wykonaniu tych  zadań dowodzi Okręgiem Lubelskim SZP/ZWZ do VII 1940. Przeniesiony następnie do KG ZWZ w Warszawie. Z dniem  1 VII 1940 mianowano go ppłk sł. st. piech. W końcu VIII 1940 zostaje  wyznaczony na organizatora i kmdta Obszaru II ZWZ /Białystok/. POo zorganizowaniu ekipy 20 X 1940  razem z rtm. ? Janem Szlaskim /Jan Szulc/ kpt. W. Liniarskim  i st. sierż. K. Gumowskim  dotarł szlakiem przerzutowym przez Ostrów Maz., Zakrzew, Zambrów do wsi Dąb Wielki w rejonie Kołak Kościelnych do m. p. p.o. kmdta Okręgu ZWZ Białystok ppor. A. Gilewskiego „Nieczuja”. Po wstępnej inspekcji terenu wysyła do KG ZWZ meldunek o sytuacji na tym terenie. Aresztowany przez funkcj. NKWD 12 XI 1940  podczas przeprowadzania inspekcji  razem z p por. A. Iglewskim we wsi Morusy k. Tykocina, gdzie spędzali nocleg na kwaterze konspiracyjnej.  Przewieziony do siedziby NKWD w Białymstoku potem do Mińska, gdzie go osadzono w miejscowym więzieniu. Po licznych przesłuchaniach przewieziony do więzienia na Łubiance w Moskwie, gdzie wymuszano n nim spisanie swej działalności. Na początku Vi 1941 stanął  prze Kolegium Wojskowym Sądu Najwyższego ZSRR pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Niemiec oraz organizowania organizacji podziemnej i prowadzenia działalności dywersyjno-sabotażowej. Od zarzutu szpiegostwa uwolniony, ale zostaje za pozostałe czyny skazany na karę śmierci. Taki sam wyrok otrzymał A. Iglewski. Zmuszony do napisania podania o ułaskawienie. Po nalocie samolotów niemieckich na Moskwę  w końcu VIII 1941 zostaje zwolniony z więzienia. Następnie służy w Armii Polskiej w ZSRR. 6 I 1942 przybył droga lotniczą do Wlk. Brytanii. Pozostaje w dyspozycji sztabu NW do IV 1932. Awansowany 06 III 1942 do stopnia płk-a sł. st. piech. Dążył do powrotu do kraju. Przeszedł przeszkolenie na kursie spadochronowym. Gen. W. Sikorski osobiście odprawia go do kraju jako swego oficera łącznikowego do gen. S. Roweckiego kmdta AK z przekazaniem osobistym instrukcji tajnej dla d-cy AK. W nocy z 30/31 III 1942 odbył skok na teren placówki odbiorczej „Błoto”  pod Podstolicami  w rejonie Tłuszcza.  Po dotarciu do Warszawy przebywa na aklimatyzacji w Warszawie, potem w Milanówku, gdzie leczył rany odniesione podczas skoku.  Do X 1942 pełnił w zasadzie niesprecyzowaną funkcję  pozostając w dyspozycji kmdta KG AK. Mianowany w z dniem 01 XI 1942 kmdtem Okręgu AK Kraków, którym kierował do aresztowania w 24 III 1944 w Krakowie. Oficjalnie był zatrudniony jako buchalter w Hurtowni Farb i Chemikalia „Farbowa” przy ul. Długiej w Krakowie prowadzonej przez F. Ponickiego. Więziony w siedzibie gestapo, potem na Montelupich. Próba jego zbrojnego uwolnienia nie doszła do skutku. Podobno zostaje wywieziony 27 VII 1944 do obozu w Gross Rosen, potem w obozie w Sachsenhausen, gdzie został zamordowany w VIII 1944 po wybuchu Powstania Warszawskiego.
    Odznaczony: VM kl. 5 nr 4967, VM kl. 4 nr 00069; KW KN, ZKZ z M i innymi medalami.
    Żonaty od 1927  z Eleonorą z Olszewskich /1900-1989/ dziennikarką. Więziona w l. 1950-1954 przez UB. Miał syna Jędrzeja /ur. 14 VII 1927 w Jarocinie  + 10 V 1984 w W-wie. inż., córkę Agnieszkę /ur. 02 IX 1931 w Poznaniu/ śpiewaczkę operową.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Dz. Pers. Nr 15 z 23 VIII 1929; Dz. Pers. Nr 4 z 5 II 1934;Dz. Pers. Nr 11 z 7 VI 1934; Dz. Pers. Nr 14 z 22 XII 1934; P. Zarzycki. Batalion stołeczny. Pruszków 2005; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; St. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP-ZWZ-AK 1939-1945. Kraków 1994; I. Caban-Z. Mańkowski. Okręg Lubelski ZWZ-AK 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; W. Bartosz. Biogram J. S /w;/ MSBUDN 1939-1956. T. 6. Kraków 2000; J. Tucholski. Cichociemni. W-wa 1984.
     
     
    Staub Fryderyk
    [1899-1982], inż. działacz społeczny, członek PPS, oficer rez. piech. WP, kpt. [1925], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Janka”, „Proch” vel Andrzej Kwaśniewski, po 1945 profesor zwyczajny.
    Kmdt Okręgu ZWZ-1 Lwów – Zachód V-IX 1941 Kmdt Obwodu AK Przemyślany IV-VII 1944. Okręg Lwów AK.
     
    Ur. 30 XI 1899 w Lwowie, syn Jerzego/ urzędnik kolejowy/ i Berty z d. Kurcer. W 1909 ukończył szkołę ludową, a w 1916 II Szkołę Realną we Lwowie, gdzie zdał z odznaczeniem maturę. W latach 1916-1918 studiował a austriackiej Technicznej Akademii Wojskowej w Möding. Od 4 XI 1918 służy w Wojsku Polskim. Przydzielony do 5 pp Leg., bierze udział w walkach z Ukraińcami w obronie Lwowa i walkach o Przemyśl. Później w szeregach 5 pp Leg. uczestniczy w 1919-1920 w wojnie polsko-bolszewickiej. Dowodzi plutonem, kompanią. Z 5 pp Leg. przeniesiony do sztabu 1.DP Leg. Od 8 VI 1921 służy w 19. DP. Przeniesiony do rez. 31 VIII 1922. Po wojnie zweryfikowany w stopniu por. z starszeństwem 1 VI 1919. Powraca do Lwowa, gdzie studiuje na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej. Dyplom inż. otrzymuje w 1926. Pracuje potem w Mechanicznej Stacji Doświadczalnej Politechniki Lwowskiej, następnie w fabryce H. Cegielski w Poznaniu. W okresie studiów członek PPS i Związku Strzeleckiego. Do 1929 asystent dyrekcji Huty „Milowice” w Sosnowcu, następnie kierownik Odlewni Żelaza firmy „Zieleniewski – Fitzner -Gamper” w Dąbrowie Górniczej. Jednocześnie w roku akademickim 1929-1930 stypendysta Funduszu Kultury Narodowej. Przebywa ba Politechnice w Berlinie i Zurichu. Specjalizuje się w metaloznawstwie. Od 1930 – 1935 asystent potem kierownik odlewni żeliwa i staliwa i metali nieżelaznych w zakładach „H. Cegielski” w Poznaniu. Mieszka w Poznaniu i podlega ewidencyjnie PKU Poznań- M. Awansowany do stopnia kpt. rez. 2 I 1932 z przydziałem do 57 pp w Poznaniu. W 1935 powraca do pracy w Mechanicznej Stacji Doświadczalnej Politechniki Lwowskiej. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Lwowa we IX 1939 pracuje jako starszy asystent a następnie docent w katedrze Technologii Metali Lwowskiego Instytutu Politechnicznego. Od początku 1940 czynny w konspiracji niepodległościowej ZWZ we Lwowie. Mieszka we Lwowie ul. Zielona 123, potem Zielona 55. W jego domu mieściła się radiostacja organizacji ZWZ. Od IV –IX 1940 szef sztabu Okręgu II Lwów-Zachód. W okresie V-IX 1941 d-ca Okręgu ZWZ-1. W czasie niemieckiej okupacji nie pracował zawodowo. Od I –III 1942 w jego domu czynna była podziemna drukarnia, gdzie drukowano m.in. „Biuletyn Ziemi Czerwieńskiej. Poszukiwany przez Niemców ukrywa się i nadal prowadzi działalność konspiracyjną. W IV 1944 mianowany k-dtem Obwodu AK Przemyślany w Inspektoracie Południowym AK – dowodzonym przez mjr A. Sawickiego ps. „Młot”, „Mars”. Organizator i d-ca oddziału partyzanckiego, którym dowodzi od od 16 IV 1944 – 1 kompanii 40 pp AK, odtwarzanego w ramach przygotowań do akcji „Burza”. Odwołany z funkcji k-dta obwodu 25 VII 1944, nadal dowodzi, OP który 24 VII 1944 zdobył Bóbrkę. Po zakończeniu „Burzy” i złożeniu w VIII 1944 broni powraca do Lwowa. Podejmuje w zajętym przez Rosjan Lwowie pracę w Lwowskim Instytucie Politechnicznym. Do IX 1945 docent i kierownik Katedry Obróbki Plastycznej Metali. Po repatriacji do Polski w 1945 od X 1945 pracuje jako zastępca profesora i kierownik Katedry Metaloznawstwa Politechniki Śląskiej, którą organizuje od podstaw. Jednocześnie kierownik wydziału ekspertyz Hutniczego Instytutu Badawczego w Gliwicach, gdzie także mieszkał. Od 1949 profesor nadzwyczajny a od 1957 profesor zwyczajny. W latach 1955-1957 Dziekan Wydziału Mechanicznego potem 1959 –1962 prorektor Politechniki Śląskiej do spraw nauki. Autor i współ autor 8 książek, 6 skryptów oraz ponad 100 publikacji. Wypromował 30 doktorów. Redaktor naczelny „Zeszytów Politechniki Śląskiej”. Był członkiem wielu towarzystw technicznych. Członek Woj. Rady Narodowej, Związku Nauczycielstwa Polskiego, prezes Aeroklubu w Gliwicach. W 1970 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł w Gliwicach 11 I 1982. Pochowany na Cmentarzu Centralnym przuy ul. Kozielskiej w Gliwicach.
    Żonaty 2 razy, po raz I z Marią z d. Dudajek, po raz II z Marią z d. Hnat. Dzieci nie miał.
    Odznaczony: VM kl. 5 /1921/, KW /1921/, ZKZ z M, OOP kl. III /1962/.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924;Rocznik Oficerski Rezerw 1934;; G. Mazur – J. Węgierski. Słownik konspiracji lwowskiej 1939-1944. Katowice 1997; J. Węgierski. Komendy Lwowskiego Obszaru i Okręgu AK 1941-1944. Kraków 1997; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków.
     
     
    Stempkowski Michał
    [1896-1988], oficer sł. st. kaw. WP, mjr [1932], ppłk [1939],w konspiracji SZP/ZWZ/AK, płk sł. st. kaw.,[1944], ps. „Barbara”, „Grzegorz” vel Edward Kaczkowski. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Lublin IV 1941-XII 1942. Kmdt Okręgu AK Łódź XII 1942-I 1945.
     
    Ur. 20 IX 1896 w m. Owadno pow. Włodzimierz Wołyński na Wołyniu, syn Jana i Wandy z d. Kaczkowskiej. Uczęszczał do szkoły ludowej potem gimnazjum. Po wybuchu I wojny światowej 1 VIII 1914 wcielony do armii rosyjskiej z przydziałem do 12 pułku ułanów, w którego szeregach uczestniczył w walkach z Austriakami na froncie wschodnim. Od XI 1917 służy w 3 Pułku Ułanów w składzie I Polskiego Korpusu na Wschodzie. W VI 1918 po rozwiązaniu korpusu powraca do Polski. Przebywał wówczas w Kielcach, gdzie działa aktywnie w POW. Brał udział w rozbrajaniu Austriaków w Kielcach. Następnie organizuje oddział kawalerii, który zostaje jesienią 1918 włączony do WP. Bierze udział w walkach z Ukraińcami w Małopolsce, potem 1919-1920 w szeregach 1 Pułku Szwoleżerów w wojnie polsko-bolszewickiej. W VIII 1920 w czasie walk na przedpolach Warszawy zostaje ranny. Następnie uczestniczy do IX 1920 w walkach na froncie północnym, następnie uczestniczy do X 1920 w walkach na Wołyniu. Awansowany w czasie wojny 1 VII 1920 do stopnia por. sł. st. kaw. Po wojnie służy nadal w 1 p. szwoleżerów w Warszawie. Zweryfikowany w 1922 przez MSWoj. w stopniu rtm. z starszeństwem 1 VI 1919. Z dniem 30 IX 1923 na własną prośbę 1923 przeniesiony do rezerwy. Następnie do 1928 prowadził własne gospodarstwo rolne. Do służby wojskowej powraca w 1928 z przydziałem do 1 p. szwoleżerów w Warszawie. Awansowany do stopnia majora sł. st. kaw. 1 I 1932. W okresie 1928-1934 pełni funkcje kwatermistrza 1 p. szwoleżerów. W 1934 przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 4 psk w Płocku. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. 19 III 1939. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku z-cy d-cy 4 psp. W składzie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii. Walczył z wrogiem na szlaku bojowym prowadzącym przez Działdowo, Mławę, Płock, Modlin, Kampinos, Mińsk Maz., Garwolin, potem na Lubelszczyźnie w rejonie Łącznej, Krasnobrodu, gdzie brygada 23 IX 1939 zostaje rozbita. Uniknął wtedy niewoli i w X 1939 przedostał się do Warszawy, gdzie podejmuje działalność konspiracyjną. Od X 1939 czynny w konspiracji SZP, potem ZWZ. Po spotkaniu z znanym mu z służby w 1 p. szwoleżerów płk dypl. Januszem Albrechtem szefem Oddziału III Dowództwa Głównego SZP zostaje skierowany w końcu XI 1939 na Lubelszczyznę z zadaniem zorganizowania na tym terenie struktur konspiracyjnych SZP. Początkowo mieszkał w majątku Tarnowskich w Zaklikowie, a następnie w majątku Stojszyn pow. janowski, gdzie był oficjalnie zatrudniony jako rządca. Wiosną 1941 k-dt Okręgu ZWZ Lublin płk Ludwik Bittner „Halka” powierzył mu funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Lublin. Przebywał wówczas w Lublinie i był oficjalnie zatrudniony w Zarządzie Mienia Pożydowskiego, gdzie zameldował się jako b. oficer Landwehry. Odbudowywał struktury inspektoratu rozbite aresztowaniami przeprowadzonymi na przełomie 1940/1941. Prowadził aktywna działalność konspiracyjna. We IX 1942 zatrzymany przez gestapo pod zarzutem ucieczki z obozu. W X 1942 po zwolnieniu z więzienia opuścił Lublin. Do XII 1942 przebywał w dyspozycji KG AK. W XII 1942 mianowany przez KG AK k-dtem Okręgu AK Łódź. W I 1943 przybył na teren okręgu, gdzie występował pod ps. „Grzegorz” i przybranym nazwiskiem Edward Kaczkowski. W czasie sprawowania swej funkcji prowadził aktywną działalność konspiracyjną. Inicjował powstanie oddziałów partyzanckich AK oraz akcji dywersyjno-sabotażowych. Awansowany przez KG AK do stopnia płk-a sł. st. kaw. 03 V 1944. Wśród podwładnych posiadał duży autorytet i cieszył się uznaniem żołnierzy AK. Okręgiem kierował do rozwiązania AK 19 I 1945. 25 I 1945 wydaje rozkaz o rozwiązaniu AK na terenie Okręgu Łódź AK. Na początku III 1945 zostaje wraz z swymi współpracownikami aresztowany przez NKWD i uwięziony w łódzkim więzieniu NKWD. Po ciężkich przesłuchaniach zostaje przez NKWD przekazany do dyspozycji WUBP Łódź i osadzony w więzieniu przy ul. Kopernika. Po kilkumiesięcznych brutalnych przesłuchaniach w dniu 24 VIII 1945 skazany przez WSO Łódź, sygnatura akt 0-541/45 pod przewodnictwem kpt. Romana Vogla na karę 10 lat więzienia. Więziony od IX 1945 w CWK Wronki pod nazwiskiem Edward Kaczkowski. W wyniku starań żony Marii u Roli – Żymierskiego tenże przedłożył akta B. Bierutowi, który dał wówczas wolną rękę Roli-Żymierskiemu. W efekcie nakazano warunkowe zawieszenie kary na okres 2 lat. Dzięki temu 30 X 1945 zostaje zwolniony z więzienia. Po wojnie mieszkał w Warszawie. Przewodził środowisku żołnierzy AK z Okręgu Łódź. Po 1956 wchodził w skład Rady Głównej ZBOWiD. Zajmował się wówczas przyznawaniem należnych awansów i odznaczeń dla żołnierzy AK. Jego dom w Warszawie przy ul. Pl. Inwalidów 4/6/8 m.45 a był zawsze otwarty dla wszystkich ludzi związanych z podziemiem okupacyjnym AK, dla których znajdował ciepłe słowa – stąd wziął się jego przydomek Tata.
    Zmarł 21 VII 1988 w Warszawie. Pochowany 29 VII 1988na cmentarzu cywilnym na Powązkach, zegnany przez rzesze swych podwładnych i towarzyszy broni w asyście kompanii honorowej WP.
    Jego syn Jan został zamordowany przez UB za działalność niepodległościową. 
    Żonaty z Marią z d. Kugler.
    Odznaczony: VM kl. V nr 1388 /1920/ i VM kl. IV, KW 6x, SKZ, Orderem Polonia Restituta, ZKZ z M, Krzyżem AK, Medalem Wojska, Medalem za Wojnę 1918-1921
    Po powstaniu ŚŻŻAK czyniono starania o mianowanie go na stopień generała brygady.
     
    Dz. Pers. Nr 63 z 27 IX 1923; Dz. Pers. Nr 46 z 11 V 1924;Roczniki oficerskie MSWoj. 1924, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. S. Wojciechowski. 1 Pułk Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego. Pruszków 1995; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939; M. Krajewski. Płock w okresie okupacji1939-1945. Płock-Włocławek 2001; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; E. Wawrzyniak. Na rubieży Okręgu AK Łódź. W-wa 1988; E. Wawrzyniak. Z wyroku władzy ludowej. W-wa 1995; USC Warszawa. Skrócony akt zgonu nr VI/2076/1988.
     
     
    Studziński Franciszek
    [1893-1964], legionista, członek POW, oficer sł. st. piech. WP, ppłk [1933], w konspiracji ZWZ/AK, płk [ 1943], ps. „Kotlina”, „Radwan”, Rawicz”, „Skawa”, „Skiba” vel Andrzej Radwan. Więzień sowieckich łagrów.
    Kmdt Okręgu ZWZ/AK Tarnopol IX 1941 – III 1944.
     
    Ur. 10 X 1893 we wsi Kotlice pow. Tomaszów Lubelski. Syn Aleksandra i Heleny z d. Pietrzykowskiej. Ukończył gimnazjum w Krakowie. Działał w Związku Strzeleckim, gdzie przeszedł przeszkolenie wojskowe. Od 06 VIII 1914 do 07 VI 1917 służył w 3 kompanii III Baonu 1 pp Leg., po czym do 01 XI 1918 działa w POW jako k-dt obwodu potem okręgu POW Pińczów – Olkusz. Od XI 1918 w WP. Awansowany do stopnia ppor. 1 VI 1919. W szeregach 25 pp bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920.. Awansowany w czasie wojny do stopnia por. sł. st., potem kpt. Dowodził kompanią. Brał udział w operacji zajęcia Kijowa, potem w walkach odwrotowych. Po zakończeniu działań wojennych służy nadal w 25 pp w Piotrkowie Tryb. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 1 VII 1923. Do 01 X 1924 dowodził II baonem 25 pp. Z dniem 03 X 1924 przeniesiony na stanowisko d-cy 6 Baonu KOP „Iwieniec” na Nowogródczyźnie. W VI 1927 przeniesiony na stanowisko kwatermistrza do 10 pp w Łowiczu, skąd został przeniesiony w VII 1929 na stanowisko d-cy 2 Baonu Strzelców w Tczewie, którym dowodzi do VI 1932. Następnie od VI 1932 do V 1933 kwatermistrz 1 psp w nowym Sączu. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 1 I 1933. Od VI 1933 do VII 1936 zastępca d-cy 27 pp w Częstochowie, potem do VI 1938 z-ca d-cy 12 pp w Wadowicach. Od VII 1938 do IX 1939 był k-dtem PKU i Garnizonu Sosnowiec. W kampanii wrześniowej 1939 w OZ 6 DP, po czym pomiędzy 22 IX a 4 X 1939 przedostał się na Węgry, gdzie przebywał najpierw w obozie pod Budapesztem, a potem pracował w placówce przerzutu oficerów przy polskim konsulacie. W XII 1939 otrzymał polecenie powrotu do kraju, jednak przy przekraczaniu granicy w I 1941 zostaje ujęty i osadzony w obozie karnym na Węgrzech. W VII 1941 zbiegł z obozu i w VIII 1941 dotarł do Warszawy. Po zawiązaniu kontaktów z KG ZWZ otrzymał przydział do obszaru Lwowskiego ZWZ i w składzie „ekipy Warszawskiej” we IX 1941 przybył do Lwowa. 09 XII 1941 zostaje mianowany p. o k-dtem Okręgu Tarnopol ZWZ/AK, potem k-dt okręgu, którym kierował do III 1944. Awansowany do stopnia płk-a sł. st. 11 XI 1943. W III 1944 udał się do Lwowa. W związku z sytuacja na froncie nie mógł już powrócić na teren Tarnopola. Od 1 VII do 31 VII 1944 był zastępcą k-dta Obszaru Lwowskiego AK. W składzie delegacji Komendy Obszaru udał się do Żytomierza, gdzie został aresztowany przez NKWD w nocy z 2/3 VIII 1944, a potem internowany. Przebywał kolejno w więzieniu w Kijowie, a potem w obozach w Charkowie, skąd go wywieziono do obozu nr 178/454 w Riazaniu - Diagilewie, gdzie został osadzony 04 I 1946. 06 VII 1947 odesłany do obozu nr 158 w Czerepowcu, potem w obozie nr 150 w Griazowcu, skąd odesłano go 02 X 1947 do obozu nr 437 w Bogorodskoje. 05 X 1947 odesłany do obozu przejściowego nr 284 w Brześciu. Repatriowany do kraju 03 XI 1947 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej, gdzie przybył 04 XI 1947. Zamieszkał kolejno w Zawierciu, Niemodlinie, Wrocławiu i w Katowicach, a następnie w Bytomiu. Pracował zawodowo jako pełnomocnik rządowy ds. podatku gruntowego na pow. Lubliniec. Mieszkał w Bytomiu. Był inwigilowany przez funkcj. WUBP Katowice. Usiłowano go za pomocą prowokacji włączyć do działalności konspiracyjnej w strukturach lwowskiego podziemia. Rozpracowywany od IV 1951 przez WUBP w Katowicach w ramach sprawy o krypt. „Grupa Lwowska”. Zatrzymywany 27 XII 1952 przez UB i skazany w 30 III 1953 przez WSR w Stalinogrodzie na karę 5 lat więzienia. Po odzyskaniu wolności nadal mieszkał w Bytomiu, gdzie zmarł 23 V 1963.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN /1932/,KW 4x, Złotym Krzyżem Zasługi /1928/, w VII 1944 przedstawiony do odznaczenia ZKZ z M „za wybitne wyniki i osiągnięcia w zorganizowaniu i dowodzeniu Okręgiem ZWZ/AK Tarnopol”.
    Od 1922 był żonaty z Albertą Wilhelminą z d. Fiszer /ur. 1896/. Małżeństwo był bezdzietne.
     
    Roczniki oficerskie 1924,1928,1932; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP/ZWZ/AK/NIE w latach 1939-1945. Kraków 2003; G. Mazur – J. węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997. /tam pozostała bibliografia/. T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej (1945-1948), t. II. Wrocław 2004.
     
     
    Sulik-Sarnowski Nikodem
    [1893-1954], ppłk sł. st. piech. [1935], w ZWZ płk sł. st. piech. [1940] ps. „Łodyna”, „Jodko” vel Karol Sarnowski, vel Karol Jodko,  vel Karol z Wąsami,– w PSZ gen. bryg.[1944]
     
    Ur. 15 VIII 1893 we wsi Kamienna Stara gmina Dąbrowa Grodzieńska, syn Jana i Katarzyny z d. Skoczkówna. Początkowo uczył się w domu oraz w pobliskim Grodnie. W 1911 wyjechał do Petersburga i tam wstępuje do 5 klasy gimnazjum, a w 1915 zdaje maturę. Powołany w 1915 do służby w armii rosyjskiej ukończy 4 miesięczny kurs szkoły oficerskiej piechoty we Włodzimierskiej Szkole Wojskowej w Petersburgu. Mianowany 1 X 1915 chor. piech. z przydziałem do 163 Batalionu Zapasowego w Czelabińsku. Od XII 1915 walczy na froncie wołyńskim m. in. w składzie 133 pp. Odznaczył się w bitwie pod Załowcami w Galicji za co zostaje odznaczony Złotym Krzyżem św. Jerzego. Podczas walk na froncie wołyńskim 23 VII 1916 zostaje poważnie ranny. Mianowany w 1916 ppor. piech. Przebywał na leczeniu szpitalnym w Petersburgu. Po podleczeniu ran powraca na front rumuński, gdzie przebywała jego jednostka i przydzielony do kompanii karabinów maszynowych, potem d-ca oddziału zwiadowczego pułku. W armii rosyjskiej służy do VI  1918. W 1918 czynny w Organizacji Wojskowej Ziemi Grodzieńskiej. Od I 1919 w WP, gdzie pełni różne funkcje. Walczył na froncie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Do VI 1919 dowodził 6 kompanią w Białostockim Pułku Piechoty, potem d-ca kompanii  I batalionu 41 pp w I dywizji Litewsko-Białoruskiej, a od 15 X 1919-1 I 1920 oficer operacyjny białostockiego pułku strzelców. Od I 1920-VIII 1920 w składzie grupy ”Orany”. Minowany por. piech. 1 IV 1920. Od 18 VIII 1920 do 18 XII 1920 w niewoli litewskiej. Po wojnie  zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. Za męstwo okazane na polu walki odznaczony VM kl. 5.  Od 22 I 1921 do II1921 oficer sztabu 79 pp, potem od 15 II 1921-15 III 1921  d-ca kompanii w 79 pp. Od 16 III 1921 do 25 VI 1921 pełni funkcję adiutanta 4oBP. Od 27 VI 1921 do 16 V 1922 dowodzi kompanią w 41 pp , a od 16 V 1922 do IX 1926 pełni funkcję  I oficera sztabu 29 DP w Grodnie. Od IX 1926 do IV 1927 d-ca 3 kompanii w I batalionie 76 pp. Przeniesiony z dniem 1 IX 1927 do Kadry Oficerów Piechoty z jednoczesnym przeniesieniem służbowym do Ministerstwa Skarbu. W okresie IX 1927-III 1928 kmdt Centralnej Szkoły Straży Celnej. Awansowany 1 I 1928 do stopnia    mjr-a sł. st. piech. Od IV 1928 do II 1929  kmdt Centralnej Szkoły Straży Granicznej . Z dniem 01 II 1929 przeniesiony do DOK VIII w Toruniu na stanowisko  kierownika Okręgowego Urzędu  WF i PW . Z dniem 29 II1932 przeniesiony z DOK VIII na stanowisko d-cy II batalionu detaszowego w 65 pp w Grudziądzu. Baonem stacjonującym w Gniewie dowodził do VI 1933. Przeniesiony z dniem 1 VII z 65 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko d-cy Batalionu KOP „Dederkały”, którym dowodził w okresie 1 VII 1933- 17 IV 1935. Awansowany 1 I 1935 do stopnia ppłk-a sł. st. piech. Od 17 IV 1935 do 17 IV 1937 dowodził Bonem KOP „Stołpce”. Od 17 IV 1937 do 18 X 1937 pełni funkcję z-cy d-cy pułku KOP „Snów”, a od 19 X 1937 do VIII 1939 d-c Baonu KOP „Sarny”. W kampanii wrześniowej 1939 od 6 VI 1939 dowodzi pułkiem KOP „Sarny”. Walczy po 17 IX 1939 z wojskami agresora bolszewickiego na odcinku obrony Sarny-Kowel, potem wycofuje się i walczy w bojach odwrotowych z bolszewikami pod Szackiem, po przekroczeniu Bugu rozwiązuje oddział, którym dowodził.  Następnie przedostaje się do warszawy, gdzie dotarł 13 X 1939i podejmuje działalność konspiracyjną w szeregach SZP, potem w Z 11 XI 1939 z nominacją na stanowisko z-cy d-cy Wojewódzkiego SZP wyruszył z Warszawy do Wilna. Aresztowany przez funkcj. NKWD podczas przekraczania granicy uwięziony w areszcie w Sopoćkiniach. Nierozpoznany zostaje zwolniony. Wyjechał do Białegostoku, gdzie przebywała jego żona, potem do Wilna, gdzie dociera 8 XII 1939. Od II 1940 wyznaczony na stanowisko z-cy kmdta Okręgu ZWZ Wilno, potem na stanowisko kmdta. Dzięki jego pracy scalono wszystkie organizacje na terenie Wilna. 13 IV 1941 w wyniku dekonspiracji zostaje aresztowany przez funkcj. NKWD  w Wilnie i uwięziony. Przewieziony do Moskwy i osadzony w więzieniu Lefortowo. Przeszedł okrutne śledztwo z zastosowaniem tortur. Pomimo tortur zachował żołnierską godność.  29 VII 1941 skazany przez sowiecki sąd na karę śmierci i osadzony w więzieniu na Butyrkach, potem na Łubiance. Po podpisaniu układu Majski-Sikorski zostaje 9 VIII 1941 zwolniony z więzienia. Wstępuje następnie do Armii Polskiej w ZSRR dowodzonej przez gen. W. Andersa. Awansowany do stopnia płk-a sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VII 1940.Od VIII 1941 do III 1942 dowodził 13 pp 5 DP. Od III 1942 – VI 1943 d-ca piechoty dywizyjnej 7 DP. Po ewakuacji 7 DP na Bliski Wschód od VI -VIII 1943 p. o. d-cy 5 Kresowej Dywizji Piechoty w II KP. Od VIII 1943 – 1946 d-ca 5 KDP. Walczył w kampanii włoskiej. Mianowany 1 III 1944 gen. bryg. Po ewakuacji w 1946 do Wlk. Brytanii osiadł na stałe i zamieszkał w Londynie. Pełnił szereg funkcji społecznych m. in. przewodniczący Związku Harcerstwa Polskiego i honorowy prezes Związku Kół Oddziałowych  5 KDP, członek Koła Generałów i Pułkowników, członek Rady Narodowej  z ramienia Niezależnej Grupy Społecznej.
    Zmarł w Londynie 14 I 1954. Pochowany 21 I 1954 na cmentarzu Brompton w Londynie. Jego prochy i żony Anieli zostały przewiezione do Polski i 12 IX 1993 złożone na cmentarzu w Kamiennej Starej.
    Odznaczony VM kl. 4 i 5, KN z M, PR 5 kl., KW 4x, ZKZ z M.
    Żona Aniela Sulik z d. Tarasiewicz ur. 24 IX 1895-03 VII 1963.  Miał z tego związku czworo dzieci.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,19238,1932;Dz. Pers. Nr 23 z 10 IX 1927; Dz. Pers. Nr 3 z 4 I 1929; Dz. Pers. Nr 6 z 23 III 1932; Dz. Pers. Nr 8 z 28 VI 1933; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; T. Kryska- karski. Generałowie Polski Niepodległej. W-wa 1991; O niepodległa i granice. KOP 1924-1939. W-wa 2001; N. Sulik. Okruchy wspomnień. Białystok 1993; L. Tomaszewski. Wileńszczyzna lat wojny i okupacji 1939-1945.    W-wa 1999; A. Suchcitz. „Non Omnis Moriar”. Polacy na Londyńskim Cmentarzu Brompton. W-wa 1992.
     
     
    Suszczyński Hieronim
    [1895-1964], oficer sł. st. art. WP, ppłk [ 1935], w konspiracji SZP/ZWZ/POZ/AK, płk [1943], ps. „Dyrektor”, „Lizdejko”, „Szeliga”. Więzień łagrów sowieckich.
    K-dt Podokręgu Wschód „Białowieża” AK XI 1942-VIII1944. Obszar Warszawski AK.
     
    Ur. 12 X 1895 w Ałatyrze /obecnie Uljanowsk/, syn Mieczysława i Teofilii z d. Kolesińskiej. Od 1906 uczył się w Instytucie Mikołaja I w Gatczynie, gdzie w 1914 otrzymał świadectwo dojrzałości. Następnie 1914-1915 studiował chemię na Politechnice Warszawskiej. Od V 1915 służy ochotniczo w armii rosyjskiej. Następnie od I – VI w Siergiejewskiej Szkole Artylerii w Odessie, po ukończeniu, której w stopniu chorążego jest dowódcą plutonu artylerii na froncie niemieckim. Od III 1918 oficer Legii Rycerskiej I Korpusu Polskiego w Rosji. Od IV 1918 urlopowany. Na początku 1919 przybył do kraju. Od II 1919 służy w WP. Po ukończeniu miesięcznego kursu oficerów artylerii w Rembertowie dowodzi plutonem, a od IV 1919 był oficerem łączności dywizjonu, a od VIII 1919 dowódcą plutonu, I oficerem i p.o. d-cy baterii w 3 pułku artylerii ciężkiej / późniejszym 1 pac Leg./. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. W okresie I – V 1921 odbył kurs francuskiej art. ciężkiej w Modlinie. Potem d-ca baterii 1 dywizjonu art. ciężkiej , włączonego później w skład 3 pułku art. ciężkiej. Zweryfikowany w stopniu kpt. sł. st. art. ze starszeństwem 1 VI 1919. W okresie od III – IX 1923 odbył kurs dowódców baterii w Szkole Strzelań Artylerii w Toruniu. W III 1927 przeniesiony do 14 dywizjonu art. konnej na stanowisko d-cy baterii. Od VIII 1927 ponownie d-ca baterii w 3 pac w Wilnie. Od XI 1927 d-ca szkoły podoficerskiej. Awansowany do stopnia mjr. sł. st. art. 1 I 1928. Od I 1928 II oficer sztabu art. Dowództwa Obszaru Warownego Wilno, a po ukończeniu w okresie VII - X 1928 kursu dowódców dywizjonów w Szkole Strzelań Artylerii w Toruniu dowodzi dywizjonem 3 pac. Następnie przeniesiony do 10 pac w Przemyślu, gdzie w IV 1930 krótko dowodzi dywizjonem, a od V 1930 był kwatermistrzem i p.o zastępcy d-cy pułku. Od VI 1933 d-ca dywizjonu. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. art. 1 I 1935. Następnie od 1935 do V 1936 zastępca d-cy 27 pal we Włodzimierzu Wołyńskim. Od 16 V 1936 do VI 1939 d-ca 13 dywizjonu art. konnej w Brodach. Od 23 VII 1939 d-ca 26 pal z Skierniewic, którym dowodził w kampanii wrześniowej 1939. Pułkiem dowodzi do 15 IX 1939. Ranny przebywał w szpitalu w Łodzi i w Warszawie. Od jesieni 1939 działa w konspiracji SZP/ZWZ/AK w Warszawie. W II 1941 oddelegowany do objęcia funkcji k-dta Gł. POZ, a po zakończeniu scalania POZ z AK był od XI 1942 do VIII 1944 k-dtem Podokręgu Wschodniego „Białowieża” w Obszarze Warszawskim AK. Rozkazem Naczelnego Wodza WP z 24 XI 1943 awansowany do stopnia płk sł. st. art. z starszeństwem 1 X 1943. Jednocześnie od VII 1944 d-ca odtwarzanej w ramach AK 8. DP AK z sił Podokręgu Wschodniego AK.
    Aresztowany przez NKWD wraz z oficerami swego sztabu 6 VIII 1944 wywieziony najpierw do majątku Niedziałka następnie do Lublina na Majdanek, skąd został przewieziony do więzienia Lefortowo w Moskwie, gdzie przez trzy tygodnie był poddawany przesłuchaniom. W dniu 2 IX 1944 został przywieziony z Moskwy do obozu w Charkowie, skąd go przewieziono 04 I 1946 do obozu nr 178-454 w Riazaniu-Diagilewie. Następnie odesłany 06 VII 1947 do obozu nr 158 w Czerepowcu, potem więziony w obozie nr 150 w Griazowcu, skąd go odesłano 02 X 1947 do obozu nr 437 w Bogorodskoje, a 05 X 1947 do obozu nr 284 w Brześciu. Repatriowany do kraju 3 XI 1947 przez Białą Podlaską.
    Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie. Podjął pracę zawodową w Spółdzielni Architektów Wnętrz „Ład” w Warszawie. Potrącony przez samochód 15 VIII 1964 w Warszawie, zmarł 20 VIII 1964 w szpitalu warszawskim. Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. V /1921/, VM kl. IV /1959/, KW 4x, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
     
    Roczniki Oficerskie: 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; P. Zarzycki. 27 pal. Pruszków 1999; tenże 13 dak. Pruszków 1996; W. S. Domański. 26 pal. Pruszków 1997; Cmentarz Komunalny Powązki. Dawny Wojskowy w Warszawie, wg indeksu. W-wa 1989; J. Gozdawa-Gołębiowski. Warszawski Obszar AK, wg indeksu. Lublin 1992; A.K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 2, s. 171-172; Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu, s. 434. W-wa 2002.
     
     
    Szczepankiewicz Wilhelm Franciszek
    [ 1901-1960], oficer sł. st. piech. WP, kpt.[1936], w konspiracji ZWZ/AK/ROAK/DSZ/WiN, mjr /ppłk, ps. „Bójko”, „Druga”, „Kogurt”, „Krzaczek”, „Ł-2”, „Łoś”, „Wilk”, „Żubrówka” vel Wilhelm Reterski, vel Michalski.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Tomaszów Lub. XI 1941-X 1944, Inspektoratu Rejonowego AK/ROAK Radzyń Podlaski IX 1944 – II 1945. Od V 1945-VIII Kmdt Okręgu DSZ Lublin. Prezes Okręgu WiN Lublin IX 1945-IV 1947.
     
    Ur. 08 III 1901 w Złoczowie woj. lwowskie. Syn Tadeusza /urzędnika/ i Marii z d. Warcholak. Uczęszczał do gimnazjum we Lwowie, gdzie w 1918 zdał maturę. Od XI 1918 służy ochotniczo w WP. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 w szeregach 26 pp. W latach 1920-1921 w Wielkopolskiej Szkole Podchorążych w Bydgoszczy po ukończeniu, której został 1 XII 1921 awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty. Następnie służy w III baonie 26 pp z Gródka Jagiellońskiego stacjonującego we Lwowie. Ukończył kurs łączności i telegrafii w Zegrzu, potem Centralną Szkolę Gimnastyki i Sportu w Poznaniu. W 1923 oddelegowany z 26 pp do Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów w Bydgoszczy na stanowisko wykładowcy i instruktora WF. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 1 XII 1923. W 1928 przeniesiony do 43 pp w Dubnie. Do stopnia kpt. sł. st. piechoty awansowany 1 I 1936. W 1936 przeniesiony do 2 pp Leg. w Sandomierzu, gdzie objął dowództwo 8 kompanii w III baonie. Uprawiał strzelectwo sportowe, m. in. zdobył mistrzostwo Polski w strzelaniu do rzutków. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 8 kompanią 2 pp Leg. w składzie 2 DP Leg. Armii „Łódź”. Uczestniczy w walkach z wrogiem na szlaku bojowym pułku od Pabianic do Kampinosu. Uczestniczy w walkach odwrotowych.. 05 IX 1939 w walkach w rejonie Gór Borowskich zostaje ranny. Przebywał w szpitalu polowym. Po zakończeniu działań wojennych znalazł się na terenie okupacji sowieckiej Ukrywał się początkowo w Stryju. W pierwszej połowie 1940 przedostał się na teren okupacji niemieckiej i zamieszkał w Drutowie pow. Tomaszów Maz. u swej siostry. Tam zostaje zaprzysiężony do konspiracyjnej organizacji Tajna Armia polska /TAP/, potem w Konfederacji Narodu. Za pośrednictwem rtm. sł. st. Jerzego Sobieszczańskiego „Jastrząb”, „Wulkan” przeszedł do ZWZ. W XI 1941 zostaje mianowany k-dtem Obwodu ZWZ/AK Tomaszów Lubelski. Kierowany przez niego obwód należał do najlepiej zorganizowanych w Okręgu Lublin ZWZ/AK. Na przełomie 1942-1943 podległe mu oddziały zbrojne podjęły skuteczną próbę przeciwstawienia się niemieckiej akcji wysiedleńczej na Zamojszczyźnie. W XII 1942 wydał rozkaz uderzenia na wioski zamieszkałe przez niemieckich kolonistów. W wyniku tej akcji Niemcy wstrzymali w II 1943 akcję. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1942. Często musiał zmieniać miejsca pobytu. W 1943 mieszkał z żoną i synem w Majdanie Górnym k/Tomaszowa. Gestapo wpadło na jego trop i w IV 1943 aresztowało żone i syna. Jednak w wyniku akcji przeprowadzonej przez por. M. Gołębiewskiego „Ster’ została w dniu 23 IV 1943 uwolniona z więzienia w Zamościu. W III 1944 na jego rozkaz oddziały part. AK obwodu zorganizowały samoobronę wsi polskich przed UPA wzdłuż drogi Bełżec – Cieszynów. Do VI 1944 oddziały AK odparły skutecznie kilka ataków UPA. W okresie „Burzy’ był przewidywany na stanowisko d-cy baonu w odtwarzanym 9 pp Leg. AK. 21 VII 1944 w chwili wkroczenia A. Cz. na teren okręgu zmobilizował podległe oddziały AK, które przystąpiły do wykonywania planu „Burza”. Dowodził zgrupowaniem AK w walce z Niemcami. 28 VII 1944 otrzymał rozkaz k-dta okręgu płk-a K. Tumidajskiego „Marcin” nakazujący rozbrojenie i oddanie broni Sowietom. Z jego rozkazu przekazano sowietom niewielka ilość starej broni, pozostała zamelinowano w macierzystych placówkach. Unikną ł aresztowania przez NKWD. Pozostaje nadal w konspiracji i kieruje Obwodem AK Tomaszów Lub. Poszukiwany przez NKWD i UB wyjechał do Lublina, gdzie spotkał się z ppłk F. Żakiem „Wir” – k-dtem Okręgu AK Lublin. Po krótkim pobycie w Lublinie w X 1944 zostaje mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Radzyń Podlaski. Funkcję k-dta obwodu AK Tomaszów przekazał por. rez. saperów Władysławowi Surowcowi „Sosna” swemu dotychczasowemu zastępcy. W trudnych warunkach odbudowuje struktury terenowe inspektoratu. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK kieruje nadal inspektoratem w ramach poakowskiej organizacji ROAK. W dniu 21 III 1945 przy ul. Brukowej 26 w Warszawie bierze udział w odprawie konspiracyjnej z udziałem k-dta Okręgu ROAK Lublin płk-a F. Żaka „Wir” oraz inspektorów i oficerów sztabu okręgu. Dzięki zbiegowi okoliczności uniknął wówczas aresztowania przez NKWD. Ukrywał się w Warszawie. W V 1945 ks. Aleksander Iwonicki kapelan okręgu kierujący okręgiem po aresztowaniu „Wira” nawiązał kontakt z płk J. Mazurkiewiczem – k-dtem Obszaru Centralnego DSZ i zaproponował W. S na stanowisko k-dta okręgu. Po akceptacji tej propozycji od V 1945 pełni funkcję  k-dta Okręgu DSZ Lublin. Awansowany rozkazem nr 319 z 1 VI 1945 Delegata Sił Zbrojnych na Kraj płk-a dypl. J. Rzepeckiego „Wojnar” do stopnia ppłk-a sł. sł. st. Zorganizował od podstaw sztab okręgu i wyznaczył inspektorów rejonowych. Kierowane przez niego struktury weszły we IX 1945 do WiN. Jesienią 1945 ze względów bezpieczeństwa przeniósł się do Warszawy i głęboko się zakonspirował. Z podwładnymi kontaktował się za pośrednictwem szefa sztabu. Dzięki temu udało się przetrwać dwie fale aresztowań, które dotknęły środowisko wyższych dowódców Okręgu WiN Lublin w I i XI 1946. Okręg pod jego dowództwem znacznie się rozrósł. W końcu 1945 włączono do okręgu obwód Siedlce. Popierał inicjatywę lokalnych dowódców, której celem było zaprzestanie walk polsko-ukraińskich prowadzonych na wschodniej Lubelszczyźnie. W efekcie przedstawiciele DSZ potem WiN, zawarli porozumienie z delegatami OUN-UPA, co doprowadziło do przerwania walk na tym terenie. Po wyborach parlamentarnych w I 1947 uznał, że dalsze trwanie w podziemiu jest bezcelowe. Starał się wpłynąć na podwładnych by skorzystali z amnestii. Większość pieniędzy organizacji przekazał na pomoc dla rodzin aresztowanych członków WiN. Prowadził rozmowy z przedstawicielami MBP i WUBP Lublin dot. ujawnienia struktur okręgu. Ujawnił się osobiście 22 III 1947 w gmachu WUBP Lublin w obecności dyrektora Departamentu I /kontrwywiadowczego/ MBP Romana Romkowskiego. W wyniku akcji ujawnieniowej zostało zwolnionych z więzień wielu wcześniej aresztowanych członków WiN. Mieszkał na stałe w Warszawie. Latem 1947 jeździł na teren okręgu w celu prowadzenia rozmów z H. Dekutowskim „Zaporą” i nakłonić go do ujawnienia. Od 1948 pracował jako nauczyciel WF w gimnazjum im. Jasińskiego, potem w LO im. Adama Mickiewicza w Warszawie. W 1950 aresztowany przez UB pod zarzutem kontynuowania działalności konspiracyjnej i więziony bez wyroku przez kilka miesięcy. W latach późniejszych był kilkakrotnie zatrzymywany i wzywany na przesłuchania.
    Zmarł 20 III 1960 w Warszawie. Pochowany na cmentarzu wojskowym na Powązkach.
    Odznaczony: VM kl. V, KW.
    Żonaty z Alicją z d. Kozłow. Miał syna.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; MSWoj. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; S. Wyrzycki. 2 Pułk Piechoty Legionów. Pruszków 1992; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939. W-wa 1985; M. Bielski. Grupa Operacyjna „Piotrków 1939”. W-wa 1991; I. Caban – Z. Mańkowski. ZWZ i AK w Okręgu Lublin 1939-1944. Lublin 1971; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; C. Leżeński. Dajcie im imię.W-wa 1985; I. Caban. ZWZ-AK w Obwodzie Tomaszów Lubelski. Lublin 1997; Rozkaz Delegata Sił Zbrojnych na Kraj nr 319/Żyto/. W-wa 2004; R. Wnuk. Konspiracja akowska i poakowska na Zamojszczyźnie od VII 1945 do 1956 roku. Lublin 1992; tenże Lubelski Okręg AK-DSZ i WiN 1944-1947. Warszawa 2000; Warszawa. Gawryszczak. Podziemie polityczno-wojskowe w inspektoracie Lublin w latach 1944-1956. Lublin 1998; Zrzeszenie WiN. Okręg Lublin. Biała Podlaska 1994;J. Kopiński. Konspiracja akowska i poakowska na terenie Inspektoratu Rejonowego „Radzyń Podlaski” w latach 1944-1956. Biała Podlaska 1998; R. Wnuk. Biogram W. Śz. /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956 /tam pozostała bibliografia/. Kraków-W-wa-Wrocław 2002; USC Warszawa-Ochota. Skrócony akt zgonu nr IV/391/60.
     
     
    Szczepański Wojciech
    [1914-1993], oficer sł. st. piech. WP, ppor. [1939], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, por. [1942], kpt. [1944], Działacz WiN, ps. „Bartosz”, „Iwan”, „Julian”, „Krystyna”, „Roman”, „Szczepcio”, „Teofil” vel Tadeusz Gajda.
    Kmdt Obwodu AK/NIE/DSZ Jarosław III 1943 – VIII 1945. Kierownik Rady WiN Jarosław IX –X 1945. Prezes Okręgu WiN Kraków II 1946 – I 1947.
     
    Ur.7 IV 1914 w Żurawiczkach pow. Przeworsk, syn Jana i Zofii z d. Kurek. Pochodził z wielodzietnej rodziny rolników. Edukację szkolną rozpoczął w szkole powszechnej w Żurawiczkach, potem uczy się w Przeworsku, gdzie ukończył 7 – klasową szkołę powszechną. W 1928 po śmierci ojca wyjechał do Warszawy i zamieszkał u swego starszego brata Józefa kpt. sł. st. piech. WP. Zdał egzamin konkursowy i został przyjęty do Korpusu Kadetów Nr 3 w Rawiczu. Z powodu trudnych warunków materialnych w 1932 musiał przerwać naukę. W latach 1932 – 33 uczy się w II Gimnazjum Miejskim im. Sowińskiego w Warszawie. Członek organizacji młodzieżowej „Straż Przednia”. W 1933 jako ochotnik zgłasza się do służby wojskowej w WP, wcielony do 21 pp w Warszawie. Ukończył Szkołe Podoficerską i pozostaje w wojsku jako podoficer zawodowy. Skierowany w 1937 do Szkoły Podchorążych Piechoty dla Podoficerów w Bydgoszczy. W 1938 zdaje jako ekstern maturę.W 1938 po likwidacji szkoły podchorążych w Bydgoszczy zostaje skierowany do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.- Komorowie, którą ukończył w sierpniu 1939. Jako podchorąży XVII promocji miał otrzymać awans na uroczystej promocji 10 X 1939. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. rozkazem NW ze starszeństwem 15 VIII 1939. W VIII 1939 przydzielony do 5 pp Leg. w Wilnie na stanowisko d-cy plutonu. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Przydzielony do oddziału zapasowego walczył w obronie Wilna. Unika niewoli niemieckiej i sowieckiej. W XI 1939 powraca do Warszawy, skąd w XII 1939 wyjechał do rodzinnych Żurawiczek. Czynny w konspiracji SZP/ZWZ na terenie Jarosławia. Od I 1940 do 1941 adiutant i oficer organizacyjny k-dy Obwodu ZWZ Jarosław. W okresie 1941 – III 1943 pełni funkcję zastępcy k-dta Obwodu ZWZ/AK Jarosław – kpt. sł. st. piech. E. Wodeckiego ps. „Jan”, „Kruczek”, „Szpak”. Do stopnia por. sł. st. awansowany 11 XI 1942. W III 1943 po przeniesieniu kpt. „Szpaka” mianowany przez k-dta Inspektoratu AK Przemyśl w skład, którego wchodził obwód jarosławski k-dtem Obwodu AK Jarosław. Do stopnia kpt. awansowany 3 V 1944. W VII 1944 dowodzi zgrupowaniem partyzanckim AK. Podczas akcji „Burza” d-ca 1 batalionu 39 pp AK. Dowodzi całością sił na podległym terenie. Po zakończeniu działań i wejściu wojsk sowieckich na teren obwodu zgodnie z rozkazem ujawnia się. Następnie powraca do konspiracji. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK uczestniczy na rzecz niepodległościowego bytu państwa polskiego. Czynny w NIE/DSZ. Nadal dowodzi Obwodem NIE/DSZ Jarosław. Po utworzeniu we IX 1945 WiN czynny w strukturach WiN. Organizował struktury terenowe DSZ/WiN na podległym terenie. Do X 1945 kierownik Rady WiN Jarosław. Następnie przenosi się do Krakowa, gdzie zostaje mianowany kierownikiem Komórki Informacyjnej /Kasyno-Port/. Funkcję pełni od XI 1945 – II 1946. W okresie od II 1946 do I 1947 prezes Okręgu Krakowskiego WiN. W tym czasie mieszkał w Krakowie przy ul. Krowoderskiej 8/2. Oficjalnie studiował na Wydziale Prawa UJ. Zatrzymany przez funkcj. WUBP Kraków dnia 7 I 1947 w Krakowie i uwięziony w lochach WUBP Kraków. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania sygnatura akt Pr. 467/47, wydała WPR Kraków z datą 28 I 1947. Przeszedł ciężkie ubowskie śledztwo z torturami włącznie. Wyrokiem WSR Kraków, sygnatura akt Sr. 181/48 z dnia 17 III 1948 został skazany na karę 6 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP, oraz kary dodatkowe: utratę praw na lat 3, przepadek mienia.Po zastosowaniu wobec niego amnestii z 22 II 1947 wyrok złagodzono do lat 3. Po odwołaniu się prokuratora do NSW w Warszawie, sprawę przesłano do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem WSR Kraków, sygnatura Sr. 948/48 z 14 IV 1948 zostaje skazany na karę 8 lat więzienia. Po procesie więziony w więzieniu Montelupich w Krakowie, skąd został przetransportowany do Centralnego Więzienia Karnego w Rawiczu i tu osadzony 12 II 1949. Wg ewidencji więziennej w Rawiczu osadzony z wyrokiem 8 lat więzienia Początek odbywania kary 8 I 1947 - koniec kary 8 I 1955, z adnotacją do dyspozycji MBP W-wa. W dniu 20 III 1950 został wywieziony do Warszawy i osadzony w w więzieniu na Mokotowie /W-wa I /. Później więziony w Strzelcach Opolskich. Zwolniony z więzienia 10 VIII 1954 z otwartą gruźlicą płuc. Leczył się w sanatorium w Górnie. W latach 1957 – 1974 pracował w Gminnej Spółdzielni „Samopomoc Chłopska” w Jarosławiu jako wiceprezes do spraw rolnych, potem do spraw zaopatrzenia i zbytu. W 1974 na skutek ciężkiej choroby /zator mózgu/ przeszedł na wcześniejszą emeryturę. Od 1980 działa w NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych. W okresie stanu wojennego wygłasza odczyty o AK. Od III 1988 – XII 1989 prezentował cykl odczytów o działalności AK na terenie Jarosławia i okolic. Współzałożyciel w 1989 Koła ŚZŻAK w Jarosławiu. Był tez członkiem Zarządu Głównego ŚZŻAK. Od 1990 członek Komisji  Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. W Rzeszowie.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, SKZ Z M, Krzyżem AK i Krzyżem Win, Medalem za Wojnę 1939.
    Zmarł 22 II 1993. Pochowany na Cmentarzu w Wólce Pełkińskiej.
    Żonaty Marią z d. Górska. Miał z tego związku syna Antoniego/ur. 1945/ i córkę Małgorzatę /ur. 1957/
     
    Księga ewidencyjna więźniów CWK Rawicz nr 238/1949-50; A. Zagórski. Zrzeszenie WiN w Dokumentach, t. VI, cz. II. Wrocław 2000; G. Ostasz. Okręg Rzeszowski Zrzeszenia Win. Rzeszów 2006; G. Ostasz. Podziemna Armia. Podokręg AK Rzeszów. Rzeszów 2010; Z. Zblewski. Okręg Krakowski  Zrzeszenia Win 1945-1948. Kraków 2005.
     
     
    Szczurek – Cergowski  Jan 
    [1897-1972], mjr. sł. st. art. [1936], w konspiracji ZWZ/NOW/AK ppłk [1942], płk  [1944] „ Borski”, „Cios”, „Mestwin”, „Wiesław”, „Sławbor”
    Kmdt Obszaru Zachodniego AK/DSZ
     
    Ur. 22 XII 1897 w Cergowej k. Krosna, syn Jana i Franciszki  z d. Drozd. Uczęszczał do Szkoły Realnej w Krośnie, gdzie do 1914 ukończył 6 klas.  Od 1912 działał w tajnym skautingu, a od 1913 członek Związku Strzeleckiego w Krośnie. Od VIII 1914 w Legionach Polskich, skąd z powodu choroby został w XI 1914 zwolniony. W VI 1915 wcielony do służby w armii austriackiej. Walczył na froncie rosyjskim, rumuńskim i włoskim. Ukończył szkolę podoficerską, potem szkołę oficerską dla oficerów rezerwy. W XI 1918 dostał się do niewoli włoskiej. Od III 1919 służy w Armii gen. J. Hallera we Francji z którą w IV 1919 powraca do kraju. Od VI 1919 był kierownikiem składów artyleryjskich III korpusu, potem od x 1919 d-cą kolumny amunicyjnej Nr 629. Od I 1920 d-ca oddziału parkowego w Parku Uzbrojenia  16 DP, potem od I 121 d-ca parku. Zweryfikowany w stopniu por.  z starszeństwem od 1 VI 1919. W II 1921  mianowany referentem w Urzędzie Uzbrojenia DOG Pomorze przemianowanym na Szefostwo  Artylerii i Uzbrojenia DOK VIII Toruniu, potem w Okręgowym Zakładzie Uzbrojenia Nr VIII. W I 1926 przydzielony do 8 pac, a po ukończeniu kursu w Szkole Młodszych Oficerów Artylerii  w Toruniu, gdzie przebywał w okresie IV-XII 1926. awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. 1 I 1928 dowodził baterią. Z dniem22 V 1933 przeniesiony z 8 pac do Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu z przydziałem do Szkoły Podchorążych Artylerii na stanowisko wychowawcy i instruktora w 1 baterii szkolnej. Awansowany do stopnia mjr –a sł. st. 1 I 1936. Od VIII 1936 d-ca  III dywizjonu w 2 pac, a od IV 1939 wykładowca taktyki artylerii w CWPiech. W Rembertowie. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku oficera  sztabu d-cy  art. 3 DP Leg. płk-a st. Tatara, później w Zgrupowaniu 3 DP Leg. Walczył m. in. na Lubelszczyźnie. Po zakończeniu walk usiłował się przedostać się przez granicę do Francji, ale ujęty został uwięziony przez Niemców. Udało mu się po kilkunastu dniach zbiec. W x 1939 podejmuje działalność konspiracyjną w SZP/ZWZ na terenie Zamojszczyzny w grupie płk-a St. Tatara. Wiosną 1941 wyjechał do Warszawy, gdzie wstępuje do NOW i obejmuje funkcję kmdta Okręgu Stołecznego NOW. W II/III 1942 dokonał rozłamu w NOW i z częścią podległego okręgu  przeszedł do AK. Mianowano go wówczas szefem  utworzonego Wydziału Artylerii w Oddziale III K-mdy Gł. AK. Rozkazem KG AK  Nr L. 65/BP z 11 XI 1942 mianowany ppłk sł. st. Uczestnik Powstania Warszawskiego. Dowodził początkowo utworzonym przez siebie zgrupowaniem . Od 20 VIII 1944 był kmdtem Obwodu Śródmieście – Południe, a od 20 IX 1944 d-ca 72 pp 28 DP utworzonego Korpusu Warszawskiego AK. Po kapitulacji oddziałów powstańczych wydostał się z Warszawy  i kontynuował działalność konspiracyjną. Awansowany do stopnia płk-a sł. st. Od X 1944 pełni funkcję kmdta Obszaru Zachodniego AK, potem po rozwiązaniu AK w I 1945 dowodzi Obszarem  Zachodnim„NIE”, a od IV 1945 DSZ. We IX 1945 był współzałożycielem Zrzeszenia WiN i następnie prezes Obszaru Zachodniego WiN. 5 XI 1945 po aresztowaniu płk-a J. Rzepeckiego wybrany prezesem ZG Win, ale tego samego dnia aresztowany przez funkcj. MBP i uwięziony. W śledztwie odmówił zeznań na tematy organizacyjne, przyznał się tylko do własnej działalności. Wyrokiem WSR Warszawa z 3 II 1947 został skazany na karę 7 lat więzienia zaliczeniem aresztu tymczasowego. Ułaskawiony decyzją ówczesnego prezydenta B. Bieruta 5 II 1947 i 6 II 1947 zostaje zwolniony z więzienia. Od II-IX 1947 służył w WP w Centrum Wyszkolenia Artylerii w Toruniu. Po zwolnieniu się z wojska gospodarował na otrzymanej działce k. Koszalina. Ponownie aresztowany 30 IX 1950. Skazany wyrokiem WSR Warszawa z 2 VII 1953 na karę 15 lat więzienia. 24 III 1956 Rada Państwa zmniejszyła mu wyrok do 8 lat i zawiesiła łwarunkowo na 2 lata wykonanie kary. Zwolniony z więzienia 30 IV 1956.Postanowieniem Naczelnej Prokuratury Wojskowej z 14 II1957 został zrehabilitowany. Od 1957 na rencie inwalidzkiej.
    Zmarł w Warszawie 14 XI 1972.
    Odznaczony: VM kl. 5, MN, ZKZ, ZKZ Z M,
    Żonaty dwukrotnie.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928, 1932;Dz. Pers. nr 8 z 28 VI 1933; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; J. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-19344. T. 2. W-wa 1987; M. Ney-Krwawicz. Komenda Głowna AK 1939-1945. W-wa 1990; Z. Tarasiewicz. Wspomnienia żołnierza. W-wa 1994.
     
     
    Szlaski-Prawdzic Janusz /przed 1939 Szulc Janusz/
    [1902-1983], ppor. rez. tab.[1925], w konspiracji ZWZ/AK kpt./mjr/ppłk  płk w st. sp. kaw. 198?, ps. „Borsuk” , „Prawdzic” vel Janusz Szlaski, vel Janusz Prawdzic-Szlaski
     
    Ur. 18 V 1902 w Pułtusku, syn Jana – Romualda i Franciszki z d. Bujalskiej. Mieszkał w  Makowie Maz. Jego pogmatwane i burzliwe losy sprawiają, że trudno opracować notę biograficzną.
    Podobno był  członkiem POW , od 1918 żołnierz 4 Dywizji Strzelców Gen. L. Żeligowskiego. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Wg Rocznika oficerskiego rezerw z 1934 - ppor. rez. tab. 1 VII 1925. Ewidencyjnie podlegał PKU Pułtusk. Pracował jako nauczyciel, a w końcu klat trzydziestych  pracuje jako naczelnik Ubezpieczalni społecznej w Grodnie. Kampanię wrześniową 1939 w kolumnie taborowej 317 dywizjonu taborów w składzie 29 DP. Walczył ponoć pod Piotrkowem Tryb., potem na Lubelszczyźnie. Unika niewoli i przedostaje się do Grodna pod sowiecką okupacją, potem na Litwę, gdzie czynił starania o wyjazd do Francji. Jednak pozostaje. Wyjechał do w-wy, a następnie powraca do Kowna. Ujęty przez straż pograniczną NKWD. Jednak udało mu się uwolnić i ponownie wrócić do Warszawy. W konspiracji od II 1940 w ZWZ w Obwodzie Warszawa-Mokotów w Okręgu Warszawa-Miasto, gdzie pełni funkcję  oficera organizacyjnego w Obwodzie V Mokotów. Podawał się za rtm. rez. kaw., potem kpt. broni pancernych. Nie wiadomo kto i kiedy go awansował. We IX 1940 zgłosił się do pracy konspiracyjnej na terenie Obszaru II Białystok ZWZ – 26 X 1940 niemiecko-sowiecko przekracza w rejonie Ostrowi Maz. Dociera  na punkt kontaktowy w rejonie Zambrowa. Od X 1940  szef oddziału II Komendy Obszaru, a po aresztowaniu mjr J. Spychalskiego dowodzi obszarem /jednocześnie kmdt okręgu Białystok ZWZ. Aresztowany w Grodnie przez agentów NKWD 21 II 1941 i wywieziony do Białegostoku, potem po kilku dniach do więzienia w Mińsku. i skazany na karę śmierci/więziony na Łubiance w Moskwie, potem w Mińsku. 24 VI 1941 ewakuowany z więzienia w Mińsku w tzw. marszu śmierci. Udało mu się zbiec w nocy z 27/28 VI 1941 i powrócić  do Grodna, potem do Warszawy, gdzie przeszedł leczenie. Powraca do pracy konspiracyjnej w ZWZ. Z dniem 15 VII 1941 mianowany mjr kaw. bo taką broń w końcu sobie wybrał. Z dniem 1 IX 1941 mianowany kmdtem Okręgu Nowogródek. Na teren przybył w X 1941. Był jednak bardzo dobrym organizatorem. Dzięki jego pracy organizacyjnej, potem dowodzeniu okręgiem konspiracja na terenie Nowogródczyzny działa dość prężnie. Awansowany do stopnia ppłka. Ponieważ był przeciwny „Operacji Wileńskiej „ AK  został 26 VI 1944 odwołany z funkcji. Pozostawał przy oddziale partyzanckim, potem, z grupą konspiratorów przedostał się do kraju. Działał w konspiracji poakowskiej. Od IV-VII 1945 Delegat na Okręg Kielce –Radom DSZ. W okresie VII-VIII 1945 więziony przez UB. Zwolniony z więzienia w ramach akcji ujawniania „Radosława” przedostaje się na Zachód i dalej do Włoch do II KP. W II 1946 opracowywał inf. dot. AK na Nowogródczyźnie.  Następnie w Wlk. Brytanii, gdzie mieszkał na stałe.
    Awansowany przez MON w Londynie do stopnia płk-a kaw. w st. sp.
    Zmarł  23 VIII 1983 w Londynie. Pochowany na cmentarzu - Columbarium przy kościele św. Andrzeja Boboli w Londynie.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; L. Bartelski. Mokotów 1944. W-wa 1986; K. Krajewski. Na Ziemi Nowogródzkiej. – „NOW” – Nowogródzki Okręg Armii Krajowej. W-wa 1997;NKWD o Polskim Podziemiu 1944-1948. W-wa 1997; J. Prawdzic-Szlaski. Nowogródczyzna w Walce 1940-1945..Londyn 1976; Ze wspomnień żołnierzy AK Okręgu Nowogródek. W-wa 1988;T. Lenczewski. Janusz Szulc vel Janusz Prawdzic-Szlaski /1902-1983/ czyli pogmatwane losy /Mars nr 1 /93. Londyn-Warszawa.
     
     
    Szmechta Paweł
    [1900-1942],inż. por. rez., w konspiracji SZP/ZWZ ps. „Hutnik”, „Jankow”
    p.o. kmdt Okręgu Śląsk ZWZ IX-XII 1940
     
    Ur. 16 II 1900 w Nowej Wsi Królewskiej na Opolszczyźnie. Uczęszczał do gimnazjum. Brał aktywny udział w Powstaniach Śląskich. W III powstaniu zasłynął jako oficer dywersyjny grupy Wawelberga. Sporządzał szkice mostów pod Szczepanowicami, Krapkowicami, Ozimkiem, Popielowem i Czarnowąsami wysadzonych w przededniu wybuchu III powstania w 1921. Po zakończeniu powstania musiał uchodzić z Opolszczyzny. Ukończył wyższe studia uzyskując dyplom inżyniera budownictwa. Pracował jako budowniczy w Katowicach. W okresie okupacji niemieckiej czynny w konspiracji SZP/ZWZ. Bliski współpracownik por. rez. Józefa Korola pierwszego pierwszego d-cy Okręgu śląskiego SZP/ZWZ, którego znał z okresu Powstań Śląskich. Do sierpnia 1940 pełnił funkcję z-cy J. Korola, a po jego śmierci 27 VIII 1940 obejmuje komendę okręgu. 12 XII 1940 zostaje aresztowany przez gestapo i uwięziony. Przeszedł ciężkie śledztwo z zastosowaniem tortur. Rozprawa przed najwyższą instancją sądową Trzeciej Rzeszy – Volksgerichtshof w Berlinie odbyła się w dniach 5-7 III 1942. Skazany na karę śmierci pod zarzutem zdrady stanu. Zamordowany przez ścięcie 17 VII 1942.
     
    Z. Walter-Janke. W AK na Ślasku. Katowice 1986; J. Niekrsza. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; R. Hajduk. Pogmatwane drogi. W-wa 1976; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1988; Katowice. Dziuba. Podziemie poakowskie w województwie śląsko-dąbrowskim 1945-1947. Kraków 2005.
     
     
    Szmakfefer Stefan
    [1902-1976], oficer rez. piech. WP, por. [1935], w konspiracji ZWZ/AK, kpt., ps. „Andrzej”, „Bej”, „Bohdan”, „Lach”, „Mat”, „Szach”, „Wuj”, vel Zawadzki
    Szef wywiadu Podokręg Północny ZWZ-AK –Obszar Warszawski AK. Kmdt ROAK Północne Mazowsze
     
    Ur. 04 VIII 1902 w Petersburgu /Rosja/, syn Stefana i Amelii z d. Sztadeń. Uczęszczał do szkoły średniej. Po powrocie do kraju ukończył gimnazjum, potem studiował przez 2 lata na Politechnice Warszawskiej. Odbył służbę wojskową w Szkole Podchorążych Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 01 VII 1925 z przydziałem mobilizacyjnym do 32 pp w Modlinie. Po kolejnych ćwiczeniach awansowany do stopnia por. rez. 01 I 1935. W okresie okupacji niemieckiej 1940-1945 czynny w konspiracji ZWZ-AK, po rozwiązaniu AK 19 I 1945 działa w konspiracji, poakowskiej ROAK/DSZ/WiN na terenie Mazowsza. Tropiony przez NKWD/UB wyjechał na Dolny Śląsk i i zamieszkał w m. Złoty Stok pow. Ząbkowice Śląskie, gdzie pracował zawodowo jako komisarz ziemski. Aresztowany 03 VI1950 przez UB i przewieziony do więzienia MBP w Warszawie, gdzie prowadzono dalsze śledztwo. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 07 VI 1950 Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Warszawie, syg. akt Pr 539/50. Skazany przez WSR w Warszawie na karę dożywotniego więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Więziony w więzieniu Warszawa III na Pradze, skąd został przewieziony do ZK Poznań z wyrokiem dożywocia i tu osadzony 14 III 1952. Ponownie sądzony przed WSR Poznań 09 II 1953, syg. akt Sr. 33/52. Skazany na karę 12 lat więzienia z art. 86 § 2 KKWP. Początek wykonania kary 03 VI 1950, upływ kary 03 VI 1962. Sądzony przez WSR Poznań w składzie Andrzej Kruszka – przewodniczący składu sędziowskiego oraz Dionizy Piotrowski i Zenon Kołakowski. Oskarżał prokurator Stefan Zalewski. Obrońca Witold Trojanowski. W dniu 08 VII 1953 wywieziony z ZK Poznań i osadzony w tym samym dniu o godz. 18,00 w CWK Wronki. Zgromadzenie Sędziów NSW 5 X 1955 w Warszawie postanowiło uwzględnić wniosek rewizyjny Prezesa Najwyższego Sądu Wojskowego z 12 III 1953 i złagodzić wyrok do 12 lat więzienia jednocześnie na podstawie amnestii z 22 II 1947 złagodzić karę z 12 lat do 8 lat więzienia Prokurator Wojewódzki w Poznaniu 2 V 1956 na podstawie ustawy amnestyjnej z 27 IV 1956 złagodził mu karę do 4 lat więzienia oraz utratę praw do 2 lat i 4 miesięcy. Zwolniony z CWK Wronki 02 V 1956. Po opuszczeniu więzienia wyjechał do m. Złoty Stok, gdzie mieszkał przed aresztowaniem.
    Więziony w CWK Wronki w celi nr 264.
    Zmarł w Ząbkowicach Śląskich 27 XII 1976.
     
    Księga ewidencyjna więźniów ZK Poznań nr 235/52;Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki nr 232/53; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo- więziennych w latach 1944-1956. Poznań 1993; J. Gozdawa – Gołebiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; Z. Żabowski. Zarys działalności AK w pow. płońskim. W-wa 1992.
     
     
    Szramka- Gliszczyński Konrad Jan
    [1896- 1943], oficer sł. st. piech. ppłk [1937], w konspiracji SZP/ZWZ/AK, ps. „Rówieniec”, „Zawisza” vel Glinka.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Warszawa –Praga XII 1939 – VII 1942. Okręg W-wa –miasto
    ZWZ/AK. K-dt Okręgu Poznań VII 1942.
     
    Ur. 22 XI 1896. Uczestnik I wojny światowej. Od XI 1918 oficer sł. st. piech. WP. Podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920 dowodzi w stopniu por. kompanią. Po wojnie zweryfikowany w 1921 przez MSWoj. w stopniu kpt. sł. st. piechoty ze starszeństwem 1 VI 1919, służy w 80 pp w Słonimiu, gdzie dowodzi kompanią potem  w 1922 p. o. d-cy batalionu. Do stopnia mjr sł. st. awansowany 15 VIII 1924. Dowodził I baonem 80 pp., a w 1925 d-ca II bonu 80 pp. W 1928 przekazany do dyspozycji DOK I. Potem K-dt placu w Chełmie. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. 1 I 1937. Przeniesiony do 32 pp w Modlinie na funkcję zastępcy d-cy pułku. W kampanii wrześniowej 1939 jest zastępcą d-cy 32 pp w składzie 8. DP. Bierze udział w walce z wrogiem w rejonie Ciechanowa potem walczy w obronie Modlina. Od jesieni 1939 działa w konspiracji SZP/ZWZ. Organizator i od XII 1939 k-dt Obwodu ZWZ/AK W-wa Praga, którym dowodzi do VII 1942. W lipcu VII 1942 zostaje mianowany przez K-dta Gł. AK na stanowisko k-dta Okręgu AK Poznań. Podczas przekraczania granicy Generalnej Guberni z Krajem „Warty” w końcu lipca 1942 zostaje na punkcie przerzutowym na terenie inspektoratu piotrkowskiego AK w Okręgu Łódzkim AK ujęty przez patrol Grenzschutzu. Początkowo wieziony w Tuszynie, skad go przewieziono do siedziby gestapo w Łodzi, gdzie przeszedł bestialskie gestapowskie śledztwo. Próba jego wykupienia nie powiodła się. Wywieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau i tam został w we IX 19432 zamordowany.
    Odznaczony: VM kl. 5. KW4x,MI, MN
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; A. Żurowski. W walce z dwoma wrogami. W-wa 1991;
     
     
    Sztumberk – Rychter Tadeusz Ignacy / uprzednio Rychter/
    [1907-1972], oficer sł. st. art. WP, por. [1935], w konspiracji ZWZ/AK, kpt. [1941], mjr [1944], ppłk w st. sp. [1968], ps. „Miłosz”, „Tadeusz”, „Żegota”, vel Sergiusz Bojarski, vel Tadeusz Klimkowski.
    Szef Oddziału II sztabu komendy Okręgu Warszawa- województwo ZWZ, Oddziału II sztabu komendy Obszaru Warszawskiego ZWZ/AK VIII 1940 – III 1942. Szef sztabu Okręgu AK Wołyń II 1944-VII 1944.
    Kmdt Okręgu AK Wołyń 15 IV-15 VII 1944
     
    Ur. 19 VIII 1907 w Koluszkach, syn Witolda /urzędnika kolejowego/ i Stefanii z d. Klimkowskiej. Wychowywał się w Skierniewicach i Piotrkowie Tryb. gdzie uczęszczał do szkoły powszechnej. Po wybuchu i wojny światowej 1 VIII 1914 ewakuowany z rodzicami do Rosji, od 1917 uczył się w Polskiej Macierzy Szkolnej w Moskwie. Po powrocie do kraju w 1918 zamieszkał we Włocławku, gdzie kontynuował naukę w Szkole RGO /późniejsze gimnazjum im. Kulwiecia/ w Warszawie, potem w Państwowym Gimnazjum Ziemi Kujawskiej we Włocławku, Włocławku od V 1925 w Gimnazjum Męskim im. ks. Jana Długosza we Włocławku, gdzie w VI 1927 otrzymał świadectwo dojrzałości. Od X 1927 student Wydziału Prawa UW. Zmuszony jednocześnie pracować zarobkowo wobec wczesnej śmierci rodziców. Od 1927 był redaktorem odpowiedzialnym i redaktorem kroniki miejskiej w piśmie „Słowo Katolickie” organie Kurii Diecezjalnej, Diecezjalnej od 1928 organie chadecji. W V 1929 przerwał studia ze względów materialnych. Od VIII 1929 do VIII 1930 odbywa służbę wojskową w wołyńskiej Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, praktyki odbywał w 4 pal w Inowrocławiu. Od X 1930 do 1931 studiował na Uniwersytecie Lubelskim. Następnie od IX 1931 do VIII 1933 w Szkole Podchorążych artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1933 z przydziałem do 5 DAK w Krakowie na stanowisko d-cy plutonu. Awansowany 1 I 1935 do stopnia por. sł. st. art. Od 1935 pełni kolejno funkcje: adiutanta dywizjonu, d-cy plutonu łączności. Po przeniesieniu w V 1939 5 DAK z Krakowa do Oświęcimia pełni jednocześnie funkcję oficera placu w Oświęcimiu. Wiosną 1939 będąc d-cą baterii zdał egzaminy do MSWoj. w Warszawie, ale wybuch wojny 1 IX 1939 uniemożliwił mu podjęcie studiów. W VIII 1939 oficer zwiadowczy 5 DAK. W kampanii wrześniowej 1939 II oficer sztabu artylerii dywizyjnej 6 DP Armii „Kraków”. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym 6 DP. 20 IX 1939 podczas walk na Lubelszczyźnie dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał w przejściowym obozie jenieckim w Bochni, skąd na początku X 1939 zbiegł w przebraniu kobiecym. Zamieszkał przy ul. Litewskiej 4 w Krakowie. Czynny w konspiracji od XI 1939 jako oficer do zleceń płk Tadeusza Komorowskiego k-dta Organizacji Wojskowej Krakowa, a od I 1940 k-dta Obszaru Kraków-Ślask ZWZ. Od II 1940 oficer ewidencji Wydziału II Komendy Obszaru Kraków-Śląsk ZWZ. Formalnie był wówczas wspólnikiem Bohdana Millera prowadzącego kancelarię adwokacką przy ul. Długiej w Krakowie. Zagrożony aresztowaniem 31 VIII 1940 wyjechał do Warszawy. Mieszkał kolejno przy ul. Raszynskiej58, Nobla 7 i Słonecznej. Od IX 1940 formalnie zatrudniony jako kierownik magazynu, potem kierownik biura w firmie „Holzhandlung und Abfuhrunternehmen Ing. Ing. Schmidt, Biłgoraj, Abteilung Warschau” przy ul. Słonecznej w Warszawie. Od IX 1940 szef Wydz. II sztabu Komendy Okręgu ZWZ Warszawa-województwo. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. art. rozkazem KG WZ nr L.12/BP z 22 I 1941. Po reorganizacji okręgu od I 1942 – III 1942 szef Oddziału II Sztabu komendy Obszaru Warszawskiego ZWZ/AK. Od IV 1942 z-ca szefa Oddziału II sztabu Komendy Obszaru Warszawskiego AK – ppłk Czesława Czajkowskiego „Szeremety” do spraw wywiadu ofensywnego. Od jesieni 1942 z-ca szefa Wydziału Techniczno-Legalizacyjnego kpt. Juliana Kozłowskiego w Oddziale I /organizacyjnym/ KG AK. W 1943 w Warszawie zorganizował oddział partyzancki AK na czele, którego wyruszył na Zamojszczyznę, gdzie oddział występował od VII 1943 pod nazwą „Kompanii Warszawskiej”, potem „Kompanii Południe”. Od VI 1943 był jednocześnie z-cą kpt./mjr sł. st. J. Prusa „Adama”, d-cy Oddziałów Dywersji Bojowej Inspektoratu AK Zamość., a od 30 XI 1943 d-ca OP 9 AK. We IX 1943 kierował akcją uwolnienia 72 więźniów z więzienia w Biłgoraju. W XII 1943 przeniesiony na teren Wołynia, gdzie jest szefem sztabu Okręgu AK Wołyń, potem od 28 II 1944 szefem sztabu 27 WDP AK. Awansowany 11 IV 1944 do stopnia mjr sł. st. Od 18 IV 1944 do 15 VII 1944 pełnił obowiązki d-cy 27 WDPAK. art. prowadzącej ciężkie walki na Polesiu Wołyńskim. Po przejściu dywizji na Lubelszczyznę i objęciu dowództwa dywizji przez płk A. Kotowskiego ponownie szef sztabu 27 WDP AK do 25 VII 1944. 06 VIII 1944 podczas przedzierania się do walczącej Warszawy został w Józefowie aresztowany przez NKWD i uwięziony w Lublinie, skąd został wywieziony 14 IX 1944 samolotem do obozu w Charkowie, skąd 04 I 1946 przybył do obozu nr 178 - 454 w Riazaniu – Diagilewie, skąd 06 VII 1947 wywieziony do obozu nr 158 w Czerepowcu. 18 VII 1947 odesłany do obozu nr 150 w Griazowcu, skąd zbiegł 11 VIII 1947. Zatrzymany w XII 1947 przez MGB ZSRR i odesłany do obozu nr 44 w obwodzie kaliningradzkim, ską odesłano go 30 I 1948 do obozu przejściowego nr 284 w Brześciu n/Bugiem. Repatriowany do Polski 12 IV 1948 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej. Po powrocie do kraju zamieszkał w Warszawie. Od VI 1948 pracował jako urzędnik w Centrali zbytu Węglowego w Katowicach – Oddział w Warszawie, ostatnio na stanowisku kierownika wydz. administracyjno-gospodarczego. Od II 1951 starszy inspektor wydz. administracyjno-gospodarczego w Centralnym Zarządzie Uzdrowisk Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. Od IV 1952 zatrudniony w „INCO” jako pracownik fizyczny, a od III 1953 umysłowy. Był kolejno od XI 1953 kierownikiem administracyjno-gospodarczym Oddziału „Bitum” w Warszawie, potem od II 1954 Oddziału w Zakopanem, a od VI 1954 Oddziału przy ul. Białostockiej w Warszawie, a od XII 1957 kierownik tego Oddziału. Od XII 1961 z-ca dyr. ds. administracyjno-finansowych Zakładu na Żeraniu. Od I 1970 zatrudniony w Biurze Nadzoru Gospodarczego Zarządu Przemysłu i Handlu ZZG: był tam wicedyrektorem, od II 1971 doradca dyrektora, z powodu złego stanu zdrowia jedynie na 1/6 etatu, a od 1 III 1972 ponownie wicedyrektor.
    Działał w Stowarzyszeniu PAX. Członek Komisji Rewizyjnej, przewodniczący koła LOK przy redakcji tygodnika WTK. Czynny także w ZBOWiD. Członek zarządu Okręgu w Warszawie.
    W 1968 zweryfikowany w stopniu ppłk.
    Zmarł 14 III 1972 w Warszawie. Pochowany na cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. 5 /19 II 1944/, KW 4x, Srebrnym Krzyżem Zasługi /1938/, pośmiertnie KKOOP.
    Opublikował swe wspomnienia pt. „Artylerzysta Piechurem” oraz wiele artykułów poświęconych działalności w ZWZ/AK.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Łukasiak. Wołyńska Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii. Pruszków 2000; tenże: Szkoła podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; J. Gozdawa-Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; A. K. Kunert. Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1944, t. 2. W-wa 1987; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; Uwięzieni w Staszkowie i Riazaniu. W-wa 2002.
     
     
    Szumański Mieczysław Leon Ludwik
    [18967-1973], skaut, legionista, członek POW, ppłk sł. st. geograf [1939], w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN, ps. „Biały”, „Bury”, „Bystrzyc”, Dyrektor”, „Wolski” vel Mieczysław Kozarzewski
     
    Ur. 04 VI 1896 w Chomiakówce pow. Tłumacz w Małopolsce Wschodniej, syn Jana – Kantego i Marii z d. Lipsz.  Od 1907 do 1914 uczył się w w IV gimnazjum we Lwowie. Maturę zdał w 194 w II gimnazjum w Stanisławowie. Czynny w lwowskich Drużynach Skautowych , „Zarzewiu” i Drużynach Strzeleckich. Od VIII 1914 w Legionach Polskich. Służył w 2 kompanii III baonu pod dowództwem mjr- a E. Rydza. Od 24 XII 1914 do 15 III 1915 żołnierz kompanii narciarskiej działającej w Karpatach. Od III 1915 w 6 kompanii 3 pp LP. W VI 1915 przeniesiony do plutonu ciężkich karabinów maszynowych III batalionu 2 pp LP. Walczy jako d-ca plutonu w kampanii bukowińskiej , besarabskiej i wołyńskiej. Podczas walk był 2 razy ranny. W 1916 przeszkolony na kursach w Zambrowie i Pułtusku powrócił do II Brygady LP na front bukowińsko-bessarabski. Od 15 VII 1918 obejmuje funkcję z-cy kierownika POW w Winnicy i działa pod nazwiskiem przybranym Kozarzewski. Awansowany do stopnia p[por. 15 XII 1918. Z dniem 2 I 1919 skierowany zostaje do 4 Dywizji strzelców gen. L. Żeligowskiego w Odessie. 16 VI 1919 powrócił do kraju.. Przydzielony do 6 psp. Po odejściu grupy francuskich oficerów został powołany na stanowisko intendenta, potem po kilku miesiącach na stanowisko adiutanta 48 pp z którym w składzie 11 DP brał udział w zajęciu Pomorza. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Walczył m. in. na froncie białorusko-litewskim. Brał udział w  walkach  pod Małorytą, gdzie rozbito 12 armię bolszewicką. Późnie uczestniczy w walkach na Polesiu. Awansowany 1 IV 1920 do stopnia por. sł. st. piech. Po zakończeniu działa na wojennych pełni funkcje adiutanta 48 pp stacjonującego w Stanisławowie. Ukończył 5 miesięczny kurs unifikacyjny w Rembertowie dla młodszych oficerów. Nadal służy w 48 pp. Awansowany do stopnia kpt. sł. sł.. piech. 1 VII 1923 dowodził w 48 pp kompanią strzelecką, potem kompanią szkolną  i p.o./ d-ca baonu. Z dniem 1 XI 1923 skierowany na na dwuletni kurs do Oficerskiej Szkoły Topografów przy Wojskowym Instytucie Geograficznym. Po ukończeniu szkoły w 1925  skierowany do służby w Wydziale Topograficznym WIG w Warszawie.  Od IV 1928 był kierownikiem grup przeszkolenia topograficznego. Pozostawiony na stanowisku w WIG w stopniu kpt. sł. st. z starszeństwem od 1 VI 1919 i w 1930 przeniesiony do korpusu oficerów geografów.  Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. geog. 1 I 1930. W okresie od 01 XI 1929 do o1 IX 1939 pełnił funkcję kmdta Oficerskiej szkoły topografów z przerwą w okresie IX 1931- XII 1932 gdy pełnił funkcję p. o. potem szefa Wydziału Kartograficznego. W WIG. W I 1933 przeniesiony z stanowiska szefa wydziału kart. w WIG do dyspozycji szefa WIG, a następnie powraca na uprzednio zajmowane stanowisko kmdta oficerskiej szkoły topograficznej. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. geog. 19 III 1939. w kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy 1 oddziału pomiarowym  służby geograficznej  armii „Lublin”. Ok. 5 IX 1939 otrzymuje rozkaz wymarszu oddziału z Lublina w kierunku południowy-wschodnim. Oddział przez Buchawę, gdzie zostaje odcięty od regularnych jednostek WP . W rejonie Brzeżan oddział zostaje rozbity. Z grupą żołnierzy i oficerów przeszedł na Węgry, gdzie 9 X 1939 zostaje internowany. 14 X 1941 zbiegł z obozu i przedostaje się do kraju. Działa początkowo w grupie konspiracyjnej Rady OPW Juliana Piaseckiego, gdzie pełni funkcję kierownika technicznego. Prowadził zespół tajnych drukarni. W II 1942 zostaje zaprzysiężony do ZWZ/AK. Od XI 1942 do 944 szef służby geograficznej w IV Oddziale KG AK. Brał udział w Powstaniu Warszawskim i kierował szefostwem służby geograficznej. 4 X 1944 kontuzjowany poszedł z oddziałami powstańczymi do niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie w Lamsdorfie, potem od XI 1944 w oflagu II C w Woldenbergu. Po uwolnieniu z niewoli w 1945 podejmuje działalność konspiracyjną w komórce DSZ na kraj. Z polecenia Delegata DSZ na Kraj płk-a dypl. J. Rzepeckiego skierowany do pracy konspiracyjnej na Dolny Śląsk. Zamieszkał wówczas we Wrocławiu, gdzie organizuje struktury DSZ potem od IX 1945 Zrzeszenia WiN. Został pierwszym kierownikiem Okręgu Wrocław –Wschód. Brał udział w zakonspirowanych konferencjach szkoleniowych.  Utrzymywał osobisty kontakt z prezesem Obszaru Południowego  Ł. Cieplińskim. Gdy w VII 1946 zostaje rozbity przez funkcj. UB Okreg Jelenia Góra WiN rozwiązał okręg Wrocław i zwolnił ludzi z pracy w konspiracji. Na przełomie VIII/IX 1946 wyjechał z Wrocławia. Za zgodą prezesa ZG Win płk F. Niepokulczyckiego przedostał się na zachód  i 4 VI 1947 dotarł do Francji i tam osiadł na stałe. Zamieszkał w podparyskiej miejscowości Baratoire. Nawiązał krótką współpracę z Delegaturą Zagraniczną . Wspólnie z płk J. Bokszczaninem nabył za pieniądze Delegatury fermę Gambais  k. Rambouillet pod Paryżem, gdzie znajdował się baza  i miejsce spotkań działaczy WiN przebywających na emigracji. W latach 1949-1965 był zatrudniony w francuskim Państwowym Instytucie Geograficznym. Funkcj. UB nie udało się go zidentyfikować. Zmarł 29 IV 1973 w e Francji. Żonaty z Zofią, która po 1945 pozostała w Polsce. Syn Jerzy żołnierz AK i łącznik WiN.
    Odznaczony: VM kl.5, KN. KW2x, ZKZ
     
    Dz. Pers. nr 1 z 21 I 1930; Dz. Pers. Nr 5 z 3 VIII 1931; Dz. Pers. Nr 5 z 11 IV 1933; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; M. Newy-Krwawicz. Komenda Główna Armii Krajowej 1939-1945. W-wa 1990; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej. T. I. Wrocław 2003; T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/ Win w południowo-zachodniej Polsce/geneza-struktury-działalność-likwidacja-represje/. Kraków-Wrocław 2004.
     
     
    Szydłowski Adam
    [1900-1960], mjr sł. st. piech. dypl. w AK  „Jehuda”, „Poleszuk”, „Maurycy’
     
    Ur. 10 III 1900 w Dręszewie pow. radzymiński, syn Stanisława i Anny z d. Banasiak. W okresie 1908-1915 uczył się w szkole powszechnej w Radzyminie. W 1915 ewakuowany z rodzina w głąb Rosji do m. Perm, gdzie uczy się gimnazjum państwowym, gdzie do 1918 ukończył 6 klas.  Działał w harcerstwie. 15 VII 1918 wstępuje ochotniczo o polskiego oddziału 5 dywizji polskiej formowanej na Syberii. Służył w 3 kompanii 1 pstrz. im. T. Kościuszki. Brał udział w walkach z bolszewikami pod Kaltówką, potem od 17 II 1919  na froncie ufijskim, następnie podoficer w sztabie 5 strz. Walczył z bolszewikami pod Tarą i pod Barnaułem. Po kapitulacji 5 DStrz. Od 11 I 1920 w niewoli bolszewickiej, z której udało mu się zbiec w VI 1920. W VII 1920 dotarł do kraju. Od 27 VII 1920 służy w 83 pp, potem od 1 X 1920 w Oddziale IV SG. Od VIII 1922 do XII 1922 w Oficerskiej Szkole w Grudziądzu. Mianowany ppor. sł. st. piech. 1 III 1923. W VII 1923 zdał egzamin dojrzałości po ukończeniu kursów dokształcających  prowadzonych przez Oddział III Sztabu DOK I w Warszawie. W latach 1923-1925 oficer 1 psp w Nowym Sączu, gdzie dowodził plutonem. Awansowany 1 I 1925 do stopnia por. sł. st. piech. Z dniem 25 II 1925 przeniesiony z 1 psp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem na stanowisko d-cy plutonu w 4 kompanii, potem d-ca kampanii w XVI Baonie KOP „Sienkiewicze”. Z dniem, 1 IV 1930 przeniesiony z KOP do 4 pp Leg. w Kielcach na stanowisko d-cy plutonu. potem kompanii. W latach 1930-931 studiował na Wydziale Praw UJ w Krakowie. W okresie XI 1931-X 1933 słuchacz WSWoj. w Warszawie. Po ukończeniu WSWoj. w stopniu por. dypl. sł. st. piech. został z dniem 1 X 1933 przydzielony o sztabu 16 DP w Grudziądzu na stanowisko oficera sztabu. W latach 1938-1939  pełni funkcję szefa sztabu w Dowództwie Obszaru Warownego „Śląsk”. Awansowany 19 III 1939 do stopnia mjr-a dypl. sł. st. piech. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku szefa sztabu Obszaru Warownego „Śląsk” w składzie GO  „Jagmin” gen. j. Sadowskiego. Walczył z wrogiem n szlaku bojowym GO „Jagmin” w skaldzie Armii „Kraków”. Podczas walk  pod Maziłami 19 IX 1939 zostaje  ranny i wzięty do niewoli niemieckiej, skąd uciekł 8 X 1939 . Następnie przez Tatry, Słowację w X 1939 dotarł na Węgry, a w XI 1939 przedostaje się do Francji, gdzie słyszy w PSZ. Otrzymuje przydział do 1 DGren. Na stanowisko szef sztabu, potem od V 1940 d-ca II batalionu w 1 PGren. Walczy w kampanii francuskiej w VI 1940.Po klęsce Francuzów  22 VI 1940 przedostał się do strefy nieokupowanej. Od 9 VII 1940 polski kmdt obozu Camp de Carpiagne. W VI 1941 na czele grupy polskich żołnierzy dotarł przez Pireneje do Hiszpanii i tam zostaje aresztowany. Od 1 VIII 1941 do 20 XI 1942 więziony w obozie koncentracyjnym w  Miranda de Ebro. Po zwolnieniu udał się do Portugalii i następnie przez Gibraltar do Wlk. Brytanii, gdzie dotarł 6 I 1943. Od 22 I 1943 pełni funkcję oficera o zleceń  w Oddziale VI NW w Londynie. Od IX 1943 na kursach dla cichociemnych. Po zaprzysiężeniu przerzucony do Głównej Bazy Przerzutowej we Włoszech. 1 III 1944 mianowany ppłk dypl. sł. st. piech. W nocy z 16/17 IV 1944 wykonał skok na Placówkę odbiorczą „Przycisk”  w rejonie Sochaczewa. Następnie w Warszawie, gdzie przeszedł aklimatyzację. 12 VI 1944 mianowano go kmdtem Podokręgu AK Nowogródek. Obowiązki przejął od 26 VI 1944. W Operacji „Ostra Brama” miał dowodzić natarciem  na Wilno. Po zakończeniu walk przewidziany na d-cę 19 DP AK. 17 VII 1944 aresztowany przez funkcj. sowieckiego NKWD w Wilnie. Więziony w więzieniu przy ul. Ofiarnej w Wilnie, potem w łagrze w Ostaszkowie i Kalininie, potem ponownie od VI 1946 w Ostaszkowie, skąd podjął nieudana próbę ucieczki, a następnie w łagrze w  Morszańsku, skąd zostaje przewieziony do obozu przejściowego nr  284  w Brześciu nad Bugiem. Repatriowany do Polski 14 VII 1947 przez obóz PUR w Białej Podlaskiej. Po powrocie do kraju zamieszkał w Gdańsku, potem w Gdyni. Od 1 II 1948 do 31 I 1949 pracuje zawodowo w Państwowej Centrali Handlowej  Oddział Morski Gdańsk Nowy Port, potem od 16 II 1949 do 15 x 1950 w centrali Zbytu Produktów Przemysłu Węglowego w dziale Przeładunków Morskich na stanowisku referenta. Był w tym okresie czasu rozpracowywany przez funkcj. WUBP Gdańsk. Od 1 XII 1950 do 10 X 1953pracuje na stanowisku księgowego w Gdańskich Zakładach Gastronomicznych, potem od 17 X 1953 podejmuje pracę w Warsztatach Wyrobu Drobnej Galanterii Metalowej „Galmet” w Gdyni, gdzie pełni funkcję księgowego, zaopatrzeniowca oraz do 30 IX 1955 kierownika. Od 21 XI 1955 do 2 III 1957 pracuje w Wojewódzkim Związku Spółdzielczości Pracy w Gdańsku na stanowisku instruktora  handlu i planisty. Od VII 1957 prezes Koła Oficerów Rezerwy przy Wojskowej Komendzie Rejonowej Gdańsk-Miasto oraz członek Zarządu Spółdzielni Mieszkaniowej.
    Zmarł 04 X 1960 w Gdyni.
    Odznaczony:  VM kl. 5, KN, KW2x, SKZ, Croix de Guerre.
    Żonaty dwukrotnie  po raz 1  z  Stanisławą z d. Wielkosz, miał syna /ur.1926/, który zmarł w wyniku ran odniesionych w Powstaniu Warszawskim., po raz 2 od 1956 z Bożena  zd. Szeremietiew /ur. 1923/.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Dz. Pers. Nr 75 z 21 VII 1925; Dz. Pers. Nr 8 z31 III 1930; Dz. Pers. Nr 2 z 26 I 1934; W. Chocianowicz. W 50 lecie powstania WSWoj. w Warszawie. Londyn 1969; J. Smoliński. 1 Pułk Grenadierów Warszawy. Pruszków 1995;J. Tucholski. Spadochroniarze. W-wa 1991; K. Krajewski. N ziemi Nowogródzkiej. „NÓW” – Nowogródzki Okręg AK. W-wa 1997;Słownik Polski Walczącej na Kresach Północno-Wschodnich Rzeczypospolitej. T. II. Bydgoszcz 1998; K. A. Tochman. Słownik biograficzny cichociemnych. T. I. Zwierzyniec-Rzeszów 2008
     
     
    Szymański Lucjan Antoni
    [ 1897-1945], oficer sł. st. kaw. WP, mjr [1937], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk [1943], ps. „Janczar”, „Kamiński”
    Inspektor Podokręgu Wschodniego ZWZ/AK „Białowieża” 1940 -VIII 1944. Kmdt Podokręgu AK Wschodniego „Białowieża” VIII – XI 1944. Obszar Warszawski AK.
     
    Ur. 17 III 1897 na Podolu, syn Hilarego i Olimpii z Protessowiczów. W 1917 ukończył Szkołę Kawalerii Armii Rosyjskiej w Kijowie. Brał udział w walkach na Froncie Zachodnim I wojny światowej. Od jesieni 1917 służy w pułku ułanów I Korpusu Polskiego, którym dowodził gen. Dowbor - Muśnicki. Brał udział na Białorusi w walkach z bolszewikami. Po rozbrojeniu I Korpusu w VI 1918 przebywał na Podolu. Od listopada 1918 służy w Wojsku Polskim. Bierze udział w szeregach 1 szwadronu 3. psp w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia por. sł. st. kaw. 1 VI 1919. Po wojnie służy w 1 psp a następnie w 3 psp. Awansowany do stopnia rtm. sł. st. kaw. 1 I 1927. Następnie do 1930 jest instruktorem jazdy konnej w Szkole Oficerskiej dla Podoficerów w Bydgoszczy i Grudziądzu. W 1931 przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza, gdzie dowodził szwadronem. Później przeniesiony do sztabu 2. DP Leg. w Kielcach, gdzie objął funkcję k-dta Rejonowego PW i WF przy 2. DP Leg. Przeniesiony do 11 p. ułanów w Ciechanowie na stanowisko d-cy szwadronu. Po awansie do stopnia mjr sł. st. kaw. 19 III 1937 skierowany na kurs dla oficerów w zakresie kwatermistrzostwa. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku kwatermistrza oraz zastępcy d-cy 11 p. ułanów. Walczy z wrogiem na szlaku bojowym pułku od Przasnysza na Lubelszczyznę. Po zakończeniu działań kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli. Od jesieni 1939 podejmuje działalność konspiracyjną w SZP, potem ZWZ/AK. Działa na terenie okręgu Warszawa – województwo ZWZ. Organizator sieci konspiracyjnej ZWZ na tym terenie. Od 1940 inspektor terenowy ZWZ/AK dla terenu prawobrzeżnej Warszawy. Po utworzeniu na przełomie 1941/42 Obszaru Warszawskiego ZWZ/AK nadal inspektor na terenie Podokręgu Wschodniego AK „Białowieża”. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. kaw. 1 X 1943. W ramach odtwarzania Sił Zbrojnych przewidywany na dowódcę odtwarzanej w AK Mazowieckiej Brygady Kawalerii. Uczestniczy w akcji „Burza”. Po aresztowaniu przez NKWD k-dta Podokręgu Wschodniego AK płk H. Suszczyńskiego ps. „Szeliga” wraz z sztabem od sierpnia 1944 obejmuje kierownictwo tego podokręgu. Pod sowiecką okupacją działa do listopada 1944. Aresztowany w XI 1944 przez agentów NKWD/UB w Siedlcach. Informacje dot. jego miejsca ukrycia wymusił torturami J. Światło od aresztowanej wcześniej łączniczki. Więziony w Otwocku i w więzieniu przy ul. 11 Listopada w Warszawie, gdzie był poddawany torturom w celu wymuszenia zeznań. Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Warszawie z dnia 21 II 1945 został skazany na karę śmierci. Zamordowany przez komunistycznych oprawców 6 III 1945 w więzieniu przy ul. 11 Listopada w Warszawie.
     
    Roczniki Oficerskie 1924,1928, 1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1039. Lublin 1976; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992;
     
     
    Ślęczka Franciszek
    [1895-+?], oficer sł. st. piech. WP, kpt. [1924], mjr [1939], ppłk ?
    D-ca Wojewódzki SZP Białystok  X 1939, ps. „Krak”
     
    Ur. 26 XI 1895 w Rychwałdzie na Śląsku Cieszyńskim. Ukończył gimnazjum. Czynny w drużynach sokolich. W Michałkowicach. Członek Legionu Śląskiego, potem od 30 VIII 1914 w Legionach Polskich. Służył m. in. w 3 pp Leg. Walczył w kampanii karpackiej, bukowińskiej i na Wołyniu. Ukończył szkolę podoficerską LP. Mianowany  kpr. Od XI 1918 w WP. Służył  w stopniu plut. w 6 pp Leg. Walczył na froncie wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920. Za okazane męstwo odznaczony VM kl. 5. Mianowany ppor. piech. 1 IV 1920. Po wojnie zweryfikowany w stopniu por. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 vI 1919 służył w 6 pp Leg., skąd zostaje przeniesiony do 4 psp w Cieszynie, gdzie pełni różne funkcje. Ukończył kurs dla oficerów wywiadowczych w Oddziale II Sztabu Gen.. Przeniesiony w 1924  z 4 psp do sztabu 21 DP Gór. na stanowisko oficera informacyjnego. 1 XII 1924 awansowany do stopnia kpt. sł. st. piech. z starszeństwem od 15 VIII 1924. W 1927 przeniesiony z 4 psp do 5 psp w Przemyślu na stanowisko oficera PW. W 1928 przeniesiony z 5 psp  do dyspozycji Szefa Departamentu Piech. MSWoj. w Warszawie – podlegał kmdtowi kadry oficerów piechoty. W 1929 przeniesiony z dyspozycji kmdta kadry oficerów piechoty do Centrum Wyższych Studiów Wojskowych. Jesienią 1929 przeniesiony z Centrum Wyższych Studiów Wojskowych do dyspozycji d-cy DOK V Kraków do prac PW na terenie DOK V. Przeniesiony w 1932 z dyspozycji d-cy DOK V Kraków do 73 pp w Katowicach., gdzie pełni rożne funkcje. W 1933 przeniesiony z 73 pp do 4 pp Leg. Przeniesiony w 1934 z 4 pp Leg. do sztabu Głównego-Oddział II, gdzie pracuje w tworzeniu dywersji pozafrontowej. Wieloletni oficer wywiadu. Służył m. in. potem jako oficer wywiadu  na terenie   Gdańska, potem  przydzielony do DOK III w Grodnie, gdzie zajmował się organizowaniem tajnych zespołów do zadań specjalnych na kierunku Grodno-Augustów /dywersji pozafrontowej/. Pełnił wówczas funkcję inspektora odcinkowego. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział w sztabie gen. Olszyny-Wilczyńskego. Odkomenderowany do tworzenia zrębów konspiracji na Białostocczyźnie. W X 1939 pełnił funkcję d-cy wojewódzkiego SZP Białystok. W końcu X 1939 wyjechał do Warszawy w celu nawiązania kontaktów organizacyjnych i otrzymania instrukcji w KG SZP. Pozostał w Warszawie.
    Odznaczony: VM  kl. 5 nr 6425, KN, KW 4x, SKZ
    Dalsze losy n/n
     
    Dz. Pers. Nr 131 z 17 XII 1924; Dz. Pers. Nr 15 z 23 V 1927; Dz. Pers. Nr 3 z 29 I 1929; Dz. Pers. Nr 20 z 23 XII 1929; Dz. Pers. Nr 6 z 23 III 1932; Dz. Pers. Nr 8 z 28 VI 1933; Dz. Pers. Nr 14 z 22 XII 1934; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932.
     
     
    Świtalski Marian /Maria/ Michał Jan
    [1900-1958] kpt. sł. st. piech. WP [1933], w konspiracji ZWZ/AK/AKO/DSZ, działacz WiN,  mjr [1942], ppłk [1944], ps. „Juhas”, „Profesor”, „Sulima”, „Szczuka”, vel Marian Kaszycki, vel Marian Kowalski.
    Prezes Okręgu Białystok WiN X 1945-31 XII 1946.
     
    Ur. 09 IV 1900 we Lwowie w rodzinie inteligenckiej o tradycjach patriotyczno-niepodległościowych, syn Józefa i Heleny z d. Chądzyńskiej. Do 1918 uczęszczał do gimnazjum we Lwowie. Był członkiem młodzieżowej  szkolnej organizacji niepodległościowej. Od jesieni 1918 bierze udział  w walkach w obronie Lwowa. Od 1919 do IX 1920 w szeregach 1 Pułku Strzelców wielkopolskich /przemianowanego 10 XII 1919 na 55 pp/uczestniczy w walkach na froncie wojny polsko-ukraińskiej, potem na froncie białorusko-litewskim wojny polsko-bolszewickiej. Walczył m. in. z bolszewikami pod Bobrujskiej i Mińskiem Litewskim. Od IX 1920 do VIII 1921 w Szkole Podchorążych Piechoty. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piech. 01 VIII 1921.Następnie nadal służy w 55 pp. Po wojnie zweryfikowany w stopniu ppor. sł. st. piech. z starszeństwem od 1 VI 1919. W końcu 1922 skierowany  zorganizowany w DOK VI we Lwowie kurs dokształcający dla młodszych oficerów, który ukończył w 1923.w 1923 na własną prośbę przeniesiony do rezerwy z przydziałem do 55 pp. Ukończył w 1923 kurs Wyższej Szkoły Handlowej we Lwowie. Następnie pracuje do 1925 jako handlowiec. Mieszkał w tym kresie czasu we Lwowie. Na początku 1925 powołany do służby czynnej w WP z przydziałem do 19 pp we Lwowie. Z dniem 01 II 1925 awansowany do stopnia por. sł. st. piech. W 19 pp pełni różne funkcje m. in. d-ca plutonu, kompanii. Do stopnia kpt. sł. st. piech. Awansowany 1 I 1933. rozkazem MSWoj. Z dniem 2 V 1935 zostaje przeniesiony z 19 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do Baonu KOP Borszczów na stanowisko d-cy kompanii granicznej. 5 IX 1936 przeniesiony zostaje z Baonu KOP Borszczów do Baonu KOP „Sejny”   na stanowisko d-cy 1 kompanii granicznej. Od 4 VIII -19 IX 1938 przebywał na kursie unifikacyjno0doskonalającym dla kapitanów w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Po ukończeniu kursu powraca do macierzystego batalionu. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy kompanii w składzie Zgrupowania ppłk-a  M. Osmoli w składzie SGO „Narew” osłaniającej pogranicze z Prusami Wsch. I Litwą od Niemna na Północ.06 IX 1939 jego baon zostaje przesunięty w rejon Suwałk. 17-18 IX 1939 dowodził kompanią w walce z patrolami niemieckich motocyklistów. Od 19 IX do 24 IX 1939 walczy w rejonie Kanału Augustowskiego i Sopoćkiń z Sowietami. Następnie wraz z baonem wycofał się do puszczy Augustowskiej, a 24 IX 1939 przekracza granicę polsko-litewską. Internowany w obozie jenieckim w Olicie, skąd w połowie XI 1939 uciekł. 24 XI 1939 powraca na Suwalszczyznę i tam się ukrywa. W I 1940 podejmuje działalność konspiracyjną. Tworzy zręby niepodległościowej organizacji konspiracyjnej o nazwie „Legion Nadniemeński”, którego kadra wywodziła się głównie z byłych wojskowych zamieszkałych na tym terenie. W tym okresie czasu posługiwał się dokumentami na nazwisko Marian Kaszycki. Prowadzona przez niego działalność zwróciła uwagę gestapo co zmusiło go do częstego zmieniania miejsc pobytu. Na początku 1941 gestapo przeprowadza masowe aresztowania wśród konspiratorów z różnych organizacji niepodległościowych działających na tym terenie w tym wśród ZWZ i „Legionu Nadniemeńskiego”. Z częścią swoich współpracowników, którzy unikają aresztowania wstępuje do ZWZ. Po aresztowaniu przez Niemców ppor. cz. w.  Ksawerego Rukata – kmdta Obwodu ZWZ Suwałki zostaje 10 V 1941 mianowany kmdtem Obwodu ZWZ Suwałki. Pod ps. „Profesor” odbudowuje siatkę konspiracyjną obwodu. W końcu VIII 1941 zagrożony aresztowaniem przekazuje obwód ppor. K. Ptaszyńskiemu Zarembie”, a następnie przeniesiony do  dyspozycji  kmdta Okręgu ZWZ/AK Białystok. Od II 1942 pełni funkcję szefa Oddziału I /organizacyjnego/K.O AK Białystok, a następnie Oddziału III  /wyszkolenia/, które organizował od podstaw. 22 X 1942 około godz. 16. 00 zostaje aresztowany przez agentów gestapo w lokalu konspiracyjnym przy ul. Sosnowej w Białymstoku, gdzie odbywała się odprawa konspiracyjna. Wraz z nim aresztowano m. in. mjr-a Stefana Fijałkowskiego Bacę” - szefa sztabu okręgu, kpt. Stanisława Jacynę „Piłę” - szefa saperów. Przewieziony do więzienia przy ul. Sienkiewicza w Białymstoku. W nocy z 31 X 1942 na 1 XI 1942 został uwolniony z więzienia w przeprowadzonej akcji z udziałem Z. Rećki Lew”, który był tam zatrudniony jako strażnik i tłumacz. Po uwolnieniu ukrywał się w melinach konspiracyjnych na terenie okręgu i kontynuował działalność konspiracyjną na stanowisku szefa Oddziału Iii KOB AK. 11 XI 1942 awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech.  Współpracy  z mjr St. Fijałkowskim organizował kursy konspiracyjnych szkół podoficerskich i podchorążych rezerwy piechoty. Od IV do IX 1944 pełnił funkcję szefa Oddziału I KOB AK. W ramach akcji „Burza” przewidywany był na stanowisko szefa sztabu odtwarzanej w okręgu 28 DP AK. Od VI-VIII 1944 przebywał na terenie Inspektoratu Mazowieckiego przy oddziale partyzanckim AK  dowodzonym przez z-cę inspektora IR Mazowieckiego kp. rez. piech. Michała Dziejmę utworzonym z żołnierzy osłony sztabu okręgu i Kedywu. Brał udział w potyczce z Niemcami pod Undami. Po wejściu wojsk sowieckich na teren okręgu pozostaje nadal czynny w konspiracji. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. piech. z starszeństwem od 11 XI 1944.Następnie  pełni funkcję szefa Oddziału IV /kwatermistrzostwo/ w sztabie KOB AK. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK i przemianowaniu AK na AKO od II 1945 czynny w konspiracji AKO na tym samym stanowisku. W III 1945 po aresztowaniu ppłk-a St. Fijałkowskiego zostaje przez płk-a W. Liniarskiego – przewodnika Okręgu AKO Białystok przewodnikiem Oddziału III sztabu OB AKO. Od VIII 1945 pełni funkcję z-cy kmdta okręgu. Po utworzeniu we IX 1945 Zrzeszenia WiN pełni funkcję z-cy prezesa Okręgu WIN Białystok mjr-a St. Sędziaka. Po przeniesieniu mjr-a St. Sędziaka do Warszawy od 13 X 1945 do 31 XII 1946 pełni funkcję prezesa Okręgu WiN Białystok. W tym czasie zgodnie z jego rozkazem oddziały samoobrony w obwodach prowadziły działania zbrojne przeciwko władzom komunistycznej. Zlikwidowano wówczas wielu agentów UB i NKWD. Nakazał likwidację ppor. cz. w. Kawalera VM  kasjera KOB AK/AKO-DSZ Ksawerego Sasinowskiego „Rybaka” oskarżając go o defraudację części funduszy organizacyjnych, które przeznaczył na wykupienie z więzienia płk-a W. Liniarskiego. W VIII 1946 na spotkaniu w warszawie z w. Kwiecińskim i St. Sędziakiem przedstawił żonę „Mścisława” Irenę Liniarską jako osobę , która zagraża strukturom organizacji WiN w okręgu, ponieważ kontaktuje się z urzędnikami MBP w Warszawie. Doprowadził do wydania rozkazu jej likwidacji w Warszawie przez Z. Rećkę w 1946. Zatrzymany w nocy z 31 XII 1946 na 1 I 1947 w mieszkaniu mjr-a E. Filochowskiego „Sana” - prezesa Inspektoratu Mazowieckiego WIN-  Okręg  WIN Białystok. Umieszczony w areszcie MBP , go poddano intensywnym przesłuchaniom. Podczas przesłuchania ujawnił miejsce i czas odprawy Zarządu Głównego WiN, co spowodowało dalsze aresztowania. 9 I 1947 brał w więzieniu mokotowskim udział wraz z K. Czarnockim  i W. Kwiecińskim w rozmowach z funkcj. MBP. Efektem tych rozmów była wydana 29 I 1947 odezwa  z wezwaniem do ujawnienia się. W III 1947 zwolniony z więzienia wyjechał na teren Okręgu Białystok Win , gdzie nawiązał kontakty z p. o. Prezesem Okręgu W. Brzeskim „Socha” oraz następnym p. o. prezesem okręgu J. Ochmanem, których przekonał do ujawnienia się całego okręgu WiN. Nadzorował przebieg ujawniania na tym terenie. Osobiście ujawnił się 22 IV 1947 w WUBP Białystok. Po zakończeniu ujawnienia wyjechał do Warszawy, gdzie zamieszkał  na stałe. W latach 1947-1950 pracował jako magazynier, a potem kierownik działu sprzedaży w Centrali Handlowo-Technicznej Rzemiosła i Przemysłu Prywatnego, potem jako kierownik inwestycji w Zakładach Prefabrykacji Państwowego Przedsiębiorstwa Wydzielonego. 22 X 1950 zatrzymany w Warszawie przez funkcj. UB i uwięziony. Przewieziony do aresztu WUBP w Białymstoku. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała Wojskowa Prokuratura Rejonowa w Białymstoku. Wyrokiem WSR Białystok z 31 I 1952 , sygn. Akt Sr 14/1952 został skazany na karę 10 lat więzienia. Więziony w ZK Białystok i w Warszawie. Na sutek złego stanu zdrowia został warunkowo zwolniony z więzienia 23 XII 1954. Mieszkał  w Warszawie, gdzie zmarł 24 II 1958.Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Żonaty z Zofią Kołakowską. Z tego związku miał córkę Annę i synów: Andrzeja, Jerzego i Stanisława.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW2x,SZ z M, MN, medalem Pamiątkowym za 'wojnę 1918-1921.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Archiwum Straży granicznej. Dok. Nr 000121,000142,000144,000176;000245,, rozkaz nr 200 z 24 XI 1938 d-cy Baonu KOP „Sejny”; rozkaz Delegata DSZ/Sarna, Grzyb/nr 319 z 1 VI 1945; S. Kossakowski. Byłem adiutantem „Mścisława”. Rajgród 1999; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; T. Łaszczewski. Biogram MŚ. /w;/ MSUDN 1939-1956. T. 9. Kraków 2003, tam obszerna bibliografia.
     
     
    Tabaczyński Tadeusz Juliusz
    [1896-1971], legionista, oficer sł. st. piech. WP, ppłk[1938], w SZP/ZWZ/AK ps. „Grabowski”, „Kurp”, „Mazur”, „Soć”, „Zenit”, vel Grabicz /LP/, Królikowski, vel Bronisław Rulka
     
    Ur. 04 IV 1896 w Koluszkach k. Łodzi, syn Stanisława i Izabelli z d. Wołczyńskiej. Uczęszczał do prywatnego gimnazjum im. J. Dąbrowskiego w Piotrkowie Tryb., gdzie do 1914 ukończył 6 klas. We IX 1914 zgłosił się ochotniczo w Myszkowie w Zagłębiu Dąbrowskim, gdzie mieszkał, do pomocy oddziałom legionowym. Początkowo jako kurier przewoził pocztę i „bibułę” oraz współpracował z emisariuszem I Brygady Legionów Karolem Chęcińskim. Od połowy II do połowy III 1915 odbywał przeszkolenie wywiadowcze w oddziale kpt. Świętopełka w Zagórzu, potem od 20 III 915 do 17 VII 1917 żołnierz 5 pp LP. Internowany przebywał do 14 VII 1918 w obozie w Szczypiornie. Po zgłoszeniu się w VII 1918 do Polskiej Siły Zbrojnej zostaje skierowany do szkoły podoficerskiej. Jednocześnie nawiązał kontakt z POW w Częstochowie. 10 XI 1918 bierze udział w rozbrajaniu Niemców w Warszawie. Następnie w WP służy w stopniu kpr. W 7 pp Leg. Od XII 1918 instruktor w kompanii szkolnej 32 pp., a od 1 IV 1919 służył w 33 pp. 1 III 1919 mianowany ppor. piech. Bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. dowodził plutonem, potem kompanią. Od połowy V do VII 1921 był doradcą technicznym w 3 pułku katowickim  w Iii Powstaniu Śląskim. Walczył m. in. Pod Górą Św. Anny. Zweryfikowany w 1921 w stopniu por. sł. st. Piech. Z starszeństwem od 1 VI 1919.  Po powrocie do 33 pp dowodził kompanią. Od 02 VIII 1922 dowodził szkołą podoficerską przy 33 pp. Do stopnia kpt. awansowany 1 VII 1923. W latach 1923-1928 służył w 71 pp w Zambrowie gdzie pełni różne funkcje. W okresie 1928-1931 był wykładowcą i d-cą kompanii w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz.-Komorowie. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piech. 1 I 1931. w 1931 przeniesiony na stanowisko   d-cy batalionu w 85 pp. Od 1 II 1935 był wykładowcą w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Awansowany 19 III 1938 do stopnia ppłk-a sł. st. piech. W XII 1938 mianowany kmdtem Centralnej Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu. Jednocześnie d-c twierdzy Osowiec k. Grajewa. W kampanii wrześniowej 1939 bierze udział na stanowisku d-cy Grupy „Osowiec” w skład której wchodziły utworzony z sił Szkoły Podoficerskiej KOP w Osowcu 135 pp i kilka mniejszych oddziałów. Stanowiły one część sił SGO „Narew”. Walczy w obronie Grajewa. Natomiast I baon zaatakował Prostki na terenie Prus Wschodnich. Wraz z 135 pp zostaje skierowany 13 IX 1939 na odsiecz Lwowa. Po dotarciu na Wołyń  wobec agresji sowieckiej pułk przeszedł przez Bug i dołączył do 50 DPRez. W składzie SGO „Polesie”. Dowodził przejściowo utworzoną brygada piechoty. Walczył pod Kockiem. po kapitulacji SGO Polesie” 6 X 1939 zgrupowanie zostaje rozwiązane. Unika niewoli i podejmuje działalność konspiracyjną. Jako emisariusz SZP/ZWZ zajmował się organizacją struktur konspiracyjnych na terenie Ciechanowa na Mazowszu. Od II-VIII 1940 oficer w sztabie Okręgu Warszawa-Województwo ZWZ. Od VIII 1940 do X 1940 dowodził II Inspektoratem ZWZ – obwody Ciechanów-Płońsk w Podokręgu Północ krypt. „Olsztyn”, „Tuchola”, „ Królewiec”, „Garbarnia”. Od X 1940 do III 1943 pełni funkcję kmdta Podokręgu „Północ”. Podokręgiem dowodził z Warszawy. W wyniku konfliktu z z-cą terenowym doszło do rozłamu w sieci terenowej podokręgu. W efekcie duża część konspiratorów przeszła do NSZ. W III 1943 przeniesiony do Obszaru Lwowskiego. Przewidywany na stanowisko kmdta Okręgu AK Stanisławów obejmuje ostatecznie funkcję z-cy kmdta Okręgu Lwów AK. Funkcję pełnił od 9 VII -10 VIII 1943 kiedy zostaje aresztowany przypadkowo przez Niemców. Więziony przez 2 miesiące w więzieniu przy ul. Łąckiego. Nie został rozszyfrowany jako oficer AK. Wywieziony w X 1943 do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, skąd został wywieziony do obozu w Buchenwaldzie, a od I 1944 w obozie w Gross-Rosen, gdzie był d-cą obozowej konspiracji. 8 I 1945 przewieziony do obozu w Mittelbau-Dora, potem do Bergen-Belsen. 15 IV 1945 zostaje uwolniony z obozu przez wojska kanadyjskie. Jako ciężko chory przebywał w szpitalach w Celle i w Hanowerze. Od 30 IX 1947 przebywa w Londynie, potem n leczeniu w Polish Hospital w Penley. Do Polski powrócił 18 XI 1965 jako inwalida przywieziony przez syna Andrzeja i zamieszkał w Otwocku.
    Zmarł 8 VII 1971 w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Powązki w Warszawie.
    Odznaczony: VM kl. 5 i 4, KW, ZKZ, ZKZ z M, KN
    Żonaty Zofią Wnorowską /1904-1932/, sanitariuszka w 1920w obronie Lwowa. Miał z tego związku syna Sławomira/1924/, żołnierza AK, powstańca warszawskiego  i syna Andrzeja /1929/, żołnierza 1 DPanc. gen. S. Maczka, ekonomista.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; T. Jurga. Obrona Polski 1939. W-wa 1990;J. Gozdawa-Gołębiowski. Warszawski Obszar AK. Lublin 1992; R. Juszkiewicz. Mławskie Mazowsze w walce. W-wa 1968; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; H. Piskunowicz. Z dziejów walk na Kurpiach. W-wa 1999 Dz. Pers. Nr 3 z 26 III 1931; Dz. Pers. Nr 2 z 6 II 1935.
     
     
    Tomaszewski Bolesław
    [1909-1985], oficer sł. st. piechoty WP, por. [1936], żołnierz konspiracji niepodległościowej ZWZ/AK/NIE/DSZ, kpt. sł. st. [1942], mjr [ 3 V 1944], ppłk dypl. sł. st. piech. [11 XI 1944], działacz WiN, ps. „Bat”, „Bolek”, „Bolesław”, „Ostroga”, „Taśma”, „Warta”, „ Zamojski”, „4”, „10”, „20”, „1010”.Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Obwodu ZWZ/AK Brzeżany VIII 1941 – VII 1942 – Prezes Okręgu WiN Jelenia Góra– Zachód X 1945 - 20 V 1946.
     
    Ur. 06 XI 1909 w Jeziornej w powiecie zborowskim. Syn Józefa i Eudoksji z d. Lubaczowskiej. W latach 1922-1930 uczęszczał do II Gimnazjum im. J. słowackiego w Tarnopolu, gdzie uzyskał w 1930 maturę. Od 01 IX 1930 na kursie unitarnym w Ośrodku Szkolenia Rezerw w Różanie. Następnie od 01 X 1931 do VIII 1933 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. - Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1933 z przydziałem do 51 pp w Brzeżanach na stanowisko d-cy plutonu. Awansowany do stopnia por. sł. st. 01 I 1936. Od 1936 do 1938 d-ca kompanii. W 1937 zdał egzaminy do MSWoj. w Warszawie. Od III do V 1938 przebywał na kursie próbnym w Rembertowie. Następnie do 15 IX 1938 na stażach w różnych rodzajach broni. Od 1 X 1938 słuchacz XIX promocji MSWoj. W czasie kampanii wrześniowej 1939 był II oficerem /informacyjnym/w sztabie 33 DPRez. Ciężko ranny 13 IX 1939 w okolicy Międzyrzeca Podlaskiego zostaje umieszczony w IX Szpitalu okręgowym w Brześciu n/Bugiem i 17 IX 1939 dostał się do niewoli niemieckiej, a od 22 IX 1939 do niewoli sowieckiej. Po przejęciu szpitala przez władze sowieckie jego żona zdołała, dzięki życzliwości lekarza Rosjanina wydostać go z niewoli i 11 XI 1939 przewieść do Brzeżan, gdzie ukrywał się do VI 1941. Już w końcu 1940 zainicjował tworzenie organizacji wojskowej w powiecie zborowskim. Pracę w ZWZ rozpoczął w IV 1940, a w VIII 1941 objął funkcję k-dta Obwodu ZWZ Brzeżany. Z dniem 01 VIII 1942 został mianowany szefem Oddziału III /operacyjnego/ Komendy Okręgu AK Tarnopol. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 11 XI 1942. Od IV 1943 do 31 VII 1944 był szefem Oddziału III /operacyjnego/ Komendy Obszaru AK Lwów, a jednocześnie od 25 III do 12 VI 1944 szef Oddziału I /organizacyjnego/ Komendy Obszaru. W VIII 1943 był asesorem, a we IX 1943 zastępcą asesora Wojskowego Sądu Specjalnego przy Komendzie Obszaru. Do stopnia mjr-a sł. st. awansowany 25 VII 1944 przez KG AK z starszeństwem 03 V 1944. Brał udział w „Burzy” we Lwowie, ale już 28 VII 1944 powraca do konspiracji i został szefem sztabu Komendy Okręgu Lwów NIE. Poszukiwany przez sowieckie NKWD wyjechał przez Mościska do Jarosławia. Od 04 IX 1944 do 01 VII 1945 szef sztabu i zastępca d-cy zgrupowania oddziałów partyzanckich „Warta”, przerzuconych z terenu Obszaru Lwów do Podokręgu AK Rzeszów. Na mocy rozkazu NW WP z 17 X 1944 otrzymał tytuł oficera dyplomowanego. Mieszkał w zakonspirowanym lokalu przy ul. Kościuszki w Łańcucie. Po rozwiązaniu „Warty”. Od V 1945 kierował komórką likwidacyjną sztabu „Warty”. Kierował demobilizacją, ukryciem broni i amunicji oraz przygotowywał legalizację i przerzut żołnierzy „Warty” na ziemie zachodnie. Awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 1 VII 1945 z starszeństwem 11 XI 1944. W VIII 1945 wyjechał w celu uzyskania dokumentów osiedleńczych do Krakowa. Stamtąd został przez mjr-a Ł. Cieplińskiego skierowany na Dolny Śląsk dalszej pracy konspiracyjnej w ramach DSZ. Zamieszkał w Karpaczu, gdzie prowadził gospodarstwo rolne. Został przewodniczącym komisji ds. wysiedlania ludności niemieckiej w Jeleniej Górze. Był członkiem oddziału Związku Inwalidów Wojennych. Do Karpacza ściągnął dowódców batalionów i oficerów „Warty”. Zorganizował Okręg Jelenia Góra – Zachód WiN. Od końca IX 1945 do XI 1945 był zastępcą kierownika okręgu ppłk-a F. Rekruckiego. W XI 1945 zostaje kierownikiem Okręgu Jelenia Góra – Zachód WiN. Funkcję pełni do V 1946. W tym czasie prowadził odprawy organizacyjne, zakonspirowane kursy instruktażowe. 20 V 1946 przekazał funkcję kierownika okręgowego mjr Alfonsowi Jabłońskiemu i miał przejść do dalszej pracy konspiracyjnej w Zarządzie Obszaru Południowego WiN. Utrzymywał osobistą łączność z mjr Ł. Cieplińskim oraz nawiązał kontakty z kpt. Marianem Jędrzejowskim, szefem organizacyjnie odrębnego Okręgu Lwowskiego AK-WiN. Zatrzymany 08 VI 1946 w wyniku zeznań aresztowanego 01 VI 1946 przez UB kierownika Rejonu III P. Szredzkiego. Początkowo przebywał w areszcie PUBP w Jeleniej Górze, skąd go przetransportowano do Wydziału Śledczego WUBP we Wrocławiu. Postanowienie o tymczasowym aresztowaniu wydała z datą 06 VII 1946 WPR Wrocław. Po ciężkim śledztwie przebywał od 20 X 1946 w więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej we Wrocławiu. 04 I 1947 skazany przez WSR Wrocław, sygnatura akt R 1565/46 na karę śmierci. 11 II 1947 NSW w Warszawie utrzymał wyrok w mocy. 25 II 1947 B. Bierut zamienił karę śmierci na 15 lat więzienia. Od III 1947 był leczony w szpitalu więziennym przy ul. Kleczkowskiej. Przetransportowany do CWK we Wronkach i tu osadzony 03 XII 1947. Chorował na serce. Był prześladowany przez personel więzienny. Wielokrotnie karany. 27 IV 1955 wywieziony do ZK Potulice, gdzie był leczony w szpitalu więziennym. Zatrudniony przy pracach gospodarczych. Zwolniony z więzienia w Potylicach 07 V 1956. Po odzyskaniu wolności powrócił do Karpacza. Zajmował się pszczelarstwem i prowadził gospodarstwo.
    Zmarł 01 VIII 1985. Pochowany na miejscowym cmentarzu.
    Był współautorem opracowania Zarys historii Lwowskiego Obszaru ZWZ-AK oraz inicjatorem umieszczenia w katedrze wrocławskiej tablicy poświęconej żołnierzom AK na kresach wschodnich, odsłoniętą 23 XI 1980.
    Odznaczony: VM kl. 5, ZKZ z M.
    Od 1938 żonaty z Haliną z d. Krasy /1909-1985/, żołnierzem ZWZ/AK, działaczką WiN.
     
    R. Rybka-K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; T. Balbus. Biogram B. T. /w:/ Konspiracja i opór społeczny w Polsce 1944-1956. Słownik biograficzny, t. I. Kraków – Warszawa-Wrocław 2002 /tam pozostała bibliografia/; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; T. Balbus. O Polskę Wolną i Niezawisłą /1945-1948/. WiN w południowo-zachodniej Polsce. Kraków –Wrocław 2004; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956; Księga ewidencyjna więźniów CWK Wronki z 1947.
     
     
    Trojanowski Franciszek
    [1899-1959], członek POW, PSZ, oficer sł. st. piechoty WP, KOP, kpt. [1928], żołnierz konspiracji niepodległościowej POZ/AK, mjr, ps. „Fala”, „Stanisław”, „Toruńczyk”, „Trojańczyk”, „Trybunalski” /Trzon?/
    Kmdt Okręgu AK Pomorze VII 1944 – II 1945
     
    Ur. 04 X 1899 w Warszawie, syn Tomasza i Anny z d. Klimczak. Uczęszczał do szkoły handlowej, potem do gimnazjum w Warszawie. Działał w okresie nauki w skautingu. Od X 1916 zaprzysiężony członek POW w Okręgu Warszawa. Używał wówczas ps. „Trojańczyk”. Po ukończeniu w XI 1917 Szkoły Podoficerskiej POW zostaje przydzielony do PSZ, gdzie służy od17 XI 1917 do XI 1918 w szeregach II baonu 2 pp /późniejszego 8 pp Leg./ dowodzonego przez mjr-a M. Smorawińskiego. Uczestniczy od jesieni 1918 w walkach w obronie Lwowa. Wyróżniony za męstwo odznaką „Orlęta”. W V 1919 skierowany do Szkoły Podchorążych w Warszawie, którą ukończył w V 1920. Awansowany do stopnia ppor. 1 VI 1920. Przydzielony do 81 pp na stanowisko d-cy plutonu, potem kompanii. Uczestniczy w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 w szeregach 81 pp, gdzie dowodzi plutonem, potem kompanią. W grupie gen. L. Żeligowskiego dowodził kompania w walkach o Wilno. 19 XI 1920 będąc w dowództwie pułku w Maciejowicach /Wileńszczyzna/ w chwili uderzenia Litwinów na kwaterę sztabu, natychmiast opanował sytuację i poprowadził kontratak zmuszając nieprzyjaciela do wycofania się. Odznaczony za ten czyn KW. Po zakończeniu wojny pozostaje w służbie zawodowej w WP i nadal służy w 81 pp. Zweryfikowany przez MSWoj. w 1923 w stopniu por. sł. st. piechoty z starszeństwem 1 VI 1919. W 1926 przeniesiony z 81 pp do 61 pp w Bydgoszczy na stanowisko d-cy kompanii. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. 1 I 1928. W 1933 przeniesiony rozkazem MSWoj. z 61 pp do Korpusu Ochrony Pogranicza z przydziałem do 18 Baonu KOP „Rokitno” k/Sarn na Wołyniu, gdzie dowodzi m.in. kompanią graniczną. W 1936 skierowany na kurs dla oficerów w zakresie PW i WF, który ukończył w 1937. Przeniesiony następnie do 57 pp w Poznania na stanowisko k-dta obwodowego PW i WF przy 57 pp. W VIII 1939 mianowany d-cą Batalionu Obrony Narodowej „Kościan”. W kampanii wrześniowej 1939 dowodził BON „Kościan” w składzie Wielkopolskiej Brygady Kawalerii. Przeszedł szlak bojowy przez walki nad Bzurą do Warszawy, gdzie brał udział w obronie Warszawy. Uniknął niewoli niemieckiej. Od końca 1939 czynny w konspiracji POZ. Na początku 1940 skierowany na teren Lubelszczyzny z zadaniem organizacji struktur konspiracyjnych POZ na tym terenie. Do 1941 k-dt Okręgu Lublin POZ. W 1941 przeniesiony do Warszawy i przydzielony do sztabu głównego POZ na stanowisko szefa Oddziału III KG POZ /operacyjno-taktyczny/. Po przeprowadzeniu scalenia POZ z AK od VI 1942 do II 1943 szef Oddz. III w sztabie Podokręgu Wschodnim AK „Białowieża”– Obszar Warszawski AK. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. 11 XI 1942. Następnie od III 1943 do VI 1944 szef wyszkolenia     K-dy Podokręgu Wschodniego „Białowieża”. Organizował na terenie Podokręgu kursy Szkół Podchorążych Rezerwy Piechoty AK oraz kursy podoficerskie dla młodszych dowódców. Uczestniczył z tytułu funkcji w prowadzeniu ćwiczeń i wykładów oraz egzaminów. W VI 1944 przekazany do dyspozycji k-dta Obszaru Zachodniego AK płk dypl. S. Grodzkiego „Sadowskiego”, na którego wniosek został mianowany przez K-dta Gł. AK gen. T. Komorowskiego „Bór”- k-dtem Okręgu Pomorskiego AK na czas powstania i akcji „Burza”. Jednocześnie awansowany rozkazem KG AK nr L. 400/BP z 25 VII 1944 do stopnia ppłk-a sł. st. W VII 1944 szlakiem prowadzącym z Warszawy przez Kutno, Włocławek, Toruń dotarł do Bydgoszczy, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne. Pomimo trudności tworzonych mu przez mjr-a J. Chylińskiego „Rekina” – szefa sztabu okręgu, który rościł pretensje do funkcji k-dta okręgu udało mu się odtworzyć łączność między Okręgiem Pomorskim AK a Komendą Obszaru Zachodniego AK i KG AK w Warszawie. Opracował zadania okręgu na wypadek „Burzy”. Podczas odprawy na początku VIII 1944 w Brodnicy szef sztabu K. O AK Pomorze J. Chyliński i jego współpracownicy odrzucili plany jako nierealne i podjęli próbę jego izolowania od dowodzenia okręgiem. Konsultował sprawy dowodzenia z b. k-dtem okręgu ppłk J. Pałunbickim, który w tym czasie był wyznaczony szefem NIE na Pomorze. W I 1945 w raporcie do k-dta Obszaru Zachodniego płk-a J. Szczurka – Cergowskiego oskarżył J. Chylińskiego o utrudnianie wykonywania obowiązków służbowych. Sprawa trafiła do rozpatrzenia do Wojskowego Sądu Specjalnego. Wiosną 1945 znalazł się w dyspozycji k-dy Obszaru Zachodniego.
    Wg niepotwierdzonych informacji prowadził działalność konspiracyjną w ramach DSZ i WiN na terenie Warmii i Mazur, gdzie pod ps. „Trzon” miał pełnić funkcje k-dta Okręgu DSZ Olsztyn i potem od IX 1945 prezesa Okręgu Olsztyn WiN. Jego współpracownikiem był m.in. mjr Edward Nowak „Jog” b.     k-dt Obwodu AK Radzymin, którego znał osobiście z pracy konspiracyjnej w Podokręgu Wschodnim AK „Białowieża”.
    Zagrożony aresztowaniem wyjechał na Wybrzeże .
    Zmarł w Lublinie w III 1957. Pochowany na cmentarzu przy ul. Lipowej.
    Odznaczony: VM kl. 5 /rozkaz KG AK nr 449/BP z 29 IX 1944/,KW /1920/, Krzyżem Zasługi Litwy Środkowej/1928/, Medalem Pamiątkowym za Wojnę1918-1921, Medalem Odzyskania Niepodległości.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924, 1928, 1932; B. Polak- P. Bauer. Armia „Poznań” w wojnie obronnej 1939. Poznań 1983; J. Gozdawa – Gołebiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; S. Grzybowski. Nadzieja tamtych lat. W-wa 1990;S. Reymont. POZ /w:/ Więź nr 5/1987; K. Komorowski. Konspiracja pomorska 1939-1947. Gdańsk 1993; K. Komorowski /red./ Armia Krajowa. Szkice do dziejów Sił Zbrojnych Polskiego Państwa Podziemnego. W-wa 1999.
     
     
    Tumidajski Kazimierz Antoni
    [ 1897 - 1947], legionista, oficer sł. st. piech. WP, mjr sł. st. piech. [1932], żołnierz konspiracji niepodległościowej SZP/ZWZ/AK, ppłk/płk/gen. bryg., ps. „Edmund”, „Edward”, „Maciej”, „Marcin” vel Kazimierz Grabowski
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego SZP/ZWZ Tarnów XII 1939 – III 1940. K-dt Okręgu Lublin AK  I 1943 – VIII 1944. Więzień NKWD.
     
    Ur. 28 II 1897 w Radłowie pow. Tarnów, syn Karola /działacza społecznego, handlowca/ i Magdaleny z d. Jawień. Uczęszczał do I Gimnazjum im. K.  Brodzińskiego w Tarnowie. 08 VIII 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Wcielony do 2 pp Leg. w którego szeregach przeszedł całą kampanię karpacką i besarabską. Z dniem 01 II 1916 przeniesiony do 6 pp Leg. Uczestniczył w walkach na Wołyniu, gdzie za wykazanie odwagi i organizację skutecznego oporu w czasie szarży kozackiej pod Maniewiczami został odznaczony VM kl. 5 /6445/. W X 1916 wycofany wraz z 6 pp Leg. z frontu do Baranowicz, a następnie w XI 1916 na teren Królestwa Polskiego. Po kryzysie legionowym w VII 1917 internowany w obozie w Szczypiornie, potem jako poddany austriacki zostaje wcielony do armii Austriackiej, skąd zbiegł w 04 III 1918 i przedarł się do II Korpusu Polskiego gen. J. Hallera. Uczestniczył w bitwie pod Kaniowem, gdzie dostał się do niewoli niemieckiej. Po udanej ucieczce z niewoli wstępuje w V 1918 do lotnego oddziału KN-3 POW w Kijowie dowodzonym przez Leopolda Lisa-Kulę. Od XI 1918 służy w WP. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej, początkowo w sztabie  Dowództwa Frontu Wołyńskiego, potem w Oddziale II sztabu 3. Armii oraz w GO gen. Edwarda Śmigłego-Rydza. Po zakończeniu wojny pozostał w służbie stałej. Zweryfikowany w stopniu por. sł. st.  Ukończył w Rembertowie kurs dowódców kompanii. Do stopnia kpt. sł. st. piech. awansowany 15 VIII 1924. Służył kolejno w 6 pp Leg. w Wilnie. Oddziale V MSWojsk. w Warszawie, DOK IX w Brześciu n/Bugiem, potem Departamencie Piechoty MSWojsk. w Warszawie. W 1929 w stopniu kpt. sł. st. został kwatermistrzem 36 pp w Warszawie. Awansowany 1 I 1932 do stopnia mjr sł. st. piech. Po ukończeniu kursu dowódców batalionu w Rembertowie mianowany V 1934 d-cą III batalionu 2 psp w Olechowcach k/Sanoka. Podczas kampanii wrześniowej 1939 dowodził III baonem 2 psp, który wszedł w skład 156 pp rez. dowodzonego przez ppłk Waleriana Młyńca. Z 156 pp rez. przeszedł szlak bojowy 21 DP Gór., walczył pod Bochnią, Brzeskiem i w lasach radłowskich nad Dunajcem, gdzie jego baon 09 IX 1939 został otoczony i rozbity przez Niemców. Udało mu się wydostać z okrążenia i przedostać się do Tarnowa. Od jesieni 1939 podejmuje działalność konspiracyjną w SZP/ZWZ. Współorganizator zrębów konspiracji niepodległościowej na terenie pow. tarnowskiego, brzeskiego i dąbrowskiego. Od XII 1939 pełni funkcję k-dta Inspektoratu ZWZ Tarnów. Zagrożony aresztowaniem zostaje przeniesiony wiosną 1940 do Krakowa i mianowany II z-cą k-dta Obszaru Południowego ZWZ. Awansowany przez KG ZWZ do stopnia ppłk sł. st. piech. z starszeństwem od 11 XI 1940. W końcu III 1941 przeniesiony do Lublina na stanowisko szefa sztabu Okręgu ZWZ/AK Lublin. Od I 1943 pod ps. „Marcin” pełni funkcję k-dta Okręgu AK Lublin. Do stopnia płk sł. st. piech. awansowany 11 XI 1943. Po wkroczeniu sowietów został podstępnie aresztowany 06 VIII 1944 przez NKWD i wywieziony do wiezienia Lefortowo w Moskwie, potem do obozu w Charkowie, a 04 I 1946 do obozu nr 178 w Riazaniu-  Diagilewie, skad odesłano go 2 VII1947 do szpitala spec. Nr 4791 w Skopino, gdzie go zamordowano 04 VII 1947 podczas przymusowego karmienia. Pochowany na cmentarzu w Skopano. W 1990 jego grób zidentyfikowano, prochy ekshumowano i w 13 IX 1991 przeniesiono na cmentarz wojskowy przy ul. Lipowej w Lublinie. Jego pamięć uczczono tablicą w kościele w Lublinie i nadaniem jego imienia ulicom w Lublinie i Radłowie.
    Awansowany do stopnia gen. bryg. Rozkazem NW WP z 24 IX 1944.
    Był żonaty z Janiną Oborską. Mieli syna Leszka /ur.1921/ zamordowanego 3 XII 1943, żołnierza Kedywu, córkę Wandę /ur. 1923/, żołnierza AK, więźniarkę Ravenbrück.
    Odznaczony: VM, kl. 4 i  5, KN z M, KW4x,ZKZ
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924,1928,1932; R. Rybka- K. Stepan. Rocznik oficerski 1939; W. Steblik. Armia „Kraków 1939”. W-wa 1975; I. Caban – Z. Mańkowski. ZWZ-AK 1939-1944 w Okręgu Lubelskim. Lublin 1971; biogram M. T. MSUDN 1939-1956, t. V. Kraków 1999; I. Caban. Ludzie Lubelskiego Okręgu AK. Lublin 1995; Uwięzieni w Ostaszkowie i Riazaniu. W-wa 2002.
     
     
    Wayda Wojciech
    [1897-1949], oficer sł. st. piech. WP, mjr dypl. [1936], w konspiracji ZWZ/AK, ppłk dypl. [1943], ps. „Baca”, „Lux”, „Lincoln”, „Odwet”.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Kraków III 1941-III-1944 i od VI 1944-I 1945. Okręg ZWZ/AK Kraków.
     
    Ur. 01 V 1897 Komarno-Rudki woj. lwowskie. Syn Antoniego i Apolonii z d. Cygan. W latach 1909 – 1915 uczeń Gimnazjum klasycznego w Gródku Jagiellońskim. 22 V 1915 wcielony do armii austriackiej. Po przeszkoleniu od 22 VII 1915 do 1 X 1916 w kadrze Batalionu Zapasowego 89 pp rez. Szkoły Oficerów Rez. Piechoty w Opawie, gdzie od 01 I 1916 do 1 VI 1916 był słuchaczem kursu oficerskiego. 1 VI 1916 wcielony do 87 pp na stanowisko d-cy plutonu. Walczył na froncie włoskim. Od 17 III 1917 d-ca plutonu w 89 pp, potem instruktor piechoty i KM. Walczył m.in. pod Izonzo. W V 1917 zostaje ranny w rękę. W X 1918 powraca do Krakowa. Zdaje egzamin maturalny. 30 X 1918 zgłasza się ochotniczo do służby w WP. Awansowany do stopnia ppor. z starszeństwem 1 XI 1918. Potem współorganizator Pułku Ziemi Rzeszowskiej przemianowanego w XII 1918 na 1 pp. rzeszowskiej ziemi, a w I 1919 na 18 pp. Od XI 1918 w stopniu ppor. służy w WP. Od 11 XI 1918 do 06 XII 1918 bierze udział w walkach z Ukraińcami o Lwów. 06 XII 1918 dostał się do niewoli ukraińskiej. 16 V 1919 uwolniony z niewoli powraca do służby w 18 pp. Od 11 X 1920 do 05 II 1920 służył w batalionie zapasowym 31 pp w Łodzi na stanowisku d-cy kompanii. Od 11 X 1920 do 05 V 1921 przebywał na kursie szkoleniowym Broni Specjalnych i CKM w Chełmie. Awansowany do stopnia por. sł. st. piechoty 06 II 1921. Powraca następnie do służby w 31 pp. od 02 IV 1921 do 15 IX 1922 delegowany do służby w komendzie Miasta Łodzi. Potem od 16 IX 1922 do XII 1924 d-ca 2 kompanii I baonu 31 pp. Zweryfikowany w 1923 przez MSWoj. W stopniu por. z starszeństwem 1 VI 1919. Od 01 I 1925 do 05 V 1925 przebywa na kursie dla Młodszych Oficerów Piechoty w Chełmie. Nadal d-ca 2 kompanii w 31 pp. Awansowany do stopnia kpt. sł. st. piechoty 1 I 1927. z dniem 12 VII 1927 przeniesiony z 31 pp do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej – Komorowie, gdzie kolejno był instruktorem d-ca kompanii szkolnej, adiutantem i referentem bezpieczeństwa i dyscypliny. Przeniesiony z dniem 09 IV 1930 do 30 pp. w Warszawie. Od 09 IV 1930 – 28 II 1932 d-ca kompanii. W latach od X 1931 – IX1933 studiuje w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Od IX 1933 kpt. dypl. sł. st. Następnie odbywa praktyki w sztabie DOK II Lublin. Od 07 XI 1934 oficer do zleceń 20 DP w Baranowiczach. Awansowany do stopnia mjr dypl. sł. st. piechoty 1 I 1936. W kampanii wrześniowej 1939 szef sztabu 20 DP w składzie Armii „Prusy”. Bierze udział w walce z wrogiem na szlaku 20 DP. Od 15 IX 1939 szef sztabu Odcinka Północnego Obrony Warszawy. Po kapitulacji Warszawy 28 IX 1939 uniknął niewoli. Początkowo w Warszawie, gdzie działa w konspiracji SZP/ZWZ. Wiosną 1940 wyjechał do Krakowa. Od przełomu III/IV 1940 pełni funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Kraków w skład, którego wchodziły obwody: Kraków-miasto, Kraków –powiat, Bochnia i Myślenice. Po aresztowaniu 24 III 1944 przez Niemców k-dta Okręgu AK Kraków – płk J. Spychalskiego pełni, jako p.o. funkcję k-dta Okręgu AK Kraków. Awansowany do stopnia ppłk dypl. 11 XI 1943. W VI 1944 powraca na stanowisko k-dta IR Kraków AK. Podczas akcji „Burza” był dowódcą odtwarzanej w AK 6 DP AK. Poszukiwany przez gestapo. Za jego „głowę” Niemcy wyznaczyli nagrodę 100 tys. zł okupacyjnych. Po wkroczeniu wojsk sowieckich do Krakowa ukrywa się i nadal pozostaje w konspiracji. IR Kraków kieruje do V 1945. Ujawnił się przed Komisją Likwidacyjną d/s AK 27 IX 1945 w Krakowie. W 1946 aresztowany przez UB i więziony. W 1948 zwolniony z więzienia w ciężkim stanie zdrowia. Zeznawał 29 X 1948 przed WSR Kraków jako świadek w procesie F. Punickiego „Szymon”.
    Zmarł w Krakowie 29 V 1949. Pochowany na cmentarzu Rakowieckim w Krakowie.
    Odznaczony: VM kl. 5, SKZ z M, KW, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921.
    Żonaty z Martą z d. Augustyniak. Miał syna Eligiusza/ur. 12 XII 1921 - + 02 XI 2004/, żołnierza AK „Słoneczko” i córkę /ur. 30 V 1924/.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; J. Rómmel. Za honor i Ojczyznę. W-wa 1958; W. Jarno. Strzelcy Kaniowscy 1919-1939. W-wa 2004; L. Głowacki. Obrona Warszawy i Modlina 1939. W-wa 1985; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP-ZWZ-AK 1939-1945. Kraków 1994; Biuletyn informacyjny AK nr 7. Kraków 1991; A. Zagórski. Okręg AK Kraków /w:/ AK-rozwój organizacyjny. W-wa 1996; T. Wroński. Kronika okupowanego Krakowa. Kraków 1974; A. Kuler. Biogram W.W. /w:/MSBUDN 1939-1956, t. 8. Kraków 2001; J. Bratko. Gestapowcy. Kraków 1985; USC Kraków. Skrócony akt zgonu nr 1222/49/Śr.
     
     
    Widajewicz Mieczysław Zenon
    [1903 - 2004], oficer sł. st. art. WP, kpt. [1936], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Antoni”, „Czerma”, „Prosektor”, „Sęp” „Woyna”, vel Józef Podolak, vel Stanisław Andruszowski, vel Antoni Czerniak
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego AK Stanisławów VIII 1942-XI 1942 – II –XI 1943.
     
    Ur. 13 V 1903 Pawłasiów pow. Jarosław. Syn Stanisława i Kamili z d. Swoboda. Uczęszczał do gimnazjum w Jarosławiu. 12 XI 1918 ochotniczo wstępuje do formowanego w Jarosławiu oddziału Gwardii Narodowej włączonego do 14 pp., w którego szeregach walczy do 25 II 1919 z Ukraińcami. Następnie powraca do Jarosławia i kontynuuje naukę. W VIII 1919 ponownie ochotniczo wstępuje do WP. Wcielony do 5 PAC walczy z bolszewikami w wojnie polsko-bolszewickiej do 16 XI 1920. po powrocie do domu uczy się w jarosławskim gimnazjum, gdzie w 1922 zdaje egzamin maturalny. Od 1 IX 1923 do 30 VI 1924 w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii, a od 1 IX 1924 do 15 VIII 1926 w Szkole Oficerskiej Artylerii w Toruniu. Promowany na stopień ppor. sł. st. art. 15 VIII 1926 z przydziałem do 27 pal we Włodzimierzu Wołyńskim na stanowisko młodszego oficera baterii. Do stopnia por. awansowany 15 VIII 1928. Do 1933 dowódca baterii. Od 14 IX 1933 do 1938 d-ca plutonu, potem baterii szkolnej w Szkole Podchorążych Art. Rez. we Włodzimierzu Wołyński. Awansowany do stopnia kpt. 1 I 1936.W 1938 przeniesiony do 10 DAC. Ukończył w Dęblinie kurs dla obserwatorów lotniczych. W kampanii wrześniowej 1939 dowodzi 2 baterią 23 DAC w składzie 23 DP. W toku wrześniowych walk z wrogiem jego bateria został podporządkowana d-cy 95 DAC. Walczył z wrogiem do 20 IX 1939. Unika niewoli i 07 X 1939 przedostaje się do znajdującego się pod sowiecką okupacją Lwowa. Podejmuje jako robotnik pracę w dawnej firmie naftowej „Małopolska”. Od 1941 czynny w konspiracji ZWZ. Wyznaczony przez ppłk dypl. M. Dobrzyńskiego – k-dtem Dzielnicy Północnej IR Lwów-miasto ZWZ. Zagrożony aresztowaniem w XI 1941 przeniesiony do okręgu tarnopolskiego ZWZ. Oficjalnie pracuje jako kierowca. Organizator struktur ZWZ na terenie Tarnopola od podstaw. Do 13 XII 1941 p.o. k-dt Okręgu ZWZ Tarnopol. Następnie do II 1942 szef Oddz. I organizacyjnego K.O. ZWZ/AK Tarnopol. W końcu II 1942 powraca do Lwowa, co było wynikiem nieporozumień z k-dtem okręgu ppłk F. Studzińskim „Radwan”. Od VIII 1942 do XI 1942 k-dt IR AK Stanisławów. W nocy z 11/12 XI 1942 przypadkowo aresztowany przez Niemców jako zakładnik. Nierozpoznany jako oficer AK zostaje w końcu XI 1942 zwolniony. Wyjechał wówczas do Lwowa. Był już poszukiwany przez gestapo. Wkrótce powraca do Stanisławowa i od 05 II 1943 do XI 1943 pełni funkcje k-dta IR AK Stanisławów. Na początku XII 1943 wyjechał z powodu zagrożenia aresztowaniem do Lwowa, gdzie działa nadal w AK. Brał udział w akcji „Burza”. Po wejściu Sowietów do Lwowa unika aresztowania przez NKWD. Zatrudniony pod fikcyjnym nazwiskiem jako kierownik warsztatu stolarskiego przy ul. Leszczyńskiej. Utrzymywał kontakty z komendą NIE we Lwowie, które utracił w II 1945 po aresztowaniach dokonanych przez NKWD. W III 1946 powraca do Polski. Przebywał krótko w Jarosławiu, skąd wyjechał Warszawy. Podejmuje prace zawodową w bazie PKS Warszawa Ochota, a od VI 1946 jako kierowca domu wczasowego „Wiktoria” – należącego do Ministerstwa Informacji i Propagandy. W IV 1947 ujawnił się i po powraca do rodowego nazwiska. Następnie pracuje na stanowisku kierownika technicznego ekspozytury PKS w Karpaczu, potem w Warszawie. W latach 1962-1968 starszy inspektor techniczny w Ministerstwie Budownictwa, skąd w 1968 przeszedł na emeryturę.
    Odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi, MN, Medalem Wojska.
    Żonaty z Marią Janicką. Ma córkę Danutę i syna Stanisława. W 2003 mieszkał w Warszawie przy ul. Promyk.
    Zmarł w Warszawie 15 IV 2004
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1928, 1932; R. rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; S. Łukasiak. Szkoła Podchorążych Artylerii w Toruniu 1923-1939. Pruszków 2000; tenże Szkoła Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Pruszków 2000; G. Mazur- J. Węgierski. Konspiracja lwowska. Słownik biograficzny 1939-1944. Katowice 1997; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000; tenże; AK w Okręgach Stanisławów i Tarnopol. Kraków 1996; S. Pempel. Pod znakiem Lwa i Syreny. W-wa 1989; G. Mazur. Pokucie w latach drugiej wojny światowej. Kraków 1994.
     
     
    Wochanka Bronisław
    [1901-1967], oficer rez. piech. WP, ppor. [1925], por. [1936], w konspiracji ZWZ/AK/NIE/DSZ, kpt. rez., ps. „Andrzej”, „Ludwik”.
    Kmdt Inspektoratu ZWZ Przemyśl I 1940 –III 1941. K-dt Inspektoratu DSZ Przemyśl V –VIII 1945. Kierownik Rady WiN Przemyśl IX –X 1945. Kierownik rejonu WiN Przemyśl XI 1945-IV 1946. Kierownik Okręgu WiN Rzeszów 1946-V 1947.
     
    Ur. 02 I 1901 w Przemyślu. Syn Piotra i Józefy z d. Habel. Szkołę ludową i gimnazjum realne ukończył w Przemyślu. Jako uczeń gimnazjum od jesieni 1918 do wiosny 1919 bierze udział w wojnie polsko-ukraińskiej, potem w stopniu plut. bierze udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919 -1920.W 1921 po demobilizacji powraca do Przemyśla, gdzie kontynuuje naukę w gimnazjum. Po zadaniu matury studiuje do 1928 na Wydziale Leśnym Politechniki Lwowskiej. Po odbytych ćwiczeniach wojskowych zostaje awansowany do stopnia ppor. rez. piechoty 1 VII 1925. w latach 1929-1931 pracuje jako nauczyciel przedmiotów technicznych w szkole zawodowej w Brześciu n/Bugiem i Kobryniu. W okresie 1931- 1933 nauczyciel w szkole zawodowej w Przemyślu. W tym okresie miał przydział mobilizacyjny do 83 pp w Kobryniu. Ewidencyjnie podlega PKU Brześć. Od 1933 – 1939 dyrektor Wojewódzkiego Biura Funduszu Pracy we Lwowie / tzw. Kasa chorych/. Po odbytych kolejnych ćwiczeniach wojskowych w 1936 i 1938 w 38 pp w Przemyślu, zostaje awansowany do stopnia por. rez. piechoty. W 1938 zapisał się na Politechnikę Lwowska celem złożenia egzaminów dyplomowych, czemu przeszkodził wybuch wojny. Zmobilizowany w VIII 1939 do 38 pp w Przemyślu. Po odbyciu kampanii wrześniowej 1939 unika niewoli i powraca do Przemyśla. Podczas niemieckiej okupacji czynny w konspiracji SZP/ZWZ/AK. Należał do grona organizatorów siatki konspiracyjnej na terenie Przemyśla i okolic. Od XII 1939 do III 1941 pełnił funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ Przemyśl w skład, którego wchodziły obwody: Przemyśl, Łańcut-Przeworsk i Jarosław. Aktywny konspirator. Zagrożony aresztowaniem odwołany z funkcji inspektora i w IV 1941 przenosi się na teren pow. Łańcut, gdzie pracuje jako gajowy w lasach Ordynacji Łańcuckiej. Nadal czynny w konspiracji ZWZ/AK. Zajmuje się głównie szkoleniem żołnierzy konspiracji. Prowadzi działalność wywiadowczą. Po wejściu w VIII 1944 wojsk sowieckich na teren inspektoratu pozostaje w konspiracji. Awansowany w AK do stopnia kpt. rez. Po rozwiązaniu 19 I 1945 AK działa w strukturach konspiracji po akowskiej NIE/DSZ, potem WiN. W okresie od V – VIII 1945 k-dt Inspektoratu DSZ Przemyśl, potem od IX 1945 do IV 1946 kierownik Rejonu Wschodniego WiN /Przemyśl/. W IV 1946 przeniesiony na stanowisko zastępcy kierownika Wydziału /okręgu/WiN Rzeszów. W dniu 25 XI 1946 złożył w Warszawie egzamin dyplomowy i uzyskał tytuł inż. leśnictwa. Od 28 IX 1946 do V 1947 kierownik Wydziału /okręgu/WiN Rzeszów. W IV 1947 ujawnił się w Przemyślu. Wyjechał do Krakowa, a następnie do Wrocławia, potem do Łagowa, gdzie pracował jako nadleśniczy w Nadleśnictwie Łagów. Zatrzymany w 1948 przez UB. 10 VIII 1948 sądzony przez WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 6143/48. Postanowieniem NSW w Warszawie z 14 XII 1948 nr Sn Odw. S 2997/48 sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Zwerbowany 13 XI 1948 do współpracy z UB. W dniu 13 XI 1950 ponownie stanął przed WSR Rzeszów, sygnatura akt Sr. 585/50. Zwolniony na podstawie amnestii. Powraca do Łagowa, gdzie pracuje nadal jako nadleśniczy.
    Zmarł w Łagowie 19 XI 1967.
    Odznaczony SKZ z M.
     
    Rocznik oficerski rezerw 1934; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; A… Zagórski. Biogram B. Wochanki /w:/ MSBUDN 1939-1956, T. 1, Kraków 1997; G. Ostasz. Zrzeszenie WiN. Okręg Rzeszów. Rzeszów 2000; T. Balbus – Z. Nawrocki. Rozpracowanie i likwidacja rzeszowskiego Wydziału WiN w dokumentach UB /1945-1949/. W-wa 2001; S. Piwowarski. Okręg Krakowski SZP-ZWZ-AK 1939-1945. Kraków 1994; H. Czarnecki. Informator o dokumentach sądowo-więziennych z lat 1944-1956. Poznań 1993; T. Gołąb. Wspomnienia ze służby w AK i WiN w latach 1940-1953 /w:/ ZH WiN nr 19-20 z XII/2003; A. Zagórski. Schemat organizacyjny WiN-u /1945-1947/ Okręg Rzeszów /próba rekonstrukcji/, /w:/ ZH WiN nr 6 z III 1995.
     
     
    Wysocki Ludomir
    [1895-1972], oficer sł. st. kaw. WP, ppłk [1934], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Mróz”, „Piast”, „Rosa”.
    Kmdt Obwodu AK Warszawa-Wola III - X 1942. Inspektor Podokręgu Wschodniego „Białowieża” AK X 1942-III 1943. Kmdt Podokręgu Północ AK III 1943 – II 1945. Obszar Warszawski AK. Od 1945 w WP, płk. sł. st. kaw.
     
    Ur. 05 III 1895 w Żytomierzu na Ukrainie. Syn Zygmunta i Malwiny. Uczęszczał do gimnazjum. W 1914 wcielony do armii rosyjskiej, gdzie ukończył kurs wojenny szkoły oficerskiej kawalerii. Brał udział jako ppor. w walkach na froncie zachodnim. Od wiosny 1917 w 1 p. ułanów. Brał udział 24 VII 1917 w walkach z Niemcami pod Krechowcami. We IX 1917 wraz z 1 p. ułanów włączony do I Polskiego Korpusu Wschodniego dowodzonego przez gen. J. Dowbora – Muśnickiego. Po rozwiązaniu w VI 1918 I Korpusu przedostaje się do Polski. Od XI 1918 w stopniu por. służy w odtworzonym w Warszawie 1 p. ułanów. Bierze udział od XII 1918 w wojnie z Ukraińcami. Walczył w rejonie Gródka Jagiellońskiego i Lwowa. Wiosną 1919 uczestniczy w kampanii na Wołyniu, a następnie dowodzi szwadronem w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Po wojnie nadal w 1 p. ułanów na stanowisku d-cy szwadronu w Augustowie. Zweryfikowany w 1922 w stopniu rtm. sł. st. kaw. z starszeństwem 1 VI 1919. Przeniesiony w 1926 z 1 p. uł. do Obozu Szkolnego Kawalerii/ późniejsze Centrum Wyszkolenia Kawalerii/ w Grudziądzu, na stanowisko instruktora, potem wykładowcy. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. kaw. 1 I 1927. W latach 1929-1930 Kmdt Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu. Przeniesiony z dniem 5 VII 1930 do 11 p. ułanów w Ciechanowie na stanowisko z-cy d-cy pułku. Do stopnia ppłk-a sł. st. kaw. awansowany 1 I 1934. Ukończył w CWK kurs dla d-ców pułku kawalerii. Następnie w 1936 przeniesiony na stanowisko z-cy, potem od 1938 d-cy 4 p. ułanów w Wilnie, którym dowodził w składzie Wileńskiej Brygady Kawalerii w kampanii wrześniowej 1939. Walczył z wrogiem pod Piotrkowem Tryb., potem w walkach odwrotowych w kierunku przeprawy pod Maciejowicami, gdzie po zaciętych walkach 8-9 IX 1939 zostaje 4 p. uł. rozbity. Po przedostaniu się na Lubelszczyznę dowodzi nadal 4 p. uł. w bitwie pod Tomaszowem Lub. Następnie w składzie Grupy operacyjnej Kawalerii dowodzonej przez gen. W. Andersa. 26 IX 1939 w rejonie Medyki znalazły się niepełne trzy szwadrony tego zgrupowania. Beznadziejna sytuacja, brak amunicji skłoniła ppłk-a L. Wysokiego do podjęcia 27 IX 1939 decyzji o kapitulacji. Po ukryciu sztandarów rozbitkowie rozeszli się w różne strony. Uniknął wówczas niewoli niemieckiej. Po zakończeniu działań wojennych przebywał w Warszawie, gdzie działa w konspiracji ZWZ/AK. Początkowy jego przydział jest nieznany. Od III 1942 do X 1942 był k-dtem Obwodu AK Warszawa – Wola, potem od X 1942 do III 1943 inspektor w Podokręgu Wschodnim „Białowieża” w Obszarze Warszawskim AK. W IV 1943 przeniesiony na stanowisko k-dta Podokręgu AK „Północ” krypt. „Tuchola”, którym dowodził do II 1945. W konspiracji AK awansowany do stopnia płk-a sł. st. kaw. Po wojnie służył w WP do 2 VI 1945 na stanowisku d-cy 2 p. ułanów, potem od 3 VI 1945 do I 1947 zastępca d-cy ds. liniowych 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii, jednocześnie od 31 VIII 1946 do 17 X 1946 p. o. d-cy 1 Warszawskiej Dywizji Kawalerii Jako przedwojenny oficer i oficer AK zwolniony z WP i przeniesiony do rezerwy. Zamieszkał na stałe w Poznaniu. Na początku lat siedemdziesiątym ciężko schorowanym L. W opiekował się b. oficer 4 p. uł. S. Iwiński.
    Zmarł 06 IV 1972 w Poznaniu. Pochowany na cmentarzu Junikowo.
    Odznaczony m.in. KW 3x, KZ sreb., MI, Medalem Wojska, Medalem za wojnę 1918-1921, MN.
    Żonaty z Anielą z d. Małachowska.
    W latach dziewięćdziesiątych XX w. Zarząd Związku Żołnierzy AK Okręgu Północne Mazowsze wystąpił z wnioskiem do MON o awansowanie płk-a L. W do stopnia gen. brygady.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; Dz. Pers. Nr 11 18 VI 1930; L. Głowacki. Działania wojenne na Lubelszczyźnie w 1939. Lublin 1976; K. Satora. Opowieści wrześniowych sztandarów. W-wa 1990; S. Radomski. Zarys Historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926-1939. Pruszków 1992; S. Grzybowski. Nadzieja z tamtych lat. W-wa 1990; J. Gozdawa – Gołębiowski. Obszar Warszawski AK. Lublin 1992; USC Poznań. Skrócony akt zgonu nr 377/1972.
     
     
    Wyszyński Jan
    [1910-194o], agronom, ppor. rez. piech. [1934], w konspiracji ZWZ 2, ps. „ Janek”, „Roman Leszczyński”
    Kmdt Okręgu ZWZ 2 Stanisławów XII1939-III 1940.
     
    Ur. 24 II 1910 w Milanówku. Absolwent szkoły średniej. Z zawody agronom. Służbę wojskową odbywał w Baonie Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty. Po odbyciu ćwiczeń aplikacyjnych awansowany w 1935 do stopnia ppor. rez. piech. z starszeństwem od 1 I 1934. Brał udział w kampanii wrześniowej 1939. Po zakończeniu kampanii wrześniowej 1939 przebywa na terenie Małopolski pod sowiecką okupacją. Czynny w konspiracji niepodległościowej. Od XII 1939 do III 1940 był kmdtem Okręgu Stanisławów ZWZ 2. Aresztowany przez NKWD  i uwięziony. Sądzony w grupie 24 żołnierzy ZWZ-2 i skazany przez sowiecki sąd na karę śmierci. Wyrok wykonano 25 XII 1940.
     
    R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003;
     
     
    Zagórowski Paweł
    [1896-1946], legionista, oficer dypl. mjr dypl. [1927], w konspiracji OOB/ZWZ/AK, ppłk dypl. ps. „Andrzej”, „Góra”, „Maciej”, „Strzemię”
    Kmdt Okręgu Śląsk AK VII 1942-X 1943.
     
    Ur. 04 I 1896 we Lwowie, gdzie uczęszczał do gimnazjum. W okresie nauki należał do Związku Strzeleckiego. Od VIII 1914 w Legionach Polskich, gdzie służył w 5 pp Leg. Ukończył legionową szkołę oficerską. Od XI 1918 służy w stopniu ppor. sł. st. w WP. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Awansowany do stopnia por. sł. st. Od III – V 1922 przebywał na kursie specjalnym w studium WF przy UP w Poznaniu dla instruktorów PW. Zweryfikowany w 1923 w stopniu kpt. sł. st. piechoty z starszeństwem 01 VI 1919. Od X 1922 kierownik referatu PW przy DOK VIII w Toruniu. W 1923 przeniesiony do 77 pp w Lidzie, skąd zostaje przeniesiony w 1927 na stanowisko d-cy III baonu w 65 pp w Grudziądzu. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 01 I 1927. Następnie k-dt Okręgowy Związku Strzeleckiego na Pomorzu. W latach 1930-1932 studiuje w MSWoj. w Warszawie uzyskując tytuł oficera dyplomowanego. Następnie w Szkole Podchorążych dla w Podoficerów Bydgoszczy. W 1935 przeniesiony w stan spoczynku zamieszkał w Krakowie.  Od 1938 pracuje jako kierownik komórki wojskowej, a potem dyrektor administracyjny a Państwowych Zakładach Lotniczych w Mielcu, gdzie mieszkał przy ul. Piłsudskiego. W 1939 zamieszkał z rodzina w mieszkaniu otrzymanym na osiedlu fabrycznym. Nieoficjalnie pełnił funkcję kierownika bezpieczeństwa i zadań specjalnych w zakładach zbrojeniowych COP-u. Współpracownik Oddziału II SG WP. Zorganizował siatkę dywersji pozafrontowej na wypadek wojny i zajęcia tego terenu przez nieprzyjaciela. Z jego polecenia przed wkroczeniem Niemców zniszczono magazyny materiałów pędnych i unieruchomiono obrabiarki w PZL. 09 IX 1939 zameldował się u mjr rez. K. Kierzkowskiego, który 12 IX 1939 skierował go do Tarnowa celem stworzenia siatki dywersyjnej. Mianowany wówczas kierownikiem okręgowego wydziału wojskowego OOB. Od 22 IX 1939 pełnił funkcję k-dta Okręgu OOB Kraków. W początkach XI 1939 odbył podróż do Lwowa, gdzie wyznaczył dr Jana Wereszyckiego na stanowisko lokalnego k-dta OOB. Odszukał swa żonę i córkę ewakuowane do Lwowa we IX 1939 i przewiózł do GG. Po scaleniu OOB z ZWZ w II 1940 został z-cą k-dta ZO w komendzie Obszaru Południe ZWZ. W VII 1940 zdekonspirowany, zostaje przeniesiony do dyspozycji KG ZWZ w Warszawie. W X 1940 skierowany na stanowisko szefa sztabu komendy Okręgu ZWZ Łódź. W XI 1941 zagrożony aresztowaniem odwołany z funkcji, powraca do Warszawy. Awansowany do stopnia ppłk dypl. rez. w 1942. W V 1942 mianowany przez KG AK k-dtem Okręgu Śląskiego AK z siedzibą w Krakowie. Funkcję objął w VI 1942. Mieszkał przy ul. Dietla. W tym samym lokalu mieściła się Baza Okręgu Śląskiego AK. Odbudowywał struktury okręgowe na podległym terenie rozbite aresztowaniami. Z jego polecenia kpt. W. Zych w I 1943 organizuje oddział part. AK. W VII 1943 ciężko zachorował i we IX 1943 wyjechał do szpitala w Warszawie. Odwołany formalnie z funkcji we IX 1943. W czasie Powstania Warszawskiego w 1944 był od 18 VIII – 26 IX 1944 szefem sztabu i z-cą k-dta Obwodu V Warszawa-Mokotów. Po upadku powstania od 04 X 1944 w niewoli niemieckiej. Przebywał w obozie na terenie Niemiec. Po odzyskaniu wolności w V 1945 przebywał w szpitalu. Zmarł 20 III 1946 w Niemczech wskutek zatrucia się gazami w czasie powstania przy przejściu kanałami z Mokotowa na teren Śródmieścia.
    Odznaczony: VM kl. 5, KN, KW, Srebrnym Krzyżem Zasługi.
    Córka Zofia w 1951 mieszkała w Poznaniu.
     
    Roczniki oficerskie MSWoj. 1923,1924,1928,1932; Z. Janke-Walter. W AK w Łodzi i na Ślasku. W-wa 1969; tenże: W AK na Śląsku. Katowice 1986;Inspektorat AK Sosnowiec. Katowice 2001; L. M. Bartelski. Mokotów 1944. W-wa 1986;J. Niekrasz. Z dziejów AK na Śląsku. Katowice 1993; M. Starczewski. Ruch oporu na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Katowice 1988; A. Kuler. Biogram P. Zagórowskiego /w:/MSBUDN, t. 1. Kraków 1997; K. Pluta-Czachowski. Organizacja Orła Białego. W-wa 1987.
     
     
    Zajączkowski Zdzisław Aleksander
    [1894-1974], legionista, oficer sł. st. piech. WP, płk [1938], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Cieślak”, „Grzywa”, „Ksawery”, „Orzech” vel Zdzisław Lesiński
    Kmdt Okręgu Warszawa – Miasto ZWZ II 1940 - IX 1941.
     
    Ur. 20 III 1894 w Krakowie. Syn Aleksandra /technika budowlanego/ i Marii z d. Markiewicz. Po ukończeniu szkoły ludowej i wydziałowej od 1909 do 1913 uczył się w Seminarium Nauczycielskim Męskim w Krakowie, gdzie otrzymał w VI 1913 świadectwo dojrzałości. Od początku 1914 należał do Polskich Drużyn Strzeleckich, a od VIII 1914 służył w V batalionie 5 pp Leg. Ranny 10 VII 1915 w boju pod Urzędowem. W XII 1915 awansował do stopnia sierż. i objął dowództwo plutonu. Walczył na szlaku bojowym Legionów Polskich od walk na Kielecczyźnie do walk na Wołyniu. W X 1916 wraz z 5 pp Leg. wycofany z frontu do Baranowicz, skąd 5 pp Leg. przetransportowano do Pułtuska. Następnie na kursie oficerskim 5 pp Leg. w Ostrowi Mazowieckiej, który ukończył w pierwszej połowie1917. Po kryzysie przysięgowym w VII 1917 internowany i następnie we IX 1917 wcielony do armii austriackiej. W szeregach 95 pp , potem 35 pp walczył na froncie włoskim. W V 1918 zdezerterował i przybył do Warszawy, gdzie działa w PPS, pogotowiu Bojowym i jako instruktor Milicji Ludowej. Od I 1919 w stopniu ppor. sł. st. piech. WP z przydziałem do 5 pp Leg., gdzie dowodził kolejno plutonem. Uczestnik odsieczy Lwowa I –II 1919. Następnie bierze udział w szeregach 5 pp Leg. w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920. Od 20 IV 1920 dowodzi kompanią. Awansowany do stopnia por. sł. st. 01 V 1920. Po wojnie nadal w 5 pp Leg. Zweryfikowany przez MSWoj. w stopniu kpt. sł. st. z starszeństwem 1 VI 1919. W 1921 ukończył kurs doszkalający dla młodszych oficerów. Od VI 1921 dowodzi batalionem sztabowym, a od X 1921 II batalionem 5 pp Leg. Od I do III 1923 dowodził grupą „Izabelin” na granicy polsko-litewskiej, po czym powraca do 5 pp Leg. w Wilnie, gdzie dowodzi kompanią, potem batalionem. W VII 1924 przeniesiony do Inspektoratu Armii nr 1 w Wilnie. Awansowany do stopnia mjr sł. st. piech. 15 VIII 1924. W V 1925 powraca do 5 pp Leg. na stanowisko d-cy batalionu, a od XI1926 pełni funkcję kwatermistrza. Awansowany do stopnia ppłk sł. st. piech. 1 I 1930. Od I 1930 zastępca d-cy 7 pp Leg. w Chełmie. W 1933 ukończył w Centrum Wyszkolenia Piechoty kurs dla dowódców pułków, po czym od 1933 zastępca szefa Departamentu Piechoty MSWoj. w Warszawie. W I 1936 mianowany d-cą 72 pp w Radomiu. Ukończył w 1936 kurs informacyjny. W I 1939 przeniesiony do KOP z przydziałem na stanowisko d-cy 3 pułku KOP „Głębokie. Awansowany 19 III 1939 do stopnia płk sł. st. piech. Pułkiem dowodził w czasie kampanii wrześniowej 1939, a potem odcinkiem „Augustów” w składzie SGO „Narew”. 13 IX 1939 3 pułk KOP został skierowany do Lwowa, ale nie dotarł tam. 20 IX 1939 jego pułk zlikwidował oddział sowieckich dywersantów w miasteczku Kołki. W dniach 21 – 23 IX 1939 toczył zacięte walki z Armią Czerwoną w rejonie Borowicze – Hruziatyn - Nawóz na Wołyniu. Wobec przewagi nieprzyjaciela 23 IX 1939 w rejonie wsi Radoszyn pułk skapitulował. Udało mu się zbiec, lecz wkrótce dostaje się do sowieckiej niewoli. Podawał się za sierż. WP. Udało mu się jednak w końcu XI 1939 zbiec z niewoli i przedostać do Lwowa, gdzie od XII 1939 działa w konspiracji ZWZ na stanowisko I zastępcy k-dta Obszaru nr 3 ZWZ-1. W II 1940 wyjechał przez Kraków do Warszawy, gdzie od II 1940 objął komendę Okręgu ZWZ Warszawa – Miasto. W IX 1941 jako zwolennik sanacji przeniesiony na stanowisko inspektora KG ZWZ-AK, gdzie używał ps. „Orzech”. Związał się wówczas z Konwentem Organizacji Niepodległościowych. Był jednym z organizatorów akcji ekspropriacyjnej w Centrali Banku „Społem” 13 I 1943 w Warszawie, podczas której skonfiskowano 387 tys. zł. W ramach Odtwarzania Sił Zbrojnych przewidywany na d-cę 22 DP w Podokręgu Rzeszów AK, ale stanowiska nie objął, ponieważ w VII 1944 Przeworsk, skąd miał dowodzić 22 DP AK został zajęty przez sowietów. Powrócił wówczas do Warszawy, gdzie dotarł 31 VII 1944. Brał udział od 01 VIII 1944 jako zwykły żołnierz w Powstaniu Warszawskim, nie zdołał, bowiem nawiązać kontaktu z KG AK. Ranny w nogę, przebywał w szpitalach w Pruszkowie i Milanówku, a potem został ewakuowany do Stryszowa k/Kalwarii Zebrzydowskiej. Od 1945 do 1948 mieszkał przy ul. Juliusza Lea w Krakowie, gdzie najpierw prowadził firmę „Spółka wydawnicza żurnali i mód”, a potem do 14 X 1948 był członkiem zarządu Spółki z o.o. Transport Towarowy „Ruch”. W VI 1945 został aresztowany przez UB i przewieziony do więzienia mokotowskiego w Warszawie, ale 19 IX 1945 na podstawie amnestii zwolniony z więzienia mokotowskiego. W 1947 przez kilka miesięcy był członkiem PPS, ale został z niej usunięty. W XI 1948 zostaje ponownie aresztowany przez UB i uwięziony. Przyznał się wówczas do używania fałszywych dokumentów na nazwisko Zdzisław Lesiński. Po zwolnieniu 27 I 1949 powraca do rodowego nazwiska. W VIII 1949 podjął pracę w Państwowym Budownictwie Elektrycznym w Krakowie jako starszy referent. 21 IX 1950 zostaje aresztowany przez UB pod zarzutem współpracy z WiN. 25 IV 1951 odbyła się pierwsza rozprawa przed WSR Kraków. Sądzony przez WSR w składzie kpt. Tadeusz Makowski – przewodniczący i st. szer. Władysław Fiucek i st. szer. Zygmunt Fantsmann jako ławnicy. Rozprawę jednak sąd odroczył, by jako świadka przesłuchać ponownie Franciszka Niepokulczyckiego na okoliczność kontaktów z WiN. Kolejna rozprawa odbyła się 21 VIII 1951. Przewodniczył sędzia mjr Mikołaj Tołkan, ławnikami byli strz. Henryk Korczyk i Tadeusz Rybka. Oskarżał prokurator Aleksander Duszyński, bronił mecenas Zygmunt Rogowski. Wyrok zapadł 27 VIII 1951. Skazany przez WSR w Krakowie, sygn. Akt Sr.329/51 na 6 lat więzienia, łagodząc na podstawie amnestii z 22 II 1947 tę karę do lat 3 z zaliczeniem aresztu śledczego. Po uprawomocnieniu się wyroku zostaje 28 X 1951osadzony w ZK w Wiśniczu, gdzie był więziony do 20 X 1953. Zwolniony z więzienia 20 X 1953, pracował najpierw krótko w Krakowskich Zakładach Wyrobów Rymarskich, a potem od 17 XI 1954 w Zakładzie Energetycznym Kraków – teren m. in. jako główny magazynier, referent zaopatrzenia i starszy zaopatrzeniowiec, do czasy przejścia na rentę 30 IV 1964.
    We IX 1956 wystąpił z prośbą do ówczesnej minister sprawiedliwości Zofii Wasilkowskiej o rewizję nadzwyczajną swojego wyroku. W dniu 21 XI 1956 decyzją Prokuratora Generalnego został ułaskawiony.
    Żonaty z Lucyną z d. Kościesza, dzieci nie mieli.
    Zmarł w Krakowie 23 XI 1974.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW 4x/1922/, Orderem Odrodzenia Polski 5 kl., /1928/, KN /1931/
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1924, 1928,1932; R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; O niepodległą i Granice. KOP 1924-1939. Pułtusk-Warszawa 2001; M. Ney-Krwawicz. Komenda Główna AK 1939-1945. W-wa 1990; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; M. Gałęzowski. Akt oskarżenia w sprawie pułkownika Zdzisława Zajączkowskiego /w:/ ZH WiN nr 16. Kraków 2001.
     
     
    Zawadzki Bronisław
    [1900-1946?], rtm. sł. st. kaw. [1932], w AK mjr sł. st.[1942], ps. „Jurand”, „Soroka”,  vel Wiktor Rogala.
    Kmdt Inspektoratu rejonowego AK Czortków III-IX 1942, potem IR Tarnopol IX 1942-I 1943. Kmdt Okręgu Tarnopol AK/NIE III 1944-XII 1944
     
    Ur. 03 XII 1900 w  Petersburgu, syn Mikołaj i Celiny z d. Szmidt. Od 1911 uczył się w gimnazjum filologicznym  w Carskim siole k. Petersburga, gdzie ukończył siedem klas. Do kraju powrócił z rodzimi we IX 1918. W roku szkolnym 1918-1919 rozpoczął naukę w gimnazjum  K. Kulwiecia w Warszawie, gdzie otrzymał świadectwo dojrzałości w 1921. Od XI 1918 służy ochotniczo w WP jako ułan w szeregach 3 p. uł. do 20 II 1920 walczył na froncie wojny polsko-ukraińskiej od 1 I 1919 do 1 IV 1919, potem do 1 IX 1919 na froncie białorusko-litewskim wojny polsko-bolszewickiej. Od 23 II 1920 do 20 VI 1920 w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie- klasa 27. Po ukończeniu szkoły w stopniu podch. kaw. powraca do 3 p. uł., gdzie jest do 1 VIII 1920 młodszym oficerem w szwadronie zapasowym pułku. Przeniesiony do 203 p. uł. – późniejszego 27 p. uł., gdzie jest młodszym oficerem szwadronu. Podczas walk 8 VIII 1920  pod Ciechanowem zostaje ranny. Po wyleczeniu ran powraca do 27 p. uł., gdzie służy do 2o X 1923. Dekretem L. 2609 z dnia 16 II 1921 jako Absolwent 27 klasy kawaleryjskiej Szkoły Podchorążych w Warszawie z dniem 1 I 1921  zostaje mianowany ppor. sł. st. kaw. Zweryfikowany w stopniu ppor. sł. st. kaw. z starszeństwem od 1 VII 1920. Do stopnia por. sł. st. kaw. awansowany 1 I 1922. Przeniesiony w 1923 do DOK VII Poznań, gdzie służy w Komendzie  Uzupełnień Koni do 17 VI 1924. Następnie do 29 X 1924 pełni funkcję oficera  administracyjnego  i placu w 7 psk. Z dniem 30 X 1924 powraca do 27 p. uł., gdzie pełni m. in. funkcje oficera administracyjnego, oficera placu, młodszego oficera szwadronu, adiutanta pułku, oficera żywnościowego. Awansowany 1 I 1932 do stopnia rtm. sł. st. kaw. dowodził szwadronem CKM. Po 1935 przeniesiony do 21 p. uł., gdzie dowodził szwadronem, potem w latach 1938-1939 pełnił funkcję z-cy oficera mobilizacyjnego. Podczas kampanii wrześniowej 1939 miał przydział do Ośrodka Zapasowego  Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Od 13 IX 1939 walczył w składzie powstałego wówczas Zgrupowania Kawalerii ppłk-a K. Halickiego, potem w organizowanej w Łucku grupy gen. P. Skuratowicza. Podczas walk w rejonie Cieplic nad Sanem zostaje ranny w starciu z oddziałem nacjonalistów ukraińskich. Unika niewoli. W latach 1940-1941 posiadał luźny kontakt z konspiracją ZWZ. Od 15 I 1942 w ZWZ/AK z przydziałem do K. O. ZWZ/AK Tarnopol. Od 22 III 1942 – IX 1942 pełni funkcję kmdta Inspektoratu Rejonowego AK Czortków. N teren IR przybył w IV 1942. Od IX 1942 do I 1943 pełni funkcję kmdta Inspektoratu Rejonowego  AK Tarnopol w Okręgu AK Tarnopol. Jednocześnie od VIII-IX 1942 pełni funkcję  z-cy kmdta okręgu. W I 1943 mianowany szefem sztabu Okręgu AK Tarnopol. Po wyjeździe ppłk-a sł. st. piech. F. Studzińskiego w III 1944 objął komendę Okręgu AK Tarnopol. W XII 1944 aresztowany przez agentów NKWD w konspiracyjnym lokalu w mieszkaniu Sokołowskich  przy ul. Wertepnej w Tarnopolu i uwięziony. Więziony w VIOI 1946 w więzieniu w Tarnopolu. Dalsze losy n/n. Prawdopodobnie zamordowany.
    Odznaczony: VM kl. 5, KW, KN
     
    Dz. Pers. Nr 8 z 26 II 1921; Roczniki oficerskie 1923,1924,1928,1932; Rocznik oficerów kawalerii 1930; R. Rybka – K. Stepan. Rocznik oficerski 1939. Kraków 2006; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. słownik biograficzny. Katowice 1997; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000.
     
     
    Zientarski- Liziński  Jan
    [1894-1982], legionista, oficer sł. st. piech. WP, płk [1932], w konspiracji ZWZ/AK, ps. „Czarny”,„Ein”, „Inżynier”, „Kujawiak”, „Liziński”, „Mieczysław”, „Podkowa” vel Jan Racięski, vel Stanisław Zalesiński. Więzień polityczny PRL.
    Kmdt Okręgu AK/NIE/DSZ Radom – Kielce V 1944 – VI 1945.
     
    Ur. 24 X 1894 w Niegradowie, syn Jakuba /pracownika kolei/ i Zofii z d. Pytlińskiej. Od1901 uczęszczał do szkoły ludowej w Niegradowie, potem do 1906 uczył się w prywatnej szkole powszechnej Borowskiego w Sosnowcu. W latach 1906-1913 uczęszczał do szkoły handlowej w Sosnowcu, gdzie zdał w 1914 egzamin maturalny. Od 1910 działa w organizacji Młodzież Postępowo-Niepodległościowa, związanej z ruchem „Zarzewiackim”. W 1911 bierze udział jako delegat grupy w zjeździe młodzieży niepodległościowej w Krakowie, gdzie wstąpił do Polskich Drużyn Strzeleckich. W I 1913 przechodzi do Związku Strzeleckiego i mianowany przez płk-a Zygmunta Kuczyńskiego Komendantem ZS w Sosnowcu. Zorganizował oddział strzelecki. Brał udział w ćwiczeniach wojskowych, przerzucie prasy konspiracyjnej z Galicji do zaboru rosyjskiego oraz w kolportażu prasy na tym terenie. W VII 1913 ukończył kurs dla młodszych dowódców w Stróży i został przyjęty do Związku Walki Czynnej. 23 VIII 1914 na czele zmobilizowanego w Sosnowcu oddziału ZS w sile 50 ludzi dołączył w Kielcach do grupy strzeleckiej Józefa Piłsudskiego. Przydzielony do baonu zapasowego grupy. W końcu IX 1914 skierowany do Wadowic, gdzie 01 X 1914 objął dowództwo plutonu w 9 kompanii 3 baonu 3 pp. Jesienią 1914 wraz z 3 pp zostaje przeniesiony do utworzonej II Brygady Legionów w składzie, której uczestniczy w walkach na froncie wschodnim. W X 1915 mianowany chorążym, a w IV 1916 ppor. Brał udział w bitwie pod Mołotkowem i Rafajłową na froncie karpackim, potem nad Styrem, gdzie 21 VI 196 został pod Gruziatynem ranny w rękę. Do 01 I 1917 przebywa na leczeniu. Od tego czasu cierpiał na lekki niedowład prawej ręki. W 1917 ukończył kurs oficerski. Następnie d-ca 12 kompanii 2 pp II Brygady Legionów. Od V-VII 1917 przebywał na kursie szkoleniowym. W okresie kryzysu przysięgowego od VII 1917 przebywał w szpitalu. Odmówił złożenia przysięgi. Pomimo tego jako jeden z nielicznych oficerów II Brygady Legionów, od 01 X 1917 do 01 I 1918 dowodził 3 kompania 2 pp Leg. w okresie I-IV 1918 przebywał w szpitalu. 02 V 1918 jako b. oficer II Brygady Legionów zostaje z rozkazu d-cy 2 pp Leg. płk-a M. Żymierskiego aresztowany i przymusowo odesłany do Polskiego Korpusu Posiłkowego w Przemyślu. Internowany potem w obozach Taraczkocz , Bustinazy i Huszt. Na początku VIII 1918 zwolniony z obozu przyjechał do Warszawy i 10 VIII 1918 wstąpił do 1 pułku PSZ, gdzie objął dowództwo plutonu. W X 1918 skierowany do Ostrowi Maz., gdzie zajmował się szkoleniem podoficerów. Od XI 1918 w WP. Początkowo w stopniu por. sł. st. dowodzi 6 kompanią potem 8 kompanią 9 pp. Od I 1919 bierze udział w walkach z Ukraińcami w grupie gen. Jana Romera w rejonie Rawy Ruskiej potem m. in. w bitwie pod Brzeżanani. Za wykazane zdolności dowódcze i męstwo okazane na polu walki awansowano go wówczas do stopnia kpt. sł. st. Od 15 III 1919 do 05 V 1919 przejściowo dowodził 2 baonem 9 pp, poczym powraca na stanowisko d-cy 8 kompanii 9 pp. 21 IX 1919 objął dowodzenie 3 baonem 9 pp. Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył w składzie 9 pp na Łotwie, a od 1920 brał udział w walkach nad Słuczą, Berezyną, potem w walkach odwrotowych oraz w bitwie warszawskiej w VIII 1920. W VIII 1920 awansowany do stopnia mjr-a sł. st.. Od 01 IX 1920 dowodzi 1 baonem 7 pp na czele, którego uczestniczył w zdobyciu twierdzy w Brześciu n/Bugiem, w bitwie nad Niemnem odznaczając się osobiście w natarciu na Brzostowice i w bitwie pod Smorgoniami. W III 1921 przeniesiony zostaje do dyspozycji DOG w Warszawie. Od 12 III 1921 do 12 V 1921 pozostawał w dyspozycji Ekspozytury Żandarmerii Polowej przy dowództwie 6 Armii. 09 VI 1921 ukończył z wynikiem bardzo dobrym kurs dowódców batalionów prowadzony prze oficerów francuskich, po czym mianowano go d-cą 3 baonu w 11 pp w Będzinie. W XI 1924 zostaje awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. piechoty z starszeństwem 15 VIII 1924 i przeniesiony na stanowisko z-cy d-cy 10 pp w Łowiczu. W 1928 przeniesiony do 25 pp w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie do 1929 był z-cą d-cy tego pułku. Z dniem 09 XI 1929 objął dowództwo 13 pp w Pułtusku. Awansowany do stopnia płk-a sł. st. piechoty 1 I 1932. Należał do grona wybitnych dowódców pułków. Jednocześnie działał w Związku Legionistów Polskich. Był m. in. k-dtem Koła 2 pp Leg. w Łodzi. Z dniem 13 XI 1935 przeniesiony na stanowisko d-cy piechoty dywizyjnej 10 DP, które zajmował do VIII 1939. W końcu VIII 1939 mianowany dowódcą 1 Oddziału Wydzielonego 10 DP armii „Łódź” złożonego z 28 pp, 10 pal bez 3 baterii, 91 kompanii czołgów TK, 5 i 6 szwadronu z 1 p. kawalerii KOP i Batalionów Obrony Narodowej „Kępno” i „Ostrzeszów”, 42 kompanii kolarzy, plutonu łączności. Zadaniem Oddziału Wydzielonego było obsadzenie odcinka granicy państwa pomiędzy Wieruszowem a Kępnem oraz rozpoznaniem sił nieprzyjaciela na tym odcinku, a następnie przejścia dla osłony prawego skrzydła 10 DP. 01 IX 1939 OW płk-a Zientarskiego, po walkach z oddziałami niemieckimi z 8 Armii pod Kępnem i Ostrzeszowem wycofał się z punktów oporu za rzekę Prosnę. 02 IX 1939 dowodzi OW pod Grabowem, a 03 IX 1939 wycofał się nad rzekę Wartę, zajmując odcinek obronny w rejonie m. sucha i okupni. Następnie prowadził walki osłaniające odwrót 10 DP za Wisłę. 12 IX 1939 część OW bierze udział w operacji zaczepnej na niemieckie przedmościa pod Górą Kalwarią. Dowodził wówczas natarciem 2 baonów 28 pp na Warszewice, które nie przyniosło jednak powodzenia. Następnie z resztki OW wycofały się nad Bug, docierając do Włodawy w poszukiwaniu Ośrodka Zapasowego 10 DP. Rozkazem gen. J. Rómmla z 213 IX 1939 zostaje odznaczony VM kl. 4. Wobec zbliżania się wojsk sowieckich OW rozwiązano, a sam płk J. Zientarski zgodnie z rozkazem NW WP przedostał się na Wegry, gdzie został internowany w obozie Vamosmikola i tam zaprzyjaźnił się z Józefem Lebedowiczem. W drugiej połowie 1940 z związku z protestami przeciw szykanom węgierskich władz obozowych wobec polskich oficerów został przeniesiony z j. Lebedowiczem do obozu o zaostrzonym rygorze w Silos, skąd w V 1941 powraca do obozu w Vamosmikola. W V 1941 uciekł z obozu do Budapesztu, gdzie zamieszkał pod nazwiskiem Jan Racięski. Zaangażował się w budowę organizacji Obozu Polski Walczącej utworzonej na Węgrzech przez przebywających tam piłsudczyków. Należał wówczas do najbliższych współpracowników szefa OPW Juliana Piaseckiego Utrzymywał także kontakty z innymi czołowymi działaczami OPW w Budapeszcie m. in. W. Lipińskim/ który ostatecznie nie wstąpił do OWP/ i Władysławą Windową. Wspólnie z J. Lebedowiczem zorganizował komórkę kurierską, która nawiązał kontakty z okupowanym krajem i zajęła się przerzutem działaczy piłsudczykowskich z Węgier do Polski. Pełnił funkcję tymczasowego d-cy pionu wojskowego OWP. Posługuje się wówczas ps. „Inżynier”, „Podkowa”. Brał udział w organizowaniu akcji przerzutu do okupowanego kraju marszałka E. Edwarda Rydza-Śmigłego. W X 1941 powraca do Polski. Po powrocie do Polski dowiedział się o śmierci marszałka E. Rydza-Śmigłego. Brał udział w jego pogrzebie. Z polecenia J. Piaseckiego w końcu 1941 jako oficer sł. stałej zostaje skierowany do pracy w ZWZ/AK. Na początku 1942 poprzez płk-a sł. st.. Ludwika Bittnera nawiązał kontakt z gen. S. Roweckim „Grot” KG ZWZ/AK, który mianował go inspektorem KG ZWZ/AK na Okręg Radomsko-Kielecki ZWZ/AK z siedzibą w Kielcach. Funkcję inspektora KG AK pełni do III 1944. W III 1944 wyznaczony przez KG AK na stanowisko k-dta Okręgu AK Radom-Kielce. Ostatecznie funkcję objął 12 V 1944. Kierował przygotowaniami okręgu do akcji „Burza”. Przeprowadził szereg inspekcji w podległych oddziałach partyzanckich AK. 25 VII 1944 w związku z rozpoczęciem akcji „Burza” wydał rozkaz sformowania trzech zawiązków dywizyjnych. 15 VIII 1944 w celu udzielenia pomocy walczącej Warszawie nakazał koncentrację utworzonego Kieleckiego Korpusu AK w lasach k/ Przysuchy. Ostatecznie akcją marszu na pomoc Warszawie zostaje odwołana. Dowodzi siłami AK w walce z Niemcami. We IX 1944 z jego polecenia sporządzono wnioski awansowe i odznaczeniowe dla żołnierzy Okręgu AK Radom-Kielce skierowane do KG AK i zatwierdzone przez Komendanta Głównego AK. W dniu 08 X 1944 wydał rozkaz, aby wszystkie dowództwa i sztaby jednostek wchodzących w skład Kieleckiego Korpusu AK przeszły do konspiracji. Przeprowadzono wówczas demobilizację oddziałów partyzanckich. Z jego rozkazu udzielano pomocy zdemobilizowanym żołnierzom AK w formie odpraw i wydania odpowiednich dokumentów. Skadrowane oddziały AK powróciły na teren swoich obwodów. Brał udział w odprawach z k-dami Inspektoratów AK w Częstochowie, gdzie od jesieni 1944 mieściła się siedziba dowództwa okręgu. W związku z rozwiązaniem AK w I 1945 brał udział w odprawie z gen. L. Okulickim k-dtem Gł. AK. 19 I 1945 wydał podległym k-dtom inspektoratów odpowiednie polecenia dot. przeprowadzenia demobilizacji Okręgu, przy równoczesnym zachowaniu konspiracji w postaci kadrowej, wywiadu, łączności i „zamelinowania broni”. 20 I 1945 wydał rozkaz zakazujący ujawniania się przed wojskami sowieckimi, a 21 I 1945 o rozwiązaniu podległych sił AK przy zachowaniu części zakonspirowanych struktur organizacyjnych. Utrzymywał kontakty z gen. L. Okulickim, którego informował o aresztowaniach dokonywanych przez NKWD wśród żołnierzy AK. Bezpośrednio kierował podległymi strukturami do II 1945 z Częstochowy. W II 1945 opuścił teren Okręgu i wyjechał do Sosnowca, gdzie zamieszkał przy ul. Prostej 12 pod przybranym nazwiskiem jako Stanisław Zalesiński. Nadal dowodzi Okręgiem AK w stanie likwidacji potem DSZ utrzymując kontakt z szefem sztabu okręgu pp dypl. Wojciechem Borzobohatym „Wojan” i szefem Wydziału Operacyjnego mjr dypl. cc Bolesławem Jackiewiczem „Ryś”. W V 1945 złożył komendę Okręgu DSZ Radom-Kielce przechodząc do dyspozycji płk-a dypl. Jana Rzepeckiego, o czym poinformował 10 V 1945 w Krakowie ppłka- dypl. W. Borzobohatego „Wojan”. Utrzymywał jednak kontakty z okręgiem. Na wyższym szczeblu w DSZ utrzymywał kontakty z płk J. Bokszczaninem aż do jego wyjazdu w x 1945 za granicę i płk dypl. J. Rzepeckim, po którego aresztowaniu w XI 1945 utracił kontakt z WiN oraz uniemożliwiło realizację jego wyjazdu za granicę z misją polityczną. W II 1946 mieszkał nadal w Sosnowcu, gdzie nawiązał z nim kontakt płk F. Niepokulczycki prezes II ZG WiN proponując mu podjęcie działalności konspiracyjnej, na co wyraził zgodę. W końcu III 1946 płk Niepokulczycki wyznaczył go na reprezentanta WiN w utworzonym Komitecie Porozumiewawczym Organizacji Polski Podziemnej, skupiającym przedstawicieli głównych środowisk politycznych konspiracji niepodległościowej. W IV 1946 spotkał się w Katowicach z ppłk W. Kwiecińskim, który poinformował go o rozmowach prowadzonych z przedstawicielami stronnictw. Wobec sprzeciwu W. Lipińskiego płk F. Niepokulczycki cofnął nominację dla J. Z wyjaśniając mu 2 VII 1946 przyczynę takiej decyzji. W dniu 24 VII 1946 został aresztowany przez funkcj. MBP i przewieziony do Warszawy. Od 13 VIII 1946 więziony w więzieniu mokotowskim. Postanowienie o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania wydała z datą 26 VII 1946, sygnatura Pn nr 8/46. Przeszedł ciężkie śledztwo. Proces odbył się 05 V 1947 przed WSR Warszawa. WSR przewodniczył mjr Jan Ryszanowski. Oskarżono go o usiłowanie „usunięcia przemocą” KRN, Rządu Tymczasowego, posługiwania się fałszywymi dokumentami, uchylania się od służby wojskowej i akceptację akcji zbrojnych, np. ataków na więzienia w Kielcach i Radomiu. Pierwszą rozprawę odroczono. Kolejne odbyły się 17,28 V 1947 oraz 7 VI 1947. Wyrokiem WSR Warszawa z 09 VI 1947 skazano go na 3 i pół roku więzienia. Po odwołaniach obrońcy i prokuratury NSW w Warszawie odesłał sprawę do ponownego rozpatrzenia. 20 II 1948 doszło do kolejnej rozprawy przed WSR Warszawa. WSR przewodniczył kpt. Józef Badecki. Wyrokiem WSR      W-wa z 23 II 1948, sygnatura akt Sr. 1328/47 zostaje skazany na 3 i pół roku więzienia. Więziony po procesie w ZK W-wa Mokotów, skąd go przewieziono do CWK we Wronkach i tu osadzono 16 VII 1948. Początek wykonania kary 26 VII 1946, zaś upływ kary 26 I 1950. Zwolniony z CWK po odbyciu orzeczonej przez WSR W-wa kary 26 I 1950. Od XI 1951 do końca II 1952 pracował w „Słowie Powszechnym”, a następnie, aż do przejścia na emeryturę 30 XI 1970 w Zjednoczonych Zespołach Gospodarczych „Inco” na stanowisku inspektora, później dyrektora Bazy Opakowań przy ul. Wspólnej 47. 05 VI 1962 Sąd Wojewódzki w Warszawie wydał postanowienie o zatarciu skazania. W latach siedemdziesiątych brał aktywny udział w życiu kombatanckim legionistów i żołnierzy AK, uczestnicząc w uroczystościach organizowanych przez b. żołnierzy AK Okręgu radomsko-Kieleckiego AK i pielgrzymkach na Jasną Górę.
    Zmarł w Warszawie 04 V 1982. Pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.
    W okresie międzywojennym używał nazwiska Zientarski-Liziński.
    Odznaczony: VM kl. V /1921, IV /1939/III za działalność w AK, KW 7x, KN /1932/, Medalem za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia, Złotym Krzyżem Zasługi /1928/, Krzyżem Oficerskim Orderu Polonia Restituta, Krzyżem AK.
    Był dwukrotnie żonaty. Pierwsza żona zginęła w Powstaniu Warszawskim. Po raz drugi z Ireną z d. Patejak p. v. Derulska /1914-2002/
     
    Roczniki oficerskie MSWojsk. 1923,1924,1928,1932; A. Kociszewski. 13 pp. Pruszków 1990; M. Bielski. Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. W-wa 1991; T. Jurga. U kresu II Rzeczypospolitej. W-wa 1985; T. Łaszczewski. MSBUDN 1939-1956, t. 3. Kraków 1998 /tu obszerniejsza bibliografia/, tenże: WiN w dokumentach, t. VI, cz. III. Wrocław 2000; M. Gałęzowski. Płk piech. Jan Zientarski /1894-1982/ - działacz OBW, k-dt Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK /w:/Mars, t. nr 13. W-wa 2002 /tu obszerna bibliografia/.
     
     
    Zych Władysław
    [1899-1981], por. rez. [1922], pracownik naukowy UJK, w konspiracji ZWZ/AK, kpt.[1940], ps. „Bolesław”, „Buczacki”, „Falko”, „Piechota”, „Podolski”, „Prosper”, „Szary”, vel Marian Czerkawski, vel Kazimierz Rutkowski.
    Kmdt Okręgu nr I Lwów -Wschód IV - IX 1940
     
    Ur. 05 VI 1899 w Buczaczu, syn Franciszka  i Marii – Zofii z d. Schutt. Uczył się w gimnazjum w Buczaczu i tam w okresie 1912-1916 działał w harcerstwie w „Sokole” i skautingu. Od 10 X 1918 był ochotnikiem Legii Akademickiej we Lwowie, potem od XI 1918 do II 1919 czynny w POW w Przemyślanach. Ujęty 15 II 1919 przez Ukraińców więziony w więzieniu w Brzeżanach, potem w obozie jeńców w Rohatynie, skąd zbiegł 18 V 1919 i powrócił do Lwowa, gdzie wstępuje do 40 pp i walczy nadal z Ukraińcami pod Złoczowem i Zbarażem. W I 1920 otrzymał urlop w celu rozpoczęcia studiów ale 2 V 1920 ponownie powołany do wojska i skierowany do szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie, gdzie przebywał w okresie  od 25 V 1920 do 18 VIII 1920. Od 12 VIII 1920 walczy w szeregach 36 pp, potem w XII 1920 był oficerem łącznikowym w sztabie 16 Brygady Piechoty. 28 XII 1920 zostaje zdemobilizowany. W V 1921 bierze udział w III Powstaniu  Śląskim jako d-ca kompanii, potem doradca techniczny d-cy baonu pszczyńskiego. 6 VI 1921 zostaje ranny podczas ataku na Bierawę i ponownie podczas ataku na stacje kolejową Koźle, gdzie stracił oko. Po wyjściu z szpitala jesienią 1921 podejmuje studia na Politechnice Lwowskiej. W 1924 przenosi się na UJK i studiuje geologię i paleontologię uzyskując w 1927 doktorat. Awansowany 1 IX 1922 do stopnia por. rez. piech. Następnie jest starszym asystentem w Katedrze Paleontologii i Geologii UJK we Lwowie. W latach 1934-1935 odbywał staże naukowe w Londynie  i Sztokholmie, uczestniczył w wyprawie na Spitsbergen. W 1937 uzyskał habilitację z paleozoologii, a w 1938 docenturę na UJK, gdzie był wykładowcą na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym. Był także sekretarzem i członkiem zarządu Związku Oficerów Rezerwy we Lwowie. Z ramienia ZOR  był członkiem sekcji kombatanckiej przy Radzie Grodzkiej BBWR we Lwowie. W latach 1937-1939 był komisarycznym prezesem Lwowskiego Związku Powstańców Górnośląskich. We Ix 1938 zostaje wyznaczony przez d-cą DOK VI Lwów  gen. W. Langnera  na d-cę  Legii Ochotniczej  na terenie DOK VI, którą zaczął szybko organizować. W X 1938 na polecenie Oddziału II Sztabu Głównego tworzył oddziały bojowe do zwalczania dywersji ukraińskiej i akcji dywersyjnej na Rusi Zakarpackiej. W czasie obrony Lwowa we IX 1939 włączył się do organizowania Obywatelskiej Straży Bezpieczeństwa we Lwowie i był z-cą kmdta w dzielnicy V /Centrum/do początków XI 1939. W latach 1939-1941 pracował jako kierownik Katedry Paleontologii i Geologii na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu we Lwowie. Mianowany profesorem. Jednocześnie czynny w konspiracji niepodległościowej. W latach 1940-1941 dowodził m. in. obwodem ul. Zielonej w Podokręgu I Lwów –Wschód ZWZ-1, a od IV 1940 był z-cą kmdta Obszaru nr 3 i kmdtem Okręgu I Lwów -Wschód ZWZ-1. Od początku IX 1940 p. o. Okręgowego Delegata Rządu we Lwowie. W VII 1941 przygotował dla nowej Komendy Obszaru nr 3  ZWZ raport z swej działalności  w okresie okupacji sowieckiej oraz w sprawie oskarżeń pod adresem ppłk-a E. Macielińskiego. 5 VIII 1941 w niezbyt jasnych okolicznościach został usunięty z pełnionych funkcji. Zweryfikowany dopiero w VIII 1942 został wciągnięty do pracy konspiracyjnej i mianowany pierwszym z-cą szefa Wydziału Wojskowego /Oddziału IX/Komendy Obszaru. Oficjalnie pracuje wówczas w firmie przewozowej „Galicja”, która m. n. ratowała Żydów wywożąc ich ze Lwowa wraz z innymi pracownikami. 13 V 1943 aresztowany prze Niemców i uwięziony w więzieniu przy ul. Łąckiego. 3 V 1943 przewieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu-Brzezinka. W połowie XI 1944 przewieziony do obozu Leonberg  pod Stuttgartem, a w końcu III 1945 w obozie Dachau, potem w obozie w Frejman k. Monachium. Uwolniony z obozu 12 V 1945. Przez 3 miesiące przebywał w Centre de Reaptriement w Bregenz, po czym objął funkcję referenta szkolnictwa  wyższego w Wydziale Oświaty II Korpusu Polskiego. Od 20 X do 3 XII 1946 pracował w komórce likwidacyjnej Korpusu. Od 8 II 1947 był kierownikiem Polskiego Ośrodka K w Sudbury w hrabstwie Suffolk w Wlk. Brytanii. Następnie przez 2o lat pracował jako wychowawca w szkole oo. Marianów  w Hereford, potem prowadził tam Stanicę  Hufca „Szczecin” Polskiej Chorągwi Wielkobrytyjskiej  Harcerzy. Zmarł 22 V 1981 w Chepstow. Pochowany na cmentarzu w Hereford.
    Odznaczony: ZKZ  i innymi medalami.
    Żonaty z Felicją z d. Czerkawską /1899-1976/. , nauczycielka, żołnierz ZWZ/AK. Córka Ann /1928/ zam. Sokołowska  po wojnie mgr farmacji.
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; G. Mazur-J. Węgierski. Konspiracja lwowska 1939-1945. Słownik biograficzny. Katowice 1997; J. Węgierski. Obsada osobowa Lwowskiego Obszaru SZP-ZWZ-AK-NIE w latach 1939-1945. Kraków 2000.
     
     
    Żak Franciszek
    [1897-1952], legionista, oficer sł. st. piech. WP, mjr [1932], w konspiracji SZP/ZWZ/AK/ROAK , ppłk [1942], płk [1945], ps. „Doktor”, „Franek”, „Ignacy”, „Inżynier”, „Prokurent”, „Raźny”, „Róg”, „Siwy”, „Siwosz”, „Wir”, „Zuzia” vel Franciszek Jankowski, vel Franciszek Raźny, vel Franciszek Żakowski vel Franciszek Żaczkowski.
    Kmdt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Nowy Sącz I 1940-III 1941. Okręg ZWZ Kraków, Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Zamość VII 1941- XII1942. Okręg Lublin ZWZ/AK. Kmdt Okręgu AK/ROAK Lublin IX 1944 – III 1945.
     
    Ur. 06 IX 1897 w Krakowie, syn Jana / pracownika budowlanego/ i Marii z d. Batko. Mieszka w Krakowie, gdzie od 1905 uczęszczał do Szkoły Powszechnej im. św. Barbary, a w latach 1909-1912 uczeń Szkoły Wydziałowej im. św. Jana Kantego. Od 1912 słuchacz Wyższej Szkoły Przemysłowej w Krakowie. W XI 1912 wstąpił do Związku Strzeleckiego. Przydzielony do plutonu dowodzonego przez Alojzego Konasa „Wir” w kompanii Tomasza Arciszewskiego. Używał wówczas ps. „Raźny”. Brał udział we wszystkich ćwiczeniach organizowanych przez Okręg ZS Kraków, a także w ćwiczeniach międzyokręgowych ZS we Lwowie i Rzeszowie. Przeszedł przeszkolenie na kursie podoficerskim oraz ukończył kurs szturmowy. W VII i VIII 1914 jako sekcyjny w IV Batalionie Tadeusza Furgalskiego „Wyrwa” pełnił służbę w KG ZS przy ul. Siemiradzkiego w Krakowie. Rozwoził rozkazy mobilizacyjne wydane przez Józefa Piłsudskiego. 08 VIII 1914 wymaszerował z Krakowa wraz z IV Batalionem i 12 VIII 1914 przekroczył granicę Kongresówki. Uczestniczył we wszystkich walkach z Rosjanami w grupie dowodzonej przez Józefa Piłsudskiego. W końcu VIII 1914 jego baon zostaje włączony do utworzonego 1 pułku piechoty Leg. w składzie I Brygady Legionów Polskich. Brał udział w walkach na Podkarpaciu. 05 I 1915 podczas odpoczynku jego jednostki w Kętach Wadowickich został przeniesiony do kompanii saperów 1 pp Leg., gdzie odbył przeszkolenie z zakresu saperstwa. 28 I 1915 przeniesiony do V Batalionu dowodzonego przez A. Konasa w , którego szeregach brał udział w walkach na froncie rosyjskim. W IV 1916 awansowany do stopnia sierżanta. Dowodził sekcją. W VII 1916 podczas walk na Wołyniu zostaje ranny i przebywa w szpitalu polowym. Po podleczeniu ran powraca do dalszej służby i  przeniesiony na początku IX 1916 do szpitala Kadry Legionów w Dęblinie na stanowisko d-cy plutonu, a 01 XII 1916 skierowany na niższy kurs szkoły oficerskiej Legionów przy III Baonie 5 pp Leg. W VII 1917 po kryzysie przysięgowym internowany w Szczypiornie k/Kalisza. We IX 1917 wcielony do armii austriackiej i skierowany do stacji zbornej w Przemyślu, gdzie zachorował  na malarię. Od 29 IX 1917 przebywał w przemyskim szpitalu. W X 1917 odesłano go do obozu szkoleniowego w Tyrolu, skąd w XII 1917 zdezerterował i powrócił do Krakowa. W I 1918 aresztowany przez austriacką żandarmerię wojskową i odesłany ponownie do stacji zbornej w Przemyślu. W II 1918 skierowany do obozu szkoleniowego w Witkowicach k/ Krakowa. Po przeszkoleniu przeniesiony z grupą P-10 na front włoski. W Udane zostaje wcielony do 10 pp, a wkrótce przeniesiono go do 77 pp. Brał udział w walkach jako d-ca plutonu , potem zastępca d-cy kompanii. We IX 1918 przeniesiony do Szkoły Lotniczej w Neu Neustadt w Austrii, skąd w X 1918 zdezerterował i przedostał się do Krakowa, gdzie nawiązał kontakty z płk Julianem Kulczyckim „Sas” – kdtem POW w Krakowie. Jako członek POW bierze udział w rozbrajaniu żołnierzy austriackich w Krakowie. 07 XI 1918 zgłosił się ochotniczo do organizowanej w Krakowie eskadry lotniczej WP. W stopniu sierżanta WP przeniesiony 22 I 1919 do Kompanii Sztabowej DOG Kielce. 19 II 1919 mianowany podchorążym. Od 06 IV 1919 dowodzi 1 kompanią III Baonu Wartowniczego w Kielcach. Awansowany do stopnia ppor. sł. st. piechoty 1 VI 1919. Od 02 VI 1919 do 15 II 1920 adiutant III Batalionu Wartowniczego. Od 15 II 1920 d-ca 3 kompanii w III Baonie Wartowniczym. Następnie wraz z baonem przydzielony do 5 pp Leg. Bierze udział w szeregach 5 pp Leg. w wojnie polsko-bolszewickiej. W VII 1920 przeniesiony na stanowisko referenta ewidencyjnego w Wydziale Va DOG Kielce. Awansowany 1 X 1921 awansowany do stopnia por. sł. st piechoty. W XII 1921 zweryfikowany w tym stopniu ze starszeństwem 22 XII 1920. Po utworzeniu DOK X Przemyśl zostaje przeniesiony do Przemyśla na równorzędne stanowisko. 30 IX 1922 etatowo przeniesiony do 17 pp w Rzeszowie. 06 X 1922 powraca ponownie etatowo na stanowisko referenta w Wydziale V DOK X w Przemyślu. 01 X 1923 skierowany na kurs doszkalający dla młodszych oficerów w Szkole Podchorążych Piechoty w Warszawie. Po ukończeniu kursu w III 1924 przydzielony do 5 kompanii II batalionu 38 pp w Przemyślu. 30 IV 1924 skierowany na kurs stażowy oficerów piechoty przy 10 pułku saperów w Przemyślu. Od 01 XI 1924 d-ca plutonu pionierów 38 pp. Awansowany 17 XII 1924 do stopnia kpt. sł. st. z starszeństwem 15 VIII 1924.Od 04 XI 1924 do 02 XII 1924 dodatkowo pełni obowiązki d-cy plutonu łączności 38 pp. Od 09 I 1925 kierownik kursu pionierów dla podoficerów rezerwy przy 38 pp. Od VI do VIII 1927 odbywał staż w Biurze Personalnym MSWoj. w Warszawie. Od 15 I 1928 do 05 IV 1928 i od 26 I  do V 1929 był dowódca Dywizyjnego Kursu Pionierów przy 38 pp w Przemyślu. Następnie d-ca kompanii w 38 pp. Awansowany do stopnia mjr-a sł. st. piechoty 1 I 1932. Od I 1932 do XII 1932 d-ca batalionu. Od XII 1932 do 1935 k-dt obwodowy PW i WF przy 38 pp. Jednocześnie działał w Związku Strzeleckim, Związku Legionistów, Lidze Obrony Powietrznej Kraju. Wchodził w skład zarządu Ligi Morskiej i Kolonialnej i Koła Przyjaciół Harcerzy. Z racji pełnionej funkcji współpracował z młodzieżą. W 1935 przeniesiony na stanowisko d-cy batalionu w 74 pp w Lublińcu. W VIII 1939 mianowany d-cą Batalionu Obrony Narodowej „Lubliniec”, którym dowodził podczas kampanii wrześniowej 1939 w składzie Krakowskiej Brygady Kawalerii. W czasie walk pod Koniecpolem zostaje ranny w przebywa w szpitalu. Unika niewoli i powraca do Krakowa. Od końca XI 1939 działa w strukturach krakowskiej SZP. W XII 1939 mianowany oficerem inspekcyjnym SZP/ZWZ w Nowym Sączu. Od początku 1940 k-dt Inspektoratu Rejonowego ZWZ Nowy Sącz. Organizował struktury konspiracyjne inspektoratu w skład którego wchodziły obwody: Nowy Sącz,  Limanowa i Gorlice. Początkowo mieszka na kwaterze konspiracyjnej w Rupniewie, później w Woli Skrzydlańskiej u Stefanii Olwrówny , potem w dworku Dunikowskich w Łososinie Dolnej. Od IV 1940 korzystał także z  kwatery przy ul. Grodzkiej 16 w Nowym Sączu. W III 1941 został aresztowany przez gestapo W. Siemek „Siekiera”, który w trakcie przesłuchań torturowany-  zdradził znane mu adresy i kontakty. Wielka fala aresztowań przeprowadzona przez Niemców wśród konspiratorów ZWZ na terenie inspektoratu doprowadziła do zawieszenia pracy konspiracyjnej na tym terenie. 20 III 1941 wyjechał do Krakowa na odprawę do K. O ZWZ Kraków, co uratowało go przed aresztowaniem. W dniu 22 III 1941 gestapowcy wtargnęli do jego kwatery przy ul. Grodzkiej 16 w Nowym Sączu. Ostrzeżony o tym nie wrócił już do Nowego Sącza. Ukrywał się na terenie Obwodu ZWZ Limanowa na konspiracyjnej kwaterze zorganizowanej przez kpt. Wacława Szyćko „Wiktor”- swego zastępcę i k-dta Obwodu ZWZ Limanowa. Zdekonspirowany i zagrożony aresztowaniem w końcu III 1941 przekazał funkcję k-dta inspektoratu kpt. W. Szyćko i oddał się do dyspozycji K-dy Okręgu ZWZ Kraków. W VI 1941 przeniesiony do Okręgu ZWZ Lublin, gdzie od VII 1941 obejmuje funkcję k-dta Inspektoratu Rejonowego ZWZ/AK Zamość. W oparciu o ocalały od aresztowań aktyw ZWZ odbudowywał struktury inspektoratu, którym dowodził do XII 1942. W uznaniu zasług awansowany do stopnia ppłk-a sł. st. 11 XI 1942. W XII 1942 przeniesiony na stanowisko szefa sztabu Komendy Okręgu AK Lublin. W okresie „Burzy” w 1944 stał na czele tzw. ekipy zastępczej , która miała pozostać w konspiracji na wypadek wkroczenia A. Cz. na teren okręgu. Kwaterował wówczas w rejonie Krzczonowa. W VIII 1944 po aresztowaniu płk-a/gen. Kazimierza Tumidajskiego „Marcina” przez NKWD i jego uwięzieniu przejął dowodzenie okręgiem. Jesienią 1944 informował w swoich depeszach władze w Londynie o narastającym terrorze sowieckim, masowych aresztowaniach i wywózkach do łagrów w Rosji Sowieckiej żołnierzy AK. W X 1944 otrzymał formalną nominację z KG AK na stanowisko k-dta Okręgu AK Lublin. W XI 1944 odbudował struktury sztabu okręgu AK Lublin, które częściowo zostały na przełomie XI/XII 1944 przez NKWD/UB. Poszukiwany i tropiony przez NKWD/UB ukrywał się. 20 XI 1944  przebrany przez ks. Gorzkowskiego „Devola” w sutannę wyjechał z Lublina z W. Pawlickim „Zych” do podlubelskiej wsi Dąbrowica, gdzie zatrzymali się u szwagra W. Pawlickiego. Utrzymywał w tym czasie kontakty z organizacją w Lublinie przez łączniczkę Wiesławę Paryż. Tą drogą dotarły do niego informacje o dalszych aresztowaniach dokonywanych przez NKWD i UB na terenie Lublina. 11 grudnia 1944 razem z „Zuchem” wyjeżdża do Warszawy i zamieszkał pod przybranym nazwiskiem na Pradze przy ul. Grochowskiej.  Podejmuje pracę w fabryce zapalniczek. Utrzymywał kontakt z okręgiem. W tym czasie funkcjonowały struktury terenowe okręgu. W XII 1944 szkieletową k-dę okręgu utworzył mjr Jerzy Iszkowski „”Kord”, który kierował podległą strukturą do początku I 1945. W I 1945 ponownie podejmuje działalność i po nawiązaniu kontaktów nadal dowodzi okręgiem, który po rozwiązaniu 19 I 1945 przyjmuje nazwę ROAK. Awansowany 23 I 1945 rozkazem likwidacyjnym KG AK do stopnia płk-a sł. st. z starszeństwem 1 I 1945. W celu podjęcia dalszych działań i ustalenia form działalności konspiracyjnej zwołał na 21 III 1945 odprawę z członkami sztabu okręgu oraz z inspektorami rejonowymi w lokalu konspiracyjnym przy ul. Brukowej nr 26 na Pradze w Warszawie. W dniu 21 III 1945 podczas trwania odprawy budynek, gdzie odbywała się odprawa został otoczony przez NKWD a uczestnicy odprawy zostali aresztowani i uwięzieni. Aresztowano wówczas m.in. mjr-a A. Pstrockiego „Prawdzic”, „Wacław” k-dta Inspektoratu AK/ROAK Zamość zamordowanego potem przez UB oraz ppłk-a W. Zalewskiego „Leśnik” k-dta Inspektoratu AK/ROAK Chełm.
    Po aresztowaniu był więziony przez NKWD w Warszawie, skąd go przewieziono do więzienia NKWD przy ul. Chopina w Lublinie. Przekazany przez NKWD do dyspozycji UB był więziony na Zamku Lubelskim. W trakcie pobytu w więzieniu NKWD i UB był w toku przesłuchań torturowany. Przeszedł ciężkie śledztwo. Po rozpoczęciu akcji ujawniania przez płk-a „Radosława” dla ratowania życia zgodził się zostać zastępcą przewodniczącego Komisji Likwidacyjnej ds. AK na Okręg Lubelski. Funkcję przewodniczącego pełnił ppłk Wiktor Sztompka „Kmita”. W związku z przyjęciem funkcji został na początku IX 1945 zwolniony z więzienia. W tym czasie przeprowadził także swe formalne ujawnienie. Po zakończeniu prac komisji na początku 1946 powraca do Warszawy i podejmuje pracę zawodową w Ministerstwie Finansów. Otrzymał wówczas zlecenie zorganizowania Oddziału Komunalnej Kasy Oszczędności w Polanicy Zdroju. W 1947 przeniesiony z analogicznym zadaniem do Namysłowa k/ Oleśnicy. P0 przekształceniu KKO w Bank Rolny został mianowany dyrektorem tego banku. Był w tym okresie czasu inwigilowany przez agentów UB. Na początku lat pięćdziesiątych z powodu swej przeszłości został zwolniony z pracy. Nękany przez UB miał trudności z uzyskaniem odpowiedniej pracy. Jednak w końcu udało mu się zatrudnić na stanowisku głównego księgowego w tartaku w Namysłowie, gdzie mieszkał z rodziną.
    Zmarł w Namysłowie 29 XII1952 i pochowany został na miejscowym cmentarzu.
    Żonaty od 1920 z Magdalena z d. Przebinda. Mieli córkę Krystynę – Marię /ur. 1921/, syna Jerzego Pawła /ur. 1924/.
    Odznaczony; VM kl. 5, nr 5935 /1920/, KN, KW5x, SKZ z M, SKZ, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem za Wojnę 1918-1921, Medalem za Ratowanie Ginących.
    Uwaga- zmiana urzędowa daty urodzenia z 06 IX 1896 na 06 IX 1897.
     
    Dz. Pers. Nr 6 z 23 III 1932; Roczniki oficerskie MSWoj. 1924,1928,1932; Akta odznaczeniowo-awansowe CAW/kwestionariusz VM nr 37-2919, AP 4540/; USC Namysłów. Skrócony akt zgonu nr 95/1952; T. Łaszczewski. Biogram F. Ż./w:/MSBUDN 1939-1956, t. 8. Kraków 2001 /tam pozostała bibliografia/.
     
     
    Żebrowski  - Jasieńczyk Władysław Kazimierz
    [1883-1940], płk art. w st. sp. [1924]
    Kmdt Obszaru ZWZ- 1  Lwów XII 1939-IV 1940]
     
    Ur. 17 XII 1883 w Gródku Jagiellońskim, syn Henryka i Marii z Nieświatowskich. Uczył się w1894-1902 w gimnazjum realnym w Drohobyczu. Po otrzymaniu świadectwa dojrzałości w latach 1902-1907 studiował na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Lwowskiego w zakresie polonistyki. Od 1 X 1905 do 1 X 1906 służył w 11 pap we Lwowie, gdzie ukończył jednoroczną szkołą oficerską artylerii. Mianowany chor. art. rez. Po ukończeniu studiów do 1914 pracował jako nauczyciel w gimnazjum ss. Urszulanek w Stanisławowie, a od 1907 jednocześnie w II Gimnazjum Państwowym we Lwowie.  Od 1908 członek „Sokoła”, potem od 1 VII 1912 do 30 VI 1914 był kmdtem Sokolich Drużyn Polowych w Stanisławowie. Po wybuchu i wojny światowej 1 VIII 1914 wcielony do służ by w armii austriackiej. Od 01 VIII 1914 do 01 VII 1915 dowodził w stopniu por. baterią w 11 pap na froncie rosyjskim, potem do 01 XI 1916 pełni funkcję referenta artylerii w sztabie dowództwa przyczółka mostowego Przemyśl. Po powrocie  do 11 pap  dowodził w nim do 14 IV 1917 baterią zapasową, potem do 1 XI 1918 był referentem w sztabie 47 Brygady Artylerii na froncie w Albanii Mianowany  w 1917 do stopnia kpt. art. 01 XI 1918 przybył do Lwowa i bierze udział w organizowaniu technicznych warsztatów wojskowych we Lwowie w trakcie obrony miasta, za co otrzymał szereg pochwał od zwierzchników i zyskał uznanie lwowiaków. Wg niektórych inf. w okresie 6-19 XI 1918 przebywał w niewoli ukraińskiej. 23 XI 1918 minowano go szefem uzbrojenia w sztabie Armii „Wschód”, a od 29 III 1919 szef ekspozytury dowództwa tej Armii w oblężonym Lwowie. Awansowany w 1920 do stopnia mjr-a sł. st. art.  Od 10 VI 1920 szef Wydziału Artylerii  w sztabie DOGen. Lwów. Od 2 X 192o pełni funkcję z-cy szefa Artylerii i Uzbrojenia DOGen. Lwów. Zweryfikowany w stopniu ppłk-a sł. st. art. z starszeństwem od 1 VI 1919. Od 08 VI 1922 w Okręgowych Zakładach Uzbrojenia nr 6 we Lwowie. Od 25 VI 1923 do 15 VI 1927 pełnił funkcję kmdta Korpusu Kadetów Nr 1 we Lwowie. Awansowany 1 XII 1924 do stopnia płk-a sł. st. art. z starszeństwem od 15 VIII 1924. Od 15 VI 1927  pełni funkcje kierownika Okręgowej  Składnicy Artylerii Nr 8 w Toruniu. Z dniem 26 IV 1928 zwolniony z funkcji i przekazany do dyspozycji d-cy DOK VIII. Z dniem 31 X 1928 przeniesiony w stan spoczynku. Później pracuje jako dyrektor prywatnego gimnazjum w Strzyżowie, a w latach 1938-1939 jako emeryt mieszkał we Lwowie. We IX 1939 pełnił funkcję spikera Rozgłośni Polskiego radia we Lwowie, potem dyrektor szpitala zorganizowanego w gmachu Politechniki Lwowskiej. Zagrożony aresztowaniem zaczął się ukrywać.  Po kapitulacji Lwowa zostaje d-cą grupy organizacyjnej Lwów-miasto POWW. W Xii 1939 przejściowo stał na czele założonego przez siebie ZOWO, a w końcu XII 1939 zostaje p. o.  kmdtem Obszaru nr 3 ZWZ-1. Nominacje posiadał z rąk Naczelnego Wodza  gen. W. Sikorskiego i kmdta Gł. ZWZ gen. K. Sosnkowskiego. Zagrożony aresztowaniem 19 IV 1940 opuścił Lwów z zamiarem przedostania się do Paryża.25 IV 1940 pod Jasionowem Polnym k. Horodecki zostaje ciężko ranny i ujęty przez funkcj. NKWD, a następnie przewieziony do więzienia przy ul. Łąckiego we Lwowie, gdzie zmarł.
    Odznaczony: KW, KN, ZKZ
    Żonaty z Haliną z d. Korwin-Przyłuską  wywiezioną 13 IV 1940 do Kazachstanu, skąd w 1946 powróciła z dziećmi do Polski. Miał czworo dzieci. Córki: Wanda /1907-1940/, Alina /1908-1986/, Anna /1910-1962/ i syn Roman /1914-1941/
     
    Roczniki oficerskie 1923,1924, Dz. Pers. Nr 131 z 17 XII 1924; Rocznik oficerski rezerw 1934; J. Węgierski. Lwów pod okupacją sowiecką 1939-1941.W-wa 1991; G. Mazur- J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997.
     
     
    Żeglin Bronisław
    [1910-1994] Żeglin Bronisław [1910-1994], oficer sł. st. piech. WP, por. [ 1938], w konspiracji ZWZ/AK, działacz WiN,kpt. [1943], mjr w st. sp. /1993/., ps. „Biłgoraj”, „Borowiec”, „Ordon”, „Orsza”, „Tarnopolski”, „44” vel Bolesław Prześlak / tego nazwiska używał do 1957/vel Zdzisław Rogowski, Bronisław Szumski, Bronisław Wieczorek, Szymon Żurowski, Antoni Ziemniewicz.
    K-dt Inspektoratu Rejonowego  AK  Tarnopol  XII 1942 –III 1944. Okręg Tarnopol AK.
    K-dt Okręgu Tarnopol AK/NIE/WiN.
     
    Ur. 27 VII 1910 w Ostrowiu pow. Sokal. Syn Dominika /pracownika kolei/ i Katarzyny z d. Kunach. Uczęszczał kolejno do gimnazjum w Sokalu, potem do III gimnazjum im. S. Batorego we Lwowie i gimnazjum w Żółkwi gdzie w 1931 uzyskał maturę. W latach 1931 -1932 w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie następnie 1932-1934 w Szkole Podchorążych Piechoty w Ostrowi Maz. – Komorowie. Promowany na stopień ppor. sł. st. piechoty 15 VIII 1934 z przydziałem do 52 pp w Złoczowie na stanowisko d-cy plutonu. Do stopnia por. sł. st. awansowany 19 III 1938. Od 1938 d-ca kompanii w 52 pp. W X 1938 brał udział w akcji dywersyjnej na Rusi Zakarpackiej jako d-ca plutonu w kompanii „Szymon” – Rejon „Wyszków”. W kampanii wrześniowej 1939 d-ca 2 kompanii CKM w II baonie 52 pp. Walczył z Niemcami pod Starachowicami i Iłżą 8-9 IX 1939. Po rozbiciu pułku przez Niemców przebijał się jedną z grupek na wschód, aby potem przejść linię demarkacyjną między Bełżcem i Uhnowem. Po pewnym czasie powraca do domu w Ostrowie znajdującego się w pobliżu granicy w Generalnym Gubernatorstwie. Ukrywa się tam do VIII 1940. W VIII 1940 wraz z żoną postanowił przekroczyć granicę z sowietami i udać się do rodziny żony zamieszkałej w Załościach woj. tarnopolskie. Ujęty przez sowiecką straż graniczna został pozyskany do pracy w wywiadzie przeciw niemieckim i w tym charakterze kilkakrotnie przekraczał granicę , powracając z informacjami do Rawy Ruskiej. W VI 1941 po powrocie z kolejnej wyprawy przekazał informacje o koncentracji wojsk niemieckich w pobliżu granicy. Jednocześnie w XI 1940 nawiązał kontakt z ZWZ w Mostach Wielkich i jako kurier został wysłany do Lublina, ale nie zdołał nawiązać kontaktów. Po napaści Niemców na Związek Sowiecki w 21 VI 1941 nadal ukrywał się w Załościach. W VII 1942 podejmuje działalność konspiracyjną w AK. Od VII 1942 z-ca k-dta Inspektoratu Rejonowego AK Tarnopol. W okresie  IX-XI  1942 przejściowo opiekował się Wydziałem II/B- kontrwywiadem Komendy Okręgu. W I 1943 mianowany k-dtem Inspektoratu Rejonowego AK Tarnopol. Awansowany 11 XI 1943 do stopnia kpt. sł. st. W III 1944 pełni funkcję szefa sztabu Okręgu AK Tarnopol , potem NIE. Po aresztowaniu w XII 1944 przez NKWD mjr-a sł. st. kaw. B. Zawadzkiego zostaje w jego miejsce k-dtem okręgu. Przeniósł się wtedy do Kresowiec k/Zbaraża. Redagował pismo „Polak Kresowy”. W XII 1945 opuścił teren i wyjechał do Polski. Zamieszkał w Miechowicach k/Bytomia przy ul. Moniuszki 6. Zorganizował struktury informacyjno-propagandowe konspiracji tarnopolskiej. Pełnił nadal funkcję k-dta Okręgu Tarnopol AK-WiN. Podczas likwidacji przez UB struktur konspiracji tarnopolskiej dzięki ostrzeżeniu zdołał uniknąć aresztowania. Początkowo ukrywał się u rodziców w Sowinie k/Łańcuta, potem w domu Wiktora Szumlewicza w Gliwicach. Podczas amnestii nie ujawnił się. W IV 1947 wyjechał do Elbląga, gdzie z żoną osiedlił się na stałe pod przybranym nazwiskiem Bolesław Prześlak. Pracował jako brakarz drzewny w Przedsiębiorstwie „Paget”, potem kierownik magazynu tarcicy w Zakładach Przemysłu Drzewnego. Pełnił funkcję prezesa i sekretarza Oddziału Związku Hodowców Gołębi Pocztowych. Był poszukiwany przez UB. Zatrzymany  26 VII 1956 w swoim mieszkaniu w Elblągu przez funkcj. KdsBP. Po przesłuchaniach i rewizjach w mieszkaniu w Elblągu oraz w Miechowicach zostaje 06 VIII 1956 zwolniony. Odpowiadał z wolnej stopy. Śledztwo trwało do XII 1956. Na podstawie amnestii z 27 IV 1956 Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze na rozprawie 29 I 1947 umorzył sprawę. Powrócił wówczas do swego rodowego nazwiska. W latach 1963-1967 w swoim zakładzie pracy był sekretarzem Rady Zakładowej i sekretarzem ekonomicznym Konferencji Samorządu Robotniczego oraz członkiem Komisji Ekonomicznej przy Wojewódzkiej Radzie Związków Zawodowych w Gdańsku. W 1965 był ławnikiem Okręgowego Sądu Ubezpieczeń społecznych w Gdyni, a od 1966 ławnikiem Kolegium ds. Wykroczeń przy Prezydencie m. Elbląga. W I 1974 przeszedł na emeryturę.
    Zmarł w Elblągu 04 X 1994.
    Odznaczony: SKZ z M.
    Był dwukrotnie żonaty, od 1940 z Olgą Kazimierą z d. Wieczorek, żoł,. AK z którą miał syna Jacka Rudolfa /ur. 1952/ i od 1965 z Genowefą  z d. Masłowska, żoł, AK.
     
    Dz. Pers. Nr 12 z 15 VIII 1934;R. Rybka – K. Stepan. Awanse oficerskie w WP 1935-1939. Kraków 2003; G. Mazur – J. Węgierski. Konspiracja Lwowska 1939-1944. Słownik biograficzny. Katowice 1997; T. Balbus. Ludzie podziemia AK-WiN w Polsce południowo-zachodniej /1945-1948/, t. II. Wrocław 2004 /tam obszerna bibliografia/.
     
     
     

     



     



    28 kwiecień 2011 r. - 18 maj 2011 r.

    @
    Layout i system zarządzania treścią wykonane przez: Lemon IT © 2005